Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
22 december 2009 | Henk van Tent Becking

Nassim Nicholas Taleb geeft in 'Misleid door toeval' zijn kijk over de rol van geluk en toeval in de economie en het leven. Een boek met (soms) een glimlach waarvan de inhoud nog lang blijf hangen en tot nadenken stemt. Zeker de moeite van het lezen waard.

In het 'Woord vooraf' van 'Misleid door toeval' zet Nassim Nicholas Taleb meteen de toon: 'De dankbaarste brieven (van mensen die zich gesteund voelden door het boek - HvTB) kwamen van mensen die het, buiten eigen schuld, niet goed gegaan was in het leven en die het boek gebruikten om hun echtgenote duidelijk te maken dat ze als vakman net zo goed waren als hun zwager, maar minder geluk hadden gehad dan hij.' Hiermee is de toon gezet voor het boek, hoewel sommige delen minder zijn dan dit woord vooraf.

Taleb zegt niet dat alles toeval is, maar dat toeval een criterium is om succesvol te kunnen zijn. De verhalende anekdotes zijn grappig en geven aan dat erg succesvolle beurshandelaren dit aan kortdurend geluk te danken hebben. Echt succesvolle beurshandelaren verdienen minder, zijn soberder, houden het langer vol, maar komen ook vervelend aan hun einde.

In zijn vorige boek 'De zwarte zwaan' schreef Taleb over zeldzame gebeurtenissen. Ook in 'Misleid door toeval' gaat hij hierop in. Succesvolle beurshandelaren geven aan dat ze zeldzame gebeurtenissen kunnen ontdekken. Volgens Taleb is dit niet zo. MBA'ers, statistici en beurshandelaren ontdekken geen zeldzame gebeurtenissen, omdat ze denken dat hoe meer informatie je hebt, hoe zekerder je bent van de uitkomst. Het probleem is hierbij: hoeveel zekerder? Juist de afwezigheid van informatie kan bepalend zijn. Als voorbeeld dient 'de zwarte zwaan'. Stel, je hebt 200.000 witte zwanen gezien en geen enkele met een andere kleur. Met statistische zekerheid kun je concluderen dat alle zwanen wit zijn. Maar wanneer je het geluk hebt een zwarte zwaan te zien trek je deze inductiesconclusie niet.

Dit inzicht in de inductieve redenering heeft mij duidelijk gemaakt waarom ogenschijnlijke goed onderbouwde conclusies niet altijd waar hoeven te zijn. Een feitelijkheid kan een conclusie bevestigen of weerleggen. Het ontbreken van een feit kan puur toeval zijn. Een leuk voorbeeld in het boek hiervan is; 'Ik heb zojuist een grondig statistisch onderzoek naar het leven van president Bush afgerond. In 58 jaar, waarin ik bijna 21.000 waarnemingen heb gedaan, is hij niet één keer gestorven. Ik kan daarom met een hoge mate van statistische significantie zeggen dat hij onsterfelijk is.'

Hiermee komen we ook tot de kern van het boek; we hebben geen flauw benul van onzekerheid. We weten niet hoeveel we niet weten. Toch moeten we beslissingen nemen en doen dit op goed geluk zonder gebruik van logica. Achteraf gaan we zoeken naar de oorzaak van en logica achter de beslissing. Het is echter toeval en daarom zijn we zo goed als onze 'laatste transactie': post hoc ergo propter hoc (het een is het gevolg van het ander omdat het er na kwam). Deze wetmatigheid is ook van toepassing op Taleb zelf. Zoals hij schrijft; 'ik ben geboren om misleid te worden door toeval'.

In het verleden werden helden, zoals Homerus, beoordeeld op hun daden en niet op grond van de uitkomsten van hun gevechten. Dit is een betere keuze voor succes, want het maakt niet uit hoe intelligent onze keuzes zijn, hoe goed we zijn in het regisseren van ons leven, toeval heeft altijd het laatste woord.

Taleb geeft in zijn 'Woord vooraf' aan dat hij besloten heeft om zijn schrijfstijl niet aan te passen omdat deze deel uitmaakt van zijn persoonlijkheid. De persoonlijkheid van de auteur komt de levendigheid van het verhaal ten goede en boeken worden niet geschreven door redacteuren. Door een dergelijke instelling zijn opmerkingen over de leesbaarheid niet op zijn plaats. Toevallig is het aan de lezer om passages gewoon over te slaan.

'Misleid door toeval' is een leuk boek dat voor een breed publiek is geschreven. Het sluit waardig af met 'Het enige waar Vrouwe Fortuna niets over te zeggen heeft, is je gedrag. Succes'.


9 oktober 2009 | Maria Genova

'Misleid door toeval. Over de rol van geluk in de economie en het leven' is de prachtige en enigszins misleidende titel van het laatste boek van bestsellerauteur Nassim Nicholas Taleb. Wie een toegankelijk boek vol sappige anekdotes over de rol van geluk verwacht, komt bedrogen uit. De auteur heeft voor een wetenschappelijke en filosofische benadering van het probleem gekozen. Een paar voorbeelden zijn echter ook bruikbaar om tijdens een bedrijfsfeestje aan te tonen dat iemand die geslaagd is in zijn carrière niet veel meer in zijn mars heeft dan iemand die net ontslagen is.

Hoe groot is de rol van het geluk in ons leven? Zijn mensen die hard werken succesvoller dan mensen die totaal niet gemotiveerd zijn? Volgens Nassim Nicholas Taleb, auteur van 'Misleid door toeval' is dit nog maar de vraag. Hij haalt voorbeelden uit allerlei vakgebieden om te bewijzen dat de rol van het toeval in ons leven onevenredig groot is. Als optiehandelaar heeft hij van heel dichtbij meegemaakt hoe het een aantal snelle beursjongens jarenlang voor de wind ging, maar ook hoe sommigen van hen vervolgens in slechts een kwartaal alle miljoenen kwijt waren die ze tot dan toe verdiend hadden. Taleb gelooft dan ook niet in de juistheid van koersvoorspellingen, vrij opmerkelijk voor iemand die een lange tijd zijn brood heeft verdiend met het verhandelen van opties. Zijn stelling is dat mensen eerder risico's nemen uit onderschatting van de risico's dan uit moed. Voor de een pakt dat gunstig uit: hij wordt rijk en succesvol, een ander raakt alles kwijt. Wie van de twee de pineut is, is nooit met zekerheid te voorspellen.

Wat wel met zekerheid te zeggen is (alleen niet waarom) is dat Taleb in vrijwel elk hoofdstuk moeilijke woorden gebruikt en soms zonder enige uitleg. Je moet er maar net van houden om 'simulatieheuristiek', 'ergodiciteit', 'valide inferentie' en dergelijke te ontcijferen. Als je bereid bent om goed geconcentreerd te lezen, word aan de andere kant je wel beloond met interessante voorbeelden.

Taleb heeft bijvoorbeeld zowel voor de klimaat- als de kredietcrisis argumenten waarom het niet gelukt is om die te voorspellen. Over de opwarming van de aarde: 'Aanvankelijk ontging die veel wetenschappers omdat ze de pieken in het temperatuurverloop uit hun steekproef verwijderden in de gedachte dat die zich waarschijnlijk niet nog een keer zouden voordoen. Het kan geen kwaad om de extremen buiten beschouwing te laten wanneer je temperatuurgemiddelden berekent in verband met vakantieplannen.' Maar het ligt dus anders wanneer je het weer bestudeert. Zeldzame pieken bleken juist onevenredig veel bij te dragen aan het smeltproces op de Noordpool. 'Net als in de financiële wereld mag een gebeurtenis die grote consequenties heeft, hoe zeldzaam ook, niet zomaar genegeerd worden', stelt de auteur. Volgens hem leert de geschiedenis ons dat nooit eerder gebeurde dingen wel degelijk kunnen gebeuren. En op microniveau geldt dat kleine voordelen in het leven soms een hoogst onevenredig rendement opleveren.


Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden