Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Gedraag je!
19 december 2012 | Erik de Vries

De opmars van de sociale- en neurowetenschappen gaat ook aan het managementgilde niet ongemerkt voorbij. In het voetspoor van Dick Swaab, Daniel Kahnemann en hun vele populair-wetenschappelijk opererende collega’s verschijnen er de nodige boeken over gedragsverandering en interventies op de werkvloer. Gedraag je! van Gerald Morssinkhof is hier een exponent van, en een goede ook!

Gerald Morssinkhof behandelt in vogelvlucht de belangrijkste nieuwe wetenschappelijke inzichten waarbij hij met name stilstaat bij de sociale netwerktheorie die hij terecht veel invloed toedicht. De belangrijkste conclusie die naar voren komt uit Morssinkhofs theoretische uiteenzetting is dat de mens geen zuiver rationeel opererend wezen is. Dit klinkt misschien als een open deur maar is niettemin het uitdrukkelijk vermelden waard, omdat het consequenties heeft voor de opzet van het boek.

Morssinkhof signaleert dat organisaties in het geval van een koerswijziging doorgaans eerst het gewenste beleid formuleren, en daarna pas het wenselijke gedrag benoemen van de mensen die dit beleid moeten uitvoeren. In zijn boek draait de auteur dit om: hij schetst eerst het gedrag op de werkvloer en presenteert daarna methodieken om dat gedrag effectief aan te passen.

In Gedraag je! mogen ook de nodige cases niet ontbreken. Interessant genoeg presenteert Morssinkhof zijn zeer herkenbare probleemstellingen uit de praktijk voorin het boek, en geeft daarbij vier mogelijke oplossingen. Na zijn theoretische uiteenzetting komt hij aan het slot van het boek hier weer op terug, en zo ziet de lezer of de door hem gekozen oplossing ook de voorkeur van de schrijver geniet.

Deze afwisseling tussen theorie en praktijk maakt het boek levendig en de materie minder afstandelijk. ‘Gedraag je!’ is een uiterst helder en toegankelijk boek over menselijk gedrag waar niet alleen voor managers maar voor iedereen die met anderen samenwerkt wel iets uit te leren valt.


2 november 2012 | Nico Jong

Veranderingen zijn pas een feit als er zichtbaar ander gedrag optreedt. Nog steeds heeft zo'n driekwart van alle veranderingsoperaties niet de gewenste uitwerking. Mogelijk is dit te wijten aan het heersende paradigma van de inhoudelijke motivering. Dat vertrekt vanuit een nieuwe ambitie en gebruikt uitleggen en overtuigen als instrumenten om dat doel te realiseren. Gedrag volgt dan de nieuwe ambitie en als het niet lukt, gaat men gewoon verder met uitleggen en overtuigen. In 'Gedraag je!' kijkt en denkt Gerald Morssinkhof vanuit een ander paradigma. Hij begint bij de mechanismen van menselijk gedrag, de gedragsprincipes. Sluit je daarbij aan en gedragsverandering is mogelijk. Doe je dat niet, dan ontstaat er gedoe en is herstelwerk nodig.

Een van de gedragsprincipes is besmetting en groepsdruk. Mensen zien zichzelf graag als individualist, maar zijn in feite in alles wat zij doen door en door sociaal. Zij zijn gevormd door de context waarin zij opgroeien en leven. Die vorming komt vooral tot stand door besmetting. Het gedrag van de groep springt ongemerkt als een virus over op het individu. Confronteert de top van een organisatie zijn mensen met opgelegde veranderingen, dan kijken zij opzij naar hun directe sociale omgeving en wat die ervan vindt. Bij veranderingen kijken medewerkers dus niet vooruit naar een ambitie of een doel in de toekomst, maar juist opzij naar hun groepsgenoten. Een ander principe is dat men de mens bij gedragsverandering meestal ziet als een individu dat cognitief en rationeel bewuste keuzes maakt en daar de interventies op afstemt. Dit mensbeeld klopt niet. Uit de neurowetenschappen blijkt dat de mens een patroonmatig onbewust voortgedreven wezen is, dat liever pijn vermijdt dan genot opzoekt. Veranderingen doen pijn, omdat mensen vertrouwdheden moeten loslaten. Het plezier van de toekomst heeft men nog niet ervaren, dus valt de keuze op het vertrouwde. Een derde principe is dat van gewoonte en identiteit. Gedrag ontstaat niet door één oorzaak en kan dus ook niet verander worden met één interventie. Gedrag is aangeleerd en wordt in de loop van de tijd verankerd in de persoon. Dan is gedrag gewoonte geworden en deze gewoonte bepaalt de identiteit van de persoon. Gedrag geeft uiting aan de identiteit. Verandering vergt dus een verandering van iemands identiteit en dat gaat niet snel en gemakkelijk.

Managers in resultaatgerichte organisaties proberen greep te houden op alles dat binnen hun afdeling van invloed kan zijn op het eindresultaat. Zij moeten transparant zijn en verantwoording afleggen. Zij proberen daarom de touwtjes strak in handen te houden, hun verplichtingen na te komen en hun medewerkers te motiveren. Dit type manager is volgens Morssinkhof vaak dominant, inhoudelijk uitleggerig en enthousiasmerend. Zo'n inhoudelijk gedreven managementstijl is niet bevorderlijk om de kracht van de menselijke gedragsprincipes te benutten. Om succesvol te kunnen interveniëren, zal de manager zich meer moeten richten op voorbeeldgedrag, verantwoordelijkheid bij de medewerker, vertrouwen en loslaten en op feedback geven en ontvangen. In het slothoofdstuk presenteert de auteur een reeks onconventionele veranderingstechnieken die de manager kunnen helpen beter aan te sluiten bij de gedragsprincipes van de medewerkers. Zij sluiten niet aan op de gebruikelijke werkwijze en passen niet bij de traditionele rol van de manager, maar zijn wel effectief om gefixeerd gedrag te veranderen.

'Gedraag je!' is een handleiding om mensen te stimuleren zelf andere gedragskeuzes te maken in plaats van gedragsverandering van bovenaf op te leggen. Het is bijzonder toegankelijk geschreven en leest gemakkelijk weg en kan helpen de oude scheidslijn tussen denkers en doeners in organisaties verder te slechten. Terug naar de basis dus: mensen met elkaar verbinden en in interactie samen zoeken naar de beste oplossingen.


Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden