Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
23 januari 2019 | Daan Scheffers

Design Thinking – Radicaal veranderen in kleine stappen van Guido Stompff doet een dappere poging om design thinking stapsgewijs uit te leggen en daarmee een introductie te geven aan de lezer.

Door het uitleggen van de Design Thinking werkwijze en het uitweiden over de stappen die hiervoor nodig zijn helpt de schrijver om je een eerste beeld te vormen van design thinking. Zelf kreeg ik bij het lezen het gevoel dat het boek door de combinatie van de boodschap en de opzet van het boek een paradox creëert.

Design Thinking is een manier van werken die door ‘uitvinders’ al lang wordt gebruikt, maar tot voor kort bij een breder publiek minder bekendheid genoot. Het boek introduceert voor mij een nieuw paradigma met eigen bijkomende methodieken en stappen. Het boek start met de aanleiding en toegevoegde waarde van design thinking als bril om naar problemen te kijken en om tot oplossingen te komen. Design Thinking kan namelijk helpen bij het oplossen van problemen waar reguliere methodes geen uitkomst bieden.  Stap voor stap wordt het proces rondom design thinking zorgvuldig uitgelegd. De cyclus van Design thinking wordt hierbij als basis gebruikt. Zo wordt er nauwgezet ingegaan op framing van het probleem, analyse, ideeënontwikkeling, realisatie en reflectie.

Deze stappen helpen mij nu bij het definiëren van een probleem. Ik probeer een probleem nu vanuit meerdere perspectieven te bekijken en begrijpen alvorens direct met een oplossing te komen. Zo heb ik een vraagstuk rondom bewonersparticipatie en eenzaamheid op een andere manier leren bekijken. Door de verminderde participatie niet als probleem te zien maar de eenzaamheid als uitgangspunt te nemen, ontstonden er nieuwe inzichten over oplossingsrichtingen.

De opzet van het boek en de schrijfstijl creëren mijns inziens een paradox. Design thinking gaat over verrassen, vernieuwen en innoveren bij het oplossen van problemen. De opzet van het boek zelf is lineair, analytisch en rationeel. Het bij vlagen droge karakter van de inhoud en de vorm van het boek lijken elkaar tegen te spreken. Wat mij betreft helpt deze opzet niet bij de uitleg van de materie en het enthousiasmeren van een breder publiek. Om een eerste indruk en introductie te krijgen van design thinking is dit boek zeker aan te raden, maar het kostte mij flink wat aandacht en energie om me door de droge materie te worstelen.


Design thinking - 'Helpt om een beeld te krijgen van Design Thinking'
15 oktober 2018 | Henny Portman

Guido Stompff heeft een helder boek – Design thinking – radicaal veranderen in kleine stappen – geschreven over design thinking. Wat is design thinking en wanneer kan/moet ik het toepassen?

Problemen zijn van alledag en er zijn slechts drie stijlen om deze problemen op te lossen. Uiteraard is daar de probleemgerichte, analytische stijl, de tweede is besluitvorming, denk aan politieke vraagstukken en de derde, minst bekende stijl is gericht op het bedenken van nieuwe dingen. Dit is de stijl van ontwerpers, architecten en kunstenaars en gaat niet zozeer uit van problemen, maar van het creëren en testen van oplossingen. Design thinking past in deze laatste stijl.

De auteur begint met het neerzetten van design thinking in de drie stappen framen, experimenteren en reflecteren en verderop in het boek gaat de auteur over in meer gedetailleerdere stappen framing, analyse, ideeontwikkeling, realisatie en reflectie. Hierbij worden de stappen framing, analyse en reflectie in co-creatie uitgevoerd en de stappen ideeontwikkeling en realisatie zijn de creatiestappen.

Middels voorbeelden en heldere samenvattingen wordt duidelijk dat we design thinking moeten zien als een iteratief proces waarbij we de genoemde stappen framing, analyse, ideeontwikkeling, realisatie en reflectie in eerste instantie heel snel doorlopen. Zo krijgen we circa tien juiste frames die worden vastgelegd in bijvoorbeeld frameboards (naam frame, beschrijving, waardepropositie, probleem, oplossingsrichting, alternatieven). Vervolgens nemen we meer tijd om een drietal frames van het juiste ontwerp te voorzien waarvan we ten slotte van één frame het design in detail uitwerken. De auteur noemt dit de 1-10-100 aanpak, waarbij de eerste iteraties in één dag uitgevoerd kunnen worden, vervolgens kost een iteratie 10 dagen en het uitwerken van het juiste gedetailleerde design wellicht 100 dagen.

In de analyse stap komen we design research tegen. Vanuit de design hypothese in de vorm als … dan … het ontwerp neerzetten. Startend met research for design (diepte-interviews en vragenlijsten (bewuste kennis), observeren en participeren (tacit knowledge), personas, customer journey mapping, contextual inquiry) en afsluitend met research by design (usability testing en utility testen: alfa- en betatesten).

Ter ondersteuning van de ideeontwikkeling fase neemt de auteur ons mee in de wereld van creativiteitstechnieken. Hij beschrijft de principes (geen kritiek, wilde ideeën zijn welkom, combineren, weglaten of veranderen en divergeren en convergeren) en te hanteren vuistregels (start met ‘Hoe kun je …’, toestemming van de deelnemers, wyberen, duidelijke rollen, sensitizing, convergeer naar enkele goede ideeën en tijd is heilig). Uiteraard kunnen divergentietechnieken (reageren op elkaar, associaties, analyse en systematische aanpak) en convergentietechnieken (clusteren, ordenen, reflecteren, streepjesmethode) niet ontbreken.

In de realisatiefase komt de kracht van beelden nadrukkelijk naar voren. De ideeën zullen voldoende uitgewerkt moeten worden in een taal die anderen begrijpen en met de juiste fidelity (de mate van realisme), zodat reflectie mogelijk is (bijvoorbeeld een tekening, maquette, model of functionerend prototype). Hierbij moet de representatie van zowel de bestaande als de gewenste situaties passen bij het onderwerp.

In de reflectiefase wordt enerzijds gereflecteerd binnen het frame en daarnaast op het frame. Hierbij spelen de volgende vragen een belangrijke rol: Levert het op wat verwacht wordt? Wat zijn de onverwachte effecten? Introduceert het nieuwe problemen?

Conclusie: Design thinking is een goed leesbaar en fris opgemaakt boek dat je helpt om een beeld te krijgen van Design thinking en je de eerste stappen aanreikt om zelf met design thinking aan de gang te gaan. Henny Portman is eigenaar van Portman PM[O] Consultancy en biedt begeleiding bij het invoeren en verbeteren van project-, programma- en portfoliomanagement inclusief het opzetten en verder ontwikkelen van PMO's. Hij is auteur en blogger en publiceert regelmatig artikelen.


Design Thinking - 'Een stevige theoretische basis'
1 juni 2018 | Rick Lindeman

De wereld van Design Thinking wordt vaak geassocieerd met de wilde wereld van Startups. Boeken erover zijn dan ook druk opgemaakt en vol hippe verhalen.

Een goed voorbeeld is het - overigens uitstekende - This is Service Design Doing, dat onlangs verscheen. Dat het ook anders kan, bewijst Guido Stompff in zijn Design Thinking; Radicaal Veranderen in kleine stappen.

Stompff promoveerde op Design Thinking aan de technische universiteit Delft. In dit boek beschrijft hij zijn methodes voor Design Thinking op basis van zijn onderzoek en jarenlange ervaring. Het is een heel rustig boek geworden, dat een stevige theoretische basis biedt voor mensen die met Design Thinking aan de slag willen gaan.

Veel boeken over Design Thinking nemen de zogenaamde 'Double Diamond' als basis voor het proces van Design Thinking. Dit betekent dat je eerst heel erg divergerend naar een opgave kijkt, om uit eindelijk tot een probleemstelling te komen en dan weer gaat divergeren op zoek naar oplossingen. Om vervolgens op basis van prototypes en veel te itereren te komen toen het uiteindelijke resultaat.

De Technische Universiteit Delft, van oudsher een universiteit met een sterke Industrial Designafdeling, kijkt er met een iets andere bril naar. Dat bleek eerder al uit het werk van Paul Hekkert en Mathijs van Dijk. Zijn introduceerden het begrip ‘Reframing’ in hun boek ‘Vision in Product Design’ (2011). Hiermee bedoelden ze het op basis van onderzoek opnieuw definiëren van de opgave, waardoor ineens heel andere oplossingen in beeld kwamen. Hun meest bekende voorbeeld is de Stationskiosk. Deze veranderde rond 2010 in een kleine supermarkt, waardoor de omzet gigantisch steeg. De behoefte van de reiziger werd door deze kiosk veel beter vervuld.

Stompff zet dit ‘reframing’ centraal in zijn design thinking proces. Niet alleen in het begin, zoals bij de double diamond, maar na elke cyclus van ontwerpen, prototype bouwen en testen kan je opnieuw naar de opgave kijken. En zo kan je een steeds beter ontwerp maken.

Om dit enigszins hanteerbaar te maken verdeelt hij het ontwerpproces in drie fasen: getting the right frame, getting the right design, en getting the design right. In de eerste fase gaat het om op 1 dag snelle prototypes te maken om te komen tot gevoel van de juiste richting te komen. Vervolgens gaat het om de meest passende frames uit te werken (het meer klassieke ontwerpen), en daarvan de allerbeste uiteindelijke helemaal uit te werken. En tussen elke fase test je of de vraag die je stelde wel klopte.

Stompff heeft hier veel woorden voor nodig. Hij legt wel tien keer uit waarom het belangrijk is meerdere frames te onderzoeken. Ook heeft hij blijkbaar van zijn redacteur te horen gekregen dat het ook een praktisch boek moest worden, en besteedt daarom ook nog een paar hoofdstukken aan facilteertechnieken. Daar zijn echter veel betere boeken voor. Waar ik wel wat aan had is zijn hoofdstuk waar hij beschrijft hoever je -visuele - prototypes in welke fase moet uitwerken. Dit zorgt dat de vaart erin blijft.

Design thinking is dus een uitgebreid boek dat je een stuk inzicht geeft hoe succesvolle Design Thinking en innovatie processen lopen (hoewel sommige voorbeelden slecht gekozen zijn). Het ligt aan je eigen leerstijl of je een meer docerend boek als dit waardeert, of het meer actiegerichte eerder genoemde This is Service Design Doing. Beide boeken vullen elkaar ook mooi aan. Het is dan ook mooi dat op deze manier dit gedachtegoed op meerdere manieren voor iedereen toegankelijk wordt gemaakt.

Rick Lindeman is gecertificeerd facilitator en design thinker. Hij is facilitator bij LEF Future center van Rijkswaterstaat. Daarnaast is hij oprichter en eigenaar van het Faciliteer Atelier.


Design Thinking - 'Een waardevolle aanpak'
24 mei 2018 | Carla Verwijs

Design Thinking is de laatste jaren populair geworden en dreigt een hype te worden. Voor ontwerpers is het oude wijn in nieuwe zakken. Toch hebben veel niet-ontwerpers moeite de principes toe te passen of ze doen dat op verkeerde wijze, waardoor de methode een slechte naam krijgt.

Guido Stompff merkte dat aan de reactie van zijn professor: ‘Alles goed, zolang je het maar geen Design Thinking noemt!’ Stompff bedacht dat het gedachtengoed van Design Thinking bruikbaar is voor niet-ontwerpers, en dat beschrijft hij in zijn boek Design Thinking - Radicaal veranderen in kleine stappen.

De meeste mensen hebben geleerd een probleem aan te pakken door eerst veel informatie te verzamelen en deze informatie grondig te analyseren. We moeten immers het probleem goed begrijpen, of “het probleem achter het probleem” achterhalen. Zitten er gaten in onze informatie? Dan zoeken we verder of op een andere manier. Stel dat we er later achter komen dat we cruciale informatie over het hoofd hebben gezien!

Met Design Thinking leren we door te creëren. Leren door te doen en uit te proberen, wat werkt en wat niet. Het proces van Design Thinking bestaat uit: framing, analyse, ideeontwikkeling, realisatie, reflectie. Het is een iteratief, dus na reflectie zijn we weer terug bij framing. Framing is een belangrijke stap, die het Design Thinking proces onderscheidt van andere processen. Het is ook een lastige stap voor eenieder die nog niet eerder volgens deze methode heeft gewerkt. Daarom besteedt Stompff extra aandacht aan framing.

Framing is onze subjectieve interpretatie van de situatie. Dat doen we onbewust, voor alles. De kunst is om los te komen uit ons huidige denken en andere frames te kiezen. Verschillende frames leiden tot verschillende ontwerpen. Het is een hypothese, die als volgt beschreven kan worden: als we de situatie op deze manier zien …. , dan …  Neem eenzaamheid bij ouderen: hoe kijken we naar dit probleem? Is het een probleem dat de familie moet oppakken of verzorgingsinstellingen? Of denken we “Ouderen moeten niet zeuren, er zijn ergere dingen”? Dit zijn verschillende frames, verschillende manieren om naar het probleem te kijken.

Eerst ontwikkelen we een groot aantal frames, in de breedte en dan werken we een aantal frames in de diepte uit. Uiteindelijk is er één frame dat helemaal wordt uitgewerkt. Dit proces beschrijft Stompff als: Getting the right frame (1), Getting the right design (10) en Getting the design right (100). De cijfers 1 – 10 – 100 geven de tijd in dagen weer die nodig is om de fase te voltooien. Daarom willen we het frame niet meer aanpassen als we met het ontwerp verder gaan uitwerken.

We proberen zoveel mogelijk visueel te werken. De frames kunnen we uitbeelden op een frameboard. Van de ontwerpen die we willen testen maken we storyboards of prototypes. We proberen onze ideeën te vertalen in beelden die anderen kunnen begrijpen. In de realisatiestap testen we ons ontwerp met de doelgroep. We passen het ontwerp aan of, als het probleem niet wordt opgelost, het frame. Pas na afloop van de stappen wordt duidelijk welk frame het best was.

Design Thinking gaat niet over producten ontwikkelen, maar het is veel meer een manier van denken van de huidige situatie (ist) naar de toekomstige situatie (soll). Daarmee is deze methode een waardevolle aanpak naast de andere, meer analytische probleemoplosmethoden. Guido Stompff legt de stappen duidelijk uit en geeft daarbij veel voorbeelden.

Bovendien ontbrak het aan een goed boek over Design Thinking in het Nederlands, wat met Design Thinking - Radicaal veranderen in kleine stappen is opgelost. Toch denk ik dat alleen dit boek gebruiken niet genoeg is om zelf aan de slag te gaan met Design Thinking. De kans is groot dat je terugvalt in oude gewoonten, bijvoorbeeld door te analyseren waar dat niet de bedoeling is. Eerst een keer een Design Thinking proces ervaren lijkt me voor veel mensen al een hele eyeopener!

Carla Verwijs is managementconsultant met een specialisatie in kennismanagement.


Management Summaries - Design thinking - Nieuwe oplossingen voor oude problemen
10 april 2018 | Ronald Buitenhuis

Er zijn talloze problemen, maar er zijn maar drie stijlen om ze op te lossen. De analytische stijl, de besluitvormingsstijl, en ten slotte de stijl van design thinking. Deze laatste stijl gaat niet uit van problemen, maar van het creëren en testen van oplossingen.

De stijl die architecten, ontwerpers en kunstenaars hanteren. Een architect ontwerpt geen huis louter vanuit een probleem, maar wil iets moois en nieuws creëren. De klassieke manier van denken is gericht op het zoeken naar oorzaken bij problemen en het nemen van beslissingen om die problemen op te lossen. Deze denkwijze voor oplossingen gaat uit van problemen in de bestaande wereld, maar is ontoereikend om de oplossingen van de toekomst te bedenken.

Met design thinking leer je op een heel andere manier naar problemen kijken. Door op verschillende manieren naar dezelfde situatie te kijken (door diverse frames te nemen), en niet alleen probleemgericht te denken, wordt de speelruimte om iets nieuws te creëren veel groter. De elektrische auto, de smartphone, een design stoel…. Ze zijn niet ontworpen vanuit een probleem, maar vanuit het vermogen van de mens om te creëren. Design thinking leert ons creëren. Design thinking is problemen oplossen zoals designers dat doen.

In de praktijk zal elk probleem of elke innovatie echter een combinatie zijn van de drie oplossingsstijlen. Maar organisaties zitten veelal vast in de Catch-22: ze willen vooraf weten wat een idee oplevert en wat de risico’s zijn. Met het toepassen van design thinking kom je op heel andere terreinen.

(De gehele samenvatting kunt u lezen in de mei-editie van Management Summaries.)


Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden