Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
7 juli 2004 | Renze Klamer

Een boek over creativiteit vraagt aandacht. Creatief zijn wordt zo positief gewaardeerd dat iedereen het wel wil zijn. En de intrigerende titel 'Creativiteit Hoe? Zo!' wekt op z'n minst de indruk dat het te leren is. Ook door mij, als gewone sterveling.

En het is een prachtig boek. Prachtig vorm gegeven. Uniek ook in opzet en uitwerking. Het boek bestaat uit drie delen. Een blauw deel waarin inzicht wordt gegeven, waarin de algemene kennis over creativiteit wordt beschreven in heldere taal. Een rood deel waarin geoefend kan worden. Oefenen in waarnemen, processen, divergeren, convergeren en organiseren. Zelf, actief en zonder al te ingewikkelde instructiedelen. En een geel deel waaruit inspiratie kan worden opgedaan. Mooie platen, leuke teksten, unieke momenten en doordenkers. Omdat het cognitieve deel niet gelijk op hoeft te gaan met het oefendeel is de boekontwerper zo aardig geweest twee leeslinten toe te voegen. Heerlijk in gebruik. En een 'finishing touch' in het ontwerp.

Het is me opgevallen dat veel kennis niet onbekend is. Het is voor mij alleen nog niet vaak verwoord in een samenhang. Veel van het probleem oplossend denken is natuurlijk herkenbaar. Er is immers juist om nieuwe oplossingen te bedenken veel creativiteit nodig. Begrippen als starten, divergeren en convergeren zullen voor de meeste mensen niet helemaal nieuw zijn. Maar juist dat maakt het boek herkenbaar en toepasbaar. Omdat het wel verder gaat dan de oppervlakte. Het deel waarin het divergeren volledig wordt uitgewerkt vraagt de lezer om alle middelen in de strijd te werpen. Natuurlijk de logica, maar ook de associatie en de verbeelding. En dat je eigen intuïtie een nagenoeg onuitputtelijke bron is, overigens wel begrensd door je eigen houding. En dan is opeens niets meer uitgesloten.

Het was voor mij, als logisch denker, leuk om te ervaren dat er ook structuur en techniek zit in divergerende processen. Wat te denken van het experiment om een groepsuitje te bedenken voor de afdeling. (pagina 134) Schrijf eerst vijf ideeën op. Heel gewone ideeën als wandelen en fietsen of een bezoek aan een pretpark of zo. Deze vormen je denkkader. Laat je nu inspireren door de volgende woorden en schrijf bij elk woord drie nieuwe ideeën voor je uitstapje. De woorden zijn: Picasso, Benedictijnenklooster, uurwerk en Mars. De combinaties zijn verassend en spannend. Bij Mars kan een 'snoepwandeling' bedacht worden. Maar ook het bezoek aan een planetarium, of een fietstocht met afsluitende paintball wedstrijd (Mars is de god van de oorlog). Het was heerlijk om te doen. Juist omdat er grenzeloos veel mogelijkheden zijn.

Na al het spannende van de ontdekking in de divergerende fase is er natuurlijk de convergerende fase nodig om te selecteren, te structuren en te kiezen. Maar bij een grote keuze, waarbij duidelijk is geworden dat echt alles uit de kast is gehaald is kiezen van het leukste, beste, meest inspirerende veel minder moeilijk. Als bovendien een aantal goed werkende methodes worden gegeven om met vertrouwen een goede selectie te maken, dan ontstaat grote zekerheid over de gekozen oplossing.

Als laatste gaat het boek uitgebreid in op de organisatie van creativiteit. Onder de ietwat pretentieuze titel 'Creatieve organisatie' geeft de auteur het belang aan van de inbedding van creativiteit in organisaties. Door het creatieve proces als project te organiseren en door slimme doelen te stellen wordt de slagingskans vergroot. Voor de gemiddelde manager met enige project management ervaring is dit een aardig maar niet veel nieuws brengend deel van het boek.

Igor Byttebier is door de combinatie van lezen; kennis opdoen over het creatieve proces, denken; het eigen maken door trainen en doen; je laten inspireren om het in de eigen praktijk toe te passen er wonderwel in geslaagd om een helder en bruikbaar boek te maken. En het is nog prachtig ook, een aanwinst in mijn boekenkast.


14 april 2004 | Peter de Roode

'Creativiteit Hoe?ZO!' is niet alleen een heel interessant boek om te lezen en om in te doen, het is vooral de schitterende vormgeving die als eerste opvalt. Veel kleurenfoto's, schema's en tekeningen maken dat je als lezer even het gevoel hebt weg te zijn uit de wereld van managementliteratuur. Desondanks is de boodschap van Byttebier aan organisaties heel duidelijk: creativiteit is niet heel zweverig, is aan te leren en vereist veel tijd van het management. Creativiteit dient (weer) bovenaan de agenda te komen te staan van topbestuurders en managers en ook scholen zullen de nodige aandacht aan het onderwerp dienen te besteden. Organisaties die innovatie tot een streefrichting hebben gemarkeerd doen er goed aan de uitgangspunten van dit boek tot zich te nemen.

Creatief denken gaat over denktechnieken en denkprocessen die de kans op patroondoorbreking vergroten. Byttebier geeft daartoe vijf creatieve basisvaardigheden, te weten: 1. creatief waarnemen; 2. uitstel van oordeel; 3. flexibel associëren; 4. divergeren en 5. verbeeldingskracht ontwikkelen.

Creatief waarnemen gaat over de vraag: 'Hoe kan ik nu anders zien?' Omdat de wetenschap bewezen heeft dat bij het waarnemen slechts 20% informatie van buitenaf komt en dus 80% in de hersenen zelf wordt geproduceerd, zijn onze waarneming en de bijbehorende interpretatie belangrijke factoren. De waarneming is een factor die niet alleen veel filtert en daardoor veel vernieuwing tegenhoudt maar ook een factor die positief te beïnvloeden is. De auteur laat aan de hand van vele oefeningen zien hoe wij onze waarneming kunnen verbeteren.

Veel vernieuwende ideeën worden vaak niet begrepen of worden in een vroeg stadium afgeschoten. Nieuwe ideeën passen per definitie niet in de bestaande denkpatronen.
Denken in beelden bevordert de ver-beeldingskracht. Het blijkt evenwel dat het onderwijs vooral het accent legt op het ver-woorden.
Het boek wijdt drie hoofdstukken aan de verschillende fasen van het creatief proces, te weten: 1. startfase; 2. de divergerende fase en 3. de convergerende fase.

In de startfase zijn we voortdurend omringd door kansen, alleen we nemen ze niet waar. We laten veel kansen liggen omdat we ons er niet bewust van zijn. Starten gaat over voelen, willen en denken. Voelen is in veel bedrijven een ondergewaardeerd aspect van het management. Als er geen 'feeling'is voor het onderwerp, kun je trekken aan een dood paard maar het blijft verspilde energie. Vaak hebben we prachtige dromen maar als puntje bij paaltje komt, willen we uiteindelijk er geen acties aan verbinden. We stellen onszelf geen prioriteiten en chaos en frustratie zal ons ten deel vallen.
Een belangrijk onderdeel van de startfase is het (her)formuleren van het probleem. Dit probleem moeten we liefst in één krachtige zin proberen te verwoorden. Een goede startformulering begint bij voorbeeld met: 'Hoe kunnen wij?'
Byttebier geeft voor de divergerende fase zeven krachtige technieken om ideeën te genereren.

Blauwe modules in het boek bieden inzicht en met de rode modules kan de lezer gaan oefenen door middel van uiteenlopende opdrachten en de gele modules zijn voor de inspiratie. Tevens zijn er verdiepende oefeningen aangebracht die de link aanbrengen met de alledaagse praktijk. Zo neemt de auteur de lezer mee in een creatief proces rond een eventuele spoorwegstaking met als opdracht: 'Bedenk acties waardoor we de spoorwegdirectie ertoe kunnen brengen de voorgestelde reorganisatie weer in te trekken en ons nog een loonsverhoging te geven'. Getoond wordt hoe je uiteindelijk van een veelheid aan ideeën tot een gerichte keuze en actie kunt komen. Creativiteit zonder uiteindelijk te convergeren is 'zweven' en het oplaten van proefballonnetjes. Convergeren gaat vooral over het ontwikkelen van ideeën tot beloftevolle concepten.

Tijdens het convergeren speelt gevoel een belangrijke rol, wat volstrekt logisch is omdat bij radicale ideeën gevoelsaspecten meer gewicht in de schaal leggen dan rationele overwegingen. Toch blijkt dat managers hiermee veel moeite hebben. In dit verband spreekt de auteur van de 'Creadox', waarmee hij wil aangeven dat we wel iets nieuws willen, daarvoor ook nieuwe ideeën aanreiken maar uiteindelijk voor het oude kiezen! Een instrument dat uit frustratie met de creadox is ontstaan, is de zogenaamde COCD-box. Een instrument waarbij onderscheid gemaakt wordt tussen realiseerbare en niet-realiseerbare ideeën enerzijds en gewone en originele ideeën anderzijds.

Aparte aandacht wordt geschonken aan de vraag hoe een creatieve organisatie tot stand gebracht kan worden. De auteur biedt daartoe tien stappen. Eén stap wil ik hier niet onvermeld laten. Byttebier pleit namelijk voor gericht opleiden in creativiteit. Met de volgende drietrapsraket zou een organisatie een eerste aanzet kunnen maken richting een creatieve attitude. Allereerst dient er een basisopleiding creativiteit te komen voor een brede groep binnen de organisatie. Ten tweede dienen creativiteitscoaches opgeleid te worden zodat zij anderen kunnen begeleiden tijdens creatieve processen. En tot slot de opleiding voor creativiteitskampioen waarbij de betrokkene geleerd wordt verantwoordelijkheid te nemen voor het creativiteitstraject. Het creëren van een creatieve cultuur kost dus niet alleen tijd maar ook geld en of organisaties er dat voor over hebben?


7 mei 2003 | Lidwien L. Opheij

Ik geef een 8.5

'CreativiteitHoe?Zo!' is een feest van herkenning, al bij de eerste wandeling door het boek: de kleuren, de schoonheid, de uitdagende raadsels. Zinnenprikkelend! Heerlijk dat ik een maand had dit boek te 'doen'. Ook al ben ik geschoold in creatief denken, 'Creativiteit Hoe? Zo!' is zeer bruikbaar als ik met organisaties werk aan cultuurtransformatie.
Werkelijke transformatie is je mind die openbreekt, je aannames loslaten en je op onbekend terrein begeven. Daar begint creatie. Van de manier waarop de schrijver dit doorgeeft word je blij. Alles in het boek (vorm, opzet, schrijfstijl) daagt uit het onbekende te betreden. Met gerustgestelde hersens kun je aan de slag om de oefeningen te doen, waarvoor je je kunt laten inspireren. Dat geeft plezier en creëert sfeer: wie is er nu niet blij met ontdekkingen. 'CreativiteitHoe?Zo!' houdt je goed in beweging en is bovenal een Doe-boek. Een steviger knipoog naar het 'zijns-aspect' als de basis voor creativiteit zou de balans voor mij compleet maken. Ik geef het een 8,5 !


7 mei 2003 | Marianne van Duuren

Ik geef een 7

Op z'n minst zou ik nu als creatief denker deze recensie moeten kunnen schrijven. Helaas, ik heb nog veel te leren. Maar is dat niet altijd zo op het moment dat je meer kennis krijgt?
Het boek is geschreven vanuit drie verschillende gezichtspunten. Vanuit de theorie die het inzicht moet gaan verschaffen, vanuit training en oefening dat ons moet confronteren met onze huidige vaardigheden en de vaardigheden die we nog kunnen ontwikkelen en vanuit verschillende inspiratiebronnen die het creatieve denken kunnen ondersteunen. Om de onderdelen, ook visueel, te onderscheiden is bij de opmaak van het boek van verschillende kleuren uitgegaan. Blauw voor het inzicht, rood voor de training en oefening en geel voor de inspiratie.

De theorie echter is voor iemand die inmiddels iets over het onderwerp heeft gelezen niet erg vernieuwend en voegt weinig nieuwe kennis toe. Behalve wat betreft 'de convergerende fase' die in veel creatieve denkprocessen nog al eens onderbelicht blijft! Verschillende methoden worden beschreven om zo min mogelijk creativiteit en mooie ideeën verloren te laten gaan.

De oefeningen en het onderdeel inspiratie zetten aan tot creatief denken en dat is de bedoeling van dit boek. Voor mensen zoals wij, die actief zijn in creatieve veranderprocessen en als coach, biedt dit boek zeker wat nieuw oefenmateriaal.
Het bestuderen van dit boek verloopt anders dan je doorgaans gewend bent. Ondanks het feit dat je je eerste keuze bepaalt vanuit de inhoudsopgave, wordt vanuit de inzicht-pagina's met regelmaat verwezen naar oefening en inspiratie en zo 'hop' je door het boek. Dat vind ik verfrissend, maar ook af en toe verwarrend. Zeker als heel praktisch blijkt dat niet alle bladzijden genummerd zijn wat het zoeken bemoeilijkt. De lay-out vind ik niet altijd even rustig en daarom niet altijd even overzichtelijk.
Het boek ziet er aan de binnenzijde prachtig uit, voelt goed aan en is voorzien van twee kleurige lintjes.


7 mei 2003 | Peter van der Mark

Ik geef een 8

'Creativiteit HOE?ZO!' is een inspirerend handboek door een geslaagde combinatie van inzicht, uitdaging en vooral uitnodiging tot actie. De auteur neemt je, luchtig aangevuld met verrassende voorbeelden, spelenderwijs mee in de theorie van het creatieve denken. Vanuit de theorie kun je, door praktische verwijzingen, op elk moment beslissen om te verdiepen of juist zelf aan de slag te gaan. Door een grote verscheidenheid aan oefenmodules, leerzame opgaven en handige checklists stimuleert 'Creativiteit HOE?ZO!' zelfwerkzaamheid! Het aardige is dat je vervolgens vanuit de opgedane praktijkervaring steeds nieuwe verwijzingen en tips vindt voor een aanvullende toelichting. Hierdoor ontdek en ervaar je nieuwe inzichten op bestaande vraagstukken. Verder is 'Creativiteit HOE?ZO!' voorzien van inspirerende foto's en teksten hetgeen bijdraagt tot het ontwikkelen van je creatieve vaardigheden. Zo gaan theorie en praktijk vloeiend in elkaar over en wordt het boek een echt handboek voor een schitterende ontdekkingsreis in je eigen creativiteitsvermogen.
Het boek biedt echter geen pasklaar antwoord op creativiteitsvraagstukken. Het geeft hooguit richting en stimuleert praktische toepassingen met handige tips en voorbeelden. Oefening, vergezeld met een behoorlijke dosis geduld, baart hier duidelijk de kunst. Maar de doorzetter wordt beloond met een schat aan nieuwe invalshoeken en ideeën Als creatief idee stel ik voor om de volgende uitgaven te voorzien van een uitneembare checklist of enkele 'brainstorm' kaarten (voorzien van spelregels en tips per activiteit) om de eerste schreden in de praktijk nog verder te vereenvoudigen.

Wat mij betreft een echte aanrader voor wie op zoek is naar net die andere oplossing.


Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden