Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20

Preview

Opleidingskunde - LEREN in het werk, rond het werk, voor het werk

Leren in ons werk doen we vaak automatisch, zonder er bewust mee bezig te zijn: een nieuwe app uitproberen, van je collega afkijken hoe je een slimme deal moet sluiten of een door proberen ontdekken hoe je een heftruck met de juiste snelheid wegzet.

Erik Deen | 19 januari 2018 | 3-4 minuten leestijd

Toch is het belangrijk na te denken hoe dat leren in en rond het werk een handje geholpen kan worden. Opleidingskunde is het vakgebied dat zich daarmee bezig ging houden in de jaren 70 en 80 van de vorige eeuw. Joseph Kessels en Cora Smit schreven, als grondleggers van het vakgebied in Nederland, in 1989 de eerste editie van het boek Opleidingskunde.

Inmiddels heeft het vak zich sterk ontwikkeld en de nieuwe editie is daar de weerslag van. De ondertitel, Leren in het werk, rond het werk, voor het werk, geeft die ontwikkeling al deels weer.

Leren kun je niet uit handen nemen, maar wel op gang helpen

Leren is een zelfsturend proces waarin individuen en groepen persoonlijke bekwaamheden ontwikkelen. Je kunt dat niet uit handen nemen, maar wel een omgeving creëren die mensen uitnodigt en helpt om te leren. Het vormgeven van leertrajecten begint nog steeds met een heldere analyse van vraag, doel, beoogde bekwaamheden en leerresultaten. Het achtveldenmodel is daarbij een praktische leidraad en vormt de rode draad in het boek. Dit denkkader ondersteunt bij het systematisch inrichten van het ontwerpproces met een impactvol leertraject als resultaat. 

Maar nieuwe perspectieven hebben voet aan de grond gekregen. Hieronder belichten we drie van die perspectieven.

De relationele ontwerpbenadering

Wanneer in een organisatie een vraagstuk speelt waar leren een bijdrage aan kan leveren, helpt een systematische en projectmatige aanpak. Dat zorgt ervoor dat de uiteindelijke oplossing op een logische manier past bij het organisatiedoel dat men wil bereiken. De afgelopen jaren is duidelijk geworden dat de effectiviteit van een leertraject beduidend groter is wanneer de ontwerper ook een relationele benadering hanteert en belanghebbenden betrekt in het ontwerpproces. Dit bevordert een gedeelde visie op en aanpak van het leerproces. Het werk van de ontwerper is daarmee veel meer geworden dan inhoudelijk consistente leertrajecten maken. De ontwerper is vooral een gespecialiseerde adviseur; iemand die adviesvaardigheid combineert met ontwerpbekwaamheid.

Versterken van talenten

Leren is lang gezien als het wegwerken van tekorten; de zogenaamde gap-benadering. Je gaat iets leren als je iets niet (goed genoeg) kunt. Een andere manier van kijken naar leren legt de nadruk op het versterken van talenten. Onderzoek laat zien dat focus op de kracht en passie van mensen een positieve invloed heeft op welbevinden, productiviteit en innovatie binnen organisaties. Hoe kun je talenten vergroten? Hoe kun je leren zo inzetten dat mensen vooral beter worden in dat waar ze al goed in zijn, zodat ze bijna als vanzelf mooie resultaten boeken in hun werk?

Werken en leren verbinden

Tegenwoordig vinden leerinterventies steeds vaker plaats op de werkplek of zijn ze sterk verbonden met de praktijk. Dat maakt het makkelijker om het geleerde toe te passen; leren en werken vallen dan samen. Snelle ontwikkelingen in ons werk confronteren professionals met vragen waar nog geen oplossing voor bestaat en waarvoor innovatie en kennisontwikkeling nodig zijn. Leren is daarmee niet alleen een noodzakelijke voorbereiding op het werk, maar een bijproduct of het resultaat ervan. De mogelijkheden om dat leren te organiseren en te faciliteren zijn de afgelopen jaren, door de opkomst van technologie, enorm toegenomen. Mensen grijpen deze mogelijkheden aan om zelf hun professionele ontwikkeling vorm te geven en zoeken daarin partnerschap met vakgenoten via (online) netwerken.

De nieuwe versie van Opleidingskunde helpt de lezer bij het bewandelen van de weg om mensen in organisaties te ondersteunen bij het samenstellen van een optimale mix om leren, werken en talentontwikkeling te integreren.

Erik Deen is sinds 2005 als adviseur en ontwerper verbonden aan Kessels & Smit, The Learning Company. Een deel van zijn werk daar staat in het teken van het ontwerpen en bouwen van leertrajecten en -interventies. Hij is een van de auteurs van Opleidingskunde.

Over Erik Deen
Erik Deen is sinds 2005 als adviseur en ontwerper verbonden aan Kessels & Smit, The Learning Company. Een deel van zijn werk daar staat in het teken van het ontwerpen en bouwen van leertrajecten en -interventies. Dat kan om grote en complexe trajecten gaan, maar evengoed om kleine en lokale interventies. Een centrale vraag in zijn aanpak is hoe om te gaan met de spanning tussen vakmanschap en professionele autonomie enerzijds en zaken als organisatiedoelen en managementstructuren anderzijds.
Over Mariël Rondeel
Mariël Rondeel is sinds 1999 ontwerper en adviseur verbonden aan Kessels & Smit, The Learning Company. Haar belangstelling gaat uit naar het relationeel ontwerpen van effectieve leeromgevingen in en rond het dagelijkse werk. Daarbij benut zij de kracht van wat er al is en richt ze het ontwerpproces in als leerproces voor alle betrokkenen. Wat haar bezig houdt is de vraag hoe beroepsonderwijs en arbeidsorganisaties samen verantwoordelijkheid kunnen nemen voor de ontwikkeling van vakmanschap. In dat ontwerpproces vervult Mariël graag de rol van bruggenbouwer en verbinder. Ze is kerndocent van de Leergang Ontwerpen van Leertrajecten van de Foundation for Corporate Education (FCE).
Over Joseph Kessels
Joseph Kessels is hoogleraar-emeritus Human Resource Development aan de Universiteit Twente en hoogleraar-emeritus Educational Leadership aan de Open Universiteit. In de periode 1995 - 2000 werkte hij aan een vergelijkbare leeropdracht aan de Universiteit Leiden. Een aantal jaren vervulde hij de functie van Dean van TSM Business School. In 1993 promoveerde hij cum laude op een onderzoek naar het ontwerpen van succesvolle opleidingsprogramma's. Samen met Cora Smit startte Kessels in 1977 Kessels & Smit, The Learning Company, dat in de afgelopen dertig jaar uitgroeide tot een internationaal advies- en onderzoeksbureau op het gebied van opleiden, leren en ontwikkelen van mensen in hun werk. Tot en met 2010 is hij aan dit professionele netwerk verbonden gebleven. Kessels' belangstelling gaat voornamelijk uit naar het onderzoek en ontwerp van leeromgevingen ten behoeve van kennisproductiviteit, innovatie en de ontwikkeling van sociaal kapitaal. Hij verzorgde tal van wetenschappelijke en praktijkgerichte publicaties op deze terreinen. De Nederlandse Vereniging van HRD-professionals (NVO2) verleende hem de eerste Opleidingsonderscheiding. Van de Twentse studenten kreeg hij in 2000 de Universitaire Onderwijsprijs. Hij is benoemd als Advisor of the Korean Professional Management Academic Society.

Deel dit artikel

Wat vond u van dit artikel?

0
0

Boek bij dit artikel

Erik Deen, Mariël Rondeel, Joseph Kessels
Opleidingskunde

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden