Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Marc Lammers: Het effect van flow is cash flow interview
11 september 2016 | Ronald Buitenhuis

Flow is een onbewuste staat van euforie in het hier en nu, die leidt tot onvermoede resultaten. Flow brengt een organisatie van goed naar goud en levert winst op, stelt Marc Lammers, oud hockeycoach van onder andere de oranjedames en de Belgische herenhockeyers. ‘Winnaars hebben een plan, verliezers een excuus.’

Het is een misvatting dat flow je overkomt. Flow is wel degelijk maakbaar. Vat ik het zo goed samen?

Het is niet zo dat je een-twee-hup in een flow kunt komen. Ik kan of kon als coach ook niet zo maar met elk team (met of zonder flow) kampioen worden. Je hebt wel kwaliteit nodig. En je kunt blessures of ziektes hebben die een prestatie in de weg staan. Maar ik ben er wel van overtuigd dat je randvoorwaarden zo kunt beïnvloeden dat dat de kans groter wordt dat je als team (in de sport maar ook in een bedrijf) in een flow komt. Ik heb die randvoorwaarden/omstandigheden in een elftal verwoord: collectieve ambitie op het middenveld met feed forward en krachtenbundeling ernaast. Ondersteund door commitment, teamwaarden en veiligheid met vertrouwen als doelman. Voorin staan focus, gezamenlijk doel, innovatie en het persoonlijke doel. Je hebt wel tijd nodig om in een flow te komen. En al is flow gratis, je krijgt het niet voor niks, je moet er wel wat voor doen.

Hoe belangrijk is flow?

Je kunt als team wel heel hard trainen, maar dat doet de concurrentie vermoedelijk ook. Ook op prijs, kwaliteit en op informatie kun je je als bedrijf steeds moeilijker onderscheiden. Met flow kun je als organisatie wel het verschil maken omdat er meer inspiratie is, omdat er meer plezier is en omdat doelen duidelijk worden en ook gevierd worden. Flow komt bovenop de kwaliteit die je als organisatie hebt. Met flow ben je onbewust bekwaam. Dus ja, flow is belangrijk. Met de oranje hockeydames kwamen we tijdens de Olympische Spelen in de flow onder meer door innovatief te zijn. Videobril, ijsbaden, trainingskamp in de zandbak van Oman, net een andere stick… De tegenstander sprak erover alsof we vals speelden. Wij vonden dat mooi. Het gaf ons zelfvertrouwen en daardoor een voorsprong. En we wonnen goud.

In een Olympische cyclus kun je toewerken naar een moment van flow. Pieken. In het bedrijfsleven moet je elke dag pieken. Kun je dan ook in een flow komen?

Ik zie steeds meer multinationals die zich van de beurs terugtrekken om meer aan de lange termijn te kunnen werken, net als bij de Olympische Spelen. In die zin is het niet anders. Formuleer een collectieve ambitie en werk daar naar toe. Tegelijkertijd kun je wel proberen elke dag beter te worden. Dat doen sporters ook als ze trainen. Met sport is dat misschien makkelijker. Je hebt twee palen en een lat en als er een doelpunt valt, is er een gevoel van euforie. Ook in de training. In het bedrijfsleven moet je zorgen dat je elke dag ook dit soort doelen formuleert. Sta als leidinggevende elke ochtend op kantoor letterlijk op, en formuleer de doelen van die dag en probeer te scoren. Bij sport kun je het stofje endorfine aanmaken dat euforie geeft, dat kan in een bedrijf ook.

Wat kom je in het bedrijfsleven veel tegen dat flow in de weg staat?

Bedrijven zijn veel te veel met het scorebord bezig, de resultaten. Terwijl je op basis van statistische gegevens moet proberen beter te worden. Een hoogspringer visualiseert zijn sprong. In het bedrijfsleven krijgen mensen van bovenaf een taak opgelegd en voeren die uit. Ze zijn geen owner van een vraag, zoals die hoogspringer wel owner is van zijn sprong. We maken veel te weinig gebruik van talenten van mensen. En dus zul je ook  niet snel in een flow terechtkomen.

In uw boek schrijft u dat bedrijven organismen zijn en geen mechanismen. Een mechanische organisatie drijft op targets, marktaandeel en overnames. Ahold is een mechanische organisatie. Zou iemand vanuit een organische Ahold-gedachte Delhaize in België hebben overgenomen, vraagt u zich letterlijk af in uw boek. Gedoemd te mislukken die overname?

Dat zeg ik niet, maar ze zullen bij Ahold en Delhaize wel aan nieuwe storytelling moeten doen. Ze zullen een nieuwe collectieve ambitie moeten formuleren. Als ik met spelers van Den Bosch en Amsterdam in een Olympische selectie naar de spelen wilde, moest ik wel iets aan teambuilding gaan doen. Met Delhaize komen er wel heel veel (nieuwe) spelers op het veld, en het is bekend dat veel goede spelers nog geen goed team vormen.

In uw boek pleit u ook voor feed forward in plaats van feedback.

Bij feedback wordt vaak gekeken naar wat verkeerd ging. Met feed forward doe je eigenlijk hetzelfde als met feedback, maar dan haal je er opeens positieve energie uit. In plaats van de vraag stellen wat verkeerd ging, stel je nu de vraag wat we moeten doen om het beter te maken. Feedback geeft vaak een rotgevoel, feed forward juist energie.

In uw boek spreekt u ook de ambitie uit ooit nog iets in het voetbal te willen doen? Zou u als succescoach ook in die wereld kunnen slagen?

Ik spreek geregeld met trainers als Philip Cocu en Jurgen Streppel en ga binnenkort naar Engeland naar Ronald Koeman. Ik heb het dan over mijn vak ‘flow’. Daar kan ik ze bij helpen. Ik zou misschien een goede assistent zijn, maar als hoofdcoach heb je toch vooral voetbalkennis en kwaliteit nodig. Die heb ik niet, maar als directeur of assistent zou misschien kunnen. Of een team Oranjesporters naar de Olympische Spelen begeleiden.

Wat is het concrete effect van ‘flow’?

Flow is trainbaar. Als je aan alle elf de knoppen van flow draait, kun je boven de concurrentie uitstijgen. Ik heb in de crisistijd bouwbedrijven geholpen om in de flow te komen door de why-vraag te stellen: waar doen we het eigenlijk allemaal voor? Zingeving. Dat bouwbedrijf heeft tegen alle verdrukking in een verdubbeling in resultaten gerealiseerd. Voornamelijk op basis van flow. Het effect van flow is cash-flow!

Op vrijdag 14 juni 2019 kunt u Marc Lammers ontmoeten op het seminar 'Quick wins voor jezelf én je team'.


Preview - Flow. Van goed naar goud preview
27 oktober 2015 | Ton Hendrickx

Iedereen herkent het gevoel van flow. Dat voelt goed en het leidt tot onvermoede prestaties. Voormalig Olympisch hockeycoach en –kampioen Marc Lammers en heruitvinder Ton Hendrickx bewijzen dat flow geen toeval is. Een preview.

Flow is maakbaar. Voor uw team, uw bedrijf of uw organisatie. In FLOW, van goed naar goud beschrijven Marc Lammers en ik de route naar teamflow aan de hand van een elftal eigenschappen. Dit elftal staat opgesteld voor uw succesvolle toekomst.

Euforie

‘Alles ging vanzelf, de tijd vloog voorbij, alles viel op z’n plek’. Flow is een onbewuste staat van euforie, die leidt tot prestaties die hoger zijn dan ooit verwacht. Maar er loert ook een gevaar: Wanneer een team zich bewust wordt van flow, is die ten einde. Het is dus belangrijk om flow te organiseren, zonder het tot een einddoel te maken. Elf eigenschappen vergroten de kans op teamflow. Het toepassen van de eigenschappen in uw eigen organisatie of team leidt tot een groeiende kans om in een flow-staat te komen.

Teamflow

Over teamflow is tot op heden maar weinig gepubliceerd. Mihaly Csikszentmihalyi schreef zijn bestseller Flow. Psychologie van de optimale ervaring, maar die was gewijd aan individuele, persoonlijke flow-ervaring. In FLOW, van goed naar goud gaan Lammers en ik vooral in op het bereiken van teamflow. Op basis van niet eerder gepubliceerd wetenschappelijk onderzoek wordt flow een uniek instrument om een team of organisatie beter te laten presteren.

Droomdoel

Veel organisaties voldoen niet aan de belangrijkste voorwaarde voor flow: Een collectieve ambitie. ‘Noem het een droomdoel’, zegt Marc Lammers, vanuit de topsport. ‘Dat gaat verder dan ‘kampioen worden’’. Verwar het niet met een corporate statement of een missie, zeg ik zelf als organisatie-adviseur. Een collectieve ambitie is een visualiseerbare uitdaging die antwoord geeft op de vraag waarom jouw organisatie doet wat die doet.

Feed forward

Feedback is een gekend begrip in teams. Maar vaak verzandt de feedback in heilloze kritiek of eindeloze discussies over zaken die al lang niet meer beïnvloedbaar zijn. Steven Coveys ‘Cirkels van invloed’ worden herleid tot basis voor een nieuw fenomeen: Feed forward. Ervaringen worden alleen nog maar gedeeld en geëvalueerd op basis van de kernvraag: Wat kan morgen beter? ‘De degradatie van Heren1 van HC Den Bosch was dichtbij, toen ik aantrad als coach, vlak voor de winterstop’, zegt Marc Lammers. ‘Met tien punten achterstand op de ploeg boven ons werd het een ‘mission impossible’, zo leek het. Toch ontliepen we rechtstreekse degradatie, door vooruit te kijken. Ik heb niet één wedstrijd van voor de winterstop teruggekeken.’

Focus

Prestatie = vaardigheid – afleiding, zegt Tim Gallwey, schrijver van The Inner Game of Tennis, later bewerkt voor toepassing buiten de tenniswereld. Focus hebben – en houden – is heel moeilijk, maar geeft ook ultieme voldoening. Je kunt als organisatie offertes uitbrengen voor elke mogelijke aanvraag. Je verwordt dan al snel tot een offerte-fabriek, in plaats van een echte leverancier van toegevoegde waarde. Meet je ‘hitrate’ van offertes en je weet al heel gauw waar je focus moet liggen. En dat betekent dus ook dat je sommige offertes inderdaad niet uitbrengt. Gemiste kans? Nee, minder afleiding. Daarmee verbetert je prestatie.

Toepassing

Het boek Flow. Van goed naar goud is bedoeld voor teams en teamleiders binnen organisaties, bedrijven of instellingen. Van multinational tot scholengemeenschap, van MKB-er tot sportvereniging. De uitleg is direct toepasbaar, het bewijs wordt vaak op korte termijn geleverd. Dat neemt niet weg dat flow bereiken ook hard werken is. Flow is gratis, maar je krijgt het niet voor niks. Je hoeft er gelukkig geen langdurige opleidingen of cursussen voor te volgen. Eén boek lezen is genoeg.

Ton Hendrickx is eigenaar van organisatie-adviesbureau Heruitvinder en co-auteur van Flow – Van goed naar goud.

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden