Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Juryblog - Over de Longlist van het Managementboek van het Jaar 2018 nieuws
20 februari 2018 | Daniëlle de Jonge

Argumenten paraat, tablets en notitieboekjes op tafel en zelfs een jurylid dat een koffer vol ‘boeken om te bediscussiëren’ had meegenomen. Kortom: klaar om te bepalen welke boeken er op de longlist mogen!

We lazen er ruim 200, van leiderschap tot marketing en van technologie tot duurzaamheid. We keken met een scherpe en kritische blik naar de zeven beoordelingscriteria: praktisch, actualiteit, originaliteit, leesbaarheid, bestendigheid, onderbouwing en verzorging. We ontdekten interessante ontwikkelingen, zoals jurylid Mirella hieronder laat zien. Vonden oude wijn in nieuwe zakken en gelukkig ook verfrissend nieuws. En daar zaten we dan, in een relaxte vergaderruimte in hartje Utrecht. Klaar om onze keuzes onder de loep te nemen en te zorgen dat we de 50 beste boeken van het jaar uitkozen. Het zijn er 54 geworden. Vaak eensgezind, soms was er nog wat overtuigingskracht nodig. We deelden inzichten, maakten statements en kwamen er uit. Naar volle tevredenheid en met veel enthousiasme.

Dikke pluim voor de auteurs en uitgevers die zichzelf terugvinden in deze longlist!

Feest van pluriformiteit

De longlist is klaar! Tegen de stapel aankijkend valt op hoe divers de boeken zijn qua formaat, kleur, dikte, lettertype, illustraties en gebruikte materialen. Er is dit jaar zelfs een kaft van rood schuurpapier bij. Noem het beroepsdeformatie (Mirella Visser schreef een boek over diversiteit: De zijderoute naar de top red.), maar dit feest van pluriformiteit roept bij mij de vraag op: hoe staat het met de m/v diversiteit in het land van succesvolle managementboekenschrijvers?

Uit wetenschappelijk onderzoek weten we dat de kwaliteit van beslissingen toeneemt wanneer verschillende standpunten van mensen met verschillende achtergronden worden meegewogen. Teveel van hetzelfde, of dat nou mannen of vrouwen zijn, leidt al gauw tot tunnelvisie. In de jury van het Managementboek van het Jaar zit dat wel goed. Al jaren bestaat deze uit 3 vrouwen en 3 mannen, en de afgelopen jaren werd de jury geleid door een vrouw. Die evenwichtige jurysamenstelling zou daarom geen negatieve factor kunnen zijn in de mate waarin boeken van vrouwelijke auteurs zouden doordringen tot de longlist. Tot zover de wetenschap. Mijn onwetenschappelijke onderzoek van de longlists van de afgelopen 4 jaar leverde verrassende inzichten op.

Vrouwen schrijven geen managementboeken. Slechts een op de 6 boeken op de longlist werd door een of meerdere vrouwen geschreven. Gemengde m/v teams namen gemiddeld zo’n 15% voor hun rekening, maar mannen (alleen of met mannelijke collega’s) zijn goed voor bijna 70% van de boeken.

Vrouwen houden er bovendien minder van om in hun eentje een managementboek te schrijven dan mannen. De afgelopen vier jaar prijkten er gemiddeld slechts 7 boeken van vrouwelijke soloauteurs op de longlist. Mannelijke solisten waren goed voor gemiddeld 29 boeken. Op de lange longlist van 2015 was bijna 80% geschreven door mannen, waarbij de gemengde teams nog niet eens waren meegeteld.

Schrijven mannen en vrouwen over andere managementonderwerpen? Alleen in 2017 was sprake van oververtegenwoordiging van vrouwelijke auteurs op het onderwerp duurzaamheid. ICT-boeken worden inderdaad bijna uitsluitend door mannen geschreven. Daarentegen schrijven vrouwen en mannen nagenoeg even vaak over HR, communicatie en PR en leiderschap. De jury is m/v gebalanceerd. Nu het aanbod nog.

Vrouwelijke auteurs, laat van je horen!

Daniëlle de Jonge en Mirella Visser zijn respectievelijk juryvoorzitter en jurylid voor het Managementboek van het Jaar 2018.

De longlist vindt u op deze pagina.

Een veranderende economie nieuws
17 december 2014 | Bertrand Weegenaar

Dat er door en tijdens de crisis veranderingen gestart zijn in de gangbare economische modellen, is wel duidelijk zichtbaar. Termen als ‘duurzaam’ en ‘delen’ zijn inmiddels ingrediënten van succesvolle business modellen.

De zeeën zitten vol plastic, de rivieren met metalen en de lucht met kooldioxides. Tijd om te bedenken hoe in uw bedrijf hier op ingespeeld kan worden? Een goede aanzet is natuurlijk te vinden in het Managementboek van het Jaar Zaken doen in de nieuwe economie.

Inspiratie voor het volgende jaar kan verder opgedaan worden in de boeken Blauwe economie van Gunter Pauli en Derde industriële revolutie van Jeremy Rifkin. Pauli beschrijft een model om alle elementen in de keten van een productieproces en product te kunnen hergebruiken. Of waarde te geven in een volgende stap van de keten. Een afvalproduct kan weer een basis vormen voor een andere keten. Zo gaat niets verloren en blijft er geen schadelijk restproduct achter.

Rifkin is in Amerika dé aanjager van de discussie over het gebruik van duurzame energiebronnen. Het heeft de door olie groot geworden Rockefeller familie inmiddels de ogen geopend. Rifkin ziet het breed gebruik van duurzame energiebronnen als het startpunt van grote wijzigingen: in de politieke verhoudingen en het onderwijs. Beide met een stevig fundament in de Industriële Revolutie is hun basis model achterhaald.

Er is economisch nog een andere discussie gaande. In Het tweede machinetijdperk laten auteurs Erik Brynjolfsson en Andre Mcafee zien wat de consequenties kunnen zijn van de inzet van slimme machine gekoppeld aan internet. Zelfrijdende auto’s, drones die post bezorgen en 3D printers om maar drie voorbeelden te noemen. Hoe werken we straks samen met machines? Hoe beïnvloedt het ons werk? Wat gaan we doen met alle tijd die we vrij krijgen? De inzet van tientallen apparaten in het naoorlogse huishouden gaf vrouwen zoveel tijd dat ze serieus konden participeren op de arbeidsmarkt. En dat is maar 60 jaar geleden gestart. Wat gaat de robotisering nog meer teweeg brengen?

Mooie vragen voor onder de kerstboom en zinvolle vragen om 2015 mee te beginnen.

In Focus: Zakendoen in de nieuwe economie in_focus
22 augustus 2014 | Justin van Lopik

Zakendoen in de nieuwe economie is uitgeroepen tot Managementboek van het Jaar 2014Het boek levert de kennis en het inzicht om op volstrekt nieuwe manier te gaan ondernemen. Innovatiever, met meer slagkracht dan ooit. Maar wat vinden de lezers ervan? U leest het in deze aflevering van In Focus.

Nicoline van der Lugt

Eigenaar communicatie adviesbureau Comminaction

Het boek kwam voor mij precies op het juiste moment. Ik ben bezig met de ontwikkeling van een businesscase en het kiezen van het juiste verdienmodel. Het thema (nieuwe) waarden creëren loopt als een rode draad door het boek heen. Een autodealer levert geen auto maar mobiliteit en alles wat daarmee samenhangt. In cases wordt uitgelegd hoe vooruitstrevende ondernemers, volgens Marga Hoek de koplopers van de Nieuwe Economie, de weg wijzen naar een nieuwe kijk op duurzame bedrijfsprocessen en samenwerking met anderen. Als we oude aannames en vooringenomen perspectieven loslaten, is er ruimte voor nieuwe inzichten, volgens Laurentien van Oranje. Zij sprak uitvoerig met zes kinderen van 9 tot 12 jaar en werd geraakt door hun inspirerende kijk op onze economie die in het boek opgenomen is. Opvallend is dat het ‘vage’ woord businesscase door hen vervangen wordt door het veel concretere ‘samenwerkingsplan’. Ik weet nu hoe ik mijn businesscase verder kan uitwerken!

8,5

Koos Groenewoud

Oprichter Van management naar (Nieuw) leiderschap

Zakendoen in de nieuwe economie. Het boek klopt! ‘Practice what you preach’. Het eerste voorbeeld staat op pagina 6. Zakendoen in de nieuwe economie heeft geen copyright, maar right to copy. Er volgen meer inspirerende voorbeelden. Het feit dat – naast de bijdragen van (top)bestuurders, wetenschappers, studenten & leerlingen - bijna 100 professionals middels crowdsourcing een bijdrage aan het boek hebben geleverd is ook een mooi voorbeeld. Dat deed me denken aan O.C.F.2.0 van Jan Jonker. Alleen al door het hoofdstuk (‘venster’) leiderschap, de noten en de boekenlijst is dit boek zijn prijs meer dan waard. De tools, facts & figures, voorbeelden en inspiraties die je aangereikt krijgt zijn eigenlijk onbetaalbaar. Ik vond het boek ‘feest der (h)erkenning’. Het klopt. Het ‘leven’ van het boek kan het verschil maken voor de toekomst van je bedrijf en/of organisatie en ook voor je eigen toekomst en die van je kinderen. Zakendoen in de nieuwe economie is een must read voor bestuurders en managers in alle sectoren.

9

Marion Damgrave

Mede-initiatiefnemer De aard van de leider

Een managementboek dat ergens over gaat! In dit boek spreekt de visionair in de leider. Een alles omvattende visie die rekening houdt met mens, milieu en maatschappij spat van iedere pagina; leiders die daadwerkelijk verantwoordelijkheid nemen. Wat een weldaad! Een veelheid aan leiders komt in dit boek aan het woord. Allen zijn ervan doordrongen dat wij deel uitmaken van onze planeet in plaats van haar te bezitten. Profit, ‘vroeger’ op nr 1, krijgt in de nieuwe economie een andere waarde.

Vanuit diverse perspectieven wordt deze aardverschuiving door Marga Hoek belicht; concepten, cases, harde cijfers, wijze woorden wisselen elkaar soepel af. Het voelt als een nieuwe loot en het is de robuuste toon in een heldere verpakking die dit boek tot een must read maakt. Wie klaar is met de toolbox voor angsthazen is klaar voor Zakendoen in de nieuwe economie.

10

Ooa Boek van het Jaar 2013 - Value-based Project Management nieuws
12 juni 2014 | Justin van Lopik

De vakjury van de Orde van Organisatiedeskundigen en –Adviseurs (OOA) heeft Value-based Project Management van Nicoline Mulder verkozen tot beste boek over organisatieadvies van het jaar 2013. Volgens het juryrapport biedt het boek ‘een nieuwe stap in het denken over projectmanagement’.

Value-based Project Management van Nicoline Mulder eindigde eerste uit een lijst met 48 inzendingen. Daaruit werden uiteindelijk drie genomineerden gekozen: Zakendoen in de nieuwe economie van Marga Hoek, Het et-cetera-principe - Een nieuw perspectief op organisatieontwikkeling van Thijs Homan en dus het boek van Nicoline Mulder. De jury motiveert haar uiteindelijke keuze als volgt: 'Dit boek is wat ons betreft een echte verrijking van ons vak, omdat het handreikingen biedt voor omgaan met de complexiteit in uiteenlopende situaties. Deze leesbare bewerking van haar proefschrift is overtuigend een nieuwe stap in het denken over projectmanagement. Elke adviseur kan hier direct mee aan de slag!’

Maar er was ook veel lof voor de andere genomineerden. De jury: ‘Wat ons betreft zijn [dit] de ‘must reads’ voor iedereen die zich de status van professional in ons vak wil blijven aanmeten.’

Aan de prijs is een geldbedrag verbonden van 500 euro. Eerdere winnaars zijn onder meer: Van Waarnemen naar Waarmaken van Paul Kloosterboer en Verwaarloosde organisaties van Joost Kampen. De jury bestond dit jaar uit Harry ter Braak (WagenaarHoes ), Martin Groenhuis (De Baak), Marijke Spanjersberg (Sioo), Mark van Twist (Erasmus Universiteit), Paul Vergeer (Condroz) en werd voorgezeten door Erna Scholtes van Twynstra Gudde.

Managementboekengala en Managementboek van het Jaar 2014 interview
18 april 2014 | Hans van der Klis

Zakendoen in de nieuwe economie van Marga Hoek, algemeen directeur van het platform voor duurzaam ondernemen De Groene Zaak, is uitgeroepen tot Managementboek van het Jaar 2014. Het is een boek dat met twee benen in de nieuwe realiteit van ons maatschappelijk-economisch bestel staat en dat daar het meest complete beeld van geeft, zei Frank Kwakman, voorzitter van de jury, bij de uitreiking van de trofee.

Marga Hoek was buitengewoon vereerd en blij met de titel Managementboek van het Jaar 2014, zei ze in haar dankwoord. Niet alleen omdat ze haar inspanningen bekroond zag, maar vooral ook omdat ze de prijs als erkenning beschouwt voor het belang van het onderwerp. ‘Al vierenhalf jaar ben ik dagelijks bezig met De Groene Zaak om duurzaamheid op de agenda te krijgen en mensen te stimuleren ermee aan het werk te gaan: ondernemers, wetenschappers en politici.’ Hoewel Zakendoen in de nieuwe economie onder haar naam is verschenen, past haar enige bescheidenheid, verzekerde Hoek. Dat heeft te maken met de wordingsgeschiedenis van het boek: Zakendoen in de nieuwe economie is voortgekomen uit haar visie, maar voor de inhoud heeft ze een beroep gedaan op de kennis van meer dan 200 mensen uit alle geledingen van de maatschappij die hun ideeën en kennis hebben aangeleverd. Ruim twintig wetenschappers hebben hun expertise ter beschikking gesteld om de hoofdstukken die te maken hebben met hun specialisme door te vlooien op onvolkomenheden en zonder haar eigen redacteur, Felix de Fijter, was het boek nooit tot stand gekomen. ‘Dit boek is het resultaat van onze inspanningen, maar ik beschouw het tegelijkertijd ook als een begin: we werken op dit moment aan een global editie waarvoor we de inhoud gaan aanpassen aan de internationale markt’, zei Hoek. ‘Het is de bedoeling dat er ook een Engelstalige en een Spaanstalige editie gaan verschijnen.’

Nieuwe moed

De bekroning van Zakendoen in de nieuwe economie was de apotheose van het 11e Managementboekengala, op 17 april in een volle Rode Hoed in Amsterdam. Zoals gebruikelijk verzorgden de acteurs van Troje het omlijstende programma: met een aanstekelijk improvisatieprogramma presenteerden Alieke van Wijk, Henk van der Steen en hun compagnons de vijf genomineerde titels. Deze keer kozen zij voor een raamvertelling over de uitgebluste manager Menno van Velzen: Manager van het Jaar in 1998 en 1999, maar door de opeenvolgende crises van de laatste vijftien jaar de weg kwijtgeraakt. Hoe toepasselijk dat hij nieuwe moed weet te putten uit de vijf kanshebbers. De zaal mocht roepen en de acteurs sprongen erop in: het leverde hilarische scènes op, die geen enkel boek tekort deden. Het is knap wanneer je een zaal drie cijfers tussen de 0 en 324 laat noemen en vervolgens Marga Hoek weet te verleiden de essentie van Zakendoen in de nieuwe economie uit de doeken te doen aan de hand van een willekeurig citaat van de desbetreffende pagina uit haar boek. Zo had Troje voor elke genomineerde een andere scène voorbereid: geestig en doeltreffend.

Geen klassieke thema’s

Het theater vormde de opmaat tot het optreden van Frank Kwakman, voorzitter van de jury die dit jaar 290 boeken te beoordelen kreeg en daarvoor in totaal een slordige 45.000 pagina’s heeft doorgewerkt. Dat was niet altijd gemakkelijk: de jury – die behalve uit Kwakman zelf bestond uit Mabel Nummerdor, Mireille Schrijnemakers, Maurits Bruel, Maurits Verweij en Bertrand Weegenaar – signaleerde dit jaar veel boeken met losse verhalen, cases of interviews zonder verbindend concept, analyse of kernboodschap. Sommige boeken deden de jury eerder denken aan een plaatjesboek, pamflet of brochure dan aan een managementboek. Andere boeken, vooral die over actuele thema’s als big data, talentmanagement of neuromarketing, bleken nog onvoldoende uitgewerkt.

Dat neemt niet weg dat er meer dan voldoende positieve uitzonderingen waren, waaronder natuurlijk de vijf genomineerden. Dit jaar koos de jury niet voor klassieke thema’s als organisatieverandering, strategie en ontwerp of verbetermanagement, maar juist voor boeken die op een heel persoonlijk niveau impact proberen te hebben op het denken en handelen van bestuurders, leidinggevenden en professionals, vertelde Kwakman. De rode draad, die in elk geval gold voor vier van de vijf titels: ‘[Ze] staan met twee benen in de nieuwe realiteit van ons maatschappelijk-economisch bestel en getuigen van een tijdgeest waarin economie en finance hand in hand gaan met nieuwe waardegedreven oriëntaties’, aldus het juryrapport. Dat geldt voor Reclame. Dood of levend van Fons van Dyck, No Way van de Vlaamse auteur Bruno Rouffaer, Van Cijfers naar Waarden van Kees Tillema en de winnaar, Zakendoen in de nieuwe economie van Marga Hoek. Alleen het boek Versimpelen van Jan-Peter Bogers onttrekt zich aan deze indeling.

Ondernemender dan ooit

De jury beoordeelde de boeken op hun actualiteit, originaliteit, toepasbaarheid, leesbaarheid, bestendigheid en onderbouwing. ‘Wanneer je punten zou toekennen voor welke titel het best scoorde op elk van deze onderwerpen, kom je uit bij het boek van Marga Hoek’, zei Frank Kwakman. ‘Het is een boek dat voorop gaat in de nieuwe realiteit, tegelijk conceptueel en praktijkgericht is, een breed lezerspubliek uitdaagt nieuwe wegen in te slaan en bovendien uitnodigend is vormgegeven.’

Lovende woorden, die door Hoek in dank werden aanvaard. In de bekroning zag ze een bevestiging van de keuzes die zij heeft gemaakt. ‘Ik heb dit boek geschreven omdat er weliswaar veel voorbeelden zijn van succesvolle projecten op het gebied van duurzaamheid, maar het ontbrak tot nu toe aan een samenhangend geheel. En zo’n referentiekader hebben wij juist zo hard nodig. Er bestaat veel kennis en inzicht in hoe je radicaal kunt vernieuwen, maar er ontbrak tot nu toe een boek met praktische handvatten en instrumenten.’

De basis van Zakendoen in de nieuwe economie wordt gevormd door Hoeks eigen visie, maar om een nieuw en coherent beeld van duurzaamheid te kunnen bieden, was ze ook afhankelijk van de kennis en de inzichten van anderen. ‘Alle dingen die ontbraken, hebben we uitgezet in de crowd: we hebben open vragen geformuleerd, maar ook om specifieke cases gevraagd. Met de research, die wij deels door internationale studenten hebben laten uitvoeren, zijn wij anderhalf jaar bezig geweest.’

‘Die werkwijze ís de nieuwe economie: we hebben het ontwikkeld in samenwerking met alle stakeholders. We hebben gebruik gemaakt van de crowd, per onderwerp hebben we steun gehad van de beste wetenschappers en we hebben ook kinderen naar hun ideeën gevraagd. Die brede samenwerking heeft ons enorm veel opgeleverd. Ik heb het boek ingedeeld in zeven klassieke vensters: financiering, value cycle oftewel de voormalige supply chain, klanten, schaalgrootte, innovatie, leiderschap en business cases. En bij elk venster hebben we enorm veel nieuwe inzichten verzameld. Dat is misschien wel de grootste verrassing bij het maken van dit boek geweest: dat je op weg naar een werkelijk duurzame samenleving nog veel radicaler kunt veranderen en innoveren dan ik van tevoren dacht. Er zijn zo ongelooflijk veel mogelijkheden. Als ik door dit boek iets heb geleerd, is het dat het ondernemerschap nog nooit zo ondernemend is geweest als nu in de nieuwe economie. Je creëert met elkaar en dat maakt het veel vernieuwender, creatiever en vooral ook interessanter dan het ooit is geweest. Het is eigen aan ondernemers dat zij idealen willen realiseren en dat is precies wat je om je heen ziet gebeuren en wat ik in dit boek beschrijf.’

Een serieus managementboek

Ook voor de uitgever van Marga Hoek, Vakmedianet, is de prijs voor het Managementboek van het Jaar een welkome steun in de rug. Vakmedianet is de nieuwe naam van de voormalige managementboekendivisie van Kluwer, die vorig jaar is verzelfstandigd en een nieuwe eigenaar heeft gekregen. ‘Wij willen natuurlijk graag laten zien dat wij nog steeds een goede uitgeverij zijn’, zegt uitgever Anneke van Dijk. ‘Maar belangrijker is dat dit ook een heel bijzonder project is geweest. Normaal gesproken komt een auteur naar ons toe met een manuscript en beslissen wij of het iets voor ons is. Hier was het omgekeerd. Marga kwam naar ons toe met een idee, maar er stond nog helemaal niets op papier. Sterker nog: wij hadden niets en moesten eerst samen met Marga gaan investeren in de crowdsourcing. Om dat te kunnen doen, hebben wij een belangrijk deel van ons marketingbudget naar voren gehaald. Dat past wel heel erg bij de wereld waarin Marga actief is. Vanaf het begin heeft zij tegen ons gezegd dat zij met dit boek niet in de duurzaamheidshoek terecht wilde komen, maar dat zij een serieus managementboek wilde maken. Om de crowdsourcing in goede banen te leiden, hebben we een bureau ingeschakeld en een website laten bouwen. En pas toen alle cases binnen waren, is Marga gaan schrijven. Een complicerende factor voor ons was dat de bedrijven die kennis en cases hebben aangeleverd, uitbetaald kregen in boeken. Wij waren dus al heel gelukkig toen het boek op de shortlist terecht kwam, want dat merk je meteen aan de verkoopcijfers. De commerciële waarde van de titel Managementboek van het Jaar 2014 is kortom meer dan welkom.’¶

Managementboek van het Jaar 2014 nieuws
18 april 2014 | Justin van Lopik

‘Dit boek gaat voorop in de nieuwe realiteit. Het is conceptueel en praktisch tegelijk en daagt een breed lezerspubliek uit om nieuwe wegen in te slaan. Bovendien is het erg mooi vormgegeven!’ – aldus de jury.

Zakendoen in de nieuwe economie van Marga Hoek is uitgeroepen tot het Managementboek van het Jaar 2014. De jury maakte gisteravond de winnaar bekend tijdens het jaarlijkse Managementboekengala in de Rode Hoed te Amsterdam. Het evenement en de verkiezing, inmiddels voor het elfde jaar op rij georganiseerd, zijn beide initiatieven van internetboekhandel Managementboek.nl.

Over de auteur

Marga Hoek is CEO van ‘De Groene Zaak’, een ondernemersplatform waarbij meer dan 160 bedrijven zijn aangesloten die zich actief bezighouden met duurzaamheid. Daarnaast staat zij sinds begin november aan het roer van Het Groene Brein, het wetenschappelijk equivalent van De Groene Zaal waarin 60 wetenschappers vanuit diverse disciplines zich hebben verenigd om de wetenschap ten dienste te stellen van de vorming van een duurzame en innovatieve economie.

De titel Managementboek van het Jaar geldt als toonaangevend in het vakgebied management. Eerdere winnaars waren onder andere Joep Schrijvers met Hoe word ik een rat? Jeroen Smit met Het drama Ahold en Menno Lanting met zijn bestseller Connect!. In 2013 werd Leren samenwerken tussen organisaties van Edwin Kaats en Wilfrid Opheij bekroond.

Voor de editie 2014 beoordeelde de jury ruim 250 boeken, wat resulteerde in een longlist met 45 titels. Uiteindelijk werd de winnaar gekozen uit de volgende shortlist:

Versimpelen van Jan-Peter Bogers, Reclame. Dood of levend van Fons van Dyck, Zakendoen in de nieuwe economie van Marga Hoek, No Way van Bruno Rouffaer en Van Cijfers naar Waarden van Kees Tillema.

Shortlist 2014 - Een gesprek met Marga Hoek interview
11 april 2014 | Ger Post

Het belang van eigendom vervaagt in de nieuwe economie, betoogt Marga Hoek in haar boek. ‘De consument van de nieuwe economie hoeft geen woning, auto of telefoon te bezitten, als hij maar kan wonen, rijden en bellen.’

Maar waarom zouden consumenten dan wel haar boek kopen? Hoek: ‘Mijn boek is een eerste stap in het delen van kennis. Vandaar dat het onder licentie valt van het Amerikaanse Creative Commons waarmee, in tegenstelling tot het aloude copyright, juist wel vermenigvuldigd en gedeeld kan worden. Uiteindelijk wil ik naar een systeem toe waarin mensen geen boek meer hoeven aan te schaffen, maar ze een abonnement nemen op kennis.’

In ‘Zakendoen in de nieuwe economie’ worden zeven vensters beschreven aan de hand van wetenschappelijke inzichten, analyses van trends vertaald naar praktische managementmodellen en 55 inspirerende cases. ‘Dat zijn vaak bedrijven die op twee of liefst zelfs drie assets groei realiseren: ecologisch, sociaal en financieel. Dat is de toekomst. Een mooi voorbeeld is een project waarin een bouwer van een zorginstelling en een energiebedrijf nauw samenwerken. De energiebesparing die wordt gerealiseerd komt weer ten goede aan de zorg. Hier halen ze drie keer winst: op zowel ecologisch, als financieel en sociaal gebied.’

Zakendoen in de nieuwe economie was een groot sociaal project op zichzelf door een intensieve crowdsourcing. ‘Ik merkte dat als je de vragen waarmee je zit openbaar maakt, dit een enorme verrijking is. Het leverde mooie voorbeelden en spin-offs op die ik vooraf nooit had kunnen bedenken.’ Vandaar dat Hoek voor haar wereldwijde versie van het boek weer op dezelfde manier te werk gaat. ‘Daarin zal ik beschrijven wat de best practices zijn per werelddeel, met veel nieuwe cases.’

Shortlist Managementboek van het Jaar nieuws
18 maart 2014 | Justin van Lopik

Vijf boeken zijn genomineerd voor de titel Managementboek van het Jaar 2014. Deze prijs wordt jaarlijks toegekend aan een Nederlandstalig managementboek. De jury maakt de winnaar bekend op 17 april 2014, tijdens het Managementboekengala in de Rode Hoed (Amsterdam).

De vijf genomineerden zijn:

Versimpelen - Projecten realiseren zonder gedoe - Jan-Peter Bogers

Reclame. Dood of levend - Fons van Dyck

Zakendoen in de nieuwe economie - Marga Hoek

No Way - Bruno Rouffaer

Van Cijfers naar Waarden - Kees Tillema

De jury selecteerde de vijf genomineerden uit een longlist van 45 titels en maakt de uiteindelijke winnaar bekend tijdens het Managementboekengala in De Rode Hoed op 17 april 2014.

Eerdere winnaars:

De verkiezing van het Managementboek van het Jaar en het Managementboekengala zijn initiatieven van online boekhandel Managementboek.nl. De prijs wordt sinds 2003 jaarlijks toegekend. Eerdere winnaars zijn onder andere Joep Schrijvers met zijn bestseller ‘Hoe word ik een rat’, Jeroen Smit met ‘Het drama Ahold’, Mathieu Weggeman met ‘Leidinggeven aan professionals? Niet doen!’ en Connect!’ van Menno Lanting. In 2013 werd ‘Leren samenwerken tussen organisaties’ van Edwin Kaats en Wilfrid Opheij bekroond.

De vakjury bestaat dit jaar uit:

Voorzitter Frank Kwakman is bijzonder hoogleraar aan Nyenrode Business Universiteit.

Mireille Schrijnemaekers is bedrijfseconoom en medeoprichter van Zelino BV.

Maurits Bruel is adviseur, auteur en program director bij Erasmus ESAA executive programs.

Maurits Verweij is partner van BeBright, een adviesorganisatie op het gebied van strategie en innovatie.

Bertrand Weegenaar is werkzaam als projectmanager van Hinttech Creatives en als ondernemer voor Blogmania.nl.

Mabel Nummerdor is keynote spreker, schrijver en business inspirator op het gebied van feminine brands en trends.

Duurzaam zakendoen: Het is rond en het komt eraan special
28 augustus 2013 | Pierre de Winter

Drie belangrijke trends stelen momenteel de show in het duurzaamheidsdebat: kleinschaligheid, coöperatief organiseren en de opkomst van de circulaire economie. ‘Mensen zijn op zoek naar nieuwe vormen om de samenleving en de economie vorm te geven.’

Sinds de bestseller Cannibals with Forks, geschreven door John Elkington in 1998, is duurzaamheid een onderwerp dat serieus wordt genomen door bedrijven. Met zijn triple bottom line van people, planet en profit zette de Brit de planeet en haar bewoners op onontkoombare wijze op de agenda van de wereldwijde businesscommunity. Sindsdien sloven multinationals zich uit om zich van hun beste kant te laten zien waar het gaat om zaken als het milieu, de omgang met toeleveranciers in lagelonenlanden of het verminderen van hun (carbon) footprint. En jaarlijks rapporteren ze daarover – de een geloofwaardiger dan de ander – met behulp van de ppp-structuur van Elkington in hun sustainability reports.

Boeken over duurzaamheid en het zakenleven behandelden de afgelopen tien jaar dan ook steevast Elkingtons gedachtegoed. Ze werden meestal geschreven voor de corporate wereld, want daar gebeurde het en daar was natuurlijk ook het meeste geld te verdienen voor de vele adviseurs die in dezelfde periode actief zijn geworden op dit vlak.

Ander licht

Het lijkt erop dat het zwaartepunt is verschoven. De multinationals zijn natuurlijk niet uit het zicht verdwenen, getuige het nog in april voor de titel Managementboek van het Jaar genomineerde Duurzaam ondernemen waarmaken van Rob van Tilburg en Rob van Tulder. Maar er verschijnen de laatste tijd meer boeken die duurzaamheid in een ander licht plaatsen: dat van burgerinitiatief, kleinschaligheid, nieuw organiseren en slim gebruik van nieuwe technologie. En als het dan over het bedrijfsleven gaat, richt men zijn pijlen liever op het mkb dan op de wereld van de corporates.

Zo is daar het boekje In vijf stappen CO2-neutraal ondernemen van Rob van der Rijt. Nu veel grote bedrijven zich met ambitieuze CO2-programma’s op de borst kloppen, is het de hoogste tijd dat het mkb – tachtig procent van de vaderlandse economie per slot van rekening – mee gaat doen, dacht de duurzaamheidsadviseur. Hij startte de website Klimaatplein.com, waar bedrijven zich kunnen aansluiten bij een community die precies dat doet: mkb’ers helpen hun bedrijfsvoering CO2-neutraal te maken. Zijn boek is bijgevolg geen wereldbestormende visie waarin nieuwe vergezichten worden aangezwengeld, maar een broodnuchter vijfstappenplan dat ondernemers een gestructureerde aanpak biedt om dat doel te bereiken. Simpel, praktisch, kleinschalig en als het goed is aan het eind nog winstgevend ook. Dat zijn vijfstappenplan investeringen vergt die veel bedrijven in deze tijd moeilijk zullen opbrengen, is volgends Van der Rijt geen onoverkomelijk probleem. ‘Zonder te investeren kun je al heel veel doen: winkeldeur dichthouden, bandenspanning op peil houden of de pc’s op de energiestand zetten. En met het geld dat je daarmee bespaart, kun je gaan investeren.’

Transitietijd

‘Dat er meer oog is voor kleine bedrijven en de burgerij, is logisch’, zegt hoogleraar duurzaam ondernemen Jan Jonker. ‘We leven in een transitietijd. Een tijd waarin de gevestigde orde tekenen van serieus verval laat zien en mensen op zoek zijn naar nieuwe vormen om de samenleving en de economie vorm te geven. Als je ziet dat het huidige kabinet miljarden moet bezuinigen om een procentpuntje van het begrotingstekort af te kunnen halen en niet eens aan de staatsschuld toekomt, dan weet je dat we met z’n allen veel te veel geld hebben uitgegeven en dat het tijd is voor een nieuwe inrichting van de maatschappij. Die verandering hoef je alleen niet uit Den Haag te verwachten via een Postbus 51-spotje en ook niet uit de corporate wereld, maar die zal voort moeten komen uit de energie die aanwezig is in de samenleving. We moeten terug naar de economie van Wij.’

Zelf is Jonker een van de aanvoerders van die beweging, met zijn vorige boek Duurzaam Denken Doen – product van een crowdsourcingproject met medewerking van vierhonderd vrijwilligers. Dit jaar kwam Werken aan de Weconomy uit, voortvloeiend uit datzelfde project, dat luisterde naar de naam ‘Our common future 2.0 NL’. In dit tweede boek brengt Jonker een dertigtal auteurs samen in een gezamenlijke zoektocht naar de vraag hoe die nieuwe economie van Wij georganiseerd kan worden.

Burgerinitiatieven

In de bundel vinden we veel bijdragen over innovatieprocessen en organisatieoverschrijdende samenwerking. Zo mogen Edwin Kaats en Wilfrid Opheij, schrijvers van het Managementboek van het Jaar 2013 (Leren samenwerken tussen organisaties), de duurzame community waarschuwen voor de complexiteit van samenwerkingsverbanden tussen organisaties, probeert Jonker zelf samen met coauteur Richard Kok het regeneratieve vermogen van de natuur als voorbeeld te nemen voor de oplossingsrichtingen die voor de maatschappij te bedenken zijn en worden er enkele daadwerkelijke cases van nieuw organiseren behandeld. Coöperatie de A in Apeldoorn bijvoorbeeld, is een door inwoners opgerichte energiecoöperatie die de stad voor minimaal 10 procent van schone energie wil gaan voorzien. Er zijn schijnbaar spontane transitieplatforms tot stand gekomen in zowel de provincie Zeeland als de stad Breda, die zich binnen enkele jaren een plaats hebben verworven aan de tafels waar de beslissingen over de toekomst van stad en provincie genomen worden. Het ontstaan van dergelijke burgerinitiatieven wordt beschreven in Werken aan de Weconomy en er worden succesfactoren gedefinieerd; een gezamenlijk toekomstbeeld, de betrokkenheid van een onafhankelijke derde partij, kennis van theoretische kaders over samenwerking als Theory U, Spiral Dynamics of The natural step.

Van weer een andere orde is het verhaal waarin beschreven staat hoe de gemeente Renkum gedurende vijftien jaar duurzaamheidsbeleid leerde om haar burgers daadwerkelijk te betrekken bij de besluitvorming over hun leefomgeving. Een must read voor alle bestuurders van Nederland.

Tv’s leasen

Niet alle artikelen zijn van even hoog niveau, maar er staan enkele behartenswaardige bijdragen in Werken aan de Weconomy en de beschreven casuïstiek doet beseffen dat er op het kruispunt van duurzaamheid en nieuw organiseren wel degelijk van alles gist in de samenleving. Tot slot is nog vermeldenswaard het goede stuk van MVO-medewerker Michiel Schuurman over een thema dat sinds enkele jaren de kop opsteekt in duurzaamheidskring: de circulaire economie. Schuurman beschrijft een routekaart naar die economie, waarin ontwerp en materiaalkeuze van producten maximaal hergebruik van de grondstoffen garanderen en waarin consumenten niet zozeer betalen voor eigendom, maar voor gebruik en prestaties. We gaan straks niet alleen auto’s maar ook tv’s, koelkasten, wasmachines, kleding en wat niet meer huren of leasen. Als we het product willen vernieuwen, komt de producent het inruilen voor het nieuwste model. En alle materialen in het oude product vinden hun weg terug naar de productieketen.

Het is een idee dat gemunt werd door de bedenkers van het Cradle to Cradle-concept: Michael Braungart en William McDonough. Maar de laatste jaren krijgt het vooral vleugels door de stijgende grondstofprijzen waar de maakindustrie mee te maken heeft. Er is steeds meer economische ratio om materialen terug te winnen uit producten. Een veelgeciteerde studie van McKinsey suggereert zelfs dat de transitie naar die circulaire economie de landen van de Europese Unie wel eens een jaarlijkse besparing zou kunnen opleveren van 630 miljard euro. Een transitie die nieuwe samenwerkingsverbanden vraagt tussen bedrijven, resulterend in bijvoorbeeld een nieuwe ruimtelijke inrichting van bedrijventerreinen, inclusief gebouwen die net zo recyclebaar en makkelijk te demonteren dienen te zijn als de producten die er worden ontworpen en geproduceerd.

Een dergelijke circulaire economische orde zal in de ogen van Jan Jonker niet door regimespelers als de overheid en de grote bedrijven geïnitieerd gaan worden, maar juist door kleinere bedrijven die tot nieuwe combinaties en samenwerkingsverbanden zullen komen én door burgers die besluiten hun krachten te bundelen en het heft in eigen hand te nemen. Jonker: ‘Denk alleen maar aan energie. Als burgers een energiecoöperatie beginnen en duurzame energie gaan produceren voor andere gebruikers dan henzelf, staat binnen de kortste tijd de fiscus aan de deur, terwijl grote bedrijven voor grijze energie minder dan de helft betalen dan de consument. Dat zijn structuren – je mag het geen subsidies noemen – die maken dat de gevestigde orde echte verandering niet makkelijk zal mogelijk maken.’

Circulaire economie

Als het aan Marga Hoek ligt, loopt dat wel los. In haar boek Zakendoen in de nieuwe economie pleit ook zij – Hoek is directeur van het duurzame ondernemersplatform De Groene Zaak – voor de circulaire economie-in-opkomst. Onder het motto ‘de economie is er voor de wereld, de wereld is er niet voor de economie’ schreef deze gedreven ondernemer en netwerker een wederom mede-gecrowdsourced boek waarmee ze vooral ondernemers probeert aan te spreken. En gezien het netwerk dat zij met De Groene Zaak heeft opgebouwd, is het logisch dat ze daarbij ‘het grote bedrijfsleven’ niet uit het oog verliest.

Toch heeft ook Hoek – net als Jonker – een nieuwe economische orde voor ogen. Ze heeft het over een economie van morgen die een revolutie moet gaan zijn in duurzame én in economische zin. Eén waarin ondernemers vanuit integraal duurzame principes opereren en zo nieuwe ondernemerskansen creëren. ‘Het fenomeen duurzaamheid’, zo zegt ze, ‘is ontsproten aan de milieubeweging. Maar in het milieudenken is duurzaamheid voor bedrijven per definitie een kostenpost. Voor mij als ondernemer is duurzaamheid in eerste instantie niet aan kosten gekoppeld, maar aan opbrengsten. Het is een kans voor ondernemers om nieuwe producten te bedenken, nieuwe samenwerkingen te zoeken en nieuwe businessmodellen in de markt te zetten.’ En bij Hoek is daarin dus wel plaats voor grote ondernemingen. Ten minste, degenen die bereid zijn om eraan mee te doen.

Contouren

De gedroomde ‘integraal duurzame economie’ is in Hoeks ogen op drie niveaus circulair: ecologisch, sociaal en financieel. Maar waar de drie p’s zich bij de Brit vooral afspeelden binnen the world as we know it, weet Hoek met behulp van rijke casuïstiek daadwerkelijk de contouren van iets nieuws op te roepen.

Hoek probeert haar toekomstbeeld aantrekkelijk te maken voor haar ondernemer-lezer door ‘zeven vensters voor succes’ te schetsen. Zeven perspectieven op de gedroomde nieuwe economische orde zoals hierboven geschetst, waarmee ze de ondernemende klasse wil kietelen om de handschoen op te pakken. En het moet gezegd: dat doet ze met verve. Hoofdstuksgewijs behandelt ze haar zeven vensters: klant, innovatie, businesscase, schaalgrootte, value cycle, financiering en leiderschap. Een schijnbaar willekeurig rijtje, ongetwijfeld op opportunistische wijze tot stand gekomen. Maar in de uitwerking is zeer geslaagd.

Waarderingsmiddel

Zeer vermeldenswaard omdat er niet zo vaak over wordt geschreven in duurzame zin, is het hoofdstuk ‘financiering’, waarin de financiële sector een nieuwe, aanmerkelijk bescheidener rol krijgt toebedicht in het economisch proces dan ze de afgelopen twintig jaar heeft bekleed. In Hoeks woorden: ‘In de nieuwe economie slapen ‘geld’ en ‘reële waarde’ weer op één kussen; ze zijn opnieuw met elkaar verbonden. Geld krijgt hiermee zijn oorspronkelijke functie terug. Het is weer een waarderingsmiddel dat bestendige waardecreatie op de lange termijn mogelijk maakt.’ Dit in tegenstelling tot het credo ‘geld maken met geld’ waarmee de financiële sector zich sinds de jaren tachtig als een exponentieel groeiend, zelfreferentieel gezwel heeft weten te ontwikkelen.

Ondernemers in de nieuwe economie – aldus Hoek – vermijden zoveel mogelijk het gebruik van vreemd vermogen. Ze passen het heel bewust toe, op een wijze die daadwerkelijk waarde creëert. Ze reduceren daarom hun financieringsbehoefte door creatieve combinaties aan te gaan met bijvoorbeeld partijen die afzet garanderen, of waarmee ze producten of diensten kunnen ruilen. Vervolgfinanciering zoeken ze bij partijen die dicht bij hun doelstellingen staan en waar ze niet alleen funding maar ook kennis en ervaring kunnen vinden. Pas in de fase daarna kijkt de ondernemer naar de financiële mogelijkheden van de oude economie en maakt daaruit een welbewuste keuze voor de partij die – bijvoorbeeld voor internationalisering of snelle groei – de meeste meerwaarde biedt. Ze noemt deze financieringspiramide-in-drie-delen de Trias Pecunia. En voorbeelden van creatieve financieringswijzen heeft ze in overvloed, want sinds enkele jaren moeten ondernemers wel.

Groeien

Zo ontwikkelde de start-up Locarnation in samenwerking met haar potentiële klant, energienetwerkbedrijf Alliander, een smart grid technologie. Een investering van venture capital firma Yellow & Blue gaf net het zetje dat Alliander nodig had om zich als launching customer van Locarnation te laten vastleggen, wat weer tot gevolg had dat deze start-up nauwelijks aanvullende financiering nodig had om verder te kunnen groeien.

Een andere case is projectontwikkelaar OVG, dat een nieuw financieringsmodel voor de bouw van bedrijfspanden ontwikkelt, in samenwerking met kapitaalkrachtige leveranciers. Deze leveranciers leveren elk een onderdeel van het pand met de afspraak dat ze het over tien, twintig of dertig jaar weer ophalen. Gedurende die periode least OVG de onderdelen en betaalt de klant gewoon huur.

Hoek behandelt een baaierd aan nieuwe, opkomende financieringsvormen – crowdfunding, microkrediet, social media banking, flinqering en enkele aloude – zoals bartering dat aan een tweede jeugd is begonnen en de duurzame kant van het vaak zwaar bekritiseerde private equity. Gaandeweg begin je te geloven dat het mogelijk moet zijn: een financiële wereld die zich vanuit duurzaamheidsperspectief daadwerkelijk dienstbaar opstelt aan de ondernemer en veel intensiever dan voorheen betrokken is bij de waarde die hij creëert.

Rechtschapen idealisten

Inspirerend is het woord, hoewel we allemaal weten dat er nog heel wat water door de Rijn moet stromen voor de circulaire economie van Hoek en Jonker realiteit is. Wat Hoek betreft ligt de bal bij de entrepreneurs, aan wie ze haar slothoofdstuk over leiderschap wijdt. In haar visie worden alle ondernemers rechtschapen idealisten die hun plannen delen, van onkreukbare integriteit zijn en pas een deal sluiten als ze zeker weten dat de ander er ook beter van wordt.

Maar ligt bij diezelfde ondernemers – doorgaans mensen die vooral ook heel goed voor zichzelf kunnen zorgen – niet ook de grootste barrière? Hoek: ‘Er zijn maar heel weinig mensen die voldoen aan het profiel van de nieuwe leider zoals ik dat omschrijf. Maar een voorhoede van koplopers is wel degelijk in de geest van dat profiel bezig en een groeiend peloton is erdoor geïnspireerd. Uiteindelijk proberen we allemaal onszelf van onze beste kant te laten zien. Maar we zijn ook allemaal mensen.’ En daarmee raakt ze de spijker op z’n kop. Maar mochten we de circulaire economie niet van de grond krijgen: aan Marga Hoek – die haar boek overigens op 10 september zal dopen met een theatervoorstelling – zal het niet liggen.¶

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden