Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Interessant én vrijblijvend
8 december 2009 | Ben Kuiken

In Sturing en ruimte presenteren Leo van der Vorst en Henk Roelofs een nieuw managementconcept gebaseerd op de paradox. Dat klinkt interessant, en is een interessante denkrichting, maar in de praktijk kan de manager er helaas nog weinig mee.

Dat deze tijd om een ander soort van leiderschap vraagt, daarover zijn we het langzamerhand wel eens. De oude, autoritaire baas die zich overal mee bemoeit kan écht niet meer. Die fnuikt namelijk elk eigen initiatief bij zijn medewerkers, smoort elke vorm van creativiteit en ziet zijn beste mensen weglopen omdat ze elders meer ruimte krijgen om lekker hun ding te kunnen doen. Maar we willen natuurlijk ook niet terug naar de jaren zeventig, toen elke vorm van gezag verdacht was en medewerkers gewoon deden waar ze zin in hadden.

In hun boek Sturing en ruimte proberen Leo van der Vorst en Henk Roelofs dit dilemma op te lossen met een nieuw managementconcept waarin de twee tegenpolen sturing en ruimte worden verenigd. Zij doen dit op basis van de paradox, de schijnbare tegenstelling tussen twee gegevens die allebei waar lijken te zijn. De Griek Epimenides was de grootmeester van de paradox en bedacht onder meer de zin: De Kretenzer Epimenides zegt: ‘Alle Kretenzers liegen altijd.’ Als dat waar is, dan liegt Epimenides en is het dus niet waar. Van de Vorst en Roelofs lossen deze eeuwenoude paradox op door te zeggen dat dan dus niet alle Kretenzer altijd liegen. Of dit filosofisch standhoudt, laten we hier maar even in het midden.

Het is dus volgens de auteurs sturing én ruimte. Het is, wat concreter, stabiliteit én vernieuwing, orde én chaos, dwang én vrijheid, autoritair én participatie. Dat is natuurlijk makkelijk gezegd, maar de grote vraag voor managers is dan: wanneer is het het een, en wanneer het ander? Wanneer moet ik autoritair zijn, en wanneer participatief? Op deze vragen blijven de auteurs het antwoord schuldig en dat is absoluut een gemiste kans. Nu blijft hun managementconcept, dat absoluut een interessante denkrichting is, hangen in vrijblijvende theorieën. ‘Sturing en ruimte’ schreeuwt dan ook om een vervolg waarin het managementconcept in de praktijk wordt uitgetest.

7 september 2009 | Arie Buvens

Het Nederlands Centrum voor Sociale Innovatie kende in januari 2009 de prijs 'voor het meest innovatieve projectidee' toe aan de bedenkers van het managementconcept 'Sturing en Ruimte'. In het juryrapport stond dat het managementconcept een spannend traject is waarbij de grenzen worden opgezocht en steeds op een andere manier tegen de managementvraagstukken aan wordt gekeken. Die andere manier is het inzicht dat zelden één managementmethode volstaat. Het is soms gas geven, soms remmen. Soms autoritair dan weer participerend. Deze paradox is door de schrijvers in een methode omgezet, die bij Waterschap De Dommel is toegepast. 'Sturing en ruimte' van Leo van der Vorst en Henk Roelofs zet het concept uiteen en doet verslag van de implementatie bij het Waterschap.

'Sturing en ruimte' is geschreven door Leo van der Vorst en Henk Roelofs. Leo van der Vorst is één van de oprichters van adviesbureau Proven en Henk Roelofs is directielid van Waterschap De Dommel. In de ondertitel kondigen ze meteen een nieuw managementconcept aan. Dat belooft wat, denk je dan als lezer. Om die reden nam ik het mee op vakantie. Vernieuwd hoopte ik terug te keren. Maar helaas wordt de titelbelofte niet ingelost.

Het nieuwe aan het managementconcept zou zijn, dat je 'vanuit verschillende perspectieven naar hetzelfde object kunt kijken.' Volgens de schrijvers zijn er verschillende waarheden en om die reden moet je niet kiezen voor òf de ene of de andere waarheid. Als manager moet en/en je uitgangspunt zijn. Op die manier voorkom je 'verstolling'. Bij de strategie kies je in hun methode voor stabiliteit, maar ook voor vernieuwing. In de structuur kies je voor orde, maar ook voor chaos. In systemen voor dwang en vrijheid. Bij personeel voor saamhorigheid en uniciteit. In managementstijl voor autoritair en participatie en in de cultuur voor efficiency en flexibiliteit.

De kunst is nu, volgens de schrijvers, om alle twaalf woorden gelijktijdig als waar te beschouwen en te proberen deze maximaal te benutten in de manier van organiseren. In hoofdstuk 3 wordt beschreven hoe deze aanpak werkt bij het Waterschap De Dommel. Daar is de afgelopen jaren de omslag gemaakt naar een procesgestuurde organisatie met als doel het optimaliseren van resultaatgericht werken in de bedrijfsprocessen. 'Eenvoud, kostenbewustzijn, integer handelen en samenwerking zijn hierbij belangrijke sleutelwoorden.'

Nu is mijn beleving en ervaring dat geen enkele manager streeft naar ingewikkeldheid, naar verspilling, leugenachtigheid of tegenwerking en dus snap ik absoluut niet waarom deze doelen moeten worden opgeschreven. Het is een waarheid als een koe. En dat geldt voor het hele boek. Er staat niets in wat niet waar is, maar na lezing dacht ik: wat heb ik hieraan?
En toen moest ik denken aan het spreekwoord: koeien die het meest loeien, geven de minste melk.

27 juli 2009 | Peter de Roode

'Sturing en ruimte' heeft in januari 2009 een prijs gewonnen met het managementconcept 'Sturing en Ruimte' in een wedstrijd uitgeschreven door het Nederlands Centrum voor Sociale Innovatie. Leo van de Vorst en Henk Roelofs hebben namelijk een werkwijze bedacht om paradoxen met elkaar te verenigen. De inzichten zijn toegepast bij het Waterschap 'De Dommel' waar een van de auteurs werkzaam is. Een handzaam boekje met een verfrissende kijk.

Het juryrapport oordeelde over 'Sturing en ruimte' dat 'Het managementconcept een spannend traject is waarbij bewust grenzen worden opgezocht en steeds op een andere manier tegen de managementvraagstukken aan wordt gekeken.' Leo van de Vorst en Henk Roelofs stellen dat er twee organisatieconcepten zijn die elkaar nauwelijks vinden: een sturingsfilosofie waarbij gedacht kan worden aan termen als: efficiency, doelmatig handelen en sturen op cijfers en feiten en daarnaast een ruimtelijke filosofie die gelooft in talenten en ontwikkeling en evolutionair leren. De auteurs willen niet voor de ene of andere benadering kiezen, maar geven de voorkeur aan een 'en-en-benadering'.

Organisaties zijn naar de mening van de auteurs doorgeslagen in hun drang naar resultaatgerichtheid. Te veel metertjes en dashboards met als pijnlijke resultaat dat we 'ja' zeggen en 'nee' doen. Een herkenbaar beeld. De vraag die zij zich stellen en ook trachten te beantwoorden in hun boek is, of je sturing kunt combineren met beweging. Het boek gaat dus over tegenstellingen en over het overbruggen daarvan. Kunnen we naar meerdere beelden van de werkelijkheid kijken en die beide als waar beschouwen?

Van de Vorst en Roelofs pleiten ervoor om - ingegeven door ons Poldermodel - te denken in paradoxen in plaats van compromissen. Als alternatief voor het denken in dilemma's, stellen zij voor om voortaan de paradox als leidraad te gebruiken. Zoals gezegd kunnen daarbij meerdere werkelijkheden naast elkaar bestaan en is er dus meer onzekerheid of het antwoord wordt gevonden. Maar onzekerheid past goed bij deze tijdsgeest, dus die keuze lijkt me heel verantwoord.

Het managementconcept dat de auteurs hebben ontwikkeld, is gebaseerd op de paradox van 'ruimte en sturing'. Zij polariseren de twee (schijnbare) tegenstellingen. De polarisatie zorgt ervoor dat standpunten die tegenover elkaar staan, en beide waar zijn, binnen een discussie besproken worden. Helaas trakteren de auteurs ons niet op wat praktijkvoorbeelden. Hoe ziet zo'n dialoog er dan uit? Nu blijft dat alles wat 'zweven' in theorie. Weliswaar wordt de praktijk van Waterschap De Dommel besproken, maar heel concreet is dat allemaal niet.

Sterk daarentegen vind ik het zogenaamde PAR-model dat - nadat de twaalf waarheden in kaart zijn gebracht - ondersteuning biedt bij de Positionering, Ambitie en Reis om de huidige situatie te overbruggen naar de ambitie.

Al met al blijft het boek wel boeien, omdat het nergens langdradig wordt en elke zin to-the-point is. Geen overbodige uitwijdingen over alles en nog wat. Niet verkeerd in deze informatiemaatschappij.

Leo van de Vorst, Henk Roelofs
Sturing en ruimte

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden