Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
29 oktober 2008 | Perry Oostrum

Weinigen zullen zich direct geholpen voelen bij het lezen van 'zorgvuldige wanorde' als aanpak van veranderingen, zoals de flaptekst van het boek 'Voorbij verandermanagement' van Antonie van Nistelrooij en Rob de Wilde aangeeft. Maar wees gerust, want het is vooral de zorgvuldigheid die tekenend is voor de aanpak die deze auteurs met dit boek bieden.

Het leek allemaal zo makkelijk, toen de wereld nog een zekere stabiliteit kende en men veranderingen ruim tevoren kon zien aankomen. Het management stelde zich een doel als antwoord op de vraag hoe deze veranderingen het hoofd te bieden, dit werd gevolgd door plannenmakerij en deze werden ten uitvoer gebracht. Wanneer de resultaten te veel afweken van de geplande werd bijgestuurd en weerstanden werden, als deze dan zo nodig de kop op moesten steken, op elegante edoch doelgerichte wijze aangepakt, lees: overwonnen.

'Voorbij verandermanagement' biedt zowel de manager als de in verandering gespecialiseerde adviseur praktisch toepasbare inzichten die in de huidige tijd passen. Er is de laatste jaren namelijk veel veranderd in het denken over veranderingen en de aanpak daarvan binnen organisaties. De huidige theorievorming bewandelt een heel ander pad dan dat hierboven geschetst is. Neem bijvoorbeeld het pad van meervoudigheid in het kijken naar organisaties en het omgaan met veranderende omstandigheden, zoals onder meer Homan beschrijft in zijn 'Organisatiedynamica'. Ook Van Nistelrooij en De Wilde zijn van dat kamp en vangen hun betoog aan met een overzicht van de meest recente theorie.

De kracht van 'Voorbij verandermanagement' ligt vooral in het toepasbaar maken van de inzichten die de auteurs in de afgelopen jaren hebben opgedaan in de praktijk. Niet dat zij de ultieme oplossing bieden. Integendeel. Door een realistische visie op de aanpak van veranderingen te geven, schuwen zij niet de paradoxen naar voren te halen waarvoor management en adviseurs zich gesteld zien. Wat voorop staat in hun aanpak, die zij whole scale change noemen, is het betrekken van alle betrokkenen bij op handen zijnde veranderingen. Niet noodzakelijk de gehele organisatie, maar eenieder die in interactie met anderen bij moet dragen aan de realisatie van gemeenschappelijk vastgestelde doelen.

Daarmee lijken Van Nistelrooij en de Wilde afstand van het veranderen uit rationele overwegingen en van de planmatige aanpak te nemen. Ze doen dat onder meer door het veranderen vanuit meer subjectieve overwegingen te introduceren. Deze subjectieve stijl gaat uit van de veronderstelling dat mensen makkelijker meegaan met veranderingen als zij gemotiveerd zijn, bevestigd worden in hun kunnen en wanneer ze er een persoonlijke uitdaging in zien. In deze visie zijn zij vooral bezig met het verwezenlijken van hun eigen potentieel (in termen van zelfrespect, zelfbewustzijn, autonomie, ontplooiing, status, erkenning en waardering). Weliswaar moeilijker te managen, aldus de auteurs, maar wel een realiteit bij de huidige Westerse levensstandaard.
Toch betogen Van Nistelrooij en De Wilde dat beide stijlen archetypisch zijn en op even plausibele als legitieme aannames gebaseerd. 'Omdat ze grotendeels complementair zijn, is de veronderstelling dat ze elk afzonderlijk onvoldoende zijn om te komen tot een succesvolle verandering. Voor een goede balans heeft de 'rationele' benadering het 'charismatische' van de 'subjectieve' benadering nodig en andersom de 'leidinggevende' benadering de heldere kaders van de 'rationele'.

De veranderaanpak vanuit het whole scale change-paradigma levert een continu en cyclisch proces van organisationeel leren, dat zich niet alleen in conferentiezalen afspeelt. Ook in het dagelijkse werk, het echte landschap, en tijdens de spontane en niet-geplande communicatie die daar plaatsvindt wordt geleerd en krijgen veranderingen gestalte. Voor het realiseren van veranderingen moet derhalve vooral gekeken worden naar wat er in het werk, de organisatie zelf, plaatsvindt en niet alleen naar de georganiseerde interventies. 'Voorbij verandermanagement' geeft op veel plaatsen handvatten om dit toe te passen, zodat de processen op macroniveau gecombineerd kunnen worden met microprocessen op het niveau van het individu en de kleine groep.
Werken vanuit whole scale change betekent in ieder geval kijken door een multivocale bril, waarbij de aandacht uitgaat naar zowel de inhoud (het rationele) als naar het proces (het subjectieve). Daarbij staat de persoonlijke ontwikkeling binnen de organisatiecontext van zowel de medewerker als de manager centraal.

Mensen zijn geen biljartballen
13 oktober 2008 | Ronald Buitenhuis

In de dagelijkse praktijk zijn verandertrajecten vaak lineaire processen. Je staat bij A en het doel is B. Het management zet een traject in gang en de organisatie moet maar volgen. Meestal werkt dit niet en leidt het allemaal tot veel ruis in de organisatie. Het kan ook anders, zo maakt het nieuwe boek Voorbij verandermanagement van Antonie van Nistelrooij en Rob de Wilde duidelijk. ‘Kijk eens door een multivocale bril.’

Kan door het veelvoud aan managementboeken komen en dito modellen dat je even op het verkeerde been wordt gezet met de titel ‘Voorbij Verandermanagement’. Je hoop toch even dat je nu eindelijk het boek der boeken in handen hebt en dat veranderen vanaf nu van een leien dakje gaat. Helaas. Verwacht van het boek Voorbij Verandermanagement geen nieuwe methoden. Methoden zijn er genoeg volgens de auteurs. Daar zit vaak zelfs het probleem. Het gaat in Voorbij Verandermanagement vooral om anders denken over veranderen aan te wakkeren. Om de uitgesleten paden van het lineaire denken eens te verlaten, na te denken over hoe veranderprocessen nu echt verlopen en wat vervolgens de beste interventies oplevert. Het gaat om het werken vanuit alle betrokken perspectieven en deze vervolgens op elkaar betrekken. Kijken door een multivocale bril dus en niet alleen kijken naar slechts één aspect.

Om het fenomeen veranderen te snappen, gaat het boek uitgebreid in op de theorie en praktijk van veranderen. Om uiteindelijk vooral stil te staan bij Whole Scale Change. WSC is een veranderparadigma met bijbehorende Large Group Interventions (LGI), die niet stand alone worden toegepast. Antonie van Nistelrooy: ‘LGI is de laatste jaren toch vooral verworden tot de manager op de zeepkist die vertelt hoe "ze" "het" gaan doen. Voor de toehoorders is de reactie dan veelal toch: "we doen een plas, maar alles blijft zoals het was". Waar het om gaat is om een echte dialoog aan te gaan met dwarsdoorsnedes van de gehele organisatie. Niet een probleem stand alone beoordelen, maar een bedrijf als een groot samenhangend systeem te zien.’

Het boek is een pleidooi om in kleine en grote groepen mensen de echte dynamiek van de organisatie te leren kennen om zo van binnenuit veranderingen op gang te krijgen, die dan ook echt beklijven. In het jargon van de auteurs: mensen zijn geen biljartballen. Organisaties en systemen zijn zo complex dat de aanname dat als je de witte bal stoot automatisch de rode bal in de juiste richting gaat, niet standhoudt. Antonie van Nistelrooij: ‘Door de individuele wensen en ideeën van de medewerker aan te laten sluiten op de strategie van de organisatie - door middel van dialoog - gaan ballen uiteindelijk wel de goede kant op. Domweg omdat mensen betrokken worden en dan ook geneigd zijn veranderingen te omarmen.’

De auteurs ontkennen niet dat veel in het boek ‘nogal wiedes’ klinkt. Kind kan de was doen. Tegelijkertijd komen ze echter nog heel vaak MBA-achtigen tegen die ja knikken als ze de theorie van Whole Scale Change wordt voorgelegd, maar als ze een casus moet uitwerken, toch weer massaal vluchten in een klassiek veranderverhaal. Rob de Wilde: ‘Dit boek is mede geschreven om te waken voor de valkuilen van veranderen. Natuurlijk is er een punt A en kom je bij B. Maar bij B is de wereld al weer veranderd. In feite gaat het om een continu en collectief leerproces De organisatie als geheel bepaalt de thermiek. Als leider moet je leren vliegen op die thermiek. Het heeft geen zin om bij te sturen als je niet het gehele "weerkaartje" in beeld hebt. Het wreekt zich als je de ware dynamiek negeert.’ En die ware dynamiek is volgens de auteurs dus het best te destilleren uit een dialoog met het gehele systeem.

Voor Voorbij Verandermanagement geldt overigens hetzelfde als voor ‘De Ontdekking van de Hemel’ van Harry Mulisch. Wie de proloog leest, denkt waar gaat dit over? Het kwartje valt wel als het boek uit is en je het eerste hoofdstuk nog eens herleest.

Antonie van Nistelrooij, Rob de Wilde
Voorbij Verandermanagement

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden