Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Organisatiefilosoof Ben Kuiken – Hoe verwerken we de Coronacrisis? column
17 juli 2020 | Ben Kuiken

We hebben heel wat voor onze kiezen gehad, de laatste maanden. Omdat iedereen het anders heeft beleefd en er anders op reageert, is het belangrijk om die ervaringen gezamenlijk te verwerken. Bijvoorbeeld door goede, betekenisvolle gesprekken te organiseren.

We hebben een heftige tijd achter de rug, en nog steeds is het de vraag of het virus onder controle blijft. Het blijft spannend. Sommigen hebben al de vergelijking met de Tweede Wereldoorlog gemaakt, maar dat lijkt me overdreven. Onze huizen staan nog overeind en er hoefde niemand onder te duiken of te vluchten. En toch kan de impact van de Coronacrisis groot zijn. Mensen zijn angstig geweest voor zichzelf en hun dierbaren. Ze moesten van de ene op de andere dag thuisblijven en dat bracht soms spanningen met zich mee in gezinnen en relaties. Ze moesten thuis zo goed en zo kwaad als dat ging hun werk blijven doen, terwijl er soms kinderen op de achtergrond om aandacht vroegen en de partner aan dezelfde keukentafel luidkeels zat te bellen.

Iedereen heeft deze afgelopen periode anders ervaren. Hun thuissituatie is verschillend, maar mensen zijn zelf ook anders, en reageren dus ook anders op stress, angst en onzekerheid. Terecht stelt Stefan van der Stigchel in deze column dat de Coronacrisis zijn tol heeft geëist en dat medewerkers tijd en ruimte nodig hebben om alles te verwerken. Hij gebruikt de beeldspraak van de batterij, die behoorlijk leeg is geraakt en weer opgeladen moet worden. Als organisatiefilosoof let ik erg op taal, want taal is belangrijk; met taal kunnen we hele werelden creëren. En eerlijk gezegd vind ik het beeld van de batterij wat ongelukkig gekozen.

Dat beeld zou namelijk kunnen suggereren dat het verwerken van alles wat er gebeurd is een kwestie van opladen is. Even een tijdje rust nemen, aan het stroom en je bent weer ‘ready to go'. Door het in deze nogal mechanistische termen te beschrijven, bestaat het risico dat je geen aandacht besteedt aan het echte verwerkingsproces. Dat is namelijk meer dan een beetje rust pakken. Er met elkaar over praten, betekenis geven, voelen, huilen misschien, lachen, knuffelen...

Voor mijn promotieonderzoek houd ik me bezig met het thema sensemaking, wat je zou kunnen vertalen naar betekenisgeving: hoe geven we betekenis aan onze situatie en wat er gebeurt? Wat betekent dat voor wie we zijn? Het blijkt dat we dit altijd samen met anderen doen, en dat niet alleen cognitieve, maar ook lichamelijke en emotionele processen een rol spelen.

Met name die laatste aspecten zijn er de laatste tijd wat bij ingeschoten. Digitale hulpmiddelen als Zoom, Teams et cetera zijn heel handig voor het uitwisselen van informatie, maar voor echte betekenisgeving moet je elkaar ook kunnen ruiken, zien, aanraken. Nou is dat laatste nog steeds een beetje lastig, en dat blijft waarschijnlijk ook nog wel een tijdje zo. Maar toch is het verstandig om straks niet weer gewoon naar kantoor te gaan, alsof er niets is gebeurd. Het is verstandig om, na die belangrijke rustperiode, gesprekken te organiseren (op anderhalve meter) tussen medewerkers om gezamenlijk de afgelopen periode te verwerken en de blik op de toekomst te richten. Hoe willen we in de komende tijd samenwerken? Wat doen we op kantoor, en wat kan prima thuis?

Want naast het gezamenlijke verwerken (mooi woord, trouwens, ver-werken), is het ook van belang dat we de organisatie opnieuw vormgeven. Het zou namelijk jammer zijn als we straks weer overgaan tot de orde van de dag, en we niets hebben geleerd van deze crisis.

Ben Kuiken is schrijver, spreker en organisatiefilosoof. Vorig jaar verscheen zijn boek De Organisatiefilosoof, waarmee hij de lezer helpt om anders te denken, anders te kijken en anders te praten over de organisatiewerkelijkheid en de problemen die daar keer op keer de kop opsteken. Daarnaast schreef hij boeken als De laatste manager, Eerste hulp bij nieuw organiseren en De Zinmakers.


De Organisatiefilosoof - Organisatievraagstukken echt aanpakken preview
11 november 2019 | Ben Kuiken

Heb je het druk? Heb je het gevoel dat je voortdurend achter de feiten aanholt? In zijn nieuwe boek De Organisatiefilosoof helpt Ben Kuiken je om anders te denken, anders te kijken en anders te praten over organisatieproblemen.

‘Een organisatieprobleem is niet', schrijft hoogleraar Mathieu Weggeman in zijn boek Provocatief Adviseren, ‘maar ontstaat door op een bepaalde manier naar de werkelijkheid te kijken'. Je kunt er dus ook anders naar kijken, anders over denken, anders over praten.

Negatief

Een voorbeeld: je loopt over de afdeling en er komt een collega-manager naar je toe. Hij zegt: ik heb een probleem met een medewerker. Laten we die medewerker Jan noemen. Jan, zegt deze manager, doet altijd zó negatief. Er is geen land met hem te bezeilen. Heb je niet wat tips?

Betrokkenheid

Dan kun je natuurlijk gewoon wat adviezen geven. Bijvoorbeeld: goh, heb je al eens met Jan gepraat? Maar natuurlijk heeft deze manager dat al lang gedaan, al verscheidene keren. Maar Jan blijft maar negatief doen. Je zou daarom ook kunnen zeggen: wat is eigenlijk het probleem? Wijst Jans kritische houding niet juist op zijn grote betrokkenheid? Misschien moet je Jan juist stimuleren om lekker negatief te doen. Het moet namelijk ook niet te gezellig worden op de afdeling. Of, een andere mogelijkheid: je vraagt: waarom moet jij dat oplossen? Kunnen de collega's van Jan dat niet zelf?

Ja, maar

Dat zijn allemaal mogelijkheden om anders naar het probleem kijken, waardoor het minder een probleem wordt of het probleem zelfs helemaal verdwijnt. Dat klinkt natuurlijk makkelijk, misschien wel te makkelijk. Ik hoor de ‘ja, maars' al in je hoofd opkomen. Het is ook niet mijn bedoeling om de problemen waar jij tegenaan loopt te bagatelliseren. Je kunt er behoorlijk last van hebben. Maar juist daarom gun ik het je zo dat je er ook eens anders naar kijkt, er anders over denkt, anders over praat. Want door je manier van denken, kijken en praten creëer je en vergroot je vaak je eigen problemen.

Denkbeelden

‘Het zijn niet de dingen die ons verwarren, maar onze denkbeelden daarover,' zei de Romeinse filosoof Epictetus ooit. En wat dat betreft halen we onszelf nogal wat in ons hoofd. We zijn voortdurend bezig met... Ja, met wat eigenlijk? Waarschijnlijk nu met wat je vindt van dit verhaal. (Is het wat?) Of met wat je van je collega's vindt. Met wat je denkt dat anderen van jou vinden. Wat ze van je verwachten. Doe ik het wel goed? Hoe heurt het eigenlijk?

Oordelen

We zijn met andere continu aan het oordelen, over onszelf, over anderen, over de organisatie, over de kleding die je dochter vanochtend aan had, over Trump, de Brexit en de nieuwe baard van de koning... Best vermoeiend, eigenlijk. Zeker als je denkt, zoals we tegenwoordig nogal eens doen in organisaties: het kan beter. Continu verbeteren. Agile. Lekker flex. Goed is lang niet goed genoeg. Heb je een probleem? Aanpakken!

Lol

Daar is natuurlijk helemaal niks mis mee, want het heeft ons ook ver gebracht als mensheid. En als je er lol in hebt om voortdurend problemen op te lossen, dan moet je daar vooral lekker mee doorgaan. Maar als je nou denkt: kan het niet anders? Dan zou je heel goed De Organisatiefilosoof kunnen gebruiken. De Organisatiefilosoof geeft je het filosofische gereedschap in handen om anders te denken, anders te kijken en anders te praten over organisatieproblemen. Gebaseerd op 2000 jaar filosofie, oftewel wijs-begeerte, de begeerte naar wijsheid.

Dus doe eens wijs, en lees dat boek.

Ben Kuiken is auteur en filosoof. Hij was hoofdredacteur van Management Team en werkt als freelance publicist, bladenmaker en spreker over de manier waarop mensen binnen organisaties slimmer kunnen samenwerken. Hij is de auteur van De Organisatiefilosoof.

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden