Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Een beloofd land - 'Must read'
7 januari 2021 | Louis Thörig

Kort na het einde van zijn presidentschap begon Barack Obama met het schrijven van zijn presidentiële memoires. Het resultaat mag er zijn. Wow, wat een prachtig geschreven persoonlijk en politiek verhaal.

Obama beschrijft zichzelf alsof hij haast per ongeluk president geworden is. Hij zou van de Verenigde Staten weer Een beloofd land maken en mocht acht jaar lang de machtigste man ter wereld zijn. Op 17 november 2020 verscheen het eerste deel. Saai is het allerminst. Een met grote taalvaardigheid geschreven boek van 850 pagina's. Daarin geeft Obama een hele persoonlijke, boeiende en openhartige inkijk in zijn ontwikkeling met vele ups en downs van zijn bescheiden opbouwwerkerschap in Chicago, tot president van de VS en de eerste drie jaar van zijn presidentschap.

Om maar een paar politieke thema's te noemen: de samenstelling van zijn kabinet, de voortdurende loopgravenoorlog tussen Republikeinen en Democraten, de Amerikaanse Senaat met als struikelblok zijn politieke kwelgeest de Republikeinse leider in de Senaat Mitch McConnel, de strijd om het zorgstelsel ‘Obamacare', de rassenproblematiek, de dood van Osama bin Laden, de oorlog in Afghanistan en Irak, de mondiale financiële crisis, de toenemende ongelijkheid in Amerika en nog veel meer politieke items passeren de revue.

Op persoonlijk vlak komen Obama's uitleggerigheid, zijn optimisme en hooggestemde idealen, zijn vasthoudendheid, zijn zelfspot en humor, zijn Afro-Amerikaanse afkomst, de betekenis van zijn intelligente echtgenote Michelle en zijn rol als vader aan bod. Informatief zijn de ontboezemingen over de inrichting en het reilen en zeilen van het Witte Huis. Voor een belangrijk Witte Huisinitiatief zijn soms maanden van voorbereiding nodig. Daar zijn tal van vergaderingen voor nodig met allerlei instanties, geïnteresseerde belanghebbenden en misschien wel met honderden medewerkers.

Bijzonder is de keuze voor het fotomateriaal dat is opgenomen in het boek. In het onderdeel ‘Renegade' laat Obama als president een fundamentele eigenschap van zijn politieke karakter zien: hij is een hervormer, behoudend wat temperament betreft, zo niet wat zijn visie aangaat. In de eerste honderd dagen van zijn regering werd hij geconfronteerd met een grote financiële crisis in de VS met internationale neveneffecten en bestond er geen ruimte voor het maken van fouten. Elke stap die werd gezet telde. En elke Amerikaan hield het nauwlettend in de gaten. Kunnen we het financiële stelsel weer op gang brengen. Maar het lukte gelukkig om een volledige economische crisis te voorkomen.
Pas daarna was er tijd om structurele veranderingen door te voeren binnen de belastingen, het onderwijs, de energie, de gezondheidszorg, arbeidswetten en immigratie. De thema's waarvoor hij immers campagne had gevoerd en gekozen was als president.   

In het onderdeel ‘De goede strijd' vertelt Obama hoe eerst sommige van zijn illustere voorgangers geprobeerd hebben om een systeem van universele gezondheidszorg in de VS op poten te zetten maar telkens op onoverbrugbare weerstand stuitten onder meer door de loopgravenoorlog tussen Democraten en Republikeinen. Aan dit grote onvoltooide werk moest toch eens een einde komen in de Amerikaanse samenleving. Inmiddels waren meer dan 43 miljoen Amerikanen onverzekerd, de premies voor gezinsdekking waren sinds 2000 met 97 procent gestegen en de kosten liepen verder op. Obama's belangstelling voor de gezondheidszorg ging verder dan alleen maar beleidsmaatregelen of politiek: het was iets persoonlijks. Zo begon Obama zijn plannen voor een universeel gezondheidszorgsysteem te ontwikkelen. Kwalitatief goede zorg voor alle mensen, ongeacht hun financiële omstandigheden. Diverse voorstellen werden getorpedeerd. Desondanks, na veel gesteggel en talrijke compromissen, vond op 21 maart 2010 uiteindelijk de definitieve stemming plaats voor Obamacare. Het was gelukt om een wetsvoorstel van 906 pagina's met een kleine meerderheid van zeven stemmen aangenomen te krijgen. De zorgwet ‘Obamacare' is een feit. Obama had zijn belofte waargemaakt.

In het onderdeel ‘De wereld zoals hij is' beschrijft Obama hoe onmachtig de machtigste man van de wereld toch kan zijn. Boeiend is het verhaal over zijn eerste reizen naar Rusland en China en ontmoetingen met de desbetreffende regeringsleiders. Obama weet menig regeringsleider met enkele opvallende karakterschetsen op een ludieke wijze neer te zetten. Op 9 oktober 2009 kreeg Obama plotseling te horen dat hij de Nobelprijs voor de Vrede had gewonnen. In plaats van deze prijs te zien als een verdienste zag hij de prijs meer als aanmoediging om zaken een impuls te geven. Obama's ultieme doel was om voor het einde van zijn presidentschap een groot internationaal klimaatverdrag te sluiten. Maar in de VS stuitte Kyoto op een betonnen muur. Zo kon het gebeuren dat Amerika één van de vijf landen was die niet aan het verdrag deelnamen. Ondertussen bereidde de VS zich voor op een interim klimaatverdrag waarvoor Obama achter de schermen soms harde onderhandelingen moest voeren. Zeven jaar later zou het van wezenlijk belang blijken voor het klimaatakkoord van Parijs.

Ten slotte, ‘Een beloofd land' is het eerste deel van Barack Obama's memoires en schetst een portret van verantwoordelijk, betrouwbaar en redelijk leiderschap. Ik heb het met heel veel plezier gelezen en kijk uit naar het tweede deel. De afwisseling van intieme privé, persoonlijke en politieke ervaringen, zijn leiderschapslessen, zijn organisatietalent, zijn manier van omgaan met conflicten, zijn diplomatieke eigenschappen, zijn aanpak en gave om briljante en inspirerende toespraken te houden en, niet te vergeten zijn lessen hoe te zorgen voor een goed besluitvormingsproces als baas van het Witte Huis, te veel om op te noemen, zijn interessant leesvoer. Een ‘must-read'.

Louis Thörig is verbonden als master- en bachelorthesisbegeleider aan de afdeling Organisatiewetenschappen, Faculteit Sociale Wetenschappen, Vrije Universiteit Amsterdam. Hij was tot 1 augustus 2011 werkzaam als global communications manager op het hoofdkantoor van IOI-Loders Croklaan (www.croklaan.com) in Wormerveer. Hij heeft zijn MBA behaald bij Business School Nederland, de Action Learning MBA. In 2005 is bij Boom Onderwijs zijn boek 'Operationele communicatie' verschenen. Dit studieboek is bedoeld voor studenten communicatie op HBO-niveau. Verder is Thörig amateurmusicus. Thörig is radiopresentator bij de Concertzender.


Leiderschapslessen uit Een beloofd land
15 december 2020 | Rudy Kor

In een goed geschreven boek van 850 pagina's laat Obama op veel plaatsen zien hoe onmachtig de machtigste man van de wereld ook vaak is. En dat ook hij de wereld met vallen en opstaan maar een klein stukje beter kan maken.

In Een beloofd land komen de verschillende kanten van Obama aan bod, de echtgenoot, vader, politicus en ‘baas' van de organisatie Het Witte Huis. In de context van Managementboek.nl heb ik me al lezend vooral gericht op (een selectie van) relevante passages voor managers en deze samengevat in een aantal lessen voor managers.

Een boek van de man die ‘boven de zaak' woont
Naast de stapels ‘theorie boeken voor managers' komt er elk jaar wel een aantal ‘ervaringsboeken' c.q. biografieën uit. Dit zijn boeken geschreven over het doen en laten van ‘bazen'. Soms door henzelf geschreven, soms door derden. Boeken over Napoleon, Churchill, oud-minister president Lubbers en Iger over zijn leven als CEO van Disney. Er wordt in de wereld van uitgevers en boekenhandelaren wel gefluisterd dat dit type boeken het liefst door managers wordt gelezen.

Valt het boek van Barack Obama Een beloofd land hier ook onder? Het boek, of in ieder geval delen van het boek, is relevant voor managers. Het geeft namelijk (naast veel USA politiek gedoe) een blik in de organisatie van het bedrijf dat het Witte Huis ook is. Verder kom je te weten hoe de hoogste baas van die organisatie, de man die met zijn gezin ‘boven de zaak woont', vol zelfreflectie, in het leven staat.
In plaats van een ‘gewone' recensie (daar hebben de dagbladen al vol mee gestaan) heb ik ervoor gekozen om uit zijn boek tien lessen over management te destilleren.

Weet wanneer je afstand moet nemen van opvattingen van mensen
Voor managers die persoonlijk of zakelijk een goede relatie hebben met iemand die uitspraken doet die smadelijk zijn voor de eigen positie, is de Wright affaire leerzaam. Dominee Wright is ‘iemand die een klein, maar belangrijk aandeel had in het proces om me te vormen tot wie ik nu was.' In gesprek met diverse media zegt dominee Wright onder meer dat de Amerikaanse regering achter de aidsepidemie zat. Daarmee brengt hij Obama in verlegenheid. Obama neemt de lezer mee in zijn worsteling: hoe lang kun je loyaal blijven aan mensen die veel voor je hebben betekend en wanneer is het tijd om publiekelijk afstand te nemen?

Accepteer dat er altijd wel ergens puinhopen ontstaan
Voor veel overheidstaken zijn geen specifieke instructies vanuit het Witte Huis nodig. Maar talloze organisaties hebben wel de dagelijkse aandacht nodig, die willen beleidsvoorschriften ontvangen, of hulp bij het aanstellen van personeel of omdat het systeem vastloopt door interne problemen.
Na afloop van zijn eerste wekelijkse Oval Office-vergadering vraagt Obama aan een medewerker, die onder zeven eerdere presidenten heeft gewerkt, of hij hem advies kon geven over het besturen van de uitvoerende tak van de overheid. Het antwoord was dat Obama maar van één ding zeker kon zijn: op elk moment van de dag is er wel ergens iemand die er een puinhoop van maakt.

Wek geen grootse verwachtingen die je niet kunt waarmaken
Op verschillende pagina's in het boek valt te lezen dat Obama, in de verkiezingsstrijd, maar ook in het begin van zijn presidentschap, verwachtingen creëerde die hij vaak niet kon waarmaken. Zo zegt hij tegen zichzelf... ‘dat ik nooit meer mijn grote mond open mocht doen om verwachtingen te wekken die, gezien de omstandigheden, onmogelijk gerealiseerd konden worden.'

Accepteer dat er bij complexe problemen geen perfecte oplossing bestaat
Wat Obama al snel ontdekte over het presidentschap is dat er voor geen enkel probleem dat op zijn bureau terecht kwam, een zuivere 100 procent afdoende oplossing was. Als dat wel zo was, dan had volgens hem iemand anders, in de lagere echelons van de hiërarchische structuur, dat probleem al wel opgelost. Zijn lering is dat het team vanuit elke denkbare hoek naar het probleem keek, dat geen mogelijke oplossing meteen afgewezen werd en dat alle betrokkenen - van de hoogste kabinetsminister tot de laagste medewerker in de kamer - de kans hadden gekregen om hun mening te geven.

Zorg voor het inrichten van een goed besluitvormingsproces
Bij complexe vraagstukken zorgt Obama voor een besluitvormingsproces waarbij hij zijn eigen ideeën aan de kant kan zetten en echt kan luisteren, de feiten en logische redenering zo goed mogelijk kan volgen en die afwegend naast zijn eigen ideeën en principes kan zetten. Daardoor lukt het hem om moeilijke besluiten te nemen en ‘s nachts nog steeds rustig te slapen, in de wetenschap dat naar zijn idee niemand in zijn positie met dezelfde informatie een beter besluit had kunnen nemen. Een goed proces betekende ook dat hij elk lid van het team het gevoel kon geven dat hij mede-eigenaar van het besluit was, waardoor er een betere uitvoering kan zijn.

Obama heeft een kloek boek van zo'n achthonderdvijftig pagina's opgeleverd. Het boek is opgebouwd uit zeven delen, met (vage) titels als ‘De weddenschap', ‘Renegade' of ‘In de ton'. De lezer wordt niet geholpen bij het lezen met paragrafen of tussenkoppen. Ook een index ontbreekt, wat bij een boek van dergelijke omvang, met veel namen en situaties, wel handig was geweest. Bijzonder zijn de foto's die hij in het boek heeft opgenomen; ze vangen zijn erfenis op een manier die woorden alleen niet kunnen doen. Obama heeft een mooie pen, al gebiedt de eerlijkheid te zeggen dat ik de Nederlandse vertaling heb gelezen. Deze is door vier vertalers(!) samen gedaan en deze ‘coproductie' van Obama en het viertal heeft een prettig leesbaar boek opgeleverd.

In zijn voorwoord zegt Obama dat hij drie motieven had om het boek te schrijven. Laat ik ze alle drie kortbij langs gaan. Hij wilde een eerlijke weergave van zijn tijd in functie geven. Die weergave krijgen we en of het eerlijk is kunnen we niet beoordelen. Hij maakt zijn toezegging waar dat hij ‘het gordijn een beetje wilde opentrekken' en de mensen eraan wilde herinneren dat ondanks alle macht en de uiterlijke schijn, het presidentschap nog altijd gewoon een baan is.

En of zijn derde motief, het enthousiasmeren van jonge mensen voor het werken bij de overheid, gerealiseerd is valt nu niet te beoordelen. Hij wil hen een boodschap meegeven bij het zoeken naar zin in hun bestaan. Of zoals hij het zelf zegt, ‘door alleen op iets te mikken wat groter was dan mijzelf kon ik uiteindelijk een omgeving en doel voor mijn leven vinden.'

Een beloofd land laat op veel plaatsen zien hoe onmachtig de machtigste man van de wereld vaak is. En dat ook hij de wereld met vallen en opstaan maar een klein stukje beter kan maken, ook al wil hij meer.

Rudy Kor is zelfstandig organisatieadviseur en auteur van diverse managementboeken. Tot voor kort werkte hij (als partner) bij Twynstra Gudde. Hij startte zijn werkzame leven bij Philips in Eindhoven. Als adviseur helpt hij (project)managers bij het effectiever inrichten van hun projecten. Als veel-lezer wordt hij gedreven door nieuwsgierigheid. Voor de lezer die benieuwd is wat anderen van een boek vinden, schrijft hij recensies voor Managementboek.nl


Een beloofd land - 'Een genot om te lezen'
2 december 2020 | Henk Jan Kamsteeg

Soms vraag ik mij af waarom ik zo van lezen houd. Na het lezen van Een beloofd land van Barack Obama weet ik het eens te meer. Alsof je onder het genot van een wijntje bij het haardvuur met de auteur in gesprek bent en naar zijn levenservaringen luistert.

Met een pa als buitenlandjournalist werd interesse voor met name de Amerikaanse politiek er bij ons thuis met de paplepel ingegoten. Gesprekken aan tafel gingen over voetbal, de kerk en de Amerikaanse presidenten. Onderwerpen die direct ook de nodige discussies opleverden. En dan waren die over de wedstrijden van Ajax of PSV misschien nog niet eens het felst. Zo hoefde ik maar te roepen dat George W. Bush gelijk had om Saddam Hoessein van zijn bloederige troon te verstoten of de vlam sloeg in de pan. Voor mijn broers en zussen was Barack Obama dan ook een gebedsverhoring. Dat hij eerst door zijn Democratische opponent Hillary Clinton en daarna door de Republikein John McCain als totaal onervaren werd afgeschilderd, was aan dovenmansoren gericht. Alles beter dan oorlogsmisdadiger Bush, leek overal ter wereld het credo.

Hoe kon het dat Obama ondanks dat hij slechts enkele jaren ervaring had in de Amerikaanse Senaat toch verkozen werd als de 44ste president van de VS? Zoals zo vaak, lijkt vooral zijn voorganger de belangrijkste springplank voor een nieuwe president te zijn. Bush werd gekozen omdat hij normen en waarden predikte na een president Clinton die altijd gelinkt zal worden aan zijn affaire met een stagiaire. Obama kreeg de kans omdat hij zo'n beetje de enige was die vanaf het begin tegen een inval in Irak was geweest. Trump kwam in het Witte Huis omdat hij een radicaal rechts geluid liet horen na een president die door veel Amerikanen als socialist werd gezien. En dat Joe Biden nu meer stemmen kreeg dan welke gekozen president ook, heeft denk ik weinig te maken met het feit dat mensen nu zoveel vertrouwen hebben in hem, maar eerder een ongelooflijke afkeer hebben van narcist en joker Donald Trump.

In Een beloofd land beschrijft Obama zelf zijn opkomst en de eerste drie jaar van zijn presidentschap. Een tweede (of wellicht derde deel) van zijn memoires volgt dus nog. En al had Obama weinig ervaring, hij had wel een ander, nog machtiger wapen, in handen: zijn gave om te speechen. Of, zoals Warren Buffet het eens zei: 'Je kunt je waarde met 50 procent vermeerderen door de juiste communicatieve vaardigheden aan te leren: spreken in het openbaar.' Bij Obama was dit misschien wel 100 procent.

Obama lanceerde zichzelf toen hij op uitnodiging van John Kerry in 2004 werd uitgenodigd een keynote-speech te geven op de Democratische Nationale Conventie. Obama vertelt dat hij de speech zelf maar een keer helemaal heeft teruggekeken. In zijn eentje. 'Ik zie wat zenuwen in het begin, mijn gebaren zijn een beetje onbeholpen. [...] Maar er komt een punt in de toespraak waar ik mijn cadans vind. [...] Dat is een fysieke ervaring, een stroom van emoties die heen en weer gaat tussen jou en het publiek, alsof jouw leven en het hunne plotseling samenvloeien, als een filmrol, die terug en vooruit spoelt in de tijd.'

Obama heeft spreken in het openbaar tot kunst verheven. Aan de hand van jonge, zeer getalenteerde speechschrijvers als Jon Favreau en Cody Keenan zette Obama dit wapen geregeld in om een doorbraak te forceren in het bereiken van zijn politieke doelen.

Dat Obama het - zeker in zijn eerste jaren - niet gemakkelijk had, is een understatement. In Een beloofd land neemt hij ons uitvoerig mee in hoe hij de wereldwijde financiële crisis wilde ombuigen, hoe hij de gefrustreerde en verharde Republikeinen moest zien mee te krijgen in zijn plannen om de gezondheidszorg te hervormen en hoe hij een eind wilde maken aan de oorlog in Irak en besloot meer militairen te sturen naar Afghanistan. Met de bladzijde die we lezen, zien we een groei in zijn leiderschap. De onervaren Obama groeit uit tot een leider die volgens ‘kenners' nu op de twaalfde plaats staat in de lijst van beste Amerikaanse presidenten ooit. Een lijst die overigens wordt aangevoerd door Abraham Lincoln (een van Obama's rolmodellen) enwaar Bill Clinton en George W. Bush op de respectievelijk 15e en 33ste plaatst staan.

Niet alleen neemt Obama ons mee in hoe hij in binnen- en buitenland de rol van machtigste politicus ter wereld probeerde vorm te geven, ook geeft hij een inkijkje hoe hij zo goed en zo kwaad als het ging echtgenoot van Michelle en vader van twee dochters wilde zijn. Een prestatie op zich, gezien de onvoorstelbaar hoge eisen die aan een president worden gesteld. En toch lukte het Obama geregeld met zijn gezin het avondeten te nuttigen en zijn dochters naar bed te brengen. Om vervolgens in de ‘Treaty Room', zijn studeerkamer, de dossiers weer in te duiken.

Obama sluit zijn boek af met een verslag van de aanslag op Osama bin Laden, een hoofdstuk dat leest als thrillers van auteurs als Robert Ludlum en Tom Clancy. Een risicovolle operatie dat bij mislukking wel eens had kunnen betekenen dat Obama een tweede ambtstermijn op zijn buik had kunnen schrijven. Osama werd gelukkig gevonden, doodgeschoten en in zee gedumpt. Obama kon zijn hoofd dus boven water houden. Voor meer details over wat er vervolgens in het Witte Huis gebeurde, zullen we geduld moeten hebben op het vervolg van Een beloofd land. Ik kan niet wachten.

Henk Jan Kamsteeg is eigenaar van het trainingsbureau Proistamenos. Hij heeft trainingen en coaching op het gebied van (persoonlijk) leiderschap en storytelling. Daarnaast is hij auteur van diverse boeken zoals Dienend leiderschapDe kracht van het compliment en Spreken met passie; de kracht van storytellingwww.hjkamsteeg.nl


Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden