Waarom blijven we hangen in dezelfde discussies en meningsverschillen? Waarom lijken verstandige mensen elkaar eerder tegen te werken dan vooruit te helpen? Volgens beïnvloedingsexpert Genieke Hertoghs komt dat omdat ons onbewuste brein ons steeds opnieuw laat terugvallen op wat vertrouwd is. In Van sabotage naar succes, haar derde boek, laat zij op toegankelijke en herkenbare wijze zien hoe we daardoor niet alleen onszelf, maar ook elkaar onbewust saboteren.
Ik mocht al een eerdere versie van het manuscript meelezen en was benieuwd hoe het uiteindelijke boek eruit zou zien. Hertoghs heeft haar gedachtegoed zichtbaar aangescherpt; complimenten. Er is een duidelijkere lijn en er zijn meer herkenbare voorbeelden. Waar haar eerdere boeken met name draaiden om beïnvloeding, staat nu een vraag centraal die volgens mij in vrijwel iedere organisatie herkenbaar is: hoe benut je verschillen zonder dat deze ontaarden in strijd?
PLICHT en WENS als verklaring voor vastlopende samenwerking
Het onderscheid tussen de motivatiestijlen PLICHT en WENS vormt het vertrekpunt van het boek. Hertoghs gebruikt beide stijlen om iets fundamenteels zichtbaar te maken. Volgens haar saboteert ons onbewuste brein voortdurend de samenwerking. Het beschermt wat vertrouwd voelt en houdt daarmee onbedoeld precies datgene op afstand wat ons verder zou kunnen helpen. Onze oerreflex om het eigen gelijk te beschermen vormt het probleem. Dat is voor mij de meest robuuste gedachte uit het boek: samenwerking gaat niet mis door verschil, maar door onze reactie op verschil.
Praktische inzichten voor leiders en professionals
De kracht van Van sabotage naar succes zit vervolgens in de praktische uitwerking. Hertoghs schrijft toegankelijk, gebruikt herkenbare voorbeelden en nodigt de lezer voortdurend uit eerst naar zichzelf te kijken: op basis van welke grondhouding kijk ik eigenlijk naar de ander? Daarmee is dit uiteindelijk veel meer dan een boek over motivatiestijlen.
Hertoghs raakt voor mij aan een thema dat veel breder is dan samenwerking alleen: ze helpt ook te begrijpen waarom polarisatie zo hardnekkig kan zijn. Zodra een afwijkend perspectief als bedreiging voelt, verdwijnt de nieuwsgierigheid die nodig is om samen verder te komen.
Juist daar ontstaat een interessante vervolgvraag. Hertoghs kiest er bewust voor de focus te leggen op de individuele grondhouding en de ++-levenspositie als sleutel tot verandering. Tegelijk vraag ik mij af hoe dit gedachtegoed zich verhoudt tot de invloed van teams, organisatieculturen en de geschiedenis die mensen met elkaar hebben opgebouwd. Soms is het immers niet alleen het individu dat een patroon in stand houdt, maar doet een hele groep dat onbewust samen. Dat is misschien input voor een volgend boek.
Een actuele boodschap voor het AI-tijdperk
In een tijd waarin kennis steeds toegankelijker wordt en kunstmatige intelligentie steeds meer denkwerk kan overnemen, verschuift onze menselijke bijdrage naar het vermogen om nieuwsgierig te blijven naar afwijkende perspectieven en het verbinden van schijnbaar tegengestelde inzichten. Hertoghs laat overtuigend zien dat die beweging begint bij onze eigen basishouding. Daarmee levert Van sabotage naar succes niet alleen een praktisch boek over samenwerking, maar ook een actuele en hoopvolle bijdrage aan de manier waarop we met verschillen kunnen omgaan.