Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Machtsverslaafd met House of Cards achtergrond
7 maart 2016 | Oscar David

Vrijdag 4 maart start seizoen 4 van de immens populaire serie House of Cards. Frank Underwood, de hoofdpersoon, wordt meesterlijk vertolkt door Keven Spacey. Wat kunnen leiders ervan leren? In dit artikel gaat Oscar David in op de verslavende werking van macht.

Underwood kan zich inmiddels scharen onder de meest invloedrijke Amerikanen: het Smithsonian Institute in Washington heeft op 23 februari een portret van hem toegevoegd aan haar National Portrait Gallery. Het schilderij van President Washington moest er tijdelijk voor wijken, maar dat had de museumdirectie er graag voor over. Wie de eerdere seizoenen van House of Cards heeft gezien, is inmiddels meer dan bekend met Frank Underwood, simpelweg Frank. Genadeloos ambitieus gaat hem niks te ver om zijn doel te bereiken en te behouden: het hoogste politieke ambt in Washington.

Je hoeft geen psycholoog te zijn om na het bekijken van enkele afleveringen te concluderen dat Underwood verslaafd is. In zijn geval gaat het niet om geld, seks of narcotica, maar om macht. Aan de basis van het woord ‘verslaving' ligt het woord ‘slaaf'. Een slaaf is onvrij doordat iemand anders macht over hem heeft. Een verslaving is dus een situatie waarin iemand onvrij is. Het is niet een ander die macht over de verslaafde heeft, maar een patroon. Leiders die verslaafd zijn aan macht kunnen machtig lijken, maar zijn feitelijk onmachtig, doordat een patroon dat groter is dan henzelf macht over hen uitoefent.

Verslaving van welke aard dan ook, wordt gekenmerkt door een voor alles wijkende drang om te krijgen waarvan men niet zonder kan. Zo tikt de alcoholist de ene borrel na de ander weg, verpacht de junkie haar lichaam aan een voorbijganger of vergrijpt een IMF-baas zich aan een willekeurig kamermeisje. Omdat de verslaving sterker is dan de schaamte, raakt het moreel kompas zoek en wordt elk gedrag om in de verslaving te voorzien veroorloofd.

‘The road to power is paved with hypocrisy. And casualties' - Frank Underwood

Zo ook voor Frank. De eerste serie wordt de kijker geconfronteerd met de dood van Peter Russo, een democraat en kandidaat gouverneur uit Pennsylvania. De officiële versie van zijn dood is zelfmoord door koolmonoxidevergiftiging. In werkelijkheid is het Frank die bloed aan zijn handen heeft. Hij ziet het als een noodzakelijk offer om in aanmerking te komen voor de positie van Vice President (VP). Door middel van verleiding en manipulatie weet hij de Jim Matthews, de VP, zover te krijgen mee te dingen naar het gouverneurschap. Zijn positie als VP moet hij dan wel opgeven. Hierdoor kan Frank zijn plaats innemen. Maar daar blijft het niet bij. De volgende moord waar de kijker getuige van is betreft Zoë Barnes, een journaliste met wie Frank enige tijd een affaire heeft gehad. Wanneer blijkt dat ze te veel belastende informatie over de moord op Peter Russo heeft, gooit Frank haar voor de metro.

Lang is gedacht dat verslaving aan macht vooral psychologisch van aard is: het geeft een goed gevoel om de baas te zijn en aan de knoppen de draaien. Allerlei narcistische aspecten spelen daarbij een rol: van aanzien, privileges, aandacht en applaus tot statussymbolen waarvan je een kick krijgt. Samen heeft het de functie het ego te vervullen en mogelijke onderliggende leegte en gebrek aan eigenwaarde te camoufleren.

Mede door kennis uit de neurowetenschappen is inmiddels duidelijk dat ook biologische componenten een belangrijke rol spelen bij machtsverslaving: bij het uitoefenen van macht komt dopamine, adrenaline en testosteron vrij. Dopamine staat ook wel bekend als het ‘gelukshormoon' en wordt aangemaakt tijdens een goede maaltijd en seks, maar ook bij de uitoefening van macht. Adrenaline maakt alert en doet hongergevoel uitstellen. Testosteron zet aan tot vechtlust en geeft een gevoel van onoverwinnelijkheid. De combinatie van deze hormonen heeft nog een ander effect: het vermogen tot empathie verdwijnt naar de achtergrond. Het hart sluit zich af en het geweten wordt gesust. Dit is een nuttige bijkomstigheid voor een finalist op Wimbledon: sympathie met je tegenstander is niet behulpzaam bij het willen winnen van de tenniswedstrijd. Hoe behulpzaam het samenspel van deze hormonen tijdens de wedstrijd ook is: de cocktail is zwaar verslavend. En zoals het geval is bij alle verslavingen: we hebben er steeds meer van nodig om aan de bal te blijven.

‘Power is a lot like real estate. It's all about location, location, location. The closer you are to the source, the higher your property value' - Frank Underwood

De offers die Frank maakt om aan de bal te blijven zijn extreem, maar niet uniek. Macht is het enige dat in zijn leven telt en daar mag alles voor wijken. Claire, zijn vrouw, heeft tijdens hun huwelijk drie maal abortus ondergaan. Het stel besloot al jong kinderloos door het leven te gaan, want ouderschap zou een belemmering zijn op de weg naar macht. Vrienden heeft Frank ook niet: een loyale pion lijkt de meest nabije positie. Claire is meer een bondgenoot voor zolang als het duurt: tijdens de laatste aflevering van seizoen drie besluit ze Frank te verlaten.

Iedereen kan aan macht verslaafd raken, maar vooral leiders zijn er vatbaar voor. Je hoeft geen House of Cards liefhebber te zijn om dat te beseffen. Leiders weten dit, maar zien niet zozeer hen zelf, als wel hun directe collega's als potentieel verslaafd. Dat is in ieder geval vaak de reactie van de zaal wanneer ik lezingen over dit onderwerp geef. Bij House of Cards komt de kijker er met dit antwoord niet mee weg. Geregeld kijkt Frank tijdens een aflevering rechtstreeks in de lens en deelt hij vertrouwelijk met de kijker zijn gedachten en gevoelens, als ware de kijker zijn meest nabije vriend of collega. Medeplichtig wordt de kijker niet, maar als vertrouweling van Frank gaat de kijker zich betrokken voelen. De situatie die ontstaat is te vergelijken met die van een vriend die regels overtreedt. Daarmee is de vriend niet louter schuldig, maar de kijker ook niet vanzelfsprekend smetteloos. De situatie roept de vraag op tot hoever we mogen gaan om ambities te verwezenlijken. En dat is precies het dilemma waar leiders regelmatig mee worden geconfronteerd in relatie tot mens en samenleving. Het valt niet te verwachten dat dit dilemma de kijker in serie 4 bespaard zal blijven. Daarmee kan House of Cards de komende maanden wederom een prachtige aanleiding zijn tot zelfreflectie voor leiders. En juist die reflectie is de beste remedie om zelf niet verslaafd te raken.

Oscar David is organisatiepsycholoog, executive coach, adviseur en spreker op het gebied van leiderschap en verandering. Als kerndocent executive leadership is hij verbonden aan Tias, school for business and society. In 2014 verscheen van zijn hand Macht! van instinct tot integriteit (Mediawerf, 3e herziene druk). Volgende maand komt in Duitsland Facetten der Macht (Erich Schimdt Verlag) uit. De Engelstalige internationale versie Integrity-based power wordt dit voorjaar verwacht. Oscar David was vandaag te beluisteren op BNR over House of Cards. U kunt de uitzending hier vinden.


U staat voor paal op internet? De online reputatiewasser weet raad nieuws
18 september 2015 | Ger Post

Het internet – en met name social media – kan dodelijk zijn voor de reputatie van bedrijven en personen. Hoe kom je van die negatieve berichten af? Het vergeetrecht en reputatiewassers bieden een oplossing.

Dat in een paar uur tijd een internetstorm kan ontaarden die iemands carrière (en persoonlijke leven) naar ongekende dieptes kan sturen, dat is op een mooie manier beschreven in het nieuwe boek van Jon Ronson Dus, u bent publiekelijk vernederd?. Zo stap je al grappend op social media het vliegtuig in. En zo stap je tien uur later hetzelfde vliegtuig uit om erachter te komen dat je trending bent op Twitter, daar bekend staat als ’s werelds grootste racist, je je baan kwijt bent en je moet schuilen voor alle mensen met een telefoon omdat ze je opjagen als een beroemdheid.

Twitter is geen plek voor een mens, zo verzuchtte auteur Greg Stekelman in zijn laatste tweet ooit. De rest van het internet is al niet veel veiliger, tenminste als je succesvol bent. Zo vertelt een trendwatcher in het boek Macht! van Oscar David dat je tegenwoordig voor driehonderd dollar in Wit-Rustland iemand kan inhuren om de reputatie van een concurrent of tegenstander te vernietigen. Die online huurmoordenaar verspreidt bijvoorbeeld roddels en achterklap op social media en andere websites, gaat stoken in iemands netwerk en nog meer van dat gezelligs.

De online huurmoordenaars winnen zo snel aan populariteit dat machtigen weer online beveiligers inhuren om hun digitale sporen uit te wissen. Want: wie niet zichtbaar is, kan ook niet zo snel in het vizier komen. ‘Webloos’ door het leven gaan, is de nieuwe trend onder de machtigen, stelt David.

Mocht het daarvoor te laat zijn (of mocht iemand het geld niet hebben), dan geldt sinds mei 2014 het zogeheten vergeetrecht, een recht voor burgers van de EU om verouderde of onjuiste privacygevoelige informatie te laten verwijderen uit de zoekresultaten als op hun naam wordt gezocht. Hoewel dat mooi klinkt, zitten daar nogal wat praktische nadelen aan. Ten eerste moet de persoon hiervoor zelf contact opnemen met een bedrijf als Google. ‘Daarnaast wordt het zoekresultaat alleen uit de Europese zoekmachines verwijderd en moet het verzoek per zoekmachine worden ingediend,’ vertelt Amanda Felstead van Reputation in webmagazine Bright Ideas.

Reputation biedt sinds 2006 een andere service aan. Wanneer iemand met reputatieschade bij het bedrijf aanklopt, gaan de werknemers aan de slag met het creëren van artikelen die een andere, positieve kant van de persoon belichten. ‘Door een accurater en gedetailleerder online profiel van de cliënt op te bouwen, wordt het (negatieve - GP) artikel maar één factor die werkgevers kunnen overwegen om mee te nemen in hun beslissing om iemand aan te nemen maar niet de leidende factor,’ vertelt Felstead.

Nu is dat wel wat bescheiden gesteld. In het boek van Ronson valt te lezen hoe bedrijven als Reputation negatieve berichten van de eerste resultatenpagina van Google weten weg te drukken met andere artikelen. En daarmee is de reputatie al bij 93 procent van de mensen gered – 7 procent van de bezoekers klikt door naar de tweede resultatenpagina, waar de positieve berichten ook doorsijpelden.

De werkwijze van Reputation – in het stuk van Bright Ideas ‘reputatiewasser’ genoemd – is het bedrijf dan ook op kritiek komen te staan. Belangrijkste punt: slaat het niet te ver door de andere kant op? En waar trekt het bedrijf de grens, bij het overspoelen van negatieve reviews van klanten met positieve berichten? Bij politieke motieven? Reputation heeft daar wel ideeën over, maar omdat het bedrijf veelal anoniem te werk gaat kan niemand hun werkwijze controleren.


Nominaties Ooa boek van het jaar bekend nieuws
25 maart 2015 | Pierre Pieterse

De Ooa- jury van het heeft tien boeken geselecteerd die in aanmerking komen voor een nominatie ‘Boek van het Jaar 2014’ (zeg maar de longlist). Medio april wordt bekend gemaakt welke drie boeken worden genomineerd (zeg maar de shortlist). Het uiteindelijke ‘Ooa Boek van het Jaar 2014’ wordt bekend gemaakt tijdens het tweede Boek & Festival op 19 mei 2015.

Geen echte verrassingen, of het moet het boek Tegen verkiezingen van David van Reybrouck zijn, absoluut een goed boek maar bepaald geen standaard management epistel. Verder twee boeken die ook in ‘onze’ shortlist staan: Onderweg - Pragmatisch veranderen in robuuste organisaties van Leike van Oss en Jaap van 't Hek, en Nieuwe Business Modellen van Jan Jonker.

De lijst:

Macht van Oscar David

Onderweg van Leike van Oss en Jaap van 't Hek

Tegen verkiezingen van David van Reybrouck

Hoe zit dit nu eigenlijk van Joost Ardts

Aandacht in interactie van Margret van Paassen

Nieuwe Business Modellen van Jan Jonker

De kracht van platformen van Maurits Kreijveld

De schaduwkant van leiderschap van Erik de Haan en Anthony Kasozi

Nieuwerwets organiseren van Hans de Bruijn c.s.

Cliche en organisatie van Luc Peters


De Wolf van Wallstreet verkoopt nog steeds lucht nieuws
28 november 2014 | Ger Post

De Wolf van Wallstreet deed vorige week ons land aan om een peperdure workshop te geven. De recensie van Oscar David, schrijver van het boek Macht: ‘Hij verkoopt nu geen waardeloze aandelen meer, maar inhoudsloze workshops voor veel geld.’

Organisatiepsycholoog Oscar David schrijft in zijn boek Macht! over de verpletterende indruk die de film The Wolf of Wallstreet op hem maakt. Vooral de scène waarin de voormalige beurshandelaar Jordan Belfort zijn aftreden wil aankondigen – justitie heeft een zaak tegen hem rond en om zichzelf te redden moet hij, behalve zijn vrienden verlinken, ook aftreden – maakt indruk. ‘Opgezweept door verheerlijking en mogelijk een gevoel van onoverwinnelijkheid grijpt hij opnieuw de microfoon, en zegt zijn mensen dat hij zijn besluit herziet en dat hij blijft: het is zijn bedrijf, het gaat om zijn mensen en zijn succes en dat de officier van justitie het mag uitzoeken.’

In zaal 1 van bioscoop The Movies zit David verslagen in zijn stoel. Ondanks dat hij zijn hele leven al machtsrelaties bestudeert en hij van dichtbij de vernietigende werking van machtsverslaving heeft gezien, kan hij moeilijk verkroppen hoe Belfort ten onder gaat. ‘In de loop van de film heb ik me steeds meer verbonden gevoeld met deze aan macht, geld en seks verslaafde man. Nu tekent hij zijn eigen vonnis, en zo is het ook gegaan,’ schrijft David.

Toen Belfort vorige week naar Nederland kwam om een workshop te geven, had David een plaats bemachtigd. Hij wilde de verkooplessen van Belfort graag horen, vertelde hij op BNR (vanaf minuut 89:00). De astronomische bedragen die Belfort verdient met zijn workshops – hij beweerde onlangs dat hij er inmiddels meer geld mee verdient dan hij destijds op de beursvloer binnenhaalde – beloofden veel goeds. Die inkomsten zouden er zelfs voor zorgen dat Belfort zijn enorme schuld van 110 miljoen dollar kan afbetalen – hij heeft inmiddels 17 miljoen dollar afbetaald.

Hoe de workshop was? David mailt: ‘De wolf was vermakelijk en schokkend: Belfort verkoopt nu geen waardeloze aandelen meer, maar inhoudsloze workshops voor veel geld. Hij biedt goed geprijsde lezingen aan (tussen de € 87 en – als ik het wel heb – een kleine €1000 per persoon) waarin hij bijna drie uur aan het woord is, en je je achteraf afvraagt of het verhaal niet ook in een half uur verteld had kunnen worden.’


92 managementboeken, maar waarover? nieuws
29 oktober 2014 | Pierre Spaninks

Pierre Spaninks blogt over zijn ervaringen als jurylid van het Managementboek van het Jaar. Zijn collega's kunnen en mogen het allemaal heel anders beleven. Graag zelfs, want het proces is gebaat bij een levendige discussie.

Op driekwart van de rit hebben we als jury van het Managementboek van het Jaar in totaal 92 boeken besproken. Natuurlijk zijn er de afgelopen maanden meer boeken verschenen die voor ondernemers en managers interessant kunnen zijn, maar niet elke titel komt voor uitverkiezing in aanmerking. Vertalingen, studieboeken, gebundelde columns en wat dies meer zij hebben we buiten beschouwing gelaten.

Als er in korte tijd zo veel publicaties passeren, ga je als vanzelf patronen zien in het aanbod. Zo viel het me op dat er dit jaar wel erg veel boeken voorbijkwamen over marketing (waar ik niet op voorhand in geïnteresseerd ben) en dat er amper biografieën bij waren (waar u mij midden in de nacht voor wakker mag maken). Maar klopte die indruk ook met de werkelijkheid?

Een uurtje turven (aan de hand van de indeling in de webwinkel) wees uit dat marketing als onderwerp inderdaad zo populair is als het leek. Hoe het in voorgaande jaren zat weet ik niet, maar van de 92 boeken vielen er niet minder dan 13 in die categorie. Die is daarmee tot nu toe het best gevuld van allemaal. Over Omnichannel in retail van Gino van Ossel ('het antwoord op e-commerce') waren enkele van mijn collega's in de jury nogal enthousiast, net als over Verboden voor klanten, wij houden van fans van Jessica van Wingerden en Wim Schuurmans. Ik heb daar minder mee.

Boeken die moeilijk te plaatsen zijn, lopen het risico in de categorie 'algemeen management' terecht te komen. Dat klinkt een beetje als 'over alles en voor iedereen dus over niets en voor niemand'. Maar tussen de 10 boeken op dat stapeltje zitten er wel een paar die het wat mij betreft beslist verdienen om gelezen te worden. Zoals De ontdekking van de toekomst van futuroloog Wim de Ridder en Anders ondernemen, juist nú van ondernemer Aad Ouborg.

Evenveel boeken (ook 10) telt de categorie 'leiderschap'. Zelf heb ik er daarvan maar twee gelezen: Macht! van Oscar David en De kracht van de creatief leider van Marc Geerts. Het eerste vond ik persoonlijk te zweverig, het tweede te weinig gefundeerd. Maar in de jury was niet iedereen dat met mij eens, dus oordeelt u vooral zelf.

Een goede vierde is tot nu toe 'verandermanagement'. Over dat onderwerp tel ik 9 boeken. Niet vreemd, want op dat vakgebied hebben Nederlandse wetenschappers en adviseurs een naam hoog te houden. Een hele aardige vond ik zelf Wat bezielt ons? van Lenette Schuijt, omdat het niet alleen veel voorbeelden geeft van transities 'van onderop' maar die ook in een kader plaatst. Binnenkort verschijnt Nieuwe Business Modellen van Jan Jonker (nog niet meegeteld dus) en dat sluit daar heel mooi op aan.

Over personeelsmanagement verschenen 7 boeken, over organisatiekunde 6, over persoonlijke effectiviteit ook 6, over strategisch management (ook een beetje een vergaarbak, die noemer) 5, over projectmanagement 3, over werk en loopbaan 2, en over risicomanagement welgeteld 1.

Die liefhebber van biografieën die ik ben kwam tot nu toe niet echt aan zijn trekken. De voornaamste verdienste van Peter Leijdekkers - Samen Stork over wie Paul van Laere schreef is dat hij in de jaren zestig Stork op de kaart heeft gezet als producent van rotatiedrukmachines. Dat is vast een prestatie, maar niet een die mij nieuwsgierig maakt naar de mens erachter. De opdracht - of de vele gezichten van Herman Wijffels van Jan Smit is niet echt een biografie van Herman Wijffels - die zou hij ooit misschien wel verdienen - maar eerder een lang uitgevallen profiel aan de hand van gesprekken met de man en zijn directe omgeving.

U merkt het wel: 92 boeken in 16 categorieën - een hele stapel, maar mijn Managementboek van het Jaar zit er nog niet bij.

Reageer via Twitter naar @PierreSpaninks met hashtag #MB2015


Oscar David: ‘Met reflectie kan je jezelf herwinnen’ interview
30 september 2014 | Ger Post

Oscar David verzamelde als organisatieadviseur en coach van topondernemers en andere leidinggevenden kleurrijke observaties, interviews en ervaringen over macht. Hij beschrijft ze in zijn nieuwe boek Macht! ‘Niemand heeft er problemen mee als een baas macht uitoefent zolang dit dienend is.’

In hoeverre is uw boek een vervolg op uw vorige boek Het enneagram in management?
Het enneagram laat zien dat drijfveren een enorm belangrijke rol spelen in hoe we onszelf en anderen beleven. Het is een praktisch boek, terwijl Macht! eerder een leesboek is dat een grotere bewustwording van het onderwerp dient. Het vat mijn ervaringen en observaties van de afgelopen 25 jaar samen op het gebied van macht en leiderschap. Het enneagram helpt me overigens wel in de manier waarop ik naar macht kijk en het kan verklaren. Veel topambtenaren zeggen bijvoorbeeld niet veel met macht te hebben, maar wel met vrijheid en vernieuwing. Je zou zeggen dat die om twee redenen op de verkeerde plek zitten, want als topambtenaar heb je macht en bij een baan van ambtenaar denk je niet meteen aan vrijheid en vernieuwing. Toen ik ze interviewde werd me duidelijk dat ze in hun baan de vrijheid hadden om met vernieuwing bezig te zijn. Hun verlangen naar vrijheid was dus een drijfveer om zo’n machtige positie te krijgen.

Niet alleen het enneagram bood u inzicht in macht, ook het oudste vak ter wereld blijkt een leerschool. Hoe kwam u in de bondage-scene terecht?
Oscar Wilde zei al dat alles in de wereld over seks gaat, behalve seks zelf. Dat gaat over macht. Bondage is een geweldige metafoor voor het uitoefenen van macht: het heeft met opwinding te maken en met macht uitoefenen en volgend zijn. BDSM werkt alleen als er sprake is van liefdevolle verbinding en afstemming, anders vindt er schade plaats en wie laat zich nu vrijwillig beschadigen? Dat is een geweldig inzicht, want in organisaties is precies hetzelfde aan de hand. Niemand heeft er problemen mee als een baas macht uitoefent zolang dit dienend is. Problemen ontstaan wanneer er geen verbinding is en zo’n verbinding kan er alleen zijn als de leidinggevende weet hoe het is om volgend te zijn. Ik wil niet zeggen dat alle leiders aan BDSM moeten doen, maar het kan een manier zijn om respectvol om te blijven gaan met ondergeschikten. Een general manager vertelde me bijvoorbeeld dat hij aan BDSM deed om weer in balans te raken. In zijn baan was hij altijd in de leidende positie en tijdens BDSM vervulde hij de behoefte om volgend te zijn.

U introduceert een model met drie soorten macht. Kunt u dit uitleggen?
Macht 1.0 refereert aan onze instincten en is onze natuurlijk drang om macht uit te oefenen. Veel mensen associëren macht 1.0 met momenten waarop macht misbruikt wordt, maar dat is niet terecht. Macht 1.0 is nodig om bijvoorbeeld verantwoordelijkheid te nemen, het is niet iets dat minderwaardig is ten opzichte van andere soorten macht. Om macht 1.0 in toom te houden is macht 2.0 ontstaan, het vermogen om checks and balances uit te voeren. Een valkuil hierbij is bureaucratiseren en dat regels gebruikt worden om de macht in handen te krijgen, zoals bij sommige communistische regimes het geval was. Als je op een goede manier met macht om wilt gaan, heb je ook macht 3.0 nodig. Dat is de macht die plaatsvindt op basis van innerlijke waarden, de macht om het groter geheel te dienen.

Kunnen we ons niet alleen op macht 3.0 richten?
Er moet een juiste balans zijn tussen de drie machten. In mijn boek beschrijf ik allerlei voorbeelden van verlichte goeroes die vrouwen seksueel misbruiken. Zij lappen macht 2.0 aan hun laars. Deze voorbeelden laten zien dat we met alleen het ontwikkelen van macht 3.0 er niet zijn. Ook de regels van macht 2.0 zijn nodig om op een gezonde manier macht uit te oefenen.

U komt met nieuws in uw boek: Boris Dittrich vertelt dat partijgenoot Laurens Jan Brinkhorst hem chanteerde.
Aan de ene kant is het schokkend om te horen hoe een collega je zo onder druk kan zetten, maar aan de andere kant komt dit heel vaak voor. In het boek staan talloze voorbeelden van hoe macht op de werkvloer wordt misbruikt, maar bedenk je eens welke machtspelletjes er bij mensen thuis worden gespeeld. Als je hoort wat voor dreigementen er in sommige huwelijken over en weer gaan... Ik denk de tijd is gekomen dat we tegen elkaar zeggen: we hoeven ons niet mooier voor te doen dan we zijn. Soms schieten we uit de bocht in onze hang naar macht, de vraag is hoe we er de volgende keer voor zorgen dat dit niet meer gebeurt. Het boek is een pleidooi voor leiders om te reflecteren over macht.

Dat is in het geval van Dittrich en Brinkhorst nooit echt gebeurt.
Jaren later hebben ze elkaar gesproken, waarbij Brinkhorst toegaf dat hij misschien wat direct uit de hoek kon komen. Echt vrolijk word je daar natuurlijk niet van; dit is niet een voorbeeld van hoe je reflecteert. Daarbij is het allemaal achteraf, terwijl het veel belangrijker is om te reflecteren op het moment dat die machtsvelden actief zijn. Dittrich zei bijvoorbeeld dat het voor hem belangrijk was geweest als hij had kunnen reflecteren op zijn rol op het moment dat hij fractievoorzitter was. Met reflectie kan je jezelf herwinnen.

En kan ertoe leiden dat we misschien iets realistischer naar macht gaan kijken, zoals u bepleit in uw boek. Kunt u daar een voorbeeld van geven?
Van mensen bij de belastingdienst hoorde ik dat de dienst de aangiften van bewindslieden en een aantal topambtenaren doet. Ten eerste omdat dit een groep is die kwetsbaar is zodra zogenaamde slordigheden met bonnetjes aan het licht komen; het land is te klein als blijkt dat de administratie van een bewindspersoon niet op orde is. Daarbij gaat zo’n machtige positie vaak gepaard met een gevoel van onkwetsbaarheid. Mensen in zo’n positie hebben vaak het idee dat ze met veel weg kunnen komen. Ook om ze hiertegen te beschermen neemt de belastingdienst hun aangifte uit handen. Dat getuigt van een realistische manier van naar macht kijken.

Op 8 april 2015 is Oscar David spreker op het middagseminar 'Macht en invloed in organisaties', naast coryfeeën als Joris Luyendijk en Martin Hetebrij.


Machtspelletjes bij D66 nieuws
16 september 2014 | Ger Post

Nieuws! In het recent verschenen boek Macht! van Oscar David vertelt Boris Dittrich dat het niet veel had gescheeld of D66 was in tweeën gespleten tijdens het debat over Uruzgan. ‘Ik voelde me gechanteerd.’

In zijn boek Macht! gaat David als een journalist op pad, op zoek naar verhalen die de strijd om macht kunnen inkleuren. Een van de mensen die bij David aan tafel schuift, is Boris Dittrich, de voormalig fractievoorzitter van D66. Hij zegt in het boek: ‘Er is een voorbeeld waar ik nog niet eerder mee naar buiten ben getreden, maar misschien is dit wel het moment.’

Dittrich vertelt vervolgens over een incident tijdens de periode waarin het kabinet een keuze moest maken over het sturen van troepen naar Uruzgan. De coalitiegenoten van D66 (CDA en VVD) waren voor, maar Dittrich had bedenkingen. ‘Als fractievoorzitter had ik geheime rapporten en vertrouwelijke informatie tot mijn beschikking. Het was me duidelijk dat dit geen opbouwmissie zou worden, maar een oorlogsmissie. Ik wilde daar geen verantwoordelijkheid voor nemen.’

Hoewel D66-minister Laurens Jan Brinkhorst aanvankelijk die mening deelde, bedacht hij zich later. ‘Hij sprak me over die kwestie aan, en zei me dat ik het niet moest wagen om hem als minister van Economische Zaken en vicepremier uit het kabinet te halen. Hij zei me dat hij in dat geval een eigen partij zou oprichten, en dat dat D66 in tweeën zou delen. Aan mij de keus. Ik voelde me gechanteerd, maar wilde het risico niet nemen dat dat met D66 zou gebeuren.’

Brinkhorst bleef zitten, maar Dittrich trad terug als fractievoorzitter. Dittrich: ‘Het was een bittere ervaring, maar ik heb het Brinkhorst nooit persoonlijk kwalijk genomen. Zo speelde hij het spel.’

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden