Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Wij wijzen u graag op het volgende
Door drukte zijn de levertijden van PostNL aangepast en kan uw pakket vertraging oplopen. Door de Brexit kan de levering van Engelse boeken vertraging oplopen.
24 november 2009 | Peter de Roode

De voormalige speechschrijver van Al Gore mocht onlangs bij Oprah Winfrey zijn verhaal doen over zijn nieuwe boek. Critici zullen dan snel beweren dat hij geluk heeft omdat zijn boek de interesse heeft van één van de meest invloedrijke vrouwen ter wereld. En zeker: het helpt als Winfrey 4.500 boeken van Daniel Pink bestelt en die uitdeelt onder Harvard-studenten. Maar Pink heeft niet alleen geluk, hij heeft wel degelijk iets te melden in 'Een compleet nieuw brein' en doet dat op een zeer aangename wijze.

Daniel Pink stelt dat de linkerhersenhelft (het rationele en de logica) ons rijk heeft gemaakt en gebracht heeft tot waar we nu zijn, maar dat het nu tijd wordt om over te gaan op de rechterkant van onze hersenen. Het rechterbrein, waarbij creativiteit en empathie belangrijke begrippen zijn, zou ons nu veel meer kunnen brengen. We moeten daarom over op een 'compleet nieuw brein'.

Van de lopende bandarbeider heeft de mens zich ontwikkeld via kenniswerker naar de creatieveling en de empathicus. Door het outsourcen van veel werk naar Azië en lage lonenlanden ontstaat er bij veel mensen in dit conceptuele tijdperk in Europa angst voor baanverlies. Die angst kan het best worden weggenomen, aldus de auteur, door toegevoegde waarde te leveren met behulp van de rechterhersenhelft.

Ter controle kan een medewerker (of zijn organisatie) zich de volgende vragen stellen: kan iemand in het buitenland het goedkoper? Kan een computer het sneller? Is er in een tijdperk van overvloed vraag naar wat ik te bieden heb? Wanneer de eerste twee vragen met 'Ja' worden beantwoord en de laatste met 'Nee', is het natuurlijk flink mis. Toch zullen organisaties om de zoveel tijd het lef moeten hebben om die vragen te stellen. En ook de medewerker zal daarin zijn verantwoordelijkheid moeten nemen.

De kern van het boek wordt gevormd door de zes zintuigen (aspecten) die tot concretisering moeten leiden van 'werken met je rechterbrein'. Het eerste zintuig is 'design'. Pink plaatst daar direct de traditionele linkerhersenhelft-'functie' tegenover. Maar we kopen nu vooral design, dus denk na over de vormgeving. Een aardige anekdote in dit verband is dat Pink stelt dat Al Gore destijds geen president is geworden vanwege een slecht design-stembiljet (een hoop mensen vulden het formulier verkeerd in, waarna er veel heisa ontstond over de vraag of de stemming wel geldig was)!

Zijn tweede zintuig noemt Pink 'verhaal', de tegenhanger is van het 'argument'. Pink stelt dat we 'verhalen' mijden en dat mensen op zoek zijn naar feiten, maar dat dit een misvatting is. Ikzelf deel deze opvatting niet en constateer juist dat mensen zich laten leiden door verhalen. Emoties (in verhalen) overrulen mijns inziens altijd de ratio (de feiten).

Bij het derde zintuig 'symfonie', de tegenhanger van 'focus', herkent de lezer het gedachtegoed van Peter Senge, één van de grote inspirators van het concept van 'de lerende organisatie'. Onder symfonie verstaat Pink dat je niet naar alle muziekinstrumenten apart luistert, maar het grotere geheel beluistert. Dit holistische denken, of 'systeemdenken' is een typische rechterhersenhelft-activiteit.

Het vierde zintuig is een begrip dat iedereen kent: 'empathie'. Dit is de vaardigheid om je te verplaatsen in een ander zonder diens zorgen over te nemen. Pink zelf zegt het heel mooi: 'Menselijke emoties worden zelden in woorden vervat. Woorden zijn de modus van de rationele geest, zo is de modus van emoties het non-verbale.'

'Spel' is het vijfde zintuig. De linkerhersenhelft-tegenhanger daarvan is 'ernst'. We mogen dus ook plezier hebben in het werk, lachen is weer toegestaan. Wanneer we ergens geen plezier in hebben, zijn we zelden succesvol. En het zesde en laatste zintuig is 'zingeving'. Hierbij gaat het om begrippen als 'geluk' en 'spiritualiteit'. Nu psycholoog Martin Seligman heeft aangetoond dat geluk niet alleen tot een hoger inkomen leidt, maar ook tot een hogere productiviteit, is zingeving - met als tegenhanger 'accumulatie' - opnieuw in de belangstelling komen te staan.

'Een compleet nieuw brein' is prettig leesbaar en soms ook humoristisch geschreven. Het heeft bovendien nog een leuke uitsmijter in petto: elke hoofdstuk eindigt met een aantal wetenswaardigheden (portfolio) die u kunt aanzetten om inspiratie op te doen over het betreffende zintuig. Weliswaar zijn het Amerikaanse voorbeelden, maar met enige fantasie zijn die te vertalen naar Nederlandse voorbeelden. Een aanrader dus, dat 'compleet nieuwe brein'.

29 juli 2009 | Carla Verwijs

Bent u programmeur, advocaat of controller? En u dacht dat uw kennis en vaardigheden essentieel zijn in deze samenleving? Wen er maar vast aan: uw glorieuze dagen zijn voorbij. In de toekomst zijn het de mensen die hun rechterhersenhelft gebruiken die het gaan maken; de creatievelingen onder ons. Tenminste, dat is de boodschap van Daniel Pink in 'Een compleet nieuw brein'.

Onze samenleving is erg op de linkerhersenhelft gericht. Links staat voor logisch, analytisch en sequentieel. Maar nu we van het 'informatietijdperk' naar het 'conceptuele tijdperk' gaan, wordt de rechterhersenhelft belangrijker. Rechts staat voor niet-lineair, intuïtief en holistisch. Al het werk dat geautomatiseerd kan worden, goedkoper gedaan in Azië en waarvan het resultaat niet iets toevoegt in deze wereld van overvloed, loopt het risico overbodig te worden.

In het nieuwe Conceptuele Tijdperk is er volgens Daniel Pink behoefte aan de volgende zes talenten: ontwerp, verhalen, symfonie, empathie, speelsheid en zingeving. In 'Een compleet nieuw brein' beschrijft hij elk talent en geeft suggesties hoe u het zelf kunt ontwikkelen. Vandaag de dag moeten we allemaal ontwerpers zijn, al zullen we nooit Matisse of Dali worden. Alles om ons heen is ooit door iemand bedacht. Een voorbeeld waar het ontwerp mank liep, is het stemformulier voor de presidentsverkiezingen met Bush en Gore in een van de Amerikaanse staten. Veel mensen stemden niet op de persoon van keus of stemden dubbel, waardoor hun stem ongeldig werd. Later bleek dat het formulier en bijbehorende instructie onduidelijk waren. Een ontwerpfout die de geschiedenis heeft bepaald!

Verhalen helpen de context beter te begrijpen en zijn gemakkelijker te onthouden. Bij bijvoorbeeld huisartsen is al gebleken dat ze profiteren van het luisteren naar verhalen van hun patiënten, tegenover het langslopen van een lijst van feiten. U kunt leren verhalen te vertellen door mini-verhaaltjes te schrijven of door te luisteren naar levensverhalen van anderen.

In het symfoniedeel neemt Pink tekenlessen. Zo leert hij het geheel zien, met de delen in proportie. Het resultaat is in het boek te zien, het is een hele vooruitgang. Bij symfonie gaat het allemaal om relaties. Creatieve mensen zien relaties die anderen niet zien, vaak buiten de grenzen van het domein van expertise.

In het informatietijdperk werd empathie vaak afgedaan als iets softs. Maar empathie is juist iets wat ons onderscheidt van computers. Empathie heeft met emoties te maken, voornamelijk non-verbaal. We komen veel te weten over hoe mensen zich voelen als we hun gezichten goed leren lezen.

Speelt u nog wel eens en wanneer heeft u voor het laatst spontaan gelachen? We lijken vast te zitten in een korset die elke spontaniteit beperkt. Pinks tip is om een lachsessie te volgen. Of ga gamen, of cartoons van onderschriften voorzien. Het helpt uw rechterbrein te stimuleren, door verschillende perspectieven te zien en patronen te herkennen.

Pink beschrijft ook de hang naar zingeving. We leven in een tijdperk waarin we niets te kort komen, daarom zoeken steeds meer mensen naar zingeving. Ook bedrijven willen laten zien dat ze niet alleen voor het grote geld gaan en op een of andere manier bijdragen aan een betere wereld. Pink raadt aan een sabbat te nemen en alles wat met werk te maken heeft die dag te negeren. Bewandel eens een labyrint of, heel eenvoudig, zeg eens vaker 'dank je wel'.

Daniel Pink is voormalig speech schrijver voor het Witte Huis. Dat hij gewend is voor een breed publiek te schrijven is merkbaar: de tekst leest als een trein en is een boeiend verhaal. Veel van de voorbeelden beschrijft hij vanuit zijn eigen ervaring.

De Engelse versie van dit boek verscheen in 2005. In de jaren ertussen is er een en ander veranderd en we kunnen concluderen dat we ons midden in de creatieve beweging bevinden. Veel IT-banen zijn inmiddels naar andere landen verdwenen. Het conceptuele tijdperk komt er aan dus u kunt maar beter zorgen dat u er klaar voor bent!

Deze recensie is geschreven op basis van het Engelse origineel 'A Whole New Brain'.

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden