Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Mediteren zonder na te denken nieuws
18 januari 2016 | Ger Post

Twintig jaar lang bestuurde en beoefende hij meditatie, maar de conclusies van Miguel Farias lijken haaks te staan op het beeld dat we in kranten lezen. ‘Onze veronderstelling dat het alleen maar goed kan zijn, is simpelweg niet juist.’

In een interessant interview met Vrij Nederland, vertelt de auteur van The Buddha Pill. Can meditation change you? dat hij in eerste instantie een heel ander boek wilde schrijven. Een die de positieve gevolgen van meditatie benadrukte. Zo hadden hij en zijn collega’s bij de universiteit van Oxford gevonden dat gevangenen die mediteerden en aan yoga deden minder stress voelden, een betere gemoedstoestand rapporteerden en hun impulsen beter konden bedwingen.

Desondanks heeft hij een meer nuchtere kijk op meditatie en mindfulness dan in de meeste boeken over dit onderwerp naar voren komt. Ook tijdens het interview benadrukt hij vooral de grenzen van de gedachteoefening. ‘Vrijwel alles wat we erover lezen in de media is zwaar overdreven,’ zegt hij. En: ‘Onze veronderstelling dat het alleen maar goed kan zijn, is simpelweg niet juist.’

Zo helpt meditatie niet bij het beter omgaan met moeilijke ervaringen, stelt hij. ‘Ik gebruik meditatie niet zelden om even verlost te zijn van alledaagse problemen waar ik mee te maken heb. Ik heb doorgaans helemaal geen zin in een confrontatie met mezelf; ik ben gewoon op zoek naar wat wel het rode-ballon-effect heet, vernoemd naar Le ballon rouge, een Franse film over een jongen die wordt gepest en met een rode ballon wegvliegt van al zijn problemen.’

Maar daarmee zijn de problemen niet weg, noch kan het jongetje er beter mee omgaan. Zoals voormalig filosoof des vaderlands René Gude al eens opmerkte in Stand-up Filosoof: ‘Bij mediteren denk je al je gedachten weg; bij nadenken alleen de verkeerde.’

Farias sluit zich hierbij aan. ‘[M]aar helpt het echt om hoog in de lucht aan zo’n ballon te zweven? Het is zeker prettig om even te ontsnappen aan alle onrust en een rustig plekje op te zoeken, maar je zult op een goed moment toch weer op de grond moeten komen. Als je meditatie op deze manier gebruikt, leer je helemaal niet om beter om te gaan met ongemakkelijke ervaringen en gedachten.’

Sterker nog, die kunnen na landing nog groter zijn geworden. Zoals auteur Eldar Shafir (van Schaarste) al eens zei tegen Managementboek.nl is meditatie geen oplossing voor mensen die het permanent te druk hebben. ‘Na een uur mediteren heb je het nog drukker.’

Gemeente Amsterdam tevreden over Schaarste-pilot nieuws
7 april 2015 | Ger Post

Ruim een jaar geleden was psycholoog Eldar Shafir in Nederland ter promotie van het boek Schaarste dat hij samen met econoom Sendhil Mullainathan schreef. Zijn boodschap, dat schaarste ten koste gaan van onze denkkracht, sloeg aan. Dat bleek toen Shafir onlangs opnieuw in ons land was.

Eind 2013 ging Shafir in de Amsterdamse Balie in debat met onder andere auteur Rutger Bregman. Hoewel, een twistgesprek werd het niet, want de twee waren het op het belangrijkste punt eens: als je wilt dat iemand betere (financiële) beslissingen neemt, dan kun je er beste voor zorgen dat die persoon geen Schaarste ervaart. Oftewel, Gratis geld voor iedereen.

Na het debat spraken een paar Amsterdamse ambtenaren Shafir aan: ze wilden een pilot uitrollen bij de gemeente voor wanbetalers van de zorgpremie. In plaats van op agressieve manieren – bijvoorbeeld via de gebruikelijke incassobureaus – het geld te innen, wilden de ambtenaren de zorgpremie direct van de bijstand inhouden. Dat scheelde een hoop boetes en dreigbrieven, bedachten de ambtenaren.

Hoewel er nog geen evaluatie van het project is geweest, laat een woordvoerder aan Vrij Nederland weten dat alle betrokkenen ‘tevreden’ zijn over de proef. ‘Voor veel mensen is het een zorg minder en ze krijgen hierdoor meer overzicht op hun situatie.’ De gemeente is zelfs zo tevreden dat het een vergelijkbare test is begonnen bij mensen met een grote huurachterstand.

Wat de uitkomst ook zal zijn, de projecten kunnen in ieder geval de goedkeuring dragen van de geestelijk vader van de pilots. Shafir, die onlangs weer in Nederland was voor een presentatie op de International Convention of Psychological Science, reageert verheugd als hij over de projecten hoort. ‘Heel goed,‘ roept hij. En: ‘Dat klinkt heel slim. Het is ook nog te vroeg om te evalueren, zoiets heeft tijd nodig.’

Eldar Shafir: ‘Na een uur mediteren heb je het nog drukker’ interview
16 december 2013 | Ger Post

Voor de lancering van het boek Schaarste (‘Hoe gebrek aan tijd en geld ons gedrag bepalen’) was auteur Eldar Shafir ingevlogen. Tijdens het debat ‘Zijn arme mensen dom?’ sprak hij over de gevolgen van schaarste op iemands denkkracht. ‘Schaarste kaapt automatisch ons denken.’

Wie heeft het allemaal druk? De vraag van de debatleider wordt met gegniffel beantwoord; wie heeft het tegenwoordig niet druk? Veruit het merendeel van het publiek in De Balie in Amsterdam, van zakenvrouw Annemarie van Gaal tot auteur Rutger Bregman, steekt een hand in de lucht. Wat de consequentie is van dit bevestigende antwoord blijkt later die avond als Eldar Shafir, hoogleraar psychologie aan Princeton, het publiek resultaten toont uit onderzoeken naar mensen met een chronisch tijdgebrek.

Het punt van Shafir is namelijk dat als we Schaarste ervaren, of dit nu een gebrek aan tijd, sociale contacten, eten of geld is, dit denkkracht kost. Zo zag hij in zijn experimenten dat mensen op een dieet al afgeleid raken als ze in een puzzel de woorden ‘donut’ of ‘cake’ zien. ‘Schaarste kaapt automatisch ons denken, onbewust en bewust. Wanneer we tijdsgebrek ervaren besteden we bijvoorbeeld veel tijd aan het inplannen van ons werk. Als ik vanavond naar de film ga, wanneer zal ik dan het werk doen dat blijft liggen?’

 

Aangezien we een groot deel van de ruimte in ons hoofd – Shafir noemt dit ‘bandbreedte’ – besteden aan schaarste, houden we minder denkkracht over voor andere dingen. In uiteenlopende experimenten toonden de auteurs aan dat iemands intelligentie drastisch daalt als hij bijvoorbeeld geldzorgen heeft. ‘Als iemand schaarste ervaart daalt zijn IQ met 14 punten. Dat is het verschil tussen de categorieën ‘gemiddeld IQ’ en ‘randje achterlijk’, of tussen ‘gemiddeld’ en ‘randje briljant’.’

De ironie van schaarste is, zo betoogt de professor, dat je ermee te maken krijgt op het moment dat je er geen ruimte voor hebt in je hoofd. Iemand die weinig tijd heeft, heeft bijvoorbeeld weinig bandbreedte over om een goede beslissing te nemen die hem tijd oplevert. De professor illustreert de schaarste-val met resultaten uit zijn favoriete experiment. Studenten op de universiteit van de professor (Princeton) speelden een versie van het spel Vijf Tegen Vijf, waarbij sommige studenten veel tijd kregen om de vragen te beantwoorden en anderen weinig. Toen de spelers tijd mochten lenen uit latere rondes tegen hoge rente, leenden de tijd-arme spelers op zo’n kortzichtige, roekeloze manier – ze betaalden leningen af met nieuwe leningen van tijd – dat ze aan het eind te weinig tijd over hadden. Als gevolg kelderden hun scores.

Shafir lacht: ‘Het is precies wat arme mensen altijd voor hun voeten krijgen geworpen. Hoe kun je zo dom, kortzichtig en impulsief zijn dat je een lening neemt waarvoor je later het dubbele moet betalen? Maar als je hoogopgeleide, financieel welgestelde studenten arm maakt, qua tijd dan, doen ze precies hetzelfde! Het is vaak schaarste dat ervoor zorgt dat iemand in een tunnelvisie terecht komt en niet aan lange termijn gevolgen denkt.’

Beroemde Amerikanen hebben de theorie van Shafir en medeauteur Sendhil Mullainathan, professor economie aan Harvard University, omarmd. President Barack Obama vroeg Shafir om advies en Daniel Kahneman (Nobelprijswinnaar in economie en auteur van Ons feilbare denken) noemde het boek Schaarste ‘de mooiste combinatie van hart en hoofd die ik heb gezien in ons veld’. Wat de populariteit wellicht ook stuwt is dat de theorie van schaarste een ander geluid is in een tijd waarin oplossingen voor druk-druk-druk vooral bij de persoon zelf worden gezocht. Zo komt het ene na het andere meditatieboek uit dat mensen leert in het moment te leven en zo afleidingen uit te schakelen.

In de lobby van zijn hotel vertelt Shafir: ‘Ik denk niet dat yoga of meditatie een oplossing is voor een gebrek aan tijd. Het is een goede ontspanningsoefening misschien, maar zodra je klaar bent met yoga of meditatie is je leven nog even druk als ervoor. Sterker nog, je leven is misschien wel drukker omdat je een uur hebt verloren.’

Een gebrek aan tijd kan je concentratie ook helpen, zullen deadline junkies zeggen. Wanneer slaat concentratie om in een tunnelvisie?
Het is heel lastig om die balans te vinden en voor een organisatie is het moeilijk om te achterhalen wanneer je belangrijke dingen laat liggen. Het kan helpen om op gezette tijden de vraag te stellen: wanneer hebben voor het laatst onze strategie tegen het licht gehouden? Wanneer heeft iemand van buiten ons geëvalueerd? Wanneer was ons laatste feestje? Het zijn allemaal dingen die belangrijk zijn, maar die ondersneeuwen in meer urgente taken. Voor individuen is het vaak makkelijker te zien wanneer je tunnelt. Als je kamer een bende is en je bureau een rotzooi, dan weet je dat je in een tunnel zit.

Hoe kan een bedrijf schaarste tegengaan?
Je moet speling inbouwen. In het boek geven we een voorbeeld van een ziekenhuis dat constant een tekort aan operatieruimtes had; het personeel kreeg de wachtlijst aan operaties niet weggewerkt. Om een einde te maken aan dit chronische gebrek aan ruimte, raadde een expert ze aan een operatieruimte leeg te laten voor noodgevallen. Het lijkt inefficiënt om een operatiekamer voor een groot gedeelte van de tijd ongebruikt te laten, maar het zorgde ervoor dat er altijd plek was voor noodgevallen. De minder urgente operaties konden doorgaan in de andere ruimtes, waardoor de wachtlijst verdween. Hetzelfde geldt voor je agenda, die moet je niet helemaal volbouwen. Je hebt speling nodig om dingen te kunnen doen die je niet voorzien had of die je belangrijk vindt. Ik boek bijvoorbeeld meetings met mezelf in. Als dan iemand vraagt of hij me om elf uur in de ochtend kan spreken, kan ik hem vertellen: ‘Sorry, ik heb dan een meeting.’ Het gaat hem dan verder niet aan dat die bijeenkomst met mezelf is.

Veel van wat u vertelt lijkt erg op stress. Wat is het verschil tussen schaarste en stress?
Stress is een onderdeel van schaarste. Je hoeft niet gestrest te zijn om bandbreedte te verliezen of de nadelige effecten van schaarste te ervaren. Het nadenken over hoe je schaarste in je budget kunt oplossen hoeft niet per se stressvol te zijn, net als mensen die op een dieet zijn niet continu gestrest zijn. Maar het gebrek aan eten kost ze wel bandbreedte in hun hoofd.

Hoe IKEA het brein verleidt nieuws
4 oktober 2013 | Ger Post

Het geheim achter het succes van Ikea beschreef Rüdiger Jungbluth al eerder (in IKEA, het geheim van het succes). In Psychologie Magazine staat deze maand een artikel over hoe Ikea ons brein verleidt. Volgens omgevingspsycholoog Alan Penn is IKEA zelfs ‘de sterkste impulsverleider ter wereld’. Maar liefst 60 procent van de aankopen bij IKEA zijn impulsaankopen, stelde Penn vast.

Het magazine zet acht trucs op een rij waarmee winkeliers ons brein verleiden:

1. Doordat de winkel een doolhof is, verliezen klanten hun oriëntatie. De klanten ervaren minder controle over hun omgeving en controleverlies leidt tot impulsaankopen.

2. De winkel speelt in op de ‘sunk cost bias’ (als we eenmaal veel geld hebben uitgegeven, vinden we een paar kleine investeringen niet meer erg). Vandaar dat na de grote aankopen er nog rekken volgen met kleine spulletjes.

3. Inspelen op de behoefte om te sparen. Zegeltjes, spaarkaarten, enzovoort. We gooien ze niet zomaar weg en het zorgt ervoor dat we vaker de winkel opzoeken.

4. ‘Alleen vandaag’. IKEA speelt in op ons gevoel van Schaarste (zie ook boek Schaarste van Sendhil Mullainathan en Eldar Shafir, over hoe dit idee ons denken beïnvloedt).

5. Crowding: iemand ervaart stress als er veel mensen om hem heen staan. Dit zorgt er weer voor dat die persoon het gevoel krijgt controle te verliezen, wat weer leidt tot extra impulsaankopen. ‘Het crowding-effect wordt versterkt doordat bepaalde plekken in de winkel zo zijn ontworpen dat daar extra veel mensen langslopen,’ schrijft Psychologie Magazine.

6. Datgene waar de meeste mensen voor komen ligt helemaal achterin de winkel, zodat je onderweg nog langs andere schappen komt waar je verleid wordt tot andere (impuls)aankopen.

7. Bij de kassa en op andere plekken waar je even stil staat liggen dingen die je makkelijk oppakt. En oppakken betekent vaak kopen.

8. Hoe sneller de service, des te eerder iemand toehapt. Vandaar dat je bij IKEA na de kassa langs een snackhoek loopt om even snel iets mee te nemen.

Waarom drukke en arme mensen dom doen nieuws
28 augustus 2013 | Ger Post

Waarom komt er nooit een einde aan de to-do-list van drukke mensen? Waarom blijven arme mensen vaak arm? Waarom maakt iemand die eenzaam is moeilijker nieuwe vrienden? Het lijken vragen die weinig met elkaar te maken hebben, maar de hoogleraren Sendhil Mullainathan en Eldar Sharif betogen in hun nieuwe boek Schaarste dat er wel degelijk een onderliggende oorzaak is: inderdaad, schaarste!

Hoewel het boek nog moet uitkomen (in Nederland bij Maven Publishing), zijn de lezingen van de hoogleraren populair en zorgt hun theorie al jaren voor discussies op blogs en in kranten. In een notendop komt de theorie erop neer dat Schaarste ons dwingt te concentreren op de crisis voorhanden. Vandaar dat we bij een naderende deadline ons goed kunnen focussen op een taak.

Maar dit mechanisme heeft ook een keerzijde. Schaarste houdt ons denken gevangen, betogen Mullainathan en Sharif. Als we een gebrek ervaren (van geld en tijd tot vrienden), dan kaapt dat ons denken op zo’n manier, dat we in een tunnelvisie terechtkomen. Dit helpt ons te focussen op de crisis maar maakt ons ook ‘minder inzichtelijk, minder vooruitstrevend, minder in controle’, schrijven de hoogleraren. Armoede of tijdgebrek slokt een deel van ons denken op dat we hard nodig hebben voor wilskracht of slimme beslissingen voor de lange termijn.

Uit verschillende experimenten van de hoogleraren blijkt dat mensen die te weinig tijd hebben, onverstandige beslissingen nemen die ervoor zorgen dat ze op de langere termijn nog minder tijd hebben. Slecht nieuws dus voor deadline junkies en gezinnen die hopen dat de kostwinner straks echt – nee, dan echt! – meer tijd heeft voor het gezin.

De reden dat het boek van de hoogleraren al voor publicatie veel stof doet opwaaien, is dat het ingaat tegen een bekend idee dat iemand zijn of haar slechte financiële positie aan zichzelf te wijten heeft. Hadden ze maar niet van die domme financiële beslissingen moeten nemen. Eigen schuld, dikke schuld.

De schrijvers draaien dit om: doordat iemand arm is, heeft hij minder cognitieve vermogens tot zijn beschikking om goede beslissingen te nemen – armoede kaapt een deel van die vermogens. In een experiment bleek dat wanneer arme mensen werd gevraagd na te denken over een hypothetische reparatie van 1000 dollar aan hun auto, dit ervoor zorgde dat hun prestatie op een intelligentietest net zo hard achteruit ging als na het missen van een nacht slaap (zo’n 14 IQ punten).

‘Het is de ultieme ironie van armoede. Je wordt dubbel geraakt,’ vertelde Mullainathan op het blog Edge. ‘Je zit in een situatie waarin je beslissingen beter moeten zijn, maar tegelijkertijd maakt die situatie het moeilijker voor je om goede beslissingen te nemen.’

Sendhil Mullainathan, Eldar Shafir
Schaarste

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden