Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Bedrijven met een missie nieuws
5 juni 2018 | Bertrand Weegenaar

De auteurs Willemijn Verloop, Mark Hillen en Kaat Peeters hebben bewezen in hun werkzame leven dat sociaal ondernemen en succesvol zijn kan. Betekenis geven aan werk, aan de samenleving en aan mensen. Waarde toevoegen en impact creëren naast of soms in plaats van geld. Onder aan de streep. Zaken die je raken (‘Hoe sociaal ondernemers maatschappelijke verandering creëren’) leest als een staalkaart van tientallen voorbeelden in Nederland en België.

Voorbeelden van kleine en inmiddels grote ondernemers die zich in een nieuwe economie bevinden, nadenken over kansen voor mensen onder aan de samenleving die ook een kans verdienen in deze snelle samenleving. Inclusiviteit. Die tegen de ‘race to the bottom’ zijn waar de goedkoopste wint. En winst maakt vaak over de hoofden van mensen in Derde Wereldlanden. Voorbeelden uit de retail (Studio Jix in Amsterdam) en de food (The Big H, de grootste dakboerderij van Europa in Antwerpen) genoeg. Over Marqt dat uiteindelijk Albert Heijn wist te bewegen na te denken over duurzaam verantwoorde voeding.

Het boek staat verder vol met voorbeelden van business modellen waar de meeste ondernemers niet even één-twee-drie aan denken. Gevaarlijke soms, omdat tussenpartijen verdwijnen. Zoals Peerby voorstaat. Omdat producten misschien iets duurder moeten zijn om eerlijker prijzen te kunnen betalen aan de leveranciers. Tony Chocoleny bijvoorbeeld. Omdat de maatschappelijke problemen rondom de gezondheid van onze moederaarde, gebruik van energie en uitputting van grondstoffen, betere lokale samenwerking buiten alle gebaande paden, toch weleens nopen slim na te gaan denken en initiatief te nemen. Dit boek staat vol met voorbeelden van ondernemers die aan de slag gingen met deze wicked problems. Ze geven wel aan dat dit niet makkelijk is. Impact ok, dat wordt bereikt. De juiste balans vinden tussen sociale waarde en financieel overleven is een moeilijk. Er komen inmiddels meer sociale investeerders die niet alleen voor de ‘X % €€’s ROI in Y jaar’ denken.

Persoonlijke heb ik dit jaar bij het ontwikkelen van duurzame businessmodellen veel profijt van Jan Jonker (red.) Nieuwe Business Modellen. Zeer leesbaar, praktisch en op de shortlist in 2015. Een introductieartikel staat in nummer 27 van Slow Management (‘Winst’). Jan Jonker is onderzoeker en hoogleraar dus hij gaat al weer verder dan waar zijn boek is gestopt. Onlangs verscheen Circulair organiseren (‘Werkboek voor het ontwikkelen van een circulair businessmodel’) waarvan het e-book hier gratis te downloaden is.

Een mooie aanvulling op Zaken die je raken om aan de slag te gaan met je eigen ideeën om impact te creëren. Klein beginnen met het butterfly effect in het achterhoofd. Dus lezen op vakantie en na de zomer eens goed kijken hoe u in eigen bedrijf, wijk of vereniging impact te kunt veroorzaken.

Gratis White Paper bij Jan Jonkers Nieuwe Business Modellen preview
24 juni 2015 | Jan Jonker

‘We leven in een tijd van maatschappelijke en economische transitie, waarbij streven naar duurzaamheid centraal staat. Business as usual is geen optie meer.’ Hoe moet het dan wel? Jonker biedt aanknopingspunten in deze White Paper.

Netwerken zijn de economische configuraties van de toekomst. We hebben het over de WEconomy, de economie van ‘wij samen’. Verkopen van diensten komt in de plaats van het ‘schuiven van dozen’ met goederen. Mensen gaan zelf aan de slag om energie, zorg of transport te organiseren, in alle openheid en in samenspraak met elkaar. Een steeds bredere beweging van ‘anderszoekenden’ stelt conventionele manieren van organiseren ter discussie, en denkt en werkt vanuit andere waarden en principes.

Een andere economie in wording vraagt om het overdenken van de basis van onze economie. Zoeken naar andere transactiemodellen leidt ertoe, dat we ons organisatorisch anders tot elkaar gaan verhouden. Op alle mogelijke plekken in de maatschappij ontstaan nieuwe manieren van organiseren. Zo ontstaan Nieuwe Business Modellen, waarbij niet alleen monetaire waarde, maar bijvoorbeeld ook sociale en ecologische waarde wordt gecreëerd. Aan probeersels geen gebrek. Energiecoöperaties schieten als paddenstoelen uit de grond.

Stadslandbouwinitiatieven worden gekoppeld aan praktijkonderwijs voor kinderen en buurthulp. Juist nu de overheid zich terugtrekt, de financiële middelen opdrogen en we steeds meer digitaal met elkaar verbonden zijn, ontstaat een doe-het-zelf-organisatiemodel. Kern van deze ontwikkelingen is dat we werken aan een generatie transactiemodellen die wederkerige waardecreatie mogelijk maakt. Deze modellen dragen bij aan het oplossen van maatschappelijke vragen en uitdagingen.

De overgang naar nieuwe vormen van organiseren vraagt ook om een kritische beschouwing van de waarde van geld. Kunnen we een waardensysteem bedenken waarbij we tegelijkertijd kunnen betalen met tijd, afval en geld? De beantwoording van deze vraag levert een zoektocht op naar de bouwstenen en spelregels van een systeem van Hybride Bankieren. De uitdaging is om van de monocultuur van geld toe te werken naar een hybride systeem. Pas als we naast de omzetcijfers van bedrijven en het BBP ook algemeen geaccepteerde maatstaven hebben voor het maatschappelijke succes van een organisatie, zoals de mate waarin zij bijdraagt aan het oplossen van problemen, pas dan ontstaat een economie van anders, van morgen en daarmee een economie van en voor elkaar.

Er zijn nog veel lastige vragen waar niet een vooraf bedacht antwoord op gegeven kan worden. De transitie waar we voor staan, komt alleen tot stand door nieuwe initiatieven: door te denken en te doen. Werk aan de winkel dus!

Lees verder in de gratis White Paper Werken aan de nieuwe economie.

Een klant, da’s interessant column
19 mei 2015 | Pierre Pieterse

‘Omnichannel is hét antwoord op e-commerce. In deze filosofie staat de klant centraal en niet de winkel. De retailer biedt alle relevante touchpoints aan en zorgt dat die naadloos op elkaar aansluiten.

Vervolgens laat hij de klanten zelf beslissen hoe zij die gebruiken om hun individuele kooppad te ontwikkelen.’ Zo vatte jurylid Pierre Spaninks de boodschap van het boek Omnichannel in retail van laureaat Gino Van Ossel even bondig samen.

Kortom: de klant centraal!

Bepaald niet opmerkelijk, want die klant staat inmiddels al jaren centraal. Zonder klant geen reden van bestaan. Simpel dus. Dat is dan ook de reden dat juryvoorzitter Maurits Bruel het discussie-intermezzo ‘Managementboek Live’ tijdens het 12de Managementboekengala gebruikte om stellig te melden dat het adagium ‘de klant centraal’ tegenwoordig echt niet meer kan. Even slikken dus toen een uurtje later Omnichannel in retail tot beste managementboek van 2015 werd uitgeroepen.

Maar zo simpel ligt het allemaal niet. Volgens journalist Hans van der Klis (lees vooral zijn uitgebreide verslag van dit boekengala inclusief een steekhoudend interview met Van Ossel verderop in dit nummer!) is ‘de klant centraal’ inderdaad een afgehaald bed. Een begrip ook dat in de hedendaagse gecompliceerde B2B omgevingen (maar ook in de wat simpeler B2C relaties) niet meer voldoet. ‘Het idee is dat je als leverancier van andere bedrijven je zo goed moet verdiepen in de klant dat je daadwerkelijk gaat bijdragen aan het bedrijfsresultaat van die klant. Dat betekent dat je je klant moet uitdagen, moet provoceren om een zo goed mogelijk product te leveren.’

Om collega Willem Verbeke (auteur van het net verschenen Ik begrijp waarom ik verkoop, dus verkoop ik beter – red.) te parafraseren: ‘Je gaat op zoek naar de beste klanten, en die gebruik je om je eigen product te verbeteren. De klant helpt jou dus met innoveren, en daardoor klim jij in de pikorde. Heb je die toonaangevende klant binnen, dan komen de volgers in de markt als vanzelf naar jou toe. Zij willen namelijk profiteren van de kennis die jij hebt opgedaan bij de marktleiders in hun branche.’ Van verkoper/toeleverancier naar ‘kennisbroker’!

Kortom: kijken vanuit het perspectief van de klant!

Waarmee we terug zijn bij de centrale boodschap van het boek Inkoop van Gerco Rietveld, niet geheel toevallig Managementboek van het Jaar 2010! Volgens Rietveld moeten organisaties hun kernleveranciers integreren in de eigen business strategie. Businessgedreven inkoop noemt hij dat. Noodzakelijk omdat de prestaties van de toeleverketens direct invloed hebben op het eindproduct.

In de woorden van Gino van Ossel: ‘Als retailer kun je niet meer volstaan met alleen het aanbieden van touchpoints (de klant centraal! – red.). Je moet je hele bedrijfsmodel en eigenlijk de hele waardeketen waar je deel van uitmaakt wenden. Dat laatste is nog het moeilijkste. Want hoe doe je dat? En wat betekent dat?’

Waarvan acte!

Shortlist 2015 - Een verdienstelijk lijstje column
21 april 2015 | Pierre Pieterse

Wat je ook vindt van de jury van het Managementboek van het Jaar, te weinig mannen, te weinig vrouwen, of precies omgekeerd, ze hebben een bijzonder smakelijke shortlist geserveerd. Voor elk wat wils! Voor de strateeg, de marketeer, de veranderaar, de toekomstkijker, en natuurlijk ook de ‘datisten’.

Om maar met de laatste in huis te vallen: in Wij zijn Big Data gaan Sander Klous en Nart Wielaard verder waar Viktor Mayer-Schönberger in zijn nu al klassieke De Big Datarevolutie stopt. Waar Mayer uitvoerig beschrijft wat ‘big data’ nu eigenlijk is, laten Klous en Wielaard zien wat die ‘big data’ voor ons als mens en & maatschappij betekenen. En dat levert een gemengd beeld op, in termen van risico’s en voordelen. Wetten en regels zijn niet afdoende, daarvoor gaat het te snel. ‘Wat we nodig hebben is een soort ecosysteem waarin allerlei partijen (overheden, bedrijven, belangengroepen, juristen en gebruikers) met elkaar samenwerken aan verantwoorde big data toepassingen.’

De glazen bol van Wim de Ridder helpt ons hier helaas niet verder. In zijn De ontdekking van de toekomst is big data hooguit een van de vele technologische trends waar politieke en bedrijfsleiders rekening mee moeten houden willen ze niet worden weggespoeld door de golf die ontwikkeling heet. Zonder een meer een buitenbeentje in de afdeling ‘management’ en misschien wel juist daarom een boek dat iedere manager moet lezen.

Net als Nieuwe Business Modellen van Jan Jonker dat overigens veel meer hands-on is: hoe creëren we waarde die recht doet aan alle belanghebbenden? Bij waardecreatie denkt men in het algemeen alleen aan de financiële opbrengst, kosten tellen niet mee. Jonker pleit voor duurzaamheid, voor een systeemverandering die rekening houdt met alle belangen. Tot zover niets nieuws, maar dan heb je ‘De werkplaats’ nog niet betreden waar Jonker praktische handen en voeten geeft aan zijn ideeën. En dat hands-on!

Vaak menen robuuste organisaties zo te zijn vastgeroest dat elke golf van ontwikkeling hen niet raakt. Dus waarom zou je dan sowieso veranderen? Omdat leem per definitie niet roest misschien. Maar dat is weer geen antwoord op de vraag hoe je met die lemen voeten stapjes zet. Daarom schreven Leike van Oss en Jaap van ’t Hek Onderweg dat gerust mag worden gezien als de afsluiting van een verandertrilogie die werd ingezet met Onveranderbaarheid van organisaties en het intermezzo Ondertussen in de organisatie. Veranderen is per definitie een proces maar nooit vastomlijnd. ‘Duurzame verandering van robuuste organisaties gaat niet gepland en stapsgewijs. Dat gaat altijd in dialoog, en met tegenspraak.’ De checklistjes voorbij dus!

Net als De ontdekking van de toekomst lijkt ook Omnichannel in retail van Gino van Ossel een buitenbeentje in dit stapeltje. Marketing namelijk maar wel met een duidelijke managementtwist. Want dat de klant centraal moet staan, is inmiddels gemeengoed in retail-land, maar dat bedrijfsmodel en waardeketen klantgericht moeten zijn, is toch net even andere koek. Dat gaat toch wel even iets verder dan gezonde mix van online en offline.

Wie er op 23 april, als de winnaar wordt bekendgemaakt, ook met het beeldje naar huis gaat, de keuze van de jury voor deze vijf boeken staat garant voor een inhoudelijk gemêleerde avond met een als altijd gemêleerd publiek.

Nominaties Ooa boek van het jaar bekend nieuws
25 maart 2015 | Pierre Pieterse

De Ooa- jury van het heeft tien boeken geselecteerd die in aanmerking komen voor een nominatie ‘Boek van het Jaar 2014’ (zeg maar de longlist). Medio april wordt bekend gemaakt welke drie boeken worden genomineerd (zeg maar de shortlist). Het uiteindelijke ‘Ooa Boek van het Jaar 2014’ wordt bekend gemaakt tijdens het tweede Boek & Festival op 19 mei 2015.

Geen echte verrassingen, of het moet het boek Tegen verkiezingen van David van Reybrouck zijn, absoluut een goed boek maar bepaald geen standaard management epistel. Verder twee boeken die ook in ‘onze’ shortlist staan: Onderweg - Pragmatisch veranderen in robuuste organisaties van Leike van Oss en Jaap van 't Hek, en Nieuwe Business Modellen van Jan Jonker.

De lijst:

Macht van Oscar David

Onderweg van Leike van Oss en Jaap van 't Hek

Tegen verkiezingen van David van Reybrouck

Hoe zit dit nu eigenlijk van Joost Ardts

Aandacht in interactie van Margret van Paassen

Nieuwe Business Modellen van Jan Jonker

De kracht van platformen van Maurits Kreijveld

De schaduwkant van leiderschap van Erik de Haan en Anthony Kasozi

Nieuwerwets organiseren van Hans de Bruijn c.s.

Cliche en organisatie van Luc Peters

Shortlist Managementboek van het Jaar 2015 nieuws
17 maart 2015 | Justin van Lopik

Vijf boeken zijn genomineerd voor de titel Managementboek van het Jaar 2015. Deze prijs wordt jaarlijks toegekend aan een Nederlandstalig managementboek. De jury maakt de winnaar bekend op 23 april 2015, tijdens het Managementboekengala in de Rode Hoed (Amsterdam).

De vijf genomineerden zijn:

Nieuwe Business ModellenJan Jonker

Wij zijn Big DataSander Klous, Nart Wielaard

Onderweg Leike van Oss, Jaap van 't Hek

Omnichannel in retailGino van Ossel

De ontdekking van de toekomstWim de Ridder

De jury selecteerde de vijf genomineerden uit een oogst van 75 titels en maakt de uiteindelijke winnaar bekend tijdens het Managementboekengala in De Rode Hoed op 23 april 2015.

Eerdere winnaars:

De verkiezing van het Managementboek van het Jaar en het Managementboekengala zijn initiatieven van online boekhandel Managementboek.nl. De prijs wordt sinds 2003 jaarlijks toegekend. Eerdere winnaars zijn onder andere Joep Schrijvers met zijn bestseller Hoe word ik een rat, Jeroen Smit met Het drama Ahold, Mathieu Weggeman met Leidinggeven aan professionals? Niet doen! en Connect! van Menno Lanting. In 2014 werd Zakendoen in de nieuwe economie van Marga Hoek bekroond.

De vakjury bestaat dit jaar uit:

Voorzitter Maurits Bruel is adviseur, auteur en program director bij Erasmus ESAA executive programs.

Mireille Schrijnemaekers is bedrijfseconoom en medeoprichter van Zelino BV.

Maurits Verweij is partner van BeBright, een adviesorganisatie op het gebied van strategie en innovatie.

Pierre Spaninks is ondernemer in de journalistiek en communicatie.

Sandra Barendrecht is opleidingskundig adviseur en eigenaar van Relevant Training & Advies.

Mirella Visser is auteur en oprichter van het Centre for Inclusive Leadership.

 

Managementboek Magazine interviewde verschillende auteurs van deze boeken. Onderstaand vindt u de links.

Sander Klous

Jan Jonker

Wim de Ridder

Leike van Oss en Jaap van 't Hek

Gino van Ossel

Management Summaries: Nieuwe Business Modellen special
27 januari 2015 | Ronald Buitenhuis

Duurzaamheid wordt volwassen, aldus Jan Jonker. Mensen in de samenleving komen in beweging. Ze vinden dat het anders kan en vooral ook moet. En wel richting een ‘WEconomy’. Dat vereist samen werken en samenwerken, want alleen dan beklijven de noodzakelijke initiatieven om te komen tot zo’n ‘WEconomy’.

Duurzaamheid vraagt dus om meervoudige waardecreatie. In een Nieuw Business Model (NBM) werken mensen aan een samenhangende set van sociale, ecologische én economische waarden. Behalve uit geld kunnen die bestaan uit uren, energie en andere transactiemiddelen: waarden die niet een bijproduct zijn of het gevolg van goede bedoelingen, maar die bewust worden georganiseerd.

Kern van een Nieuw Business Model is een uitgewerkt transactiemodel op basis van principes en ontwerpregels. Veel Nieuwe Business Modellen dragen bij aan het oplossen van maatschappelijke vragen en uitdagingen. Aan waardecreatie geven zij richting op basis van co-creatie. Daarbij gelden drie principes: meervoudig, gedeeld en collectief.

Uitgangspunt is steeds een aantal mensen tussen wie een idee ontstaat en tot ontwikkeling wordt gebracht. Tussen die mensen wordt een complexe waarde georganiseerd die een collectief karakter krijgt. Mee helpen maken, investeren en realiseren betekent ook risico’s mee dragen en mee delen in de opbrengsten. Partijen vinden elkaar op basis van gezamenlijke interesses, oplossingsrichtingen en waarden. Ze werken met elkaar samen omdat ze dat willen, kunnen, en ambiëren.

In het proces van idee naar realisatie is er een ontwerpfase waarin op basis van de principes (meervoudig, gedeeld en collectief) een idee wordt vertaald in een (lokaal, regionaal of landelijk) plan, met daarbij een analyse van haalbaarheid en risico op basis van de benodigde sociale en materiële bronnen. Dat leidt tot een aanbod of waardepropositie. De kroon op het werk is een gemeenschap waarin mensen dat wat ze samen organiseren ook zelf gebruiken en benutten.

Dit is een ingekorte versie van de Management Summary van Nieuwe Business Modellen.

Meer informatie over Management Summaries vindt u op www.managementboek.nl/bestellijst/summaries

Jan Jonker: ‘De nieuwe economie, dat zijn wij’ interview
8 december 2014 | Pierre Spaninks

Met onze conventionele business modellen komen we er niet meer. We moeten naar nieuwe manieren van samenwerken, van waarde creëren. Jan Jonker doet daar onderzoek naar. Met zijn recentste boek Nieuwe Business Modellen op tafel vertelt hij over het hoe en waarom.

‘Een kritische optimist met een neiging tot betrokken activisme’, zo typeert Jan Jonker zichzelf graag. Werken aan duurzaamheid is volgens hem dé organisatie- en veranderkundige opgave van deze tijd. Als hoogleraar aan de Radboud Universiteit Nijmegen richt hij zich op de vraag hoe je ‘duurzaamheid’ in bakstenen en boterkoekjes krijgt - en dus in bedrijven. Daarover schreef hij onder andere in de groene bestseller Duurzaam Denken Doen en in Werken aan de Weconomy.

Sinds een aantal jaren doet Jonker onderzoek naar nieuwe businessmodellen, in een netwerk van dertig auteurs. Tussendoor publiceerde hij ook nog eens met Marco de Witte De kunst van veranderen. Zijn naam stond dit jaar voor de vijfde keer in de Duurzame 100 van dagblad Trouw. In een videoboodschap op internet vraagt hij de initiatiefnemers om dat een volgende keer maar liever niet meer te doen. Babyboomer Jonker (bouwjaar 1954) vindt het tijd om zulke eer aan een jongere generatie te bewijzen.

Praktische veranderaars

Jonkers meest recente boek werd in november ten doop gehouden, met een druk bezocht symposium in Utrecht. Net als zijn lopende internationale onderzoek heet het Nieuwe Business Modellen. De ondertitel maakt in een klap duidelijk waar die business modellen om draaien: Samen werken aan waardecreatie. Het is een denkboek en een werkboek tegelijk, met een theoretisch deel en een praktijkdeel dat vol staat met voorbeelden, vragen en checklists.

‘Het boek is geschreven voor mensen die uitdagingen in de maatschappij zien waar ze iets mee willen doen,’ verklaart Jonker. ‘Voor mensen die zelf hun energie willen organiseren, die een collectieve supermarkt willen beginnen, die een zorgcoöperatie willen opzetten en die zo de wereld een beetje willen veranderen, omdat ze vinden dat dat moet. Die mensen zijn de praktische veranderaars in deze maatschappij. Zij geven vorm aan de transitie naar een andere economie, een andere samenleving. In ons boek geven wij aan hoe zij dat kunnen organiseren - hopelijk op zo’n manier dat zij daar direct mee aan de slag kunnen.’

De kernboodschap van Nieuwe Business Modellen, vat Jonker samen, is dat het nieuwe ondernemen van ons allemaal is. ‘Transitie en transformatie zijn onvermijdelijk. We leven in een maatschappij van enorme veranderingen. Kijk maar om je heen, het is overal. Met onze oude conventionele businessmodellen komen we er niet meer. We moeten naar nieuwe manieren van samenwerken. Anders gooien we het kind met het badwater weg. Het mooie van de WEconomie, de Wij-economie, is dat het ook voor Carola en Jaap op de camping is. Als wij de zorg hebben voor onze oude moeder, gaan wij een zorgcoöperatie oprichten. Waarbij je voor die moeder alles kunt invullen wat je maar wilt. Het gaat over de wij die dat samen kunnen en die dat samen gaan doen.’

De noodzaak tot transformatie komt volgens Jonker voort uit de tragische omstandigheid dat het moois dat we na de Tweede Wereldoorlog hebben bedacht ons nu boven het hoofd groeit. ‘Onze economie en onze samenleving zijn in de jaren vijftig en zestig door onze ouders opgebouwd, voor een land met een relatief kleine bevolking. De manier waarop ze dat gedaan hebben blijkt nu killing te zijn voor onze resources. Omdat we nu met twee keer zoveel mensen zijn in dit land - en met vier keer zoveel mensen op deze aarde. Het systeem dat zij bedacht hebben loopt vast. Dat gaat dramatische resultaten opleveren.’

Collectieve modellen

‘Je ziet het nu al gebeuren in de zorg, je ziet het aankomen in de energiesector en met ons voedsel. Steeds meer mensen vinden het welletjes. We willen gewoon een gezonde ‘aardappel’ op ons bord!’ Het mooie van deze tijd vindt Jonker dat we daar samen voor kunnen zorgen. ‘De concepten daarvoor spuiten uit de grond. Je hoeft maar om je heen te kijken en je ziet de voorbeelden die ook nog eens zo kunt overnemen.’ Om de nieuwe economie vorm te geven waar we volgens Jonker zo’n behoefte aan hebben, zijn nieuwe businessmodellen nodig. Collectieve modellen, waarbij je als groep mensen samen business gaat bedrijven en samen gaat delen in de opbrengst.’

Iedere dag krijgen mensen ideeën om dingen op een slimmere manier aan te pakken. ‘Kijk naar een Thuisafgehaald, waar je een maaltijd kunt delen met je buren’, zegt Jonker. ‘Kijk naar de energiecoöperaties. Dat begon met een paar, nu zijn er honderden van. Kijk naar De windcentrale, waar inmiddels tienduizenden mensen aan meedoen. Briljant!’ Maar niet alles hoeft groot, groter, grootst te worden. Sommige initiatieven hebben juist baat bij een kleine schaal. ‘Bij een zorgcoöperatie voegt schaalgrootte weinig toe. Dat werkt het beste als je het lokaal houdt, of zelfs op wijkniveau. Maar het idee is wel jatbaar, in de goeie zin van het woord. Je kunt het repliceren waar je maar wilt. Dan wordt het van een idee een businessmodel.’

Los uit het financiële web

Het cruciale van een ‘Nieuw Business Model’ is dat wat Jonker de ‘waardecreatie-logica’ noemt moet kloppen. Wat is onze visie, wat wordt onze strategie, wat willen we doen voor wie, en hoe creëren we daar waarde mee voor elkaar? Je kunt nog zo’n goed idee hebben, als je die logica niet sluitend weet te krijgen blijft het modderen. Een veel voorkomend probleem is dat mensen vastzitten in het ‘financiële web’. Ze zien niet dat er andere soorten waarde zijn dan wat je in geld kunt uitdrukken, dat er nieuwe manieren zijn om nieuwe waarde te creëren. Daar moeten we uit los zien te komen.

Zijn eigen boek is daarvan een goed voorbeeld, vertelt Jonker. ‘Als ik het puur vanuit een financieel denkmodel had ontwikkeld, was het er nooit gekomen. Daarvoor zou het veel te veel werk zijn geweest. In mijn eentje had ik nooit alle ideeën en alle voorbeelden bij elkaar had gekregen. Dat het nu toch in de winkel ligt komt doordat er tientallen mensen aan hebben meegewerkt. Niet omdat ze ervoor betaald kregen, maar omdat ze er ieder voor zich een eigen waarde ontleenden aan het meewerken.’

We leven in een spannende tijd, vindt Jonker. ‘En het mooie is: alles is te zien en te bezoeken. We kunnen zo dadelijk samen in de auto stappen, een rondje rijden door het land, en dan zien we het allemaal voor onze ogen gebeuren.’ Des te opmerkelijker, zegt hij, is het dat in Den Haag dat inzicht maar niet door wil dringen. ‘De maatschappij borrelt en bruist, maar in het beleid van de overheid merk je er niets van.’ Jonker is een bewonderaar van Maarten Hajer, de directeur van het Planbureau voor de Leefomgeving. ‘Die man geeft echt een boost aan ons denken over leefbaarheid, over duurzaamheid, en over de nieuwe economie. Van mij mogen ze die morgen premier maken.’

Jonker is geen futuroloog. Aan speculaties over de termijn waarop de trends die hij ziet zich zullen materialiseren, waagt hij zich niet. In de ene sector zal het harder gaan dan in de andere. Er zijn twee factoren die voorspellen tot een heikele aangelegenheid maken. ‘De eerste is dat we midden in de derde industriële revolutie zitten – die van het 3D printen - en dat die en die met een snelheid gaat die we niet eens meer kunnen bevatten. De tijd van eierdopjes printen is ernstig voorbij. We kunnen al hele serviezen printen. Ik heb net het eerste prototype gezien een systeem om thuis je eigen kleding te recyclen. Je stopt een versleten T-shirt in de machine, je programmeert je model, en dat print je uit. De mogelijkheden lijken onbegrensd.’

De geest is uit de fles

De tweede factor die de ontwikkelingen onvoorspelbaar maakt is The internet of things. ‘Bij het maken van verbindingen is al een kritische massa bereikt. Hoeveel verbindingen hebben wij ieder op elk moment bij ons? Misschien drie of vier. Een mobiele telefoon, een tablet, een tomtom. Facebook, LinkedIn, Twitter. Maar mijn studenten in de collegezaal hebben er wel tien of twaalf. Wij denken dat we nog aardig mee kunnen komen maar wij zijn wel de vorige generatie. Iedereen die na ons komt zal een hoeveelheid verbindingen hebben en die verbindingen zullen een snelheid hebben die vele malen groter is dan wij kunnen dromen.’

‘We hebben nog geen idee wat er precies gaat gebeuren als we die netwerken eenmaal gaan verbinden met onze jasjes, onze auto’s, onze koelkasten. Maar dat de geest uit de fles is, staat als een paal boven water. De nieuwe economie, dat zijn wij.’¶

92 managementboeken, maar waarover? nieuws
29 oktober 2014 | Pierre Spaninks

Pierre Spaninks blogt over zijn ervaringen als jurylid van het Managementboek van het Jaar. Zijn collega's kunnen en mogen het allemaal heel anders beleven. Graag zelfs, want het proces is gebaat bij een levendige discussie.

Op driekwart van de rit hebben we als jury van het Managementboek van het Jaar in totaal 92 boeken besproken. Natuurlijk zijn er de afgelopen maanden meer boeken verschenen die voor ondernemers en managers interessant kunnen zijn, maar niet elke titel komt voor uitverkiezing in aanmerking. Vertalingen, studieboeken, gebundelde columns en wat dies meer zij hebben we buiten beschouwing gelaten.

Als er in korte tijd zo veel publicaties passeren, ga je als vanzelf patronen zien in het aanbod. Zo viel het me op dat er dit jaar wel erg veel boeken voorbijkwamen over marketing (waar ik niet op voorhand in geïnteresseerd ben) en dat er amper biografieën bij waren (waar u mij midden in de nacht voor wakker mag maken). Maar klopte die indruk ook met de werkelijkheid?

Een uurtje turven (aan de hand van de indeling in de webwinkel) wees uit dat marketing als onderwerp inderdaad zo populair is als het leek. Hoe het in voorgaande jaren zat weet ik niet, maar van de 92 boeken vielen er niet minder dan 13 in die categorie. Die is daarmee tot nu toe het best gevuld van allemaal. Over Omnichannel in retail van Gino van Ossel ('het antwoord op e-commerce') waren enkele van mijn collega's in de jury nogal enthousiast, net als over Verboden voor klanten, wij houden van fans van Jessica van Wingerden en Wim Schuurmans. Ik heb daar minder mee.

Boeken die moeilijk te plaatsen zijn, lopen het risico in de categorie 'algemeen management' terecht te komen. Dat klinkt een beetje als 'over alles en voor iedereen dus over niets en voor niemand'. Maar tussen de 10 boeken op dat stapeltje zitten er wel een paar die het wat mij betreft beslist verdienen om gelezen te worden. Zoals De ontdekking van de toekomst van futuroloog Wim de Ridder en Anders ondernemen, juist nú van ondernemer Aad Ouborg.

Evenveel boeken (ook 10) telt de categorie 'leiderschap'. Zelf heb ik er daarvan maar twee gelezen: Macht! van Oscar David en De kracht van de creatief leider van Marc Geerts. Het eerste vond ik persoonlijk te zweverig, het tweede te weinig gefundeerd. Maar in de jury was niet iedereen dat met mij eens, dus oordeelt u vooral zelf.

Een goede vierde is tot nu toe 'verandermanagement'. Over dat onderwerp tel ik 9 boeken. Niet vreemd, want op dat vakgebied hebben Nederlandse wetenschappers en adviseurs een naam hoog te houden. Een hele aardige vond ik zelf Wat bezielt ons? van Lenette Schuijt, omdat het niet alleen veel voorbeelden geeft van transities 'van onderop' maar die ook in een kader plaatst. Binnenkort verschijnt Nieuwe Business Modellen van Jan Jonker (nog niet meegeteld dus) en dat sluit daar heel mooi op aan.

Over personeelsmanagement verschenen 7 boeken, over organisatiekunde 6, over persoonlijke effectiviteit ook 6, over strategisch management (ook een beetje een vergaarbak, die noemer) 5, over projectmanagement 3, over werk en loopbaan 2, en over risicomanagement welgeteld 1.

Die liefhebber van biografieën die ik ben kwam tot nu toe niet echt aan zijn trekken. De voornaamste verdienste van Peter Leijdekkers - Samen Stork over wie Paul van Laere schreef is dat hij in de jaren zestig Stork op de kaart heeft gezet als producent van rotatiedrukmachines. Dat is vast een prestatie, maar niet een die mij nieuwsgierig maakt naar de mens erachter. De opdracht - of de vele gezichten van Herman Wijffels van Jan Smit is niet echt een biografie van Herman Wijffels - die zou hij ooit misschien wel verdienen - maar eerder een lang uitgevallen profiel aan de hand van gesprekken met de man en zijn directe omgeving.

U merkt het wel: 92 boeken in 16 categorieën - een hele stapel, maar mijn Managementboek van het Jaar zit er nog niet bij.

Reageer via Twitter naar @PierreSpaninks met hashtag #MB2015

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden