Wat maakt het verschil tussen een memorabele manager, minister of medicus en iemand die matig doormoddert? Ik durf te stellen dat het aankomt op een cruciale vaardigheid: besluitvorming. Dat is meer dan kennis over hoe besluiten worden genomen. Het is iets dat je alleen kunt verbeteren door het daadwerkelijk te doen.
Praktische kennis als fundament
Leuk bedacht - besluitvorming verbeteren door te doen - maar wát moet je dan precies doen? Misschien is een beetje kennis wel handig.
Daarmee geef ik meteen de essentie weer die Hans van Emmerik in zijn boek De beslisarchitect heeft willen neerzetten. Kennis in de vorm van vuistregels en richtlijnen, die je alleen kunt herkennen en toepassen als je in actie komt.
Een kleine kanttekening bij de titel
Mijn eerste, milde kritiek gaat over de titel. Voor de duidelijkheid: die is uitstekend. Intrigerend genoeg om het boek op te pakken. Mijn kritiek betreft dan ook slechts een nuance.
De woorden beslissen en besluiten kennen een subtiel betekenisverschil. Beslissen doe je bijvoorbeeld in de supermarkt, wanneer je bedenkt wat je vanavond gaat eten. Besluiten omvat een groter proces, met meer tijd, informatie en betrokkenen. Van besluiten hangt doorgaans meer af. Dit boek gaat over besluiten. Het titelwoord beslisarchitect is briljant gevonden en bekt lekker, maar klopt net niet helemaal. Jammer, maar zeker niet doorslaggevend.
De opbouw van De beslisarchitect
Van Emmerik kiest voor een logische, vloeiende opbouw met wat je cascadethema’s zou kunnen noemen. Het boek bestaat uit vier delen, elk met een eigen thema. De eerste drie delen bevatten steeds drie hoofdstukken; het vierde deel vormt de conclusie met één afsluitend hoofdstuk.
De thema's sluiten mooi op elkaar aan en bewegen zich van klein naar groot: van het individu naar de interactie tussen mensen en vervolgens naar de invloed van de context. Omdat praktische toepassing centraal staat, mondt het boek uit in een persoonlijke aanpak voor de lezer.
Bekende inzichten in een nieuw jasje
Ik vind het knap hoe Van Emmerik bekende ideeën en principes op een natuurlijke manier in zijn boek verweeft. Zo bespreekt hij het Parkinsonprincipe: werk – en dus ook overleg – duurt vaak net zo lang als de beschikbare tijd. Terwijl het vaak ook korter kan. Van Emmerik geeft daarvoor praktische tips. (Al had ik het leuk gevonden als ook Parkinsons trivialiteitswet, beter bekend als bikeshedding, een plek had gekregen.)
Een ander bekend principe is verliesaversie. Dit begrip, afkomstig van Kahneman, beschrijft hoe mensen instinctief sterk reageren wanneer zij verlies verwachten. Van Emmerik legt helder uit hoe dit mechanisme besluitvorming beïnvloedt en hoe je er beter mee kunt omgaan.
Schrijftalent en aansprekende voorbeelden
De hoofdstukken zijn kort, prettig leesbaar en rijk aan interessante voorbeelden en personen. Hier laat Van Emmerik zijn schrijftalent zien. Hij voert mensen op met wie hij inspirerende gesprekken heeft gevoerd. Hun inzichten over besluitvorming voelen authentiek. Opvallend is bovendien dat de voorbeelden uit Van Emmeriks eigen praktijk nergens opschepperig overkomen.
De voorbeelden hebben bovendien veel textuur. Ze dienen niet als bewijs voor één zaligmakende methode, maar laten juist zien hoe ingewikkeld besluitvorming kan zijn. Uiteindelijk draait het verschil om menselijkheid, niet om macht. Dat maakt dit tot zo'n boek dat je net zo graag leest vanwege de theorie en praktische tips als vanwege de verhalen.
De samenvattingen: handig, maar niet noodzakelijk
Aan het einde van ieder hoofdstuk staan samenvattingen van ongeveer twee pagina’s waarin de belangrijkste punten worden herhaald. Dat is zeker praktisch.
Toch voelt het voor mij een beetje zonde. In theorie zou je alleen de samenvattingen kunnen lezen om ermee aan de slag te gaan. Maar dan mis je juist de zorgvuldig uitgewerkte illustraties en voorbeelden die het boek zoveel karakter geven. Ik begrijp de keuze, maar persoonlijk had ik ze niet nodig gevonden.
Er zijn niet veel toegankelijke boeken over besluitvorming. Hans van Emmerik heeft met De beslisarchitect juist dat toegankelijke karakter vooropgesteld. Het resultaat is een prettig leesbaar, praktisch en direct bruikbaar boek dat theorie en praktijk op overtuigende wijze met elkaar verbindt.