Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
19 december 2014 | Peter Bosma

Als manager en supervisor werk ik in veel verschillende situaties samen met anderen. Vaak ben ik benieuwd naar wat die mensen bezighoudt en beweegt en daarom stel ik vragen. Maar de juiste vraag ligt niet altijd voor de hand, en ik zou willen dat ik mijn vragen zo formuleer dat mijn oordelen, aannames en suggesties er niet in bij voorbaat al inzitten. Ik hoop dat ik met het bestuderen van het boek ‘De kunst van het vragen stellen’ mijn manier van vragen stellen tot meer ‘kunst’ kan verheffen.

Het eerste deel van ‘De Kunst van het vragen stellen’ van Willem Verhoeven gaat over het belang van een vragende basishouding. Door als manager of hulpverlener een ‘stellende’ houding te hebben stel je jezelf als het ware ‘boven’ de ander. Vragen stellen alleen is niet genoeg voor een vragende basishouding. Volgens Verhoeven moet je om zo’n houding te hebben aan een flink aantal kenmerken voldoen, en je moet je bewust zijn van een aantal vuistregels en daar dan ook naar handelen.

Een goede vraag is een vraag die werkt. Welk effect een vraag heeft op de ontvanger wordt (mede) bepaald door de kwaliteit van een vraag. Goede vragen dienen te voldoen aan een flink aantal, in het boek opgesomde, criteria. Het eerste en belangrijkste criterium is volgens de auteur, of een vraag inderdaad een vraag is, en niet een in een vraag verpakt bevel. De ander dient de vraag als een vraag te ervaren.

Verhoeven stelt dat het op zich goed is dat problemen die er zijn opgelost worden, maar als je dat voortdurend dan leid je in feite een reactief leven. Verhoeven beveelt aan om door middel van vragen een meer ambitiegericht te leven. Daarop volgt een uitleg van een aantal technieken die we kennen van het ‘oplossingsgericht werken’. Bijvoorbeeld de droomvraag; die je uitdaagt tot het uitspreken van een moeilijk te realiseren toekomstbeeld. Wat is bijvoorbeeld je ultieme droom voor 2015?

In het boek wordt een diversiteit aan situaties en thema’s aangedragen. Onderwerpen als ambities, teamontwikkeling, optie- en actievragen en een vragende houding bij veranderingen. Ook is er een hoofdstuk gewijd aan valkuilen voor de vragensteller. Elk onderwerp wordt ontrafeld en voorzien van tips/trucks en vooral veel voorbeeldvragen.

Verhoeven biedt met zijn prettig geschreven werk de mogelijkheid om vanuit verschillende invalshoeken naar situaties te kijken. Het bevat een veelheid aan voorbeelden van ‘betere’ vragen. Het is een compacte samenvatting van zeer uiteenlopende onderwerpen, modellen en theorieën. En in die zin vooral een eclectische weergave van, persoonlijk opgedane, kennis en ervaring. Dat maakt het niet minder bruikbaar, maar ik kan me voorstellen dat lezers met wat minder achtergrondkennis de verbanden en samenhang van verschillen invalshoeken wellicht onvoldoende kunnen plaatsen. Tevens moet opgemerkt worden dat het belang van het stellen van een goede vraag één invalshoek is. Een andere is, ik citeer; ‘probeer niet een ‘goede vraag’ te stellen. Wat je moet doen is: luisteren – naar wat iemand letterlijk zegt. En dan komen de vragen vanzelf’.

De kunst voor veel managers, hulpverleners en anderen met een op interactie gericht beroep om de vaak stellende houding te verruilen voor een vragende attitude. Dit boek van Willem Verhoeven heeft me daarbij geholpen, mijn conclusie is dan ook dat ‘De kunst van het vragen stellen’ een leerzaam boek is. Verhoeven zelf tot slot citeert Anthony Jay, die stelt: ‘De oncreatieve geest ziet foute antwoorden, maar het vergt een creatieve geest om verkeerde vragen te ontdekken’. Waarvan akte!


17 februari 2010 | Christèle Warmerdam

Als adviseur bij Adviestalent wil ik graag weten wat mensen beweegt. Hiervoor luister ik. En stel ik vragen. Een goede vraag stellen is altijd weer een uitdaging. Hoe verwoord ik mijn vraag zonder suggestief te zijn of me te verliezen in mijn eigen oplossingsenthousiasme? Met het boekje 'De kunst van het vragenstellen' van Willem Verhoeven hoop ik mij verder in deze kunst te bekwamen.

Willem Verhoeven begint zijn verhaal met de deductieve aard van het onderwijs. Veel onderwijs is zo vormgegeven dat je eerst de theorie leert om van daaruit verschijnselen in de praktijk te verklaren. Deze manier van leren doet weinig beroep op ons waarnemingsvermogen. En dat is jammer. Juist door bewust waar te nemen krijg je feedback op je handelen en kun je je prestaties verbeteren.

Denk bijvoorbeeld aan iets dat je heel graag wilt kunnen. Soms ben je dan zo gebrand op presteren dat je vergeet te bekijken wat je actie uithaalt. Verhoeven noemt dit 'trying hard' en geeft hiervan een aantal mooie voorbeelden. Een sprekend voorbeeld vind ik de tennisser die het maar niet lukt om zijn service in te slaan. Zodra hij de bal raakt, vervloekt hij zichzelf. Als zijn coach vraagt waar de bal is neergekomen, heeft hij dit niet gezien. De vraag van de coach dwingt de tennisser om echt te kijken en daarmee de geest te focussen op 'waarnemen' in plaats van 'besturen'. De kunst van het vragenstellen zit hem in het creëren van dit bewustzijn.

'De kunst van het vragenstellen' is hiermee een korte en bondige weergave van de inzichten over het stellen van vragen gericht op coaching. Verhoeven stipt meerdere theorieën en modellen kort aan. Het boekje is daarmee met name geschikt voor lezers die al enige voorkennis hebben. Zelf mis ik deze kennis.Voor mij had een iets uitgebreidere bespreking van de modellen en theorieën het boekje verreikt.

Ik hoopte door het lezen van het boekje betere vragen te leren stellen. Hier geeft Verhoeven kort wat handvatten voor. Maar wat mij vooral bijblijft, is dat ik niet teveel moet denken en té hard moet proberen om de juiste vraag te formuleren. Want zoals Verhoeven betoogt: een beoordelende geest leert niet!


Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden