Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Een nieuw kapitalisme voor een wereld in verwarring
2 maart 2021 | Frank van Kuijck

Er is geen programma op TV en je kunt  geen krant openslaan of het gaat over grote en mondiale vraagstukken. Er is veel maatschappelijke onvrede. Biodiversiteit, CO2, de huidige pandemie en een breed duurzaamheidsvraagstuk.

Allemaal kwesties over de vraag hoe laten we de wereld ‘beter achter' en zorgen we niet voor een groter verval? Want één ding is duidelijk: zoals we nu omgaan met de aarde is niet duurzaam. Dat is ook het thema van het boek Een Nieuw Kapitalisme van Rebecca Henderson.

Na de 2de wereldoorlog was sprake van wederopbouw. Daarna heeft het economisch denken lange tijd - ook nu nog vaak - in het teken gestaan van maximalisatie van aandeelhouderswaarde. Het kortetermijndenken dat daaruit voortkomt is niet lang(er) vol te houden. De wereld raakt uitgeput. Dat maakt ook het boek Een Nieuw Kapitalisme meer dan duidelijk. Rebecca Henderson presenteert de uitdagingen in het begin van haar boek. Vervolgens maakt zij aan de hand van casussen duidelijk welke bedrijven het verschil inmiddels maken of juist lijken te falen.

Welke lessen zijn te leren? Hoe komt de noodzakelijke verandering tot stand? Welke ingrediënten dragen bij aan succes? Rebecca Henderson beschrijft hoe succes tot de mogelijkheden kan gaan behoren en waar valkuilen liggen.

In 8 hoofdstukken beschrijft ze de problematiek, komt met oplossingen en geeft ook aan wat een individu hieraan bij kan dragen.
De kern is het loslaten van kortetermijndoelstellingen. En geloof in het feit dat geld verdiend kan worden en tegelijkertijd het goede doen. Om deze puzzel te kunnen succesvol te leggen geeft de auteur 5 aandachtspunten. Deze zijn:
- Gedeelde waarden creëren: met werknemers, investeerders en overige betrokkenen. Wat drijft ons echt, los van kortetermijnrendement?
- Organisatie met een hoger doel: door werknemers en randvoorwaarden belangrijker te maken (high road organisaties).
- Financieel herstructureren: door niet financiële indicatoren belangrijker te maken, gelijkgestemde investeerders te zoeken en transparant te zijn over investeringen en de impact van veranderingen.
- Tot samenwerking komen: omdat een individu of een individueel bedrijf ‘het' niet alleen kan. Bedrijf, bedrijfstak, overheid en toezichthouders moeten samenwerken om grotere doelen te bereiken.
- Hervorming van onze instituties en overheden door passie, geloof en samenwerking.

Elk van de 5 aandachtspunten komt na twee inleidende hoofdstukken apart aan bod. Henderson legt de opgave uit aan de hand van praktijkvoorbeelden. En omschrijft het verschil in het oude versus het nieuwe denken.

De boodschappen in het boek zijn zeker niet hemelbestormend. De impact van het boek zit ‘m in het begrijpelijk en compleet presenteren van de noodzaak van verandering en de reis hier naartoe. Het boek is zeker niet deprimerend. Door in te gaan op bedrijven die op één of meerdere aandachtspunten resultaten hebben bereikt ontstaat vertrouwen en enthousiasme.

Denk positief in plaats van, ja maar. Of ik kan als individu het verschil toch niet maken. Ook voor die gedachten heeft Henderson een aantal boodschappen met 6 omschreven concrete tips en acties:
- Ontdek je eigen hogere doel: waar wil je voor gaan
- Doe iets nu: wat zou je nu kunnen en willen veranderen om een eerste aanzet te geven tot een ‘betere wereld'. Hoe klein ook vele kleine initiatieven maken het verschil
- Ga om met mensen die hetzelfde doel hebben: samen ontstaat meer tractie
- Ga voor de overheid werken: er zijn slimme en capabele mensen nodig
- Ga de politiek in: maak het verschil door mee te doen
- Zorg goed voor jezelf en doe dingen met plezier
Uiteraard zullen die boodschappen niet op eenieder van toepassing zijn.

Het boek Een Nieuw Kapitalisme spreekt aan. Het is toegankelijk en positief van toon. Het geeft concrete handvatten. De auteur beschrijft maatschappelijke situaties die duidelijk maken dat het huidige adagium van maximaliseren van aandeelhouderswaarde niet duurzaam zal en kan zijn. Dat illustreert de auteur bovendien met voorbeelden. Denk aan bijvoorbeeld de gele hesjes of bedrijven die worden afgestraft omdat zij geen aandacht hebben voor maatschappelijke vraagstukken. De boodschap is dat echt menselijke bedrijven ook geld kunnen verdienen en toch doen wat nodig is. Concreet: anders denken en anders doen en niet alleen denken aan de korte termijn poen. Want voor mij is duidelijk dat bedrijven die deze denkwijze blijven aanhouden niet zullen overleven.

Frank van Kuijck is een zeer gedreven onafhankelijk en zelfstandig professional in toezicht en advisering binnen de publieke sector. Hij is oprichter en eigenaar van het adviesbureau Toetssteen BV (www.toetssteen.com). Hij is kritische sparringpartner voor toezichthouders, bestuurders en organisaties om te helpen deze naar een hoger plan te krijgen. Specifieke aandachtsgebieden naast audit en verslaggeving zijn governance, control, risicomanagement en bedrijfsvoering. Deze laatste ook vanuit de specialisatie als operational auditor. Hij heeft een achtergrond als Partner in de audit en adviespraktijk bij Deloitte en is docent Auditing aan de UVT Tilburg.


Een nieuw kapitalisme voor een wereld in verwarring - 'Realistisch'
5 januari 2021 | Elly Stroo Cloeck

Duurzaamheid en kapitalisme, gaat dat nu wel of niet samen? De meningen zijn verdeeld. Fijn dus dat er weer een bijzonder informatief en gedetailleerd boek verschenen is met een duidelijk betoog over waarom wèl en hoe dan.

Gelukkig is Een nieuw kapitalisme voor een wereld in verwarring van Rebecca Henderson geen juichverhaal, er staan meer dan genoeg misstanden en obstakels in om het realistisch te maken.

De kern van het boek is dat winst maken en een hoger doel hebben best samengaan. Als voorbeeld wordt afvalbedrijf Njorsk Gjenvinning (NG) gebruikt. De nieuwe CEO denkt met het circulair maken van de afvalverwerking zowel CO2 uitstoot & klimaatverandering te kunnen aanpakken als het groeiende tekort aan ruwe grondstoffen. Hij verandert het businessmodel van puur afvalverwerking naar handel in gerecyclede grondstoffen. De transformatie kost een vermogen, maar door schaalvoordeel wordt NG (weer) winstgevend. Succesverhaal!

Henderson ziet dat veel andere CEO's ook een hoger doel hebben, maar ‘worstelen met het integreren ervan. Het moet nog gekoppeld worden aan een strategie, of gecommuniceerd aan de werknemers'. Dit komt wat hypocriet over, Henderson verklaart het beeld van woke-washing dat dit bij mij oproept door ‘onwil om de eerst-winst-filosofie los te laten, niet sentimenteel over te willen komen', en weestand van investeerders. Gaan we met dit soort leiders de wereld redden?

In het begin van het boek slaat Henderson ons met schokkende feiten om de oren: Het cementbedrijf CEMEX bijvoorbeeld gebruikt veel energie, maar 25% daarvan is (al) hernieuwbaar. Joepie! Echter, het stoot evengoed 48 miljoen ton CO2 uit. De (verborgen) kosten van CO2 uitstoot, door schade aan gezondheid en milieu wordt geschat op $80 per ton, wat voor CEMEX dus neerkomt op 4 miljard. De winst van CEMEX is maar 2,6 miljard. Wat een vertekening van de ‘prestaties' van dit bedrijf! En zo zijn er nog heel veel bedrijven.

Hiermee is de toon wel gezet. Het boek gaat verder met een analyse van de huidige situatie èn hoe we dit kunnen aanpakken. Ook hier veel voorbeelden (met name Unilever) die vrij diepgaand zijn uitgewerkt. Dat komt waarschijnlijk omdat de auteur bij deze bedrijven als adviseur betrokken was.
Henderson vindt trouwens de aanname dat 'investeerders altijd voor de kortetermijnwinst gaan' te kort door de bocht. Dat verklaart niet de hoge koersen of succesvolle beursgang in combinatie met jarenlange, torenhoge (aanloop-)verliezen van veel bedrijven.

Anderzijds bleken investeerders van Walmart niet overtuigd van de positieve langetermijneffecten van verhoging van de minimumlonen en de introductie van online-dienstverlening. Henderson wijt het aan gebrekkige informatieverstrekking en stelt dat ‘accounting de sleutel is tot het redden van onze beschaving'. Denk aan het beter meetbaar maken van cultuuraspecten en de ESG-standaardisatie. Ook de verhouding tussen investeerders en bestuurders komt aan bod, met een inkijkje in de B-corps, en de nadelen van die constructie.

Een interessante invalshoek is die van de zelfregulering van bedrijven, met veel voorbeelden van successen en mislukking. Bij dat laatste hoort een lang stuk over de problematiek van palmolie en ontbossing. Duidelijk is dat bedrijven onderling wel zaken kunnen afspreken, maar als niet iedereen meedoet, en de overheid niet handhaaft, is het resultaat teleurstellend. Key is dus samenwerking tussen bedrijven en overheid.

Het laatste hoofdstuk gaat over wat wij zelf kunnen doen. Het boek geeft 6 stappen:
- Ontdek je eigen hogere doel;
- Doe iets, nu;
- Neem je waarden mee naar je werk;
- Ga voor de overheid werken;
- Ga de politiek in;
- Zorg goed voor jezelf en doe de dingen met plezier.

Met dat laatste punt wil ze zeggen dat je niet de last van de hele wereld op je schouders hoeft te nemen. Een klein beetje impact is al genoeg om iets op gang te brengen. Als een kiezeltje wat met een heleboel andere kleine steentjes een lawine vormt en een bergwand laat instorten.

Dit boek is zeer informatief, dat blijkt wel. Ik heb hier weer veel van opgestoken! Jammer is dat dit boek, zoals veel boeken die uit het Engels zijn vertaald, vrij lange en omslachtige zinnen heeft. Begrijpelijk, als je letterlijk wilt vertalen. Ook zijn er bij de vertaling wat foutjes ingeslopen.

Het boek is realistisch over de moeite die het zal kosten om een nieuw kapitalisme te verwezenlijken. Tegelijkertijd is Een nieuw kapitalisme voor een wereld in verwarring een positief boek, de noodzakelijke ontwikkelingen lijken haalbaar en er gebeurt ook steeds meer, bij bedrijven, overheden en personen.
Ook ik ben een kiezeltje aan het worden door dit soort boeken!

Elly Stroo Cloeck is project- en interim-manager op het gebied van Finance, Internal Audit en Risk Management via haar bedrijf ESCIA. Daarnaast schrijft ze recensies en samenvattingen van managementboeken.


Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden