Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
8 maart 2004 | Michael Geerdink

'Doen!' van Ben Tiggelaar is geen boek dat je in één ruk uitleest. Het boek bevat immers niet alleen tekst die je tot je kunt nemen, maar vooral ook opdrachten die - als je ze serieus wilt neemt - de nodige tijd vergen. 'Doen!' is een boek van de hoop. 'Veranderen is niet gemakkelijk', zo houdt Tiggelaar de lezer voor, maar 'Toch kunnen we veranderen', als we maar begrijpen hoe gedragsverandering bij onszelf werkt. Als we weten hoe het bij ons werkt, dan beginnen we ook iets van de worsteling van anderen te begrijpen. Daarbij geldt dat persoonlijke veranderingen voorafgaan aan gezamenlijke verandering. Als jij vindt dat iets moet veranderen, dan moet jij daartoe het initiatief nemen.

In 'Doen!' presenteert Ben Tiggelaar de Basic Change Method. Deze methode is gebaseerd op psychologische inzichten en gaat uit van de gedachte dat veranderen het realiseren van nieuw (gewoonte)gedrag is. Veranderingen vinden plaats door bewust drie fasen te doorlopen:

1. get real ('wees eerlijk'),
2. make plans ('maak plannen') en
3. take action ('kom in actie').

Deze fasen worden in een helder schema gepresenteerd en overzichtelijk uitgewerkt. De vijf delen van het boek volgen de indeling van de Basic Change Method. Het volgen van deze 'Basic Change Method' is geen kleinigheid. Als je echt werk wilt maken van veranderen, dan is hard werken de weg die tot succes leidt. Het boek biedt daarbij tal van ondersteunende vragen en opdrachten.

Veel boeken over veranderkunde gaan over strategie en over cultuur en structuur van organisaties. Voor Tiggelaar zijn veranderingen pas echt doorgevoerd als ze ook waarneembaar zijn in ons gedrag. Veranderingen zijn gedragsveranderingen. Nu weet ik niet of de lezer van deze recensie wel eens heeft geprobeerd om af te vallen of te stoppen met roken, maar bij ingrijpende veranderingen kunnen intenties ('Ik wil afvallen!') en de stimuli uit de omgeving ('Dat heerlijke kroketje') elkaar wel eens lelijk in de weg zitten. Wetenschappelijk geformuleerd: de cognitieve psychologie stelt dat ons gedrag wordt gestuurd door intenties, maar volgens de behavioristen zijn het meer de prikkels vanuit onze omgeving die veranderingen in gang zetten. Tiggelaar combineert beide opvattingen: natuurlijk moet je willen veranderen, maar als je er niet voor zorgt dat je omgeving ondersteunende prikkels uitzendt, bloeden je initiatieven waarschijnlijk op den duur doodt. Ieder kent het effect van een goede cursus, de enthousiaste presentatie en de dodelijke reactie op maandag: 'Kan je even gewoon doen!'

Wie succesvol veranderingen wil doorvoeren, komt er dus niet met goede wil. Je zult eerst de valkuilen in kaart moeten brengen en die op een goede manier moeten managen.

Het hart van het boek zijn de delen 2 t/m 4. In die delen - elk onderverdeeld in vijf hoofdstukken - wordt de Basic Change Method uitgewerkt. Het lijkt allemaal tamelijk rationeel, maar Tiggelaar benadrukt het samengaan van verstand en gevoel. Door de stijl van schrijven en de talloze voorbeelden - ook uit Tiggelaars eigen gezin - is het een praktisch en zeer lezenswaardig boek geworden. Maar pas op: achter de snelle teksten en leuke anekdotes gaat een grondige literatuurstudie schuil.

Get real
In dit deel gaat Tiggelaar dieper in op het bepalen van je intenties. Welke toekomstige resultaten zijn echt van belang? Ben je in staat deze nauwkeurig te vertalen naar enkele veranderingen in het gewoontegedrag in het hier en nu? De slechtst denkbare start van een verandering zijn vage voornemens. Er liggen trouwens meer gevaren op de loer. Wat te denken van zelfbedrog bijvoorbeeld! Echt willen veranderen betekent ook steun zoeken in je omgeving. Iemand die je echt vertrouwt en die je open en eerlijk zegt waar het op staat.

Make plans
Was de veranderaar in 'Get real' vooral een schrijver, in 'Make plans' verandert zijn rol in die van acteur. Want we moeten de kracht van onze intenties niet overschatten. Ze zijn noodzakelijk, maar er is meer nodig om te veranderen. Je hebt een plan nodig, zegt Tiggelaar, een beknopt stappenplan met een warming-up, een start, tussenstappen en een vervolg. Je moet je voorbereiden op moeilijke situaties die zich zeker zullen voordoen; je moet maatregelen nemen en je trainen. Zo zullen bijvoorbeeld onze oude gewoontes ons in de weg zitten. Tiggelaar biedt drie krachtige technieken om de beproevingen te doorstaan: geheugensteuntjes, beloning en countergedrag (= ondersteunend gedrag).

Take action
Uiteindelijk gaat het om deze fase: je kunt nog zulke mooie intenties verwoorden en een fantastisch plan maken, maar uiteindelijk moet je het wel gewoon gaan doen! In de Take Action fase gaat het om het vasthouden aan je plannen en je veranderproblemen onderweg oplossen. Gedragsmeting is daarbij van groot belang. Tiggelaar beveelt ons aan om 's morgens te noteren of je de gedragsvoornemens van gisteren werkelijk hebt gerealiseerd ('Heb je echt die vijf kilometer gerend?' 'Ben je werkelijk op de fiets naar je werk gegaan?'). Een bewerkelijke zaak maar echt noodzakelijk en een goed recept om jezelf niet voor de gek te houden. En vooral: vergeet jezelf niet te belonen!

Het boek van Tiggelaar bevat veel waarheden die we allemaal wel kennen. Bijvoorbeeld D.E.R.K. Ik had er nooit van gehoord, maar het is: Doe Eerst Rot Klussen. Een goed advies want dan eindigt je dag met de leukste klus!

Ik heb het boek van Tiggelaar met erg veel genoegen gelezen. Je ontkomt bij de treffende voorbeelden van de schrijver niet aan de vraag: Hoe is dat nu bij mij? En dan is er veel te leren en te verbeteren. Inderdaad, praktische inzichten voor verandering en groei. Maar vooral ook: hard werken.

7 januari 2004 | Wim Oolbekkink

Ik geef een 8.

'Doen!' biedt een aantal inzichten en modellen die toepasbaar zijn in je eigen leven, blijken te werken en daarmee een zeer goed bruikbaar instrument vormen in een trainingsomgeving. Wat mij aanspreekt is dat Tiggelaar dicht bij huis start. Hij roept de lezer op om de inzichten over strategisch en doelgericht werken vooral op zichzelf toe te passen. Zijn vertrekpunt is de privé-situatie, daarna verbreedt hij het naar de werkomgeving en komt dan pas uit bij veranderingen in organisaties. Dat lijkt eenvoudig maar het is een feit dat veranderen in relatie tot mensen in je naaste omgeving nogal ingewikkeld is. Ontdaan van politiek correct veranderen, behaaglijke bedrijfscultuur (de volgende reorganisatie overleven we ook wel) kan een verandering in de privé-situatie genadeloos worden geanalyseerd en, indien noodzakelijk, liefdevol worden bijgeschaafd.

Al lezende bespringt me de volgende gedachte: Tiggelaar is eigenlijk een gewone jongen. Hij staat dicht bij zijn lezer. Schrijft 'gewoon' begrijpelijk Nederlands. Is 'gewoon' getrouwd met een vrouw die hem 'gewoon' kritisch tegemoet treedt. En door dat gewone wordt het heel speciaal. Het is een kweekvijver waarin naar hartelust geëxperimenteerd kan worden met gedragsverandering. En als het werkt is de vertaalslag naar de werkomgeving snel gemaakt. En daarmee wordt het een succesvol managementboek. Warm aanbevolen.

7 januari 2004 | Rob Kruse

Ik geef een dikke 8

Doen! is niet alleen doen omdat er doen op staat

'Doen!' van Ben Tiggelaar komt als geroepen voor een trainer/adviseur die de laatste tijd veel bezig is met onderwerpen als beleidsontwikkeling, -bijstelling en verandering. De Basic Change Method (waarom geen goede nederlandse omschrijving, De Basis Verander Methode?) is een op de psychologie geënte methode tot veranderen. De methode gaat uit van het principe dat veranderen het realiseren van nieuw (gewoonte)gedrag is. In drie fasen: get real, make plans en take action worden in feite gedragsintenties en verandersituaties gemanaged. Hierbij wordt aandacht geschonken aan de energie en tijd die dat vergt. De drie fasen van veranderen (maar die geldt ook voor het realiseren van een plan, hetgeen niet automatisch een verandering behoeft in te houden) worden overzichtelijk in deelstappen uitgewerkt en het geheel is in een helder overzicht weergegeven.

Winst van dit boek ten opzichte van veel veranderliteratuur is dat het veranderen niet louter wordt beschouwd als een voornamelijk rationele bezigheid. Juist het gevoel en het onderkennen van zelfbedrog (je eigen (onuitgesproken) afspraken niet nakomen en anderen verwijten maken) komen in 'Doen!' prominent in beeld.

'Doen!' biedt voor een trainer/adviseur boeiend materiaal om mensen te leren dat veranderen en het maken van plannen methodisch gebeurt op basis van verstand en gevoel.

3 november 2003 | Bert Peene

Je zou zeggen dat er in de loop van de jaren toch wel genoeg boeken over veranderingsprocessen geschreven zijn. Waartoe dan nog steeds nieuwe titels uitgeven? Wel, moeten ze bij uitgeverij Het Spectrum gedacht hebben, omdat die enorme hoeveelheid publicaties niet verhindert dat heel veel veranderingen niet het gewenste resultaat opleveren. Er moet dus nog ruimte zijn voor een nieuwe how to. Zeker een die, als we de auteur mogen geloven, nu eindelijk eens in kaart brengt waardoor veranderingsprocessen te vroeg stranden en hoe je dat kunt voorkomen.

En die pretentie heeft 'DOEN!', het nieuwste boek van managementauteur Ben Tiggelaar. Aan het eind van zijn inleiding belooft hij de lezer letterlijk groei bij het aanpakken van grote en kleine veranderingen. 'Op een effectieve én op een positieve manier.' Hij presenteert in zijn boek de door hem bedachte 'Basic Change Method', een door hem beproefd recept dat gebaseerd is op relevante inzichten uit de psychologie. Of de methode werkelijk effectief is, kan ik niet beoordelen, maar verhelderend is zij in ieder geval wel.

Volgens de cognitieve psychologie wordt ons gedrag gestuurd door intenties: je kunt alleen veranderen als dat werkelijk wilt. Volgens behavioristen zijn het meer de prikkels vanuit onze omgeving die veranderingen in gang zetten. Tiggelaar kiest geen partij maar combineert beide inzichten: natuurlijk moet je willen veranderen, maar als je er niet voor zorgt dat je omgeving ondersteunende prikkels uitzendt, bloeden je initiatieven waarschijnlijk op den duur doodt.

Dat advies sprak mij in dit boek het meest aan. Natuurlijk kende ik de begrippen intrinsieke en extrinsieke motivatie wel, maar dat laatste blijk ik toch altijd te beperkt opgevat te hebben, namelijk als zeer expliciete druk vanuit de 'veranderomgeving' (Tiggelaar). Een manager kan bijvoorbeeld besluiten zich te bekwamen in coachingsvaardigheden omdat zijn medewerkers hem dat op indringende wijze duidelijk maken of omdat zijn direct-leidinggevende simpelweg zegt: je mot! Daarmee dreig ik echter voorbij te gaan aan wat Tiggelaar de 'antecedenten' en 'consequenties' noemt: gebeurtenissen die aan het nieuwe gedrag voorafgaan of daarop volgen en die je goede voornemens danig kunnen frustreren. Dat kan van alles zijn: wurgende resultaatverwachtingen, oud zeer of een tekort aan kennis bij medewerkers, de voorkeurstijl van je collega-managers. Wil je met succes veranderingen doorvoeren, dan zul je dus eerst alle valkuilen in kaart moeten brengen en die op een adequate manier managen. Pas dan kunnen veranderingen die je wilt doorvoeren, ook doorgevoerd worden.

'Veranderen is niet gemakkelijk', luidt de eerste zin van Tiggelaars betoog en zo is het maar net. Maar de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat het volgen van de 'Basic Change Method' evenmin een sinecure is; ik vond de methode eerlijk gezegd nogal bewerkelijk. Niks aan te doen, zegt de auteur. Als je echt werk wilt maken van veranderen, is dit de weg die tot succes leidt. De ondertitel van het boek belooft nieuwe, praktische inzichten voor verandering en groei. Ik vind dat Tiggelaar die belofte meer dan waarmaakt. Bovendien heeft hij met 'DOEN!' een bijzonder prettig leesbaar boek geschreven. Wie dus nog wat vulling voor een feestdagverlanglijstje zoekt: zet hem er maar op. Je zult niet bedrogen uitkomen.

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden