Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
De Meetlat: Business Model Generatie - Het canvas en de penselen meetlat
18 april 2014 | Pierre Pieterse

Er zijn maar weinig boeken die bij verschijnen zo als een bom zijn ingeslagen als Business Model Generatie van Alex Osterwalder. Eindelijk mocht de lijvige strategiebibliotheek achter glas en kon iedereen aan de slag met strategie.

Waar grote academici als Igor Ansoff en Michael Porter de praktische elementen waaruit strategie bestaat naar een hoog abstractieniveau hebben getild, daar ontrafelt Osterwalder de aldus gebreide strategietrui tot een beperkt aantal nieuwe kluwen. Bouwstenen in de terminologie van Osterwalder. Of puzzelstukjes die samen de plaatje maken dat businessmodel heet. Hoe dat geconstrueerde plaatje wordt ingekleurd, er dus uit gaat zien, hangt af van de hand die de streken zet. In feite is Business Model Generatie het canvas, de penselen zijn de stoet aan titels om de ‘generatie’ van businessmodellen te visualiseren. Een willekeurige greep uit het palet: Visuele meetings van David Sibbet, Op de achterkant van een servet van Dan Roam, Het uitgevouwen servet van dezelfde auteur, De Connected Company van Dave Gray, en Moments of Impact van Lisa Solomon & Chris Ertel. De complete reeks vindt u op managementboek.nl/bmg

Visualisatie is zonder meer het kloppend hart van deze methode, omdat elk model zich beter laat begrijpen als het is uitgetekend. Door een businessmodel te tekenen, zet je namelijk impliciete veronderstellingen om in expliciete informatie. En dat vergemakkelijkt discussie en veranderingen. Het zijn trouwens diezelfde ‘visuals’ die de boeken in deze serie zo waanzinnig succesvol (inmiddels zijn er meer dan 700.00 exemplaren van het stamboek over de toonbank gegaan) maken: tekst alleen nodigt zelden uit tot directe actie, plaatjes wel.

Langs de meetlat deze keer de stamvader, dus Business Model Generatie, de kleine ent op deze loot, Business Model You, en ten slotte een willekeurig zij het wel heel typisch instrument om een business model te genereren, Gamestorming, de spelvariant van brainstormen.

Business Model Generatie – Alexander Osterwalder & Yves Pigneur
Hoewel er twee auteurs op het omslag staan, is dit boek nadrukkelijk het resultaat van cocreatie. Maar liefst 470 ‘experts’ uit 45 landen hebben in de een of andere vorm een bijdrage geleverd, waarmee het boek exemplarisch in zichzelf is. Want ook ‘business model generatie’ is het resultaat van de groep: gezamenlijk in kaart brengen van de bouwstenen die samen het businessmodel vormen (ofwel de wijze waarop een organisatie waarde creëert, levert en behoudt). Die bouwstenen zijn achtereenvolgens klantsegmenten, waardeproposities, kanalen, klantrelaties, inkomstenstromen, key resources, kernactiviteiten, key partners, en kostenstructuur. Door nu te visualiseren hoe die bouwstenen op elkaar ingrijpen, hoe die samen de puzzel maken, zie je in een oogopslag uit welke componenten het businessmodel bestaat en welke dynamiek op de elementen inwerkt. Osterwalder pleit er nadrukkelijk voor om het eigen businessmodel regelmatig tegen het licht te houden. Doe je dat niet, dan is de kans groot dat je verrast wordt. De muziekindustrie is in dit verband nog altijd een duidelijk voorbeeld. Eigenlijk is het regelmatig nalopen van het businessmodel de enige manier om de tegenwoordig vereiste flexibiliteit op strategisch niveau te garanderen. Business Model Generatie moet het niet hebben van diepgang of structureel nieuwe inzichten. Maar het brengt wel bestaande concepten naar de oppervlakte. En nog belangrijker: het laat zien waar kansen liggen en waar verbetering noodzakelijk is.

Business Model You – Timothy Clark, Alex Osterwalder & Yves Pigneur
Wat Business Model Generatie voor organisaties is, dat is Business Model You voor het individu. Dit boek laat mensen op de bekende ‘canvas methode’ zichzelf opnieuw uitvinden: wat vind ik leuk, wat kan ik, wat wil ik eigenlijk, welke waarde voeg ik toe? En net als bij het bedrijfsmatige businessmodel is het raadzaam je eigen persoonlijke model regelmatig tegen het licht te houden. Om te kijken of je nog wel van waarde bent, of heel pragmatisch, of je nog wel doet wat je leuk vindt. Door op gestructureerde wijze je persoonlijk businessmodel te formuleren, ben je beter in staat om je carrièredoel na te streven, zo schrijven de auteurs. Bij een persoonlijk businessmodel gaat het erom de belangrijkste key resources op elkaar af te stemmen, te weten je interesses, vaardigheden en capaciteiten, je persoonlijkheid en de assets die je beheerst. Daar is veel zelfkennis voor nodig, maar de beloning is er naar: droombanen worden vaker gecreëerd dan gevonden. Ook dit boek is het resultaat van co-creatie: bij het samenstellen hebben de drie auteurs de hulp gehad van 328 ‘beroepslevenskunstenaars’ uit 43 landen die op businessmodelyou.com hun persoonlijke ervaringen hebben gedeeld. Tientallen van deze verhalen hebben hun weg gevonden naar het boek. Speciaal voor de Nederlandse editie heeft Patrick van der Pijl van Business Models Inc. bovendien extra voorbeelden toegevoegd.

Gamestorming – Dave Gray, Sunni Brown & James Macanufo
Het ‘canvas model’ van Alexander Osterwalder en Yves Pigneur heeft tot doel om tot nieuwe ideeën te komen, en het spel is bij uitstek geschikt om dat op een leuke en ‘vrije’ manier te doen. Zonder dat het gierend uit de klauw loopt, want elk spel verloopt altijd volgens een vast patroon (opening, exploratie en sluiting) en is begrensd (in tijd of in ruimte). Dat laatste is weer belangrijk om de resultaten op het canvas te schilderen, terwijl het spelelement garandeert dat de gebaande paden worden vermeden, zonder dat koers wordt gezet naar niemandsland. Gamestorming inventariseert 87 spellen die helpen bij uiteenlopende zaken als conflictoplossing, ideevorming, ontdekken van nieuwe strategieën, vergroten van operationele effectiviteit, innovatie, of teamvorming. En allemaal keurig gerangschikt naar de primaire structuur van elk spel, dus opening, exploratie en sluiting. Zo is ‘beeldstormen’ altijd een bijzonder nuttige openingsexercitie om eens uit te vissen wat iemand eigenlijk bedoelt als hij het heeft over kwaliteit of strategie. Door deze abstracte begrippen te visualiseren, krijgt iedereen een duidelijk(er) beeld. Een typisch exploratiespel is het stellen van de waaromvraag. Vraag vijf keer waarom iets is zoals het is en je raakt tot de kern van het probleem, en daarmee de oplossing. Spelmatig afsluiten doe je bijvoorbeeld met de ‘wie, wat, wanneer tabel’. Klinkt als een open deur, maar hoeveel goede bedoelingen verzanden niet omdat vergeten wordt af te spreken wie wat wanneer doet? Een fraai doe-boek dat de gamer in ons allen losmaakt.

De volledige reeks en events rond Business Model Generatie vindt u op www.managementboek.nl/bmg


Geen woorden maar beelden interview
7 mei 2012 | Ronald Buitenhuis

Ook Patrick van der Pijl van Business Models Inc. was een klassiek geschoold consultant. Een adviseur met vooral rapporten en PowerPoints, totdat hij met Visuele meetings in aanraking kwam. Het veranderde zijn leven. Hij tekent en kleurt er nu lustig op los en onderscheidt zich zo als consultant. De kunst van adviseren, maar dan letterlijk. ‘Het vertrekpunt van een vraag is hetzelfde, maar met visuele meetings kom je op een andere plek aan dan met klassieke methoden.’

We kennen Van der Pijl onder meer van het boek Business Model Generatie dat hij samen met Alexander Osterwalder maakte. Een jaar of drie geleden kwam hij via een workshop in contact met David Sibbet. Deze Amerikaan had naam gemaakt met Visual Meetings. Tijdens deze Visuele meetings worden PowerPoint, zielloze worddocumenten en dikke rapporten grotendeels overboord gegooid en ingeruild voor een stift, een muur of een flip-over. De gedachte erachter is dat met het visualiseren van ideeën, gedachten beter beklijven, metaforen gaan leven en mensen veel beter in staat zijn een vraagstuk te beheersen en/of op te lossen. Dus geen ‘42ste slide’ maar een pijl, een poppetje, punt of een wat complexere tekening die in één oogopslag zegt wat er gebeurt.

Enthousiasme

Maar aan deze uiteindelijke uitkomst gaat een heel pad vooraf. De missie van visuele meetings is om een groep mensen mee te nemen in een proces of vraagstuk. Ideeën worden dan dus niet louter omgezet in woorden, maar vooral en bovenal in beeld. Dat heeft veel, zo niet alles met enthousiasme te maken, weet Van der Pijl. Van der Pijl heeft het boek van David Sibbet in het Nederlands vertaald. En bewerkt! Want waar het origineel gedrukt was op veredeld wc-papier, daar is de Nederlandse Visuele meetings – mét Nederlandse cases – bijzonder mooi vormgegeven en beter gestructureerd.

David Sibbet werd volgens Van der Pijl zelfs emotioneel toen hij de Nederlandse versie zag. ‘Why did you do that?’ vroeg hij mij. ‘Omdat ik zo veel aan jou en jouw ideeën te danken heb’, antwoordde ik hem. Want teams worden heel enthousiast als je met z’n allen gaat tekenen. Mensen zijn zo veel meer betrokken, ze zakken niet meer weg, wat doorgaans wel gebeurt na uren zendergerichte informatie via iets als PowerPoint. Visuele meetings zijn dan ook vooral bedoeld om processen op gang te krijgen.’

Buzz

Zelf tekent hij er inmiddels lustig op los als consultant. ‘Ja, er gaat geen adviestraject voorbij zonder dat ik tekeningen maak.’ Van der Pijl herkent wel het beeld dat het soms ook iets ‘lulligs’ heeft als mensen met viltstiften in de weer gaan en op een muur de zoveelste reismetafoor tekenen. Niet zelden zijn het toch gewoon platte metaforen en is de uitwerking ook nog eens bedroevend slecht. Niet veel meer dan een zoveelste dag teambuilding waarin mensen een schilderij moeten maken om iets over de organisatie te vertellen. Boring boring… Van der Pijl: ‘Ik snap dat beeld wel, en toch is het als je het goed doet met visuele meetings niet zo. Allereerst kun je iedereen laten tekenen volgens de modellen van visuele meetings. De basisvormen zijn heel simpel. Beheers je die, dan kun je snel iets moois en overzichtelijks maken. Voor complexe structuren/tekeningen huur ik ook echte designers in. Los van de tekenkunst moet je er ook voor zorgen dat de teamsessies een diepe lading hebben. Het moet echt serieus zijn, dan trek je mensen vanzelf mee en ontstijgt het de lulligheid. Dan ontstaat er vanzelf een buzz en worden mensen enthousiast.’

Co-creatie

Los van betrokkenheid bij groepen, heeft visuele meetings ook het voordeel dat ‘het grotere plaatje’ beter beklijft en, zoals Van der Pijl dat noemt, ‘het groepsgeheugen beter wordt ontwikkeld. Strategie zit vaak in het hoofd van een CEO. Door ontwikkelingen visueel te brengen, breng je strategie ook bij mensen. Het blijft niet vaag. Als organisaties een vraagstuk hebben, dan ben ik ervan overtuigd dat je met visuele meetings op een ander eindpunt komt dan met traditioneel advies. Feedback zal zorgen voor een andere richting dan top-down zaken opleggen. Beelden helpen daar enorm bij.’

Maar wie de tekeningen in het boek ziet, zal niettemin moeite hebben om een complexe plaat direct te duiden. Is het niet verplicht dat je erbij bent geweest om een tekening te snappen? Van der Pijl bevestigt dat. Logisch ook, want, zo zegt hij, ‘het gaat om het proces, en dat proces maak je met z’n allen mee’. Met de tekening in de hand kun je achteraf prima iets vertellen, maar de kracht zit ‘m in de groepsdynamiek. Van der Pijl: ‘De tekening is een vertaling van een bijeenkomst waarin – als het goed is – co-creatie heeft plaatsgevonden.’ En dat is dus wat anders dan een diarree aan top-down powerpoint informatie.

Maar toch, tot slot. Voor iemand die alles visueel wil overdragen, is het wel een tamelijk dik boek geworden met ook wel heel veel tekst. Had dat niet korter gekund? Met bijvoorbeeld iets meer beelden? Eigenlijk conform de theorie van Visuele meetings? Van der Pijl glimlacht om de suggestie.’Ik denk dat je gelijk hebt. David Sibbet wilde zijn hele levensverhaal vertellen en daarom is het wat uitgebreid. Het had inderdaad korter gekund.’

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden