Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Wij wijzen u graag op het volgende
Door drukte zijn de levertijden van PostNL aangepast en kan uw pakket vertraging oplopen. Door de Brexit kan de levering van Engelse boeken vertraging oplopen.
Onze democratie in gevaar nieuws
29 oktober 2020 | Bertrand Weegenaar

De uitslag van de Amerikaanse verkiezingen 2020 staat voor de deur. De uitslag zal naast het tellen van de stemmen die beginnen op 3 november nog even op zich laten wachten. De huidige president Donald Trump lijkt zich niet direct neer te leggen bij een eventuele nederlaag op de dag van de verkiezingen. De verkiezingen worden in Amerika niet bepaald door wat er op de verkiezingsdag gekozen wordt, maar in de maanden durende aanloop van die dag.

Vier jaar geleden werden de verkiezingen gekenmerkt door grote schandalen, inmengingen en verdachtmakingen. De gedoodverfde winnaar Hillary Clinton gaf op de verkiezingsavond haar nederlaag toe. Vanaf dat moment is onderzocht wat er allemaal precies gebeurd is. Fraude? Inmenging van Rusland via trollen en hackers? Pas in de loop van 2017 en 2018 werd duidelijk dat de invloed van sociale media en met name Facebook en de manier waarop dit is ingezet om verwarring te zaaien door de Republikeinen één van de belangrijkste factoren is gebleken. In de media kwam aandacht voor het Britse bedrijf Cambridge Analytica (CA). Zij en haar moederbedrijf SCL Group hadden onder andere campagnes uitgevoerd tijdens de Brexit. De zeer conservatieve multimiljardair Robert Mercer en Steve Bannon waren nauw betrokken bij de oprichting van CA in 2014. CA voerde psychologische oorlogstactieken, micro-targeting en sociale media campagnes uit op basis van zeer nauwkeurige profielen van grote dataverzamelingen.

Hoe deze data verzameld is, hoe CA zijn campagnes uitvoerde in 2016 is onderwerp van het zeer leesbare en bij vlagen spannende boek De grote dataroof van Christopher Wylie. Wylie is een Canadees staatsburger die in 2010 in dienst trad van SCL in Londen. Hij is gespecialiseerd in het gebruik van gegevens om psychologische modellen van mensen op te stellen. Hij deed ervaring op met targeting en de mogelijkheden om de juiste groepen mensen te bereiken tijdens de 2008 verkiezingscampagne van Obama. In die campagnes gebruikte het team van Obama voor de eerste keer sociale media als belangrijkste platform om de boodschap van de kandidaat te verspreiden. Het was zeer succesvol.

Eén van de meest gedenkwaardige dagen voor Wylie was de kennismaking met de Amerikaan die Steve heette, in Cambridge in 2013. Steve Bannon was op dat moment nog niet betrokken bij Trump, maar verantwoordelijk voor het conservatieve online kanaal Breitbart. Hij werd enthousiast van de mogelijkheden van data en de bracht Alexander Nix, CEO van SCL in contact met onder andere de Mercer-familie.  Zij zouden de financiën regelen voor Cambridge Analytica zodat ze zich konden focussen op de Amerikaanse verkiezingen en de winst van de Republikeinse kandidaat.

Wylie staat nu bekend als een klokkenluider.  Al in 2015 nadat hij SCL en CA achter zich had gelaten waarschuwde hij hoge functionarissen bij de overheid en van softwarebedrijven wat er speelde. Hij kreeg pas gehoor NA de verrassende uitslag van de Amerikaanse verkiezingen. Sindsdien bestaat zijn werk uit het spreken voor speciale commissies, meewerken aan media-onderzoeksprojecten etc. Hij werkte nauw samen met de teams van The Guardian en The New York Times. Zijn onthullingen dat de basis van deze immense datacollectie bij Facebook vandaan kwam, aangevuld met deels openbare deels gekochte verzamelingen en de manier waarop dit ingezet is, ook weer op Facebook, heeft de naam van dat bedrijf geen goed gedaan.

De Grote Dataroof leest als een spannend jongensboek. Het is zeer informatief over de manier waarop data slim ingezet kan worden. (Het ethisch oordeel hierover is aan anderen.) Het beeld dat we krijgen over het werk van SCL en CA sluit aan bij de andere belangrijke documenten die hierover verschenen zijn, de documentaire The Great Hack (2019) en De Datadictatuur van Brittany Kaiser, voormalig Operational Officer van SCL en CA.

Tot op heden hebben geen van de hoofdrolspelers of verantwoordelijken bij CA, de Republikeinse Partij of Facebook een strafvervolging gekregen over de manier waarop kiezers door berichtgeving op sociale media gemanipuleerd zijn. En voor het oneigenlijk gebruik van hun persoonlijke gegevens hierbij. Voormalig analisten en ontwikkelaars van CA hebben inmiddels adviesbedrijven rondom data-marketing, microprofilering enzovoort. Recent werd bekend dat het grote databestand met gegevens van 87 miljoen Amerikaanse burgers nog steeds in handen is van de Republikeinse Partij. En misschien in dat van derden. Of en hoe die verzameling weer gebruikt wordt, en of dit succesvol was zullen de komende maanden leren.

De geloofwaardigheid van Facebook column
8 april 2020 | Bertrand Weegenaar

In 2006, op zijn 19de schreef Zuckerberg de visie en functionaliteiten van TheFacebook op in The Book of Change. Een notitieboek dat hij zelf inmiddels kwijt was. In 2019 confronteerde journalist Steven Levy hem met zijn aantekeningen: ‘As he swipes the pages, a rhapsodic smile spreads across his face. It’s as if he has been suddenly reunited with his earlier self: the fresh-faced founder, unacquainted with regulators, haters, and bodyguards, blissfully parsing his visions to a team that would alchemize them into software, and then change the world in the very best way.’ En de rest is…

In Facebook The inside story vertelt Silicon Valley journalist Steven Levy het grote verhaal van Facebook en Mark Zuckerberg. Van de start van het bedrijf, TheFacebook in 2006, tot het wereldwijde sociale media netwerk dat Facebook, en haar sub-brands Instagram, Messenger en WhatsApp nu zijn. Met ruim 3 miljard verbonden gebruikers die dagelijks verhalen, foto’s en video’s met elkaar delen. Levy heeft in de periode 2016 – 2019 uitgebreid toegang gehad tot de topmensen in het bedrijf waaronder Zuckerberg en Sheryl Sandberg (COO). De focus van het boek, grofweg de helft, gaat over de voor het bedrijf zeer moeilijke periode vanaf 2016 en de aanleidingen die daar voor waren. (Levy geeft voor de eerste startjaren credits aan The Facebook Effect van David Kirkpatrick.)

Facebook is sinds 2006 het werk van een kleine groep mannen die, begonnen op Harvard, hun vleugels uitsloegen naar Silicon Valley. Na een aantal jaren stormachtige groei nam met de opkomst van mobiele telefonie sociale media in de betekenis toe. De inkomsten (uit voornamelijk reclames) stegen snel en investeerders stonden in de rij om geld in deze machine te stoppen. In de periode van 2010 tot 2015 stond groei, groei, groei boven aan de agenda van elke activiteit. Groei door nieuwe functionaliteit of door andere bedrijven over te nemen.

Er was een apart Growth-team met alleen maar de exponentiele groei focus. De problemen die Facebook vanaf 2016 onder ogen kreeg bleken veelal veroorzaakt door de keuzes die in deze Growth periode gemaakt zijn. Het beschikbaar stellen van Facebook-gebruikers gegevens (en hun vrienden) via zogenaamde ‘api’s’, de News Feed, de koppeling van deze Feed aan uitingen van adverteerders, enzovoort. Daarnaast gaf Facebook bakken met geld uit om bedrijven te kopen. Voor de beursgang van 2012 lijfde het Instagram, Whatsapp en Oculus in. Kosten: vele miljarden. Het aantal gebruikers groeide spectaculair. Maar de oprichters van deze bedrijven hadden de vrijheid hun eigen ding te doen. Whatsapp genereerde weinig geld en concurreerde openlijk met het Messenger-product.

In 2016 begon het management van Facebook inzicht te krijgen in de verschillende manieren waarop misbruik gemaakt werd van het platform. Het platform bleek op verschillende manieren gebruikt te zijn bij de Amerikaanse verkiezingen van 2016. Het varieerde van Macedonische fake-accounts die gemaakt werden om reclame te maken. Interventie van door Russische hackers aangestuurde kanalen om pro-Trump en anti-Clinton content op de site te krijgen. Tot aan het nieuws in 2018 dat het bedrijf Cambridge Analytica data bezat van tussen de 50 en 80 miljoen Amerikaanse Facebook-gebruikers en via micro targeting invloed op de Amerikaanse verkiezingen wist uit te oefenen.

Was Facebook in de begin jaren ‘10 nog de onbetwiste kampioen van de sociale media, een katalysator voor opstanden in het Midden-Oosten, vanaf 2016 werd het bekritiseerd, beschimpt en aangeklaagd. Mark Zuckerberg moest zich persoonlijk verantwoorden voor het Amerikaanse en Europese parlement.

De maatregelen die Facebook ging nemen, zoals het beoordelen van content die niet voldeed aan de richtlijnen, opsporen en verwijderen van fakenews, leidde weer tot zijn eigen problemen. Het personeel dat aangenomen werd om de eindeloze stroom porno, geweld en andere foto’s en video’s te beoordelen en te verwijderen, deed dit tegen slechte arbeidscondities (beschreven in De achterkant van Facebook).
Facebook had moeite om weg te blijven uit de discussie of het een sociaal media platform (gebruikers-gegenereerd) was of een uitgever verantwoordelijk voor de content. Toen een medewerker de iconische foto van het door napalm getroffen meisje uit de Vietnam oorlog van de Facebook-pagina van een Noorse krant verwijderde (naakt én geweld) bemoeide zelfs de Noorse premier zich met de discussie.

En in de tussentijd doemde ook steeds weer de almachtige rol van Mark Zuckerberg op. Facebook was en bleef zijn ‘kindje’. De visie die hij in 2006 had opgeschreven, een community waar de hele wereld contact kon leggen en dat zou bijdragen aan vrede en geluk op aarde, staat nog steeds. In 2017 scherpte hij deze visie aan tot ‘for the past decade, Facebook has focused on connecting friends and families. With that foundation, our next focus will be developing the social infrastructure for community -- for supporting us, for keeping us safe, for informing us, for civic engagement, and for inclusion of all’.

Wat Facebook The Inside Story zo waardevol maakt is dat deze hele rollercoaster is geschreven met de emotie en inzichten van de betrokkenen. Zuckerberg, Sandberg, vrijwel de hele top van Facebook en de oudgedienden, de oprichters van Whatsapp, Oculus en Instagram die uiteindelijk allemaal moesten vertrekken. Ze konden openhartig zijn en Mark vond het goed.

Over een grootdata schandaal en zelfreflectie nieuws
11 december 2019 | Bertrand Weegenaar

Met haar verschijning in The Great Hack (Netflix, 2019) over het gebruik van big data bij onder andere de Brexit en Amerikaanse verkiezingen in 2017 werd Brittany Kaiser het gezicht van Cambridge Analytica. De reportage toonde aan welke effecten het gebruik van psychografische microtargeting en het slim personaliseren van boodschappen via sociale media kan hebben op stemmers.

Het werk van CA voor de Trump-campagne is betiteld als één van de grootste schandalen in de geschiedenis van de Amerikaanse verkiezingen. Maar naast de Trump-campagne was CA betrokken bij de Brexit-campagne van Leave.eu, diverse verkiezingen in Azië en Afrika. In De Datadictatuur Hoe je wordt gemanipuleerd in wat je doet, denkt en stemt vertelt Kaiser haar persoonlijke verhaal.

Eind 2014 trad de Amerikaanse in dienst van het Engelse moederbedrijf van CA. Na jaren in de Obama-campagne gewerkt te hebben als communicatie en data-strateeg viel Kaiser voor de overtuigingskracht van Alexander Nix. Ze kon direct aan de slag met een campagne voor de Nigeriaanse verkiezingen. In de vier jaren erna werkte Kaiser hard, op vele plekken en campagnes. CA had een methode ontwikkeld om bevolkingsgroepen (kiezers) in te delen. Dit model was gebaseerd op grote hoeveelheden data-punten van miljoenen mensen. De onderliggende dataset (database) was op verschillende manieren verworven. Vanuit die kiezersindeling werden campagnes en boodschappen ontwikkeld. Veel gebeurde digitaal, via sociale media. Maar ook analoge campagnes werden ingezet, radio en televisieboodschappen werden niet genoemd.

De echte treasure trophy, het onderscheidende vermogen van CA, was de inzet van veel data dat via Facebook was verkregen. Facebook stond het lang toe aan developers om een ‘vrienden-api’ te gebruiken. Via simpele quizjes en andere kleine applicatie werd niet alleen de data van de Facebook-gebruiker verworven, maar ook alle gebruikersdata van zijn of haar vrienden. Op deze manier kreeg CA toegang tot de data van tientallen miljoenen Amerikanen. En van die tientallen miljoenen mensen, honderden data-punten. CA was overigens niet de enige partij die op deze manier persoonlijke data heeft verkregen. Wat CA in 2015 niet gedaan heeft, is de data vernietigd. Iets dat door Facebook opgedragen is, nadat de onrechtmatigheid van die ‘vrienden-api’ gebleken was.

Kaiser probeert in haar verhaal uit te leggen wat haar allemaal is overkomen. Hoe een democratisch activiste in de kringen van conservatieve Republikeinen terecht kwam. Ze ging op de foto met Trump, trok champagne open met de miljardairs’ familie Mercer na de overwinning en werkte samen met Stephen Bannon. Al vroeg in haar werk voor CA en Nix had ze het gevoel dat er zaken niet klopten. Ze schetst wat excuses om vier jaar door te blijven gaan: eindelijk een goed salaris, een zieke vader waar veel geld naar toe moest én de charmes en beloftes van Alexander Nix. En dat haar veel pas duidelijk werd toen nieuwsberichten in 2017 en 2018 onthulden op welke CA een rol had in de Brexit en de Trump-campagne. Ze had toen net het schip verlaten.

Het verhaal is zeker in de eerste hoofdstukken een excuus verhaal. In het laatste deel probeert ze zich te rehabiliteren. Er werd in  de media een beeld geschetst dat zij een drijvende kracht was achter zowel de Brexit als Trump-campagne. Dat maakt ze veel kleiner. Of dat echt zo is, zal de komende tijd uit alle lopende rechtszaken moeten komen.

Een ander beeld dat over haar is neergezet is dat van een klokkenluider. Daar gaat ze nauwelijks op in. Voor de echte bom barstte was ze al niet meer werkzaam voor CA. Kaiser werkte wel direct mee aan allerlei hoorzittingen in Groot-Brittannië en Amerika. Ze werkte mee aan de documentaire The Great Hack dat in eerste instantie bedacht was om te laten zien hoe de big data een rol ging spelen in onze democratische verkiezingen. Ze was in interviews en presentaties direct erg open over haar rol en verwierp de manier waarop de campagnes gevoerd waren. Haar excuus was dat ze niet inhoudelijk betrokken was bij de uitvoering. Ze deed meer de verkoop en organisatie.

Brittany Kaiser is nu net 33 jaar, werkt hard aan haar platform #OwnYourData waarin ze als pleitbezorgster van het individuele recht op data actief is. Haar geschiedenis met Cambridge Analytica en de historische verkiezingscampagnes van de afgelopen jaren zal haar niet zo snel loslaten. In Data Dictatuur laat ze zien hoe datagedreven marketing, slim toegepast, ons direct kan beïnvloeden, en in het democratisch stemproces een beslissende stem kan krijgen. Een belangrijke les voor iedereen die begaan is met vrijheid en democratie.

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden