Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Wetenschappelijke kant van persoonlijke veranderkunde column
2 juli 2021 | Bertrand Weegenaar

In onderstaand artikel schets ik een paar persoonlijke ervaringen in het bereiken van (voor mij) ambitieuze veranderdoelen. Het wetenschappelijke kaf wordt van het pseudowetenschappelijke koren gescheiden. En voor de vakantie, als het belangrijk voor jou is, zeven wetenschappelijk verantwoorde zelfhulp- cq veranderboeken.

 

Eén per twee dagen, en een week om op basis van al die inzichten je eigen veranderplan in elkaar te zetten. Want dat blijkt nodig, een eigen op jou gericht persoonlijk veranderplan. Als aanvulling drie pseudowetenschappelijke werken met hacks en raamwerken om je veranderplan vorm te geven of invulling te geven. Geen pretenties, gewoon ter inspiratie.

Veranderen en corona
De corona-periode loopt langzaam ten einde. Van alles gaat weer open, mondkapjes mogen af en werk lijkt zich weer naar een ‘nieuw normaal’ te bewegen. Er hangt in het najaar een mogelijke vierde golf depressie in de lucht. Die negeren we nu even. Spoils the fun.
Voor, tijdens en na deze periode hebben we ons doelen gesteld. Dat kan nieuw werk zijn, minder kilo’s, piano leren spelen, een andere levensstijl, noem maar op. Je herkent er vast wel iets van. De zelfhulp-industrie spint hier off- en online garen bij.

Ikzelf wilde ook nieuwe dingen. In mei 2020 begon het te kriebelen. De eerste fase van het thuiswerken. Ik formuleerde voor vijf jaar drie ambitieuze doelen: a) een andere, gezondere levensstijl, b) een duurzamer leven met zorg en aandacht voor het milieu, en c) drie boeken schrijven. Succesvol? Er wordt zeker anders gegeten, maar er zijn te veel kilo’s bij gekomen (a). Externe partijen hebben de tuin ‘vergroend’ en er liggen zonnepanelen op het dak (b). En aan ‘c’ wordt gewerkt. Vijf artikelen voor ‘ManagementLiteratuur’ zijn klaar. Niet het succes waar ik op hoopte, want ik had alle tijd.

Waar gaat dit mis, vroeg (en vraag) ik me af. Hoe vol we ook in bedrijven zijn van veranderen, innoveren, digitaal transformeren, als je individueel niet in staat bent om het voor elkaar te krijgen, hoe moet dat dan in een groter en complexe omgeving? Ik dook de literatuur in.

Wetenschap versus evidence-based
Heel veel zelfhulpboeken zijn niet of nauwelijks wetenschappelijk onderbouwd. Individuele ervaringen worden met een waasje van onderzoek en verwijzingen aangevuld. Een interessante is de zogenaamde ‘wet van de aantrekkingskracht’ (The law of attraction). Eén van de best verkochte en bekendste klassieke zelfhulpboeken is Think and Grow Rich (Denk groot en word rijk) van Napoleon Hill. Dit boek stamt uit 1937. Hill noemt de wet van de aantrekkingskracht niet direct, hij spreekt van ‘het geheim’.

De claim in de methode uit The secret, de succesvolle film en dito boek uit 2006, rust volledig op de principes van aantrekkingskracht en wederkerigheid. Deze zelfhulpstroming gaat er vanuit dat positief denken zal leiden tot (financieel) succes. Van Napoleon Hill’s boek zijn wereldwijd meer dan 100 miljoen exemplaren verkocht. En er zijn mensen die uit ervaring kunnen vertellen dat het voor hun gewerkt heeft. Fantastische marketing natuurlijk. Maar het zijn er zeker geen ruim 100 miljoen.

De redeneertrant in klassiek zelfhelpland: een persoonlijke ervaring, een verhaal gedeeltelijk gebaseerd op (populair) wetenschappelijk onderzoek en verpakt als x wetten, y regels, of een mooie marketingslogan.

Ik las The art of Impossible (2020) van Steven Kotler en trapte er bijna in. Zijn succesverhaal en dat van zijn vriend Peter Diamandis (mede-oprichter van PayPal samen met Elon Musk, agressief Silicon Valley investeerder, samen schreven ze onder andere Bold) vormt de basis van het bereiken van het onmogelijke. Onmogelijk wordt mogelijk op basis van dopamine en kennis van de laatste neurobiologische ontwikkelingen. Want zo simpel kan het zijn. Dat bereik je met grit en Flow. Kotler is ook CEO van het Flow Research Collective. Voor de wetenschappelijke argumentatie. De oplossing van Kotler: plan je activiteiten helemaal dicht en creëer flow, flow, flow. Elke keer shotjes dopamine.

De wetenschap achter persoonlijke effectiviteit: zeven werken
Even terug naar het begin, de ambities, doelen of hoe je ze voor jezelf verwoordt, begint met een idee, een ambitie en een plan. Daarna concrete stappen. Bij de meesten van ons zit dat eerste deel wel goed. Misschien kan het ambitieuzer, dan zeg een gezond lichaam, een studie volgen of een boek schrijven. Met een ruimteschip naar Mars gaan, de grootste e-commerce website worden. Maar ook jouw ambities zijn al complexe  projecten om te starten en vol te houden!

In dit artikel zijn wetenschappers mensen die als zodanig zijn opgeleid. Ze zijn werkzaam in een wetenschappelijke omgeving bijvoorbeeld bij een universiteit. In het wetenschappelijk circuit hebben ze hun netwerk en hun studenten. Ook in het domein van persoonlijke effectiviteit én veranderkunde, voor het behalen van grote doelen, is veel onderzoek gedaan. Door psychologen, artsen en economen.

Hieronder mijn top 7 boeken en methoden. Elke twee dagen een boek, en een week om dit te verwerken. Disclaimer: er is geen one-size-fits-all model. Persoonlijke veranderkunde is wat het is:  persoonlijk. Het is maatwerk. Er zijn wel een reeks aan richtlijnen. En na die drie weken kun je uit de startblokken.

1.      How to change door Katy Milkman (vanaf september in vertaling als Echt veranderen). Milkman is hoogleraar en onderzoeker verbonden aan Harvard. Het belangrijkste onderwerp van haar onderzoek is de kunst van volhouden. Inslijpen van gewoontes, koppelen van eigenschappen aan vaste momenten. Op de loer liggen luiheid, vergeetachtigheid, onzekerheid en uitstelgedrag. Een boek vol manieren en strategieën om hier mee om te gaan.

2.      De Grit-factor De kracht van passie en doorzettingsvermogen van Angela Duckworth. Duckworth is collega van Milkman. Duckworth beschrijft in Grit een werkwijze om vastberaden te werken. In het boek van Milkman werd tijdens een lezing gevraagd wat de belangrijkste strategie was om vol te houden. Het antwoord kwam van Duckworth: signaal gebaseerde planning (cue-based planning).

3.      Macht der gewoonte van Charles Duhigg. Een psychologisch meesterwerk over hoe we onze gewoontes ontwikkelen en hoe daar vanaf te komen. We moeten ons bewust worden van allerlei onbewuste gewoontes, deze aanpassen en weer onbewust maken. Dit vereist analyse en training, training en training.

4.      Flow van Mihaly Csikszentmihalyi. Misschien is het verslavend (dopamine), verkeren in flow, maar het is zeker een kracht die niet onbenut mag blijven. Het kan de basis zijn van veel werk verzetten. Een klassieker die je één keer in je leven gelezen moet hebben. En dan even oefenen op de achternaam van de auteur!

5.      Sterker dan ooit van Brené Brown. Milkman geeft als één van de belangrijkste obstakels in veranderprocessen onzekerheid aan. Dit is het gebied van begenadigd spreekster, auteur en onderzoekster Brown. Door haar optredens op TED en bij Oprah, haar eigen show op Netflix sneeuwt wel eens onder dat haar werken ook goed onderbouwd zijn. Beter dan ooit , over omgaan met tegenslagen en weer doorgaan, is maar één voorbeeld van een boek dat je kunt gebruiken.

6.      Give and take van Adam Grant is waardevol om te onderkennen dat je veranderen eigenlijk niet alleen kunt doen. Milkman introduceert de rol van een hulpgroep en rolmodellen al in haar eerste hoofdstukken. In Conformity laat ze de kracht van observeren en nadoen zien. Bij Grant wordt dit verder uitgewerkt. Een vertaling van het boek onder de titel Geven en nemenDe kracht van geven en de weg naar succes wordt in 2022 verwacht. Toch een beetje positief denken.

7.      De ladder van Ben Tiggelaar. Tiggelaar is bij het grote publiek bekend als presentator van onder andere MBA in één dag. Maar met Dit wordt jouw jaar en Durven , dromen, doen verdiepte hij zich in persoonlijk veranderen.  De Ladder is deels een samenvatting van wat in veel andere werken ook voorkomt. Verwacht niet dat die drie stappen werken. Na de eerste zes boeken moet je beter weten.

Tot slot, drie boeken om dat inrichten, ontwerpen en uitvoeren van jouw persoonlijke veranderplan een beetje verder te helpen: Ontwerp je leven van Twan Verdonck (Life Design met veel ontwerpmethodes), Focus aan / Uit van Mark Tichelaar (productiviteit hacks, handig!), en De maakbaarheid van het geluk van Sonja Lyobomirksy (er is niets mis met positieve psychologie. Het was hier een keuze tussen één van de klassiekers van Martin Seligman of dit wat praktischer werk).

Mocht je nog tijd over hebben, dan kun je met al die kennis de waarde herkennen in bijvoorbeeld Drive van Mark Tuitert en Mentale Innovatie – Zet je leven naar je hand van Hans van Breukelen en Benno Diederiks. Sporten is zeker goed voor je. De adviezen van schrijvende (ex)-sporters, daar mag je even kritisch naar kijken. Mooie vakantie en succes met veranderen!


Ik hou van mezelf nieuws
30 maart 2021 | Bertrand Weegenaar

Tim Ferriss heeft in een interview wel eens gezegd dat het succes van zijn boek, Een werkweek van 4 uur in hoge mate aan de titel lag. De inhoud is niet onbelangrijk, maar niet zo spectaculair als de titel doet vermoeden. Ferriss adviseert om vooral zelfstandig te werken, te kiezen welke klussen je aanneemt, en een hoge mate van controle over je agenda te houden. Het is een magisch recept. Zijn latere werken werden vooral dikker en minder krachtig.

Hetzelfde fenomeen doet zich voor bij Je hebt het niet, je doet het. Met de belangrijke belofte: verlos jezelf in één (cursivering is van de auteur) zin van je angst, depressie, ziekte of probleem. Sublieme ondertitel want het boek staat op één bij Managementboek en op drie bij Bol. De auteur Edwin Selij en zijn uitgever AnderZ zullen de vlag wel uit hebben gehangen. Natuurlijk is de timing ook perfect. Wie heeft er niet last van een vorm van angst, depressie, enzovoort. En dan in één zin.

Het is een interessante mix geworden van zelfheling en zelfgenezing, acceptatie vanuit het stoïcisme ‘wat er is gebeurd is, is gebeurd’. Een vleugje christendom en moderne theorie over breinplasticiteit tot aan de klassieker Lao Tse (‘Anderen begrijpen is kennis, jezelf begrijpen is verlichting’). Uiteindelijk komt het toch uit bij: je zult het zelf moeten doen. Zelf doen om eigenaarschap te verkrijgen en zelfliefde te ontvangen.

Zoals in veel van dit type boeken is het onderkennen pas de eerste van vele stappen. Het daadwerkelijk doen, tot actie over én volhouden het harde werk. Veel studies zijn hier aan gewijd en er zijn boekenkasten over volgeschreven. Edwin Selij heeft zijn eigen methode ontwikkeld: M-POINT. Een acroniem dat staat voor Motivatie, Perceptie, Opties, Inzicht, Neurale paden, en Testen. De problematiek achter de thema’s waar in de titel naar wordt verwezen (angststoornissen, depressie, ziektes, enzovoort) is superdivers. Sommige laten zich met grote moeite verslaan, als het al lukt. Aan alle elementen van M-POINT zal het niet liggen. Willen doen, het juiste doen, gaan doen, blijven doen, en dan succesvol zijn, is soms onmogelijk. Achter dit proces zit een hele wereld van psychologie en gedragswetenschap verscholen waar nauwelijks op wordt ingegaan.

Je hebt het niet, je doet het is dus ongekend succesvol en zal een nieuwe schare lezers op dit gebied aantrekken. Of je om jouw probleem, angst en dergelijke aan te pakken voldoende hebt aan het M-POINT model, is en blijft de vraag.

(Wil je je verder verdiepen, dan zijn hier wat leestips. Voor de analyse van problemen zoals omgaan met slechte gewoontes (alcohol, workaholics, enzovoort) lees je Charles Duhigg’s Macht der gewoonte, een boek over de invloed van neurale paden. In de categorie wetenschappelijk onderbouwde zelfhelpboeken is er De ladder van Ben Tiggelaar. Voor meer achtergrond over hoe ons brein werkt, en hoe je daar dus ook beter voor kunt zorgen en gebruik van kunt maken, is er Een beter brein van Niki Korteweg.)


De ladder: 1 doel, 1 gedrag en 3 keer support nieuws
27 juni 2018 | Bertrand Weegenaar

‘Drie’ is een nummer waar Ben Tiggelaar veel waarde aan hecht. Dromen, Durven, Doen bijvoorbeeld. Het is ook een aantal om modellen heel simpel kan maken. Simpel is een element dat bij veranderingen, wetenschappelijk bewezen, elementair is. Wij vinden veranderen al ingewikkeld zat, dus keep it simple. Zelfs grote veranderingen beginnen met kleine stappen. Microstappen zijn soms nodig om ergens te komen. (Een uur eerder opstaan? Begin eerst eens met vijf minuten).

Met veel wetenschap en evidence-based is zijn laatste boek De Ladder opgebouwd. Ben Tiggelaar is inmiddels gedragswetenschapper. Hij heeft ervoor doorgestudeerd. En met De Ladder laat hij succesvol zien dat hij zijn kennis op een bijna Jip en Janneke manier uit kan leggen. Want dat is wel Tiggelaars’ boodschap: gedragsverandering lijkt simpel maar het o zo moeilijk. En daarom heeft hij dit model ontwikkeld:

Begin met één doel, het liefst omschreven als een ontwikkeldoel en met urgentie.
Beschrijf één gedragswijziging die je kunt uitvoeren, die je moet willen én waarbij je je omgeving de gelegenheid biedt om het te doen
Organiseer minimaal drie support-activiteiten die je helpen om het gedrag te veranderen en zo je doelstelling te halen.

In essentie is dat de samenvatting van de 137 pagina’s waaruit De Ladder bestaat: het doel dat je nastreeft, het gedrag dat nodig is, en de support om je gedragsvoornemen echt uit te voeren.

Waar bestaat het boek verder uit dan? Nou bovenstaande boodschap, stap voor stap, tree voor tree onderbouwd. En veel tips, ruim tachtig. Vertalen van doel naar uiteindelijk support is een traject van veel plannen en proberen, andere supportactiviteiten bedenken, gedragingen analyseren en kritisch bijstellen. Het is ook een leerproces waarbij je de treden van de ladder meerdere malen op en af zult lopen.

Alle tips zijn wetenschappelijk onderbouwd (https://www.tiggelaar.nl/deladder). Ik ben natuurlijk zelf inmiddels aan de slag. Veranderpoging nummertje zoveel. Maar met De Ladder heb ik wel weer de motivatie en een inspirerende weg om in te slaan.


7 tips voor gedragsverandering uit De Ladder van Ben Tiggelaar preview
15 juni 2018 | Ben Tiggelaar

In zijn nieuwste boek De Ladder zet Ben Tiggelaar de allerbeste, actuele inzichten uit de veranderpsychologie op een rij. Als voorproefje: zeven praktische tips.

1) Wees voorzichtig met 'inspiratie'

Veel mensen geloven er niet meer in. In de nieuwe strategie, de nieuwe leiderschapsaanpak, het nieuwe plan van HR. Ze hebben te veel mislukte veranderingen en implementaties gezien. Als hun manager op de zeepkist klimt, denken zij: weer een mooi plan waar niets van terechtkomt. Dus: pas op met het lanceren van te veel mooie ideeën. Zonder implementatie verandert inspiratie al snel in frustratie.

2) Gedragsverandering is dé bottleneck

Iedere manager weet: als je een proces wilt verbeteren, moet je eerst de bottleneck vinden. Bij veranderprocessen is die bottleneck de verandering van menselijk gedrag. Dat is de beperkende factor. Levenloze dingen veranderen, dat gaat nog. Namen, contracten, systemen, regels, gebouwen. Als je genoeg investeert, lukt het meestal wel. Maar mensen veranderen, daar komt meer bij kijken. Bijvoorbeeld: voldoende kennis van veranderpsychologie.

3) Gedrag draait om meer dan motivatie

Als je mensen vraagt welke aandrijvers van gedrag ze kennen, dan noemen de meeste mensen 'motivatie'. En daar blijft het bij. Gedragswetenschappers kijken echter naar het samenspel tussen drie factoren: capaciteit, motivatie en omgeving. In gewone-mensen-taal: je moet een nieuwe handeling kunnen uitvoeren; je moet het willen; en de omgeving moet je de gelegenheid bieden om het te doen.

4) Stel 'ontwikkeldoelen'

Als je gedrag wilt veranderen, formuleer je doel dan niet in termen van wat je wilt presteren, maar in termen van ontwikkeling. Dus niet: ‘Aan het eind van het jaar willen we een 7,9 van de klant.’, maar: ‘In het komende halfjaar gaan we minstens drie manieren proberen om de klanttevredenheid te vergroten.’

Voor veranderingen geldt: ontwikkeldoelen zijn effectiever dan prestatiedoelen. Ze helpen je bijvoorbeeld om fouten onderweg te ervaren als leren in plaats van als falen.

5) Begin met su-per-een-vou-dig gedrag

Stel: je wilt minder stress ervaren in de ochtend. Je kunt dan besluiten om voortaan een uur eerder op te staan. Maar je kunt je ook voornemen om met kleine stapjes te beginnen en elke dag een minuut eerder op te staan, tot je op zestig minuten zit.

Dit soort kleine, simpele gedragsvoornemens zorgen ervoor dat je in elk geval een begin maakt. Bovendien is de kans groter dat je het volhoudt en van je nieuwe gedrag een gewoonte maakt.

6) Help verandering door 'zelfmonitoring'

Een van de meest krachtige technieken om een gedragsverandering op gang te brengen heet 'zelfmonitoring van gedrag'. Dat betekent - nadat je eerst een concreet en haalbaar gedragsvoornemen hebt geformuleerd - minstens elke dag bijhouden of je je voornemen ook uitvoert. Je stelt jezelf de vraag: heb ik vandaag gedaan wat ik me heb voorgenomen? En je noteert je antwoord op een lijstje of in je smartphone.

7) Lees en gebruik 'De Ladder'

Deze tips - en meer dan 80 andere - komen uitgebreider aan bod in het boek De Ladder. Centraal in het boek staat een eenvoudig model dat je helpt bij het begrijpen en managen van gedragsverandering: 'De Ladder'.

Het boek is zo geschreven dat iedereen het in een halve dag kan lezen. De verwachting is dat je er daarna jarenlang mee zult werken.

Dr. Ben Tiggelaar (1969) studeert al ruim 30 jaar op leiderschap en verandering. Hij is bekend van bestsellers als Dromen, durven, doen, seminars als MBA in één dag, en zijn wekelijkse column in NRC Handelsblad. Hij is de auteur van MBA in één dag en De Ladder. Op 18 september 2018 spreekt hij op het seminar 'Leiderschap in één dag'.

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden