Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Goed kijken begint met negeren - 'Zette mij aan tot anders kijken'
9 november 2018 | Renée Braken-Krol

Hoe kun je goed kijken als je begint met negeren? Wieteke van Zeil, is kunsthistoricus en journalist en beschrijft kunstwerken aan de hand van details.

Details die schilders in hun werk hebben vervat, en die op eerste opslag niet direct zichtbaar zijn. Juist door te focussen op één bepaald onderdeel, en de rest te negeren, zie je nog veel meer. Van Zeil hanteert een duidelijke, eenvoudige schrijfstijl die toegankelijk is voor het grotere publiek.

De titel Goed kijken begint met negeren triggerde mij vanuit mijn lean en bedrijfskundige achtergrond. De lean filosofie hanteert ‘gemba walk’, waarbij de leidinggevende de werkvloer op gaat om te kijken. Om juist met een open blik te observeren hoe dingen gaan. Hoe verhoudt zich dit tot het boek Goed kijken begint met negeren?

Van Zeil geeft korte beschrijvingen en achtergrondinformatie met een detail uit een schilderij, waarna op de volgende pagina het gehele schilderij is opgenomen. En veelal het detail niet opvalt. Dit laat zien dat je door de rest te negeren, kunt genieten van een beeld, dat anders niet was opgevallen. Voor de onderbouwingen heeft Wieteke contact gezocht met andere kunsthistorici.

Een mooi voorbeeld is een schilderij met H.P. Schouten, Het spinhuis in de spinhuissteeg. Als eerste beschrijft Wieteke het detail van de schoorsteen en de uitleg waar schoorstenen vandaan komen. Als je daarna naar het totale schilderij kijkt, valt de schoorsteen in het niet. Deze uitleg herinnert mij om vaker omhoog te kijken. En onlangs in een stedentrip, ik bewust omhoog heb gekeken naar de gevels van gebouwen. Welke schoorstenen worden in Barcelona gebruikt?

In het boek zijn een aantal mensen met interessante beroepen geïnterviewd, die de meerderheid van de dag bezig zijn met ‘kijken’, bijvoorbeeld een luchtverkeersleider, een stadsecoloog en festivaldirecteur. Deze mensen vertellen hoe zij hebben leren kijken.

De combinatie van details uit schilderijen en het gehele schilderij geeft zeven inzichten die in het dagelijks leven en werkleven ingezet kunnen worden. Zoals ‘je ziet wat je kent’. In schilderijen kijk je veelal als eerste naar wat je bekend is, en in je dagelijkse leven doe je dit ook. Daag jezelf eens uit om naar het onbekende te kijken, bijvoorbeeld dieren in een schilderij. Of naar een specifiek punt links onder. Wat is daar geschilderd? Welke details staan daar? Wat was de bedoeling van de schilder om dit te vermelden? Welke achterliggende boodschap gaf de schilder mee?

En maak deze vertaling naar je dagelijkse praktijk. Loop eens vertraagd het kantoor binnen of in je eigen huis. Wat valt je op waar je iedere dag langs loopt? Zie je de receptionisten? Zie je de tourniquet? Welke bloemen en planten kom je tegen? Hoe staan je meubels in je huis? Welk weer is het buiten? Hoe is je collega gekleed? Wat valt je op?

Ik vind dat Van Zeil op een prachtige visuele manier, die onderbouwd is met achtergrondinformatie, de combinatie maakt van een detail in relatie tot het grotere geheel. Dit boek zette mij aan tot dagelijks anders kijken naar zaken. En meer bewust kijken. Ook de combinatie met kunst, heeft mij anders doen kijken naar schilderijen. Voor ik dit boek las, zag ik een schilderij, ik keek er naar en liep weer door. Nu zie ik een verhaal. Details van schilders die iets willen vertellen, en veel meer dan je in eerste oogopslag ziet.

Goed kijken begint met negeren heeft mijn ogen meer geopend en was een mooie aanvulling op de lean filosofie, om meer bewust te kijken en te focussen op details om ze daarna in het grotere geheel een plek te geven. Door dus juist te negeren, zie je nog veel meer!

Renée Braken is bedrijfskundige en facilitair veranderkundig leidinggevende. Zij heeft ruime ervaring binnen de Rijksoverheid.


MEER Moois - Goed kijken begint met negeren
25 september 2018 | Annemiek Sierhuis

Goed kijken begint met negeren is een boek met een rijke informatiestroom over kunst, kunsthistorie en details die meer vertellen dan menigeen had kunnen vermoeden.

Het is een zwaar boek met bijna 300 pagina's. Er staan heel veel afbeeldingen in van schilderijen met meestal eerst een detail uitvergroot en daarna het hele schilderij. Het omslagt is voornamelijk felgeel. De lezer ziet in twee kleine brillenglazen onderdelen van een oud schilderij. Dat is niet meteen duidelijk. Het omslag geeft weinig weer, over de inhoud van het boek. De titel, Goed kijken begint met negeren, is pakkend. De ondertitel 'De kunst van opmerkzaamheid' geeft het woord 'Kunst' voor het eerst weer. Wat mij betreft was het niet meteen duidelijk dat het boek (zo nadrukkelijk) over het kijken naar kunst zou gaan.

Schrijfster Wieteke van Zeil (geboren in 1973) is kunsthistoricus en journalist. Dat eerste zal niemand verbazen tijdens het lezen van dit bijzondere boek. De lovende commentaren op de achterflap zijn van tv-persoonlijkheden. De link naar een managementboek is voor mij niet meteen gelegd.

Van Zeil geeft volop tips over hoe je beter kan kijken én minder je kan laten leiden door je eigen referentiekader.
Het boek start met een aantal waardevolle inzichten van haar hand:
- Goed kijken begint met negeren – over de kracht van isoleren.
- Laat je niet sturen – je wordt gemanipuleerd waar je bij staat.
- Je ziet wat je kent – iedereen neemt een 'kijkersaandeel' mee, maak er gebruik van.
- Doe alsof – inlevingsvermogen vergroot je blikveld.
- Van maken ga je beter kijken – of hoe we veel te veel in ons hoofd zitten.
- Weg met die smartphone. Uit af, in de garderobe – en niet alleen omdat je wordt afgeleid.
- De context geeft de clou – je gaat het zien als je durft te associëren.

Deze inzichten worden gevolgd door de body van het boek met ruim 50 schilderijen, voorafgegaan door een detail uit het schilderij. Deze schilderijen zijn veelal eeuwenoud. Ik had het zeker ook leuk gevonden om meer moderne werken te zien en besproken te hebben.

Auteur Van Zeil heeft een enorme kennis van de werken en de achtergronden beschreven in dit boek. Het leest prettig. Ik ben gefascineerd door de verhalen die ze vertelt. Het zijn letterlijke meesterlijke werken die in dit boek aan bod komen.
De lettergrootte is wat kleiner dan gebruikelijk.

Ik ben aangenaam verrast door de interviews met zeven interessante Nederlanders die op verschillende plaatsen in het boek zijn opgenomen. Elke geinterviewde gaat in op 'de rol van kijken in zijn/haar werk'. Leuk is hoe festivaldirecteur Sjoerd Wijnia vertelt dat hem dingen opvallen in zijn eigen leefomgeving, juist als hij moe is. De welbekende weerman Gerrit Hiemstra zegt 'als je iets echt wilt begrijpen, heb je kennis nodig bij het kijken'.
En voor mij de verrassendste is van ontwerper Paul Mijksenaar, die de bewegwijzering van Schiphol tot een hoog niveau heeft gebracht, en aangeeft dat 'hoe dichter mensen in hun eigen leefomgeving zitten, hoe slechter ze kijken. Daarom verplaats ik me in de ongeoefende kijker.' Hij licht dit toe met een situatie waarin hij met een directeur van een buitenlandse luchthaven over dat vliegveld loopt en de directeur andere wegen neemt, dan de borden aangeven. De directeur is zich er niet van bewust dat deze shortcuts niet bij alle reizigers bekend zijn.

Een mooi boek voor een ieder met belangstelling voor Kunst en/of voor beter leren kijken. Je zal nooit meer hetzelfde naar een kunstwerk kijken en waarschijnlijk ook niet naar je eigen omgeving.

Annemiek Sierhuis, fotograaf – bedrijfskundige – coach. Ze is de maker van de Creatieve Coachingskaarten.


Goed kijken begint met negeren
6 september 2018 | Peter de Roode

In dit boek biedt de auteur 56 kunstwerken aan om de lezer beter te leren kijken en zo de opmerkzaamheid te vergroten. Of dat gelukt is, is aan de lezer ter beoordeling.

Mindful kijken dus. Daarnaast komen zeven kijk-experts uit verschillende beroepen aan het woord die hun ervaringen delen over het belang en hun passie voor de waarneming. Het boek is fraai vorm gegeven door de vele afbeeldingen van kunstwerken.

De auteur is o.a. kunsthistoricus van beroep en dat is vanaf de eerste bladzijde te merken. Haar kennis is enorm groot en ze heeft een prettige vertelstijl, ze neemt je als lezer mee naar het punt waar ze langer bij wil blijven stil staan. Als lezer krijg je zo een rondleiding langs de kunstwerken die Van Zeil voor je heeft geselecteerd en daar vertelt ze het nodige bij. De opzet is origineel: een detail van een schilderij uitvergroot op de rechterbladzijde. Op de linker bladzijde het verhaal erachter, waar we op moeten letten, de context, iets over wat we zien, etc. Op de volgende bladzijde zien we het gehele schilderij en kunnen we -als we goed kijken- het detail waarnemen. Het gaat om de verwondering die de details oproepen, stelt Van Zeil en de vragen die dan naar boven komen. Soms leveren de details associaties op met hedendaagse zaken zoals de ‘Me-too-beweging’ of de witte huid van vrouwen als schoonheidsideaal. Er komen verschillende waarnemingsexperts aan het woord die door de auteur zijn geïnterviewd. Zo vernemen we van een expert in de klinische genetica dat haar volgorde van waarnemen is: kijken, dan pas denken en daarna communiceren. Eerst onbeoordeeld kijken dus. Het blijkt een belangrijk onderdeel te zijn binnen dit boek. Maar Van Zeil leert haar lezers tegelijkertijd dat objectief waarnemen onmogelijk is. We kijken allemaal met ‘bepaalde brillen’ naar de werkelijkheid. Het verhaal van een politieman die vertelde dat hij anders is gaan kijken toen hij zelf werd uitgestoten, bevestigt dit. Zijn filter is nu een ‘veiligheidsbril’. De experts zijn het erover eens dat je kunt leren kijken en dat een gevorderde kijker meer details waarneemt. De tips die we als lezer krijgen zijn o.a. : stel vragen bij wat je ziet en stel je oordeel uit en probeer zo onbevooroordeeld mogelijk te kijken. Ook zijn de deskundigen het erover eens dat details belangrijk zijn. Een van de deskundigen merkt op dat je wel prioriteit moet kunnen aanbrengen in die details. Details kunnen het verschil maken of het zicht op het geheel volkomen veranderen.

Wat beoogt Van Zeil met dit boek? Ze stelt dat kunst ons kan helpen om bewuster te leren kijken.

Toch vraag ik mij na afloop af of de auteur mij nu leert kijken. Ik denk het eerlijk gezegd niet. Ik kan niet kijken zoals zij doet door haar enorme kennis die ze inbrengt. Daarnaast associeert zij bij bepaalde prenten. Zij lijkt vooral scherp te vertellen wat er te zien valt, inclusief interpretaties. Maar ik geloof niet dat ik er beter door ga kijken. Interessant is de opmerking van weerdeskundige Gerrit Hiemstra: ‘Mensen kijken niet meer, ze zoeken alles op’. En als de auteur aan Hiemstra vraagt wat het verschil is in kijken toen hij begon en nu antwoordt hij dat hij nu meer weet en dus begrijpt en dat hij dingen weet die hij niet ziet.

Drs. Peter de Roode is zelfstandig adviseur en trainer. Hij ondersteunt organisaties bij het invoeren van grootschalige veranderingen waarbij gedragsverandering centraal staat. Hij is auteur van de boeken Meegaan of dwarsliggen, Werkvormen voor managers en Leidinggeven kun je zelf. Samen met meerdere auteurs schreef hij onder red. van Rob van Es het boek Praktijkboek Veranderdiagnose en samen met Peter van den Boom schreef hij Theatervoorstellingen in organisaties. Naast zijn schrijfactiviteiten is hij spreker en organiseert hij trainingen en seminars over actuele managementthema's.


Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden