Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Appreciative Inquiry - Ook voor de doorgewinterde waarderende facilitator
7 juli 2020 | José Otte

Hoe kun je met Appreciative Inquiry (waarderend onderzoeken) aan de slag? Appreciative Inquiry van Matthijs Steeneveld geeft concrete manieren om deze verandermethode toe te passen in teams en organisaties.

De waarderende methode bestaat inmiddels zo'n 40 jaar en er zijn vele boeken over geschreven. Voor de Nederlandse lezersmarkt is het altijd een dilemma; moet je nog een keer uitleggen wat Appreciative Inquiry is, of laat je dat bij de goede basisboeken die er inmiddels zijn? Steeneveld kiest er voor om de eerste helft van het boek toch de verandermethode nog ‘ns uit te leggen. Dat doet hij op een kundige wijze, zodat je als lezer die nog niet eerder van appreciative inquiry hoorde, gelijk helemaal bijgelezen bent. De zes fasen komen aan bod, de onderliggende principes worden besproken en de verschillende wetenschappelijke theorieën die factoren van invloed zijn komen langs.

Vanaf bladzijde 65 beginnen de werkvormen, en zij zijn per doorlopen fase (er zijn zes fasen) beschreven, wat het makkelijk maakt om te zoeken naar gepaste vormen in jouw traject. Werkvorm 1 gaat over de waarderende vragen. Vanuit de waarderende methode zoeken we naar dat waar energie zit. Het stellen van waarderende, oplossingsgerichte vragen helpt bijvoorbeeld in een intake gesprek. Steeneveld beschrijft waar de werkvorm kan helpen, beschrijft waarom het helpt, en hoe je het doet. In het geval van de waarderende vragen geeft hij een aantal voorbeelden zoals: Wanneer is dit al (een beetje) aanwezig? En welk verschil maakt dat?

Een andere werkvorm die in de eerste fase thuishoort is die met de vraag: ‘Welk boek wil je lezen?' Bij deze vorm nodig je deelnemers uit om zich voor te stellen dat ze een boekwinkel binnenlopen. En dat ze dan precies het boek zien liggen dat hen verder helpt bij het probleem of thema waar ze mee bezig zijn. In de werkvorm worden deelnemers gevraagd om zelf dat boek te tekenen, of uit te werken. Met titel en ondertitel. De kaft. Dit of dun. Waar het over gaat. Deze werkvorm gebruikte Steeneveld eerder in een LinkedIn blog.

Er worden 39 werkvormen beschreven en er zijn daarna nog twee handouts. De eerste is een korte beschrijving van wat appreciative inquiry is. En de tweede is een interviewinstructie.

Bij het uitdelen van een korte beschrijving van wat appreciative inquiry is, kun je je als facilitator afvragen wat dit toevoegt. Waarom zou je jou groep vertellen over de onderliggende theorie? Uiteindelijk gaat het om het ervaren. En dan ontdekken de deelnemers vanzelf wat ze leuk vinden en wat minder bij ze past. Appreciative inquiry als methode kun je niet leren uit een boek (dat is mijn mening). Maar andere werkvormen leren en delen met elkaar is zeker van toegevoegde waarde. En dat blijkt in Appreciative Inquiry van Matthijs Steeneveld voldoende aanwezig. Dus ook voor de doorgewinterde waarderende facilitator zit er nog wat leuks tussen.

Dr. José W. Otte MBA werkt als waarderend onderzoeker met een bedrijfskundige gedragswetenschappelijke achtergrond. Zij faciliteert sociale innovatie door het introduceren van dialoog groepen waarin gewerkt wordt met bijzondere vragen. Ze is verbonden aan Mizu.

Direct aan de slag met Appreciative Inquiry
2 juni 2020 | Sigrid van Iersel

Waarderend onderzoek kent steeds meer toepassingsvormen. Het nieuwste boek van Matthijs Steeneveld – simpelweg Appreciative Inquiry geheten – bevat een helder overzicht van werkvormen. Handig voor trainers, teamcoaches en veranderaars die direct met ‘waarderend onderzoeken’ aan de slag willen gaan.

Wat gaat er goed en waar willen we meer van? Dat is de belangrijkste invalshoek van Appreciative Inquiry. Deze aanpak richt zich niet op een analyse van wat er mis is, maar onderzoekt vooral wat er wél gewenst is, bijvoorbeeld om de kwaliteit verder te verbeteren.

Bij niet-ingewijden wekt deze benadering al snel de indruk dat alleen maar positieve zaken op het programma staan. Een vrolijk toneelstukje, waarbij de mislukkelingen helemaal buiten beeld gehouden worden. Tel daarbij op dat Matthijs Steeneveld als organisatiepsycholoog en trainer een schat aan ervaring heeft op het gebied van positieve psychologie, mindfulness en nog veel meer. Alleen maar succesverhalen dus?

Dat beeld is echter niet terecht, blijkt uit dit boek. Al legt appreciative inquiry alleen al via de naam veel nadruk op ‘waardering’, toch is de positieve inslag niet het eerste doel. Het gaat om het genereren van nieuwe ideeën en het vinden van nieuwe ingangen, die ons anders laten kijken naar de situatie. Het naar boven halen van successen betekent niet automatisch een ‘happy feel good positivo feestje’, want juist in de dingen die fout zijn gegaan zit veel waarde. Misschien is het niet gelukt het plan uit te voeren of had een plan een ander effect. Per saldo gaat het om de vraag hoe je er mee omgaat. Als je fouten toedekt, leer je er in ieder geval niet van.

De kunst is dus om ook de missers boven tafel te krijgen, want ook aan die ervaringen valt veel te waarderen. Misschien waardeer je de moed van iemand die iets uit heeft geprobeerd, schrijft Steeneveld. Of misschien leer je er niks van, maar is het een opluchting om de vervelende ervaring te delen.

Luisteren is een eerste stap bij het proces van waarderend veranderen. Deze gesprekken komen pas goed op gang als mensen het gevoel hebben echt hun zegje te mogen doen. Tegelijkertijd brengt het luisteren al een verandering op gang. Want als je iemand een vraag stelt beïnvloed je de ander daarmee. Je stuurt de aandacht ergens heen. Daardoor kan iemand zich ineens bewust worden van onvermoede krachten of succeservaringen. De begeleider moet ook investeren in verhalen die minder voor de hand liggen, benadrukt Steeneveld. Dat levert misschien meer tegengestelde geluiden op, maar iedereen wordt wel gehoord. Die ervaringen verzamel je bijvoorbeeld in gezamenlijke sessies met de inzet van storytelling.

Appreciative inquiry is oorspronkelijk gericht op organisatieontwikkelingen, maar vindt de laatste jaren ook steeds meer toepassing bij coaching, veranderingstrajecten en andere begeleidingsvormen. En niet voor niets, want deze werkwijze is een beproefde manier om groepen, teams en organisaties zelf hun verandering, ontwikkeling en kwaliteitsverbetering te laten vormgeven. Daarom is het zeer welkom dat in dit boek een groot aantal waarderende werkvormen op een overzichtelijke manier bij elkaar gebracht zijn.

Wie al goed bekend is met appreciative inquiry, vindt in dit boek geen verrassende nieuwe werkvormen. De grote kracht van dit boek is juist het heldere overzicht van alle werkvormen met alle bijbehorende instructies voor de uitvoering. Dat maakt dit boek tot een handig naslagwerk om het gedachtegoed van appreciative inquiry in uiteenlopende situaties toe te passen.

Sigrid van Iersel is verhalenmaker. Ze helpt organisaties en ondernemende professionals om mensen in beweging te brengen met een helder en inspirerend verhaal en werkt met waarderend onderzoek. Ze is auteur van Lenig denken en Jongleren met Vermicelli.

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden