Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Moet ik dit nu doen? column
31 mei 2019 | Thijs Launspach

Psycholoog Thijs Launspach is stress-expert en auteur van het boek ‘Fokking druk'. Zijn advies voor zijn werkende medemens? Relax! Thijs geeft daarom regelmatig tips om jouw werkdag stressvrij te houden.

Prioriteiten zijn de Heilige Graal van productiviteit en stressvaardigheid. Ze zijn het antwoord op zo ongeveer alles: hoe zorg ik dat ik mijn tijd efficiënt indeel, of dat ik stop met uitstellen? Hoe zorg ik voor die perfecte work-life balance? Simpel: ‘duidelijke prioriteiten stellen!'.

Klinkt allemaal geweldig, maar helaas is de praktijk vaak een stuk minder eenvoudig. Hoe goed jij je prioriteiten voor je eigen werk ook op een rij hebt, elke dag zijn er wel dingen die om je aandacht smeken. Wat doe je bijvoorbeeld wanneer er opeens een collega aan je bureau staat met een acute vraag, of wanneer je ongevraagd wordt ingedeeld in een vergadering? Wat doe je met een verzoek om in je vrije tijd voor een collega in te vallen, of met het mailtje met ‘!' dat opeens prominent in je inbox staat?

Een eenvoudige methode om in zulke situaties je prioriteiten te bepalen, leerde ik van een bevriende coach. Telkens als je twijfelt over of een taak, verzoek of vraag belangrijk genoeg is om je mee bezig te houden, stel je de volgende vraag: ‘Moet ik dit nu doen?'. Deze op het oog eenvoudige vraag is eigenlijk een soort Inspector Gadget-achtig hulpmiddel, want hij bestaat uit vier delen, waarbij je de klemtoon steeds ergens anders legt.

Eerste vraag
De eerste vraag is: MOET ik dit nu doen? Ben ik hiertoe verplicht, of mag ik zelf kiezen? Mag ik hier ‘nee' tegen zeggen? (En zo ja: wíl ik dit dan eigenlijk wel?)

Het tweede onderdeel is: moet IK dit nu doen? Ben ik hiervoor de juiste of de enige persoon, of zou ik dit ook door iemand anders kunnen laten doen? (vervolgvraag: bestaat er misschien een slimme manier om de taak te delegeren?)

Derde deel: moet ik DIT nu doen? Kan ik mijn tijd niet beter investeren in iets dat meer prioriteit heeft? Is dit echt de verstandigste besteding van mijn kostbare tijd en aandacht op dit moment?

En tot slot: moet ik dit NU doen? Is dit echt het ding waar ik op dit moment het beste mijn tijd en aandacht aan kan besteden? Moet dit nú gebeuren, of kan het best nog even wachten? Is er misschien iets dat nu belangrijker is?

Als een van de antwoorden op deze magische vraag ‘nee' is, dan is het niet iets waar je je nu op dit moment druk over hoeft te maken. Je kunt het dan beter negeren, delegeren of desnoods voor later inplannen. Jouw tijd en energie kun je beter ergens anders aan besteden.

Thijs Launspach is psycholoog, auteur en trainer. Hij is docent Psychologie aan de UvA en is een veelgevraagd spreker over stress, generaties op de werkvloer en persoonlijk leiderschap. Deze blog stond eerder in het AD. Op 14 juni 2019 is hij de openingsspreker op het seminar 'Quick wins voor jezelf en je team - Zorg voor meer focus, minder stress, meer effectiviteit'.

Niet zo productief vandaag? Doe een dutje column
1 mei 2019 | Thijs Launspach

Psycholoog Thijs Launspach is stress-expert en auteur van het boek ‘Fokking druk'. Zijn advies voor zijn werkende medemens? Relax! Thijs geeft daarom regelmatig tips om jouw werkdag stressvrij te houden.

Dutjes, ik associeerde ze met kinderdagverblijven of met het inhalen van slaap na een doorgehaalde zaterdagnacht. Het riep bij mij beelden op van bejaarden in pyjama en slaapmasker. Dutjes, dat doe je omdat je zonder slaap niet meer op je benen blijft staan. In mijn hoofd had ik dutjes nooit gekoppeld aan de moderne kantooromgevingen en de rat race van het werkende bestaan.

Tot ik de nieuwste inzichten uit de slaapwetenschap las. Het dutje is aan een opmars bezig, al hebben we het inmiddels wel powernap gedoopt, want dat klinkt stoerder. Steeds meer bedrijven bieden hun medewerkers de mogelijkheid om tussen de middag te slapen in zogenaamde nap rooms. Wetenschappers vinden telkens meer voordelen van overdag slapen: je werkgeheugen krijgt een reset, het is goed voor je concentratie en je voelt je minder gestrest.

Na een goed geplande powernap voelt het alsof je weer even fris aan de slag gaat als aan het begin van je werkdag. Goed, je bent aan je dutje wel wat tijd kwijt, maar staat niet in verhouding met al die tijd die je verliest aan je post-lunch productiviteitsdip.

Je nachtelijke slaap wordt niet gerekend in uren, maar in slaapcycli. Eén slaapcyclus beslaat ongeveer anderhalf uur, waar je verschillende slaapfases doormaakt - van lichte slaap tot diepe slaap. Idealiter tik je in een week de 35 slaapcycli aan - 5 per nacht dus. Soms is 4 stuks per nacht acceptabel, maar niet te veel nachten achtereen. En een te korte of gebroken nacht kun je supplementeren door 's middags bij te slapen. Dat hoeft dan niet een volledige slaapcyclus van anderhalf uur te zijn, 20 tot 30 minuten doet ook al wonderen.

Een dutje kun je dus niet alleen inzetten als je door gemiste slaap je ogen niet open kunt houden, maar ook om je energie beter te verdelen over de dag. Doe je aan dutjes, dan ben je in goed gezelschap. Winston Churchill was zo aan zijn dutje gehecht, dat hij zich zelfs tijdens de Blitz-bombardementen overdag terugtrok om een uiltje te knappen. Albert Einstein, Thomas Edison en schrijver Haruki Murakami: allemaal fervente middagslapers. En in hun voetsporen, menig ceo uit Silicon Valley. All the cool kids are doing it!

Er is dus goede reden om een middagslaapje te introduceren gedurende je werkdag. Die belangrijke vergadering wacht nog maar even. Ik draai me nog even om.

Thijs Launspach is psycholoog, auteur en trainer. Hij is docent Psychologie aan de UvA en is een veelgevraagd spreker over stress, generaties op de werkvloer en persoonlijk leiderschap. Deze blog stond eerder in het AD. Op 14 juni 2019 is hij de openingsspreker op het seminar 'Quick wins voor jezelf en je team - Zorg voor meer focus, minder stress, meer effectiviteit'.

Hoe een kikker eten tegen uitstelgedrag helpt column
10 april 2019 | Thijs Launspach

Psycholoog Thijs Launspach is stress-expert en auteur van het boek ‘Fokking druk'. Zijn advies voor zijn werkende medemens? Relax! Iedere week geeft Thijs daarom tips om jouw werkdag stressvrij te houden.

De meeste mensen die ik ken, hebben er in enige mate last van: uitstelgedrag. Ik ben zelf geen uitzondering. Deze week nog deed ik mijn uiterste best om het schrijven van een aantal teksten voor mijn website tot op het allerlaatste moment voor me uit te schuiven. Typisch zo'n taak die niet al te inspirerend is, maar die wel moet gebeuren. Maar toch lukte het me om steeds iets urgenters te vinden om mijn tijd aan te besteden. En zo niet, dan was er altijd nog Netflix. Het was netflixen met een schuldgevoel, maar toch. Gevolg: een hoop onnodige deadlinestress.

Tijdens het uitstellen van de saaie taak stuitte ik op de volgende tip tegen uitstelgedrag. Hij is een beetje luguber, want het heeft te maken met het eten van kikkers. Stel dat iemand je zou dwingen om ergens op de dag een levende kikker op te eten. En nee, je kunt er niet onderuit. Hoe zou je dat dan aanpakken?

Je kunt dit probleem op twee verschillende manieren oplossen. Je kunt het probleem uitstellen: doen alsof er niets aan de hand is en gewoon andere dingen gaan doen. Onderwijl is de kikker niet weg te slaan uit je hoofd, en aan het einde van de dag moet je alsnog voor de bijl. En hoe langer je wacht, hoe meer je er tegenop ziet. Het alternatief is - hoe lastig ook - de kikker meteen als allereerste actie van de dag op te eten. Natuurlijk, het vergt enige discipline en het is bepaald niet aangenaam, maar je bent er wel gelijk vanaf. En de rest van de dag is een makkie, want nu je een kikker hebt gegeten valt alles mee!

Wat voor het eten van de kikker geldt, geldt ook voor andere dingen die we nogal eens voor ons uit schuiven. Het is aan te raden om datgene waar je tegenop kijkt meteen als eerste op je werkdag te doen, nog vóór je je mail opent of in de alledaagse beslommeringen verzeild raakt. Zo voorkom je dat je het de hele dag actief moet vermijden tot het niet langer meer kan.

Bijkomend voordeel is dat de meeste mensen 's ochtends de meeste energie en de meeste wilskracht hebben - gedurende de dag raken deze dingen steeds meer uitgeput. 's Ochtends vroeg is dus wat dat betreft het ideale moment om je te storten op taaie, maar belangrijke taken. Bingewatchen op Netflix is natuurlijk pas écht leuk als je dat zonder schuldgevoel kunt doen.

Thijs Launspach is psycholoog, auteur en trainer. Hij is docent Psychologie aan de UvA en is een veelgevraagd spreker over stress, generaties op de werkvloer en persoonlijk leiderschap. Deze blog stond eerder in het AD. Op 14 juni 2019 is hij de openingsspreker op het seminar 'Quick wins voor jezelf en je team - Zorg voor meer focus, minder stress, meer effectiviteit'.

Veel kleine moeites kosten je al gauw een werkdag column
28 maart 2019 | Thijs Launspach

Psycholoog Thijs Launspach is stress-expert en auteur van het boek ‘Fokking druk'. Zijn advies voor zijn werkende medemens? Relax! Regelmatig geeft Thijs daarom tips om jouw werkdag stressvrij te houden.

Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen, dus zal ik wel geen ezel zijn. Dat dacht ik toen ik vorige week mijn Twitter-account opzegde. Het was niet de eerste keer. Jaren geleden had ik in de nasleep van een kortstondige liefdesaffaire met Twitter al eens op het knopje ‘delete account' gedrukt. Twitter en ik: een knipperlichtrelatie met veel frustratie en weinig hoogtepunten.

De vraag is voor mij dan ook niet waarom ik weer met mijn tweets stopte, maar waarom ik eerder opnieuw begon. Dit kwam omdat ik in een radioprogramma zat, waarin ook een social media-expert zat die concludeerde dat ik ‘niet bestond' omdat ik niet op Twitter zat. En niet bestaan, dat wilde ik natuurlijk niet. Ik dacht aan al die prachtige mogelijkheden die ik nu zou missen (FOMO!) en was binnen twee dagen weer jolige tweets aan het sturen. Naar mijn honderd volgers.

Allerhande afleiders
‘The main thing is to keep the main thing the main thing', zei Stephen Covey al eens. Hij had het over wat ik maar de ‘competentie-paradox' zal noemen. Als je écht goed bent in iets, wordt het je nogal eens lastig gemaakt om precies datgene te doen omdat je week zich vult met bijzaken. Ben je echt competent, dan stijgt het aantal verzoeken om erover te praten, te presenteren, te twitteren, anderen te trainen en te schrijven. Kortom, met allerhande afleiders, hoe belangrijk en verleidelijk ze ook lijken. Voor je het weet, is je hele week gevuld met deze randzaken, en niet met het werk zélf, en kun je steeds minder doen waar je echt goed in bent.
Laat je niet verleiden om dingen te doen die je niet liggen omdat ze ‘moeten'.

Val je ten prooi aan de competentie-paradox, niet gevreesd: jij bepaalt de spelregels. Jij mag beslissen waar je mee bezig bent. Als dat betekent dat je sommige leuke of interessante dingen links moet laten liggen om genoeg tijd over te houden voor je prioriteiten, dan is dat maar zo. Laat je niet verleiden om dingen te doen die je niet liggen omdat ze ‘moeten', omdat iemand ze van je vraagt of omdat ze ‘erbij horen'. Ook niet als het een ‘kleine moeite' betreft: veel kleine moeites kosten je al gauw een werkdag. Met andere woorden: alle tijd die je hieraan besteedt gaat ten koste van wat écht belangrijk is. Focus op de dingen die die moeite waard zijn, ook al kost dat soms enige moed.

En dus zei ik gisteren ook mijn tweede kortstondige relatie met Twitter vaarwel (al had ik vast en zeker na deze column een stuk meer volgers gekregen). Een illusie armer, maar een hoop tijd rijker.

Thijs Launspach is psycholoog, auteur en trainer. Hij is docent Psychologie aan de UvA en is een veelgevraagd spreker over stress, generaties op de werkvloer en persoonlijk leiderschap. Deze blog stond eerder in het AD. Op 14 juni 2019 is hij de openingsspreker op het seminar 'Quick wins voor jezelf en je team - Zorg voor meer focus, minder stress, meer effectiviteit'.

Thijs Launspach - 'FOK het!’ Vijf onverwachte tips tegen stress column
16 november 2018 | Thijs Launspach

Het is de Week van de Werkstress - een goed moment om stil te staan bij hoe jij zelf de stress in je werk ervaart. Volgens recente cijfers van het CBS krijgt ongeveer één op de zeven werknemers te maken met burn-out-achtige verschijnselen.

Zelfs als je niet in een burn-out terechtkomt kunnen de gevolgen van te veel (werk)stress groot zijn. Stress wordt in onderzoeken in verband gebracht met problemen als overgewicht, een verminderde weerstand, en zelfs met het ontwikkelen van sommige vormen van kanker.

Enige mate van stress is dus onvermijdelijk. Hoe jij met die stress omgaat, dat is echter je eigen keuze. En in zekere zin is het ook je eigen verantwoordelijkheid: hoewel je werkgever kan helpen in het voorkomen van stress op de werkvloer, ben jij de enige die geïnformeerde beslissingen kunt maken over je eigen gezondheid. Hoog tijd om dus te bedenken wat JIJ aan stress gaat doen. Want hoewel je werkgever echt wel iets kan doen aan de stress van je baan, ligt de uiteindelijke verantwoordelijkheid voor omgaan met stress bij jou.

Efficiënt omgaan met stress is geen rocket science, daar kwam ik achter toen ik onderzoek deed voor mijn boek Fokking druk. Het begint bij goed voor je lichaam zorgen: genoeg (6-8 uur) en regelmatig slapen, gezond eten (de dag beginnen met ontbijt, genoeg groente, weinig snelle suikers), een maximum van ongeveer drie koppen koffie per dag. Ook belangrijk: in drukke tijden momenten in te plannen waarop je niets doet. En nee, Netflixen telt helaas niet!

Er zijn ook andere dingen die je kunt doen om de stress in je leven te verminderen:

1. ‘Fok het!’: leer de edele kunst van het afzeggen.

Als je niet uitkijkt vult je dag zich ongezien met belangrijke, leuke en interessante dingen. Je hoeft niet al je afspraken aan te houden simpelweg omdat je ze hebt gemaakt - zeker niet wanneer je er eigenlijk te druk of te moe voor bent. Zeg daarom wat vaker ‘fok het!’ en leer de Edele Kunst van het Afzeggen. Je krijgt misschien zo nu en dan wat irritatie over je heen, maar vaak genoeg zijn de mensen met wie je hebt afgesproken stiekem net zo blij als jij als de afspraak niet doorgaat…

2. And now for something completely different…

Als je niet uitkijkt, blijft je hoofd de hele dag aan staan: er is altijd wel iets te regelen, te organiseren of op te lossen. Ook in drukke tijden heb je momenten nodig waarop je niet doelmatig bezig bent, maar tijd hebt om na te denken of je hoofd leeg te maken. Wetenschappelijk bewezen manieren om dit te doen: een halfuurtje wandelen in de natuur, of een minuut of tien een boek lezen (bij voorkeur over iets héél anders dan waar je mee bezig bent). Added bonus: soms kom je door op deze manier je hersenen net anders te gebruiken, opeens op die geniale ingeving die het probleem oplost.

3. Zet jezelf op ‘niet storen’

Een van de grootste veroorzakers van stress is alle apparatuur die we tegenwoordig de hele dag door gebruiken. Onze telefoons, laptops en tablets overladen ons met informatie, ook wanneer we daar helemaal niet op zitten te wachten. Wanneer je een notificatie van een appje of mail hebt gezien, zit het in je hoofd tot je er iets mee doet - ook wanneer je eigenlijk ergens anders mee bezig was. Het uitzetten van de notificaties op je telefoon en laptop zorgt voor minder onderbrekingen, minder switchen en dus: minder stress. Je krijgt alle informatie nog wel, maar pas wanneer jij dat zelf wilt.

4. Hoe ben je op dit moment aan het ademen?

Ademen, dat doe je vermoedelijk al de hele dag. Maar door bewust te ademen kun jij je stressniveau binnen enkele minuten significant laten zakken. Dit is zeker niet alleen iets voor spirituele yogi: we hebben hiervoor bikkelhard wetenschappelijk bewijs. Diep ademhalen zorgt voor een lagere hartslag en een lagere bloeddruk - en dus een rustiger hoofd. Voor de gemakkelijkste ademhalingsoefening adem je twee minuten lang diep in door je neus en uit door je mond. Je hoeft je niet te generen want niemand heeft het door: iedereen denkt dat je aan het zuchten bent om het passief-agressieve mailtje op je scherm van Ruud van IT.

5. ‘Goed genoeg’ is goed genoeg

In periodes van stress is het soms alle hens aan dek. Het is dan nodig om taken snel af te handelen. Als je een beetje perfectionistisch bent aangelegd levert dat een probleem op. Je kunt niet alles perfect doen én supersnel zijn tegelijk. Doe daarom het volgende: maak vandaag ergens expres een fout, en kijk wat er gebeurt. Goede kans dat anderen het niet eens door hebben - je eigen standaard van werken ligt ongetwijfeld veel hoger dan de eisen die anderen aan je stellen. ‘Goed genoeg’ is voldoende - het geldt in meer gevallen dan je denkt.  

Thijs Launspach is psycholoog en auteur. Hij schreef het boek Fokking druk.

Op 14 juni 2019 is hij openingsspreker van het seminar 'Quick wins voor jezelf én je team'.

Thijs Launspach - Zo voorkom je als manager burn-outs: 3 gouden tips column
14 november 2018 | Thijs Launspach

Het is de Week van de Werkstress, en daarom schrijft psycholoog Thijs Launspach - auteur van het boek Fokking druk (2018) deze week op deze plek twee gastbijdragen. Vandaag: wat kun je als manager om de stress in je team te verminderen?

Het kost veel geld als een werknemer in een burn-out verzeild raakt: gemiddeld 60k, becijferde het NRC onlangs. Maar de grootste consequenties zijn voor de persoon in kwestie: die is maanden uit de roulatie en gaat daarna een intensief reïntergratie-traject in. Kortom: een burn-out zorgt voor veel onnodig lijden en is enorme kapitaalvernietiging.

De mogelijke interventies voor het verminderen van stress zijn legio. De meest voor de hand liggende maatregelen hebben te maken met (nieuwe) werknemers stressbestendiger maken, door middel van een cursus ‘omgaan met stress’ of het aanstellen van een coach waar medewerkers naartoe kunnen wanneer ze last hebben van te veel drukte. Ook op het gebied van werkomstandigheden kun je stressverlagende maatregelen treffen. Dit kan door gezond eten beschikbaar te maken en het lunchen achter de computer af te raden. Je kunt medewerkers stimuleren om in hun pauze vaker naar buiten te gaan om te wandelen. Ook aandacht voor mindfulness kan een goede manier zijn om stress te voorkomen - er zijn bedrijven waar medewerkers zich kunnen inschrijven voor een in-house cursus mindfulness, of waar zelfs enkele keren per week gezamenlijk wordt gemediteerd.

De belangrijkste tips tegen werkstress bij jouw team zijn:

1. Zorg dat er (laagdrempelige) hulp aanwezig is

Bij werkstress is vroeg ingrijpen key. Heeft iemand het stadium van een burn-out bereikt, ben je eigenlijk te laat. In plaats daarvan dient er laagdrempelige hulp aanwezig te zijn. Dit kan bijvoorbeeld een in-house coach zijn, of een vertrouwenspersoon. Vermijd ten alle tijden dat er een taboe hangt rond werkstress: doe nooit lacherig of laatdunkend over dit onderwerp en zorg dat het bespreekbaar is.

Zorg ook dat er een ARBO-arts beschikbaar is waar iemand met burn-out-verschijnselen tijdig bij terecht kan. Klinkt logisch, maar het komt vaak genoeg voor dat er wekenlange wachtlijsten zijn - en dat kun je er nu net niet bij hebben als je heel gestrest bent. Wees goed op de hoogte van de protocollen rond burn-out, en zorg dat je de reïntegratie van iemand die herstelt van een burn-out goed kunt begeleiden.

2. Heb aandacht voor signalen van stress

Zorg dat je de signalen van stress van een van je medewerkers op tijd weet te herkennen. Mensen die last hebben van stress hebben dit soms zelf nog niet door of zullen dit bagataliseren (bijvoorbeeld uit angst om hiervoor afgestraft te worden). Een formeel halfjaarlijks gesprek is natuurlijk belangrijk, maar bij lange na niet voldoende. Zorg dat je ook informeler blijft monitoren. Hou een vinger aan de pols en gebruik je eigen inschatting.* Is deze persoon gejaagder of geïrriteerder dan normaal? Dan kan het verstandig zijn om het gesprek aan te gaan - al is het alleen maar om aan te geven dat stress niet iets is waar je je voor hoeft te schamen.

3. Houd je oog op de lange termijn

Als manager wil je natuurlijk dat de targets, doelen en deadlines op de korte termijn worden gehaald. Ook voor je team is dit vaak het geval: is je werknemer een beetje consciëntieus aangelegd, dan zal hij of zij geneigd zijn korte termijndoelen te halen ten koste van zichzelf.

Een echte leider houdt hiernaast ook de lange termijn in de gaten. En zo’n leider weet ook wanneer het nodig is om de kortetermijndoelen (deze deadline koste wat kost halen!) aan te passen om het langetermijndoel (een werksfeer creëren waar teamleden op de lange termijn ontspannen en gelukkig zijn) te borgen. Aan een explosieve sprinter heb je weinig als deze zichzelf opblaast. Werknemers die ontspannen zijn, zijn loyaler en gelukkiger, en krijgen meer gedaan. Dit is beter voor hen, én voor jou - ook als daarvoor een keer een target moet sneuvelen.

Burn-outs voorkomen: het is dus wel degelijk mogelijk. Het vereist wel dat jij als manager anders gaat denken. Dit is nog een stuk effectiever dan (hoe leuk ook!) stoelmassages, knuffelhonden of tafeltenniscompetities.

Thijs Launspach is psycholoog en auteur. Hij schreef het boek Fokking druk. Op 14 juni 2019 is hij de openingspreker op het seminar 'Quick wins voor jezelf én je team - Zorg voor meer focus, minder stress, meer effectiviteit.'

Thijs Launspach: ‘Je bepaalt zelf hoe je omgaat met stress’ interview
12 november 2018 | Peter Spijker

We werken hard en leiden een gehaast en overvol bestaan, vaak zonder dit zelf door te hebben. Een succesvol leven is toch immers een drúk leven? We vinden het normaal om elke dag vol te proppen met stress.

Thijs Launspach laat in Fokking druk zien dat een overvol leven kan leiden tot stressklachten of erger, tot een burn-out. Je kunt als mens veel stress aan, áls je maar ontspant tussendoor. De auteur benadrukt dat concrete en consistente aanpassingen in je levensstijl beslist noodzakelijk zijn om een rustiger leven te krijgen.

Wat is stress?
Stress is een fysieke en psychologische reactie op een stressor ofwel stressvolle situatie. Een stressreactie kent twee verschillende fases. In de eerste, snelle fase staat je zenuwstelsel in de sympathische stand en kom je meteen in actie. In deze stand maak je het stresshormoon adrenaline aan en hierdoor ben je plots heel actief en energiek. Na enkele minuten volgt de tweede, tragere stressreactie. In je bijnierschors wordt snel veel meer cortisol geproduceerd, zodat je hersenen en lichaam zich extra kunnen inspannen. Ze zijn superalert en klaar voor elke vorm van gevaar. Deze stressreactie stamt uit de tijd van onze verre voorouders die te midden van gevaarlijke roofdieren en vijandige stammen leefden. Wij leven nu in beschermde, veilige gemeenschappen, maar voor ons alarmsysteem zijn we nog steeds holbewoners. Het stresssysteem heeft zich dus cultureel niet mee ontwikkeld.

Wanneer is stress ongezond?
Een beetje stress, zoals bij een belangrijk sollicitatiegesprek of een overleg met een grote klant, is best te doen en zelfs gezond. Je bent op zulke piekmomenten gefocust en de stress is meestal van korte duur, waarna je weer tot rust komt. Stress wordt ongezond als je de hele werkdag of erger, de volledige werkweek, in de alarmstand staat en tussendoor onvoldoende rust neemt. Je voelt je hierdoor gejaagd, wordt humeurig, besteedt minder aandacht aan vrienden en familie en krijgt vaak ook fysieke klachten, want stress gaat behalve in je geest ook in je lichaam zitten. Deze klachten zijn alarmsignalen; je moet ingrijpen en je rust nemen om erger te voorkomen.

Hoe ontstaat een burn-out?
Een burn-out loop je doorgaans op na een lange periode van te veel stress of een korte periode van extreme stress. Je hebt in die stressvolle periode teveel hooi op je vork genomen, stond voortdurend in de alarmstand en vergat je rust te nemen. Jouw stresssysteem haalt je normaliter uit die alarmstand door het teveel aan spanning af te voeren, maar nu blijft het ‘aan staan’. Je staat dus permanent onder hoge spanning, wat werken vrijwel onmogelijk maakt. Bij een burn-out ben je het stadium van oververmoeidheid voorbij. Ben je oververmoeid, dan kun je nog rust nemen. Maar heb je een burn-out, dan lig je er uit en is revalideren de enige remedie.

Waarom vergeten we onze rust te nemen?
We plannen onze agenda’s graag té vol om zoveel mogelijk uit het leven te halen. Daarom zijn we op het werk én in onze vrije tijd vaak heel actief. We maken de denkfout dat je met een volgepropt leven ook een succesvol en gelukkig leven leidt. Maar door ook in onze schaarse vrije tijd tal van activiteiten te plannen, ontspannen we niet en treedt er geen stressherstel op. Sterker nog, onze neiging om alles mee te willen maken en niets te willen missen – the fear of missing out – leidt juist tot stress. We proberen immers tevergeefs de tijd naar onze hand te zetten.

Je bepaalt zelf hoe je omgaat met stress in het leven?
Inderdaad. Je dient daarin zelf een keuze te maken, anders blijft die volle agenda jou de baas in plaats van andersom. Omgaan met stress is geen rocket science. Mijn tips en adviezen spreken goeddeels voor zichzelf. Als je ze leest, weet je wát je moet doen. Maar het is veel belangrijker om ze consistent toe te passen in je eigen leven. Zodat je goed voor jezelf gaat zorgen en adequaat omgaat met de druk die anderen op je leggen. Dit vereist een flinke dosis zelfvertrouwen en de nodige zelfkennis. Want mensen vinden het doorgaans moeilijk om hun leefpatroon aan te passen. Ze gaan daarom vaak door met hun drukke leven en grijpen pas in als het te laat is en zich een burn-out aandient.

Wat zijn de meest voorkomende stresssignalen?
Je lichaam reageert op stress met hoofdpijn en lichte pijn in de rug of in de gewrichten. Andere fysieke stresssignalen zijn diarree, misselijkheid, duizelingen en een versnelde hartslag of druk op de borst. Stress heeft ook een negatieve invloed op je denken. Je lijdt aan keuzestress, overziet situaties slechter en kampt met geheugenproblemen. Je kunt je ook moeilijker concentreren, piekert over detailkwesties en focust uitsluitend op negatieve dingen. Stress raakt ook je emoties, zoals ik al aangaf. Je bent uit je hum, sneller geïrriteerd, eerder boos op jezelf en anderen. Je kunt je ook eenzaam, angstig of verdrietig voelen.

Je kunt stress verminderen door je levensstijl aan te passen?
Je kunt stress aanpakken door beter voor je lichaam te zorgen. Eet dus voldoende en gezond, let op je koffieconsumptie en zorg zo veel mogelijk voor een regelmatig slaapritme. Je hoeft niet dagelijks acht uur te slapen, vooral de regelmaat is belangrijk. Probeer in je vrijetijdsbesteding de balans te vinden tussen ‘actieve’ en ‘passieve’ vrije tijd. Je actieve vrije tijd vul je met sporten, hobby’s en vrienden of familie. Daar tegenover staat je passieve vrije tijd, waarin je herstelt door een boek te lezen, tv te kijken of gewoon door uit te rusten op de bank. Ben je vooral actief in je vrije tijd, dan neem je uiteindelijk te weinig rust en herstel je onvoldoende van stress.

Fokking druk - Het ultieme anti-stressboek preview
7 november 2018 | Thijs Launspach

Druk is het nieuwe normaal. Een volle agenda en een vol hoofd, het gevoel achter de dingen aan te lopen en altijd tijd tekort komen: het zijn dé kenmerken van deze tijd. Maar de drukte speelt ons inmiddels parten.

Het aantal burn-outs is de laatste tien jaar schrikbarend gestegen. Je kunt zelfs spreken van een echte burn-outepidemie: ongeveer één op de zeven werkenden heeft ernstige stressklachten of zit door de stress thuis. En ook als je geen burn-out krijgt, kan de stress zorgen voor een stuk minder levensplezier.

Hoe komt het nu dat we te veel en te hard werken? Waarom hebben we zoveel last van FOMO (Fear Of Missing Out)? En belangrijker: wat kun je zelf doen om te dealen met stress en een burn-out te voorkomen?

In Fokking druk leg ik uit waarom we onszelf tegenwoordig vaak over de kop werken en wat je eraan kunt doen om dat te voorkomen. Op een praktische manier vertel ik hoe je stress het hoofd kunt bieden en meer rust kunt creëren in je leven. Ik gebruik hiervoor de nieuwste inzichten uit de wetenschap, methoden van experts en verhalen van ervaringsdeskundigen. Een nuchter en praktisch antwoord op de vraag: hoe blijf ik stress de baas in een overvolle tijd?

Workaholics

Tenminste één van de oorzaken voor de enorme werkdruk ligt in hoe we tegenwoordig tegen ons werk aankijken. Werk is niet meer alleen iets wat je doet, maar ook wie je bent - we dienen aan ons werk betekenis te ontlenen. Je bent wat je doet, en daarom werken we veel en hard. Het maakt dat we ver gaan in onze commitment aan ons werk: we lijken er soms wel aan verslaafd. We werken meer over dan ooit, dienen ook in onze vrije tijd beschikbaar te zijn voor oproepen en zijn er in gedachte mee bezig (ook buiten kantoortijden). Uit angst iets te missen, schakelen we onze werkmail door naar onze broekzak en staat ons ‘werkhoofd’ altijd aan, ook in onze vrije tijd. We lijken te leven om te werken, in plaats van andersom.

In de jaren ‘80 en ‘90 bestond er een woord voor mensen met een werkverslaving: workaholics. De kenmerken van workaholism: bijzonder veel tijd met werk bezig zijn, ook in de vrije tijd veel nadenken over werk, en wel zozeer dat andere activiteiten in het leven daaronder gaan lijden. Deze term is tegenwoordig vrijwel uit ons taalgebruik verdwenen. Dit komt niet omdat we tegenwoordig mínder met ons werk bezig zijn dan toen. Integendeel, we zijn zo’n beetje allemáál workaholics geworden. Workaholic zijn is zo normaal dat het niet eens meer opvalt. Kun je ook te ver gaan in je commitment voor je werk? Jazeker. Zo hebben we meer dan ooit de neiging om met ons hoofd ons lichaam onder de duim te houden. We negeren signalen van vermoeidheid en stress, want we moeten dóór! Daar komt narigheid van: dat is een uitstekende manier om jezelf een burn-out in te werken. Gevolg: ziekteverzuim, slechtere weerstand, slaapproblemen en legio andere gezondheidsklachten.

Leven als een topsporter

Hoe moet het dan wel, goed omgaan met stress? Het blijkt echt niet zo moeilijk te zijn. Hoe je dit doet, dat lees je in Fokking druk, en in een aantal gastblogs die psycholoog Thijs Launspach hier zal schrijven tijdens de Week van de Werkstress.

Om alvast een tipje van de sluier te lichten: het begint bij goed voor je lichaam zorgen: genoeg (6-8 uur) en regelmatig slapen, gezond eten (de dag beginnen met ontbijt, genoeg groente, weinig snelle suikers), een maximum van ongeveer drie koppen koffie per dag. Ook belangrijk: in drukke tijden momenten in te plannen waarop je niets doet. En nee, Netflixen telt helaas niet!

Thijs Launspach is psycholoog, trainer en auteur. Hij schreef het boek Fokking druk (2018) over stress, en over meer rust in je leven brengen. Zijn college bij de Universiteit van Nederland - Waarom zitten zoveel millennials thuis met een burn-out werd meer dan tweehonderdduizend keer bekeken.

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden