Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
16 januari 2013 | Marjolein Boeren-Hermans

'In actiemetaforen betekent emotional erousal een thrillmoment, een kippenvelmoment dat je cliënt, en soms jijzelf ook samen met hem, ervaart. Het is een staat van verassing, van verbazing soms. Een moment van zich even helemaal begrepen voelen, maximale herkenning.' Dit enthousiaste citaat kenmerkt het boek 'Coachen met actiefactoren' dat van begin tot eind een pleidooi is om je lichaam in beweging te brengen en letterlijk in te zetten om vooruitgang te boeken in je coachingstraject. Er zijn veel bewegingstechnieken in het coachingsveld, maar de kracht van het boek van Frits van Kempen zit 'm in de eenvoud en in de brug die hij slaat tussen taal en beweging.

Beelden zeggen meer dan duizend woorden is een veelgehoord gezegde, maar het zijn de woorden die het beeld vormen. Een metafoor is beeldspraak waarbij figuurlijk of overdrachtelijk wordt gebruikt. Frits van Kempen gaat nog een stap verder in 'Coachen met actiefactoren'. Een actiemetafoor is namelijk de beeldspraak in de praktijk gebracht. In plaats van te vertellen dat je nooit teveel ballen in de lucht kunt houden, zet je je cliënt aan het werk door hem de ruimte te geven, een bal te laten hoog houden en steeds weer nieuwe ballen aan te voeren. Pas ná het breekpunt (als de klant alle ballen heeft laten vallen) ga je woorden toevoegen.

De kracht van het actiemetafoor zit 'm in de lichamelijke ervaring, die de emotionele en mentale ervaring onderbouwt en versterkt. Of, zoals in het boek 'Coachen met actiemetaforen' staat: een metafoor doet zijn werk op drie manieren: het doet spanning afnemen, het is een appèl op diepgang en werkt als een reminder.

Het boek is gericht op de praktijk: uitleg en daarna duidelijke stappen, adviezen en veel voorbeelden. Zodat je bijna automatisch - je raad het al - in beweging wilt komen. Van Kempen is in zijn boek heel duidelijk: de houding van de coach moet passen bij het instrument. Uitgangspunten daarbij zijn ethische waarden, maar dat is slechts het startpunt.

Om een betekenisvolle actiemetafoor te kunnen neerzetten, zul je anders moeten handelen dan wanneer je vanuit je stoel coacht. De aanpassingen vallen uiteen in drie gebieden.
Ten eerste: Aanpassing van je attitude, waarbij de coach afwisselend moet kunnen opereren vanuit een uitdagende, ondersteunende, confronterende, stellende, directieve, non-directieve, empatische, strenge en milde houding.
Ten tweede pas je de context aan: opzet, doel, regels, schikking, ruimte (!).
Ten derde pas je het materiaal aan: bal, stok, hoepel, krant, ballon, enzovoort.

In zijn boek haalt Van Kempen de leercirkel van Kolb aan, waarin actief experimenteren en concrete ervaring dé plek zijn waar je een actiemetafoor kunt inzetten. Maar een actiemetafoor op zich is nutteloos: de andere delen van de leercirkel maken hem 'levend'. Eerst verken je de theorie en achteraf (en tijdens) observeer en reflecteer je. Hoewel het een relatief 'klein' boekje is en dit voorbeeld heel eenvoudig lijkt, is het ontwerpen van een actiemetafoor lang niet altijd zo voor de hand liggend. Een helder stappenplan helpt je om zelf te gaan uitproberen, experimenteren. Met aandacht voor alle onderdelen van de drie aanpassingsgebieden. Daarbij word je als coach aangesproken op je creativiteit, behendigheid én eerlijkheid: weet je de juiste balans te vinden?

Na alle theorie, die al doorspekt is van heldere, mooie voorbeelden, is er nog een hoofdstuk met 11 praktijkvoorbeelden van actiemetaforen. Ik ben zelf kinesioloog, werk dus veel met het lichaam en werkte ook al met metaforen. Maar de actiemetaforen hebben terecht de toevoeging actie: het gaat veel minder over taal en veel meer over doen, over de beweging zelf. En het lichaam weet door beweging.

19 november 2012 | Maarten Fijnaut

Er zijn duizenden boeken over coaching, waarvan sommige erg goed. Weinig daarvan zijn in mijn optiek echt pragmatisch. De inhoud van dit boek heeft mij echter positief verrast, het is een pragmatische werk met veel praktijkvoorbeelden. Dit zorgt ervoor dat ik het regelmatig uit mijn boekenkast zal pakken ter inspiratie. Frits van Kempen beschrijft in Coachen met Actiemetaforen meerdere methoden die aanzetten om echt in beweging te komen met een cliënt. Voor de coach een handig boekje met zelfbenoemde 'procesversnellers'. Toch mist dit boek net iets, waardoor ik het niet constant binnen handbereik zal houden.

Een goede coach brengt mensen in beweging, regelmatig gebeurt dit doordat cliënten worden geconfronteerd met zichzelf. De beweging wordt vaak tot stand gebracht door het stellen van vragen, soms door keihard te confronteren. Frits van Kempen kiest er in zijn praktijk ook voor om mensen letterlijk in beweging te brengen. In een actiemetafoor ervaren zijn cliënten hun uitdaging 'aan den lijve'. Hij doet dit al jaren en trapt het boek af met een reden waarom hij hier tot nu toe niet over heeft geschreven: actiemetaforen moet je gewoon ervaren! Hij is er goed in geslaagd om de ervaring van zowel de coach als de cliënt dusdanig te beschrijven dat het aanzet om er op zijn minst mee te gaan experimenteren.

In het boek, dat echt geschreven is voor coaches, trainers en therapeuten, worden veel voorbeelden uitvoering beschreven. Met herkenbare uitdagingen van 'echte cliënten' wordt een realistisch beeld geschetst van 'bewegingsarrangementen' (zoals Frits van Kempen het zelf noemt) uit de praktijk. Op deze manier krijgt de lezer een goed beeld van wat mogelijk is. Buiten het effect op de coachee wordt ook goed inzicht geboden in de mogelijke uitdagingen waarvoor de coach zelf kan komen te staan. Dit maakt dat een lezer de voorbeelden bijna zelf ervaart en potentiele valkuilen in de praktijk zal kunnen omzeilen. De voorbeelden lopen allemaal 'goed' en dat geeft vertrouwen. Een gemiste kans dat er geen mislukte interventie is beschreven, ook op deze manier had de lezer kunnen profiteren van de vele jaren ervaring van de auteur.

Tussen de voorbeelden door wordt ruim de tijd genomen om uitgebreide theoretische achtergrond informatie te geven over actiemetaforen. Daarnaast worden basisvaardigheden van de coach beschreven. Voor de ervaren coach kunnen delen van het boek hierdoor eenvoudige en overbodige informatie bevatten. Er wordt onder andere geschreven over houding van de coach, fasen in coaching en diverse leerstijlen. Op zich past het prima in een boek waarin de focus wel constant op de actiemetaforen blijft. Ook de tips over de ruimte en mogelijke materialen zijn eenvoudig, maar handig.

Al met al een boek dat aanzet tot concrete actie. Het boek krijgt pas waarde als het geleerde ook in de praktijk wordt gebracht. Het gemak waarmee de cliënten in het boek meegaan met allerhande oefeningen is aanstekelijk. Veel van oefeningen zijn de uitvoering van metaforen van de uitdagingen. Zoals: de voet dwars zetten, ballen in de lucht houden en te veel op de nek nemen. Wat mist in het boek is een goede uitleg van de kunst om de juiste oefening te ontwerpen. Wat zorgt ervoor dat voldoende inzicht wordt gecreëerd? Zelfs het hoofdstuk 'Een actiemetafoor maken' vraagt meer uitleg en oefening. Meer uitleg komt wellicht in de training, die in het boek wordt genoemd, te volgen mét korting. Oefenen wil de lezer na afloop vast en zeker zelf!

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden