Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
De vijf kritieke succesfactoren voor coaching - Uitstekend en gedegen naslagwerk
9 augustus 2017 | Sippy van Akker

Coaching speelt zich al lang niet meer exclusief af op het sportveld en is overgewaaid naar organisaties en hun medewerkers. De werkvloer stelt steeds meer eisen aan professionals en organisaties en hun medewerkers verwachten steeds meer coachend leiderschap.

Een snelle search op internet leert dat er in Nederland inmiddels tienduizenden coaches aan het werk zijn. Coaching in Nederland is volwassen geworden en bij een volwassen vakgebied, hoort een eigen serieus standaardwerk.

Met hun boek De vijf kritische succesfactoren voor coaching beogen Ger van Doorn en Marijke Lingsma zo'n standaardwerk te bieden, naar eigen zeggen 'primair bestemd voor beginnende coaches (in opleiding)'. De hoofdtekst van het boek bestaat uit twee delen, waarbij het eerste deel de theoretische basis vormt voor de vijf kritieke succesfactoren en en het tweede deel beoogt praktische werkmodellen te bieden.

De vijf kritieke succesfactoren voor coaching zijn de volgende:

1. Omgevingsbewustzijn in werken en leren: de context;

2. Doelgerichtheid in werken en leren: de meetlat;

3. Zelfsturing in werken en leren: eigenaarschap;

4. Competentiegericht leren: de ijsberg en

5. Ervaringsleren: hier en nu.

Elk van deze kritieke succesfactoren (KSF's) wordt besproken in het eerste deel van het boek dat ruim 200 pagina's telt en letterlijk en figuurlijk bol staat van de theorie en tabellen en schema's die al die theorie samenvatten en inzichtelijk moeten maken. Het boek is goed onderbouwd en zeer volledig. Er is een uitvoerig literatuuroverzicht van 50 pagina's achterin het boek, maar ook een begrippenlijst, een index, een lijst van figuren, een lijst van tabellen en een enorme trits aan bijlagen. In die zin is weinig aan te merken aan dit boek en kan het uitstekend dienen als naslagwerk voor werkmodellen en dergelijke.

Een volledig boek hoeft echter nog niet een prettig boek te zijn. Zo vraag ik me bijvoorbeeld af of de primaire doelgroep van beginnende coaches zitten te wachten op een boek waar de hoofdtekst pas begint na 50 pagina's aan voorwoord en inleiding waarin elke keuze in het boek uitvoerig verantwoord wordt, inclusief een uitvoerige taalkundige verantwoording over waarom het kritieke en niet kritische succesfactoren moet zijn. Dergelijke keuzes passen volgens mij beter bij een kritisch publiek van academische onderzoekers dan bij beginnende coaches.

Ook de tekst is vaak behoorlijk stroef, academisch, saai en misschien zelfs wel ambtelijk van toon, waardoor het lezen van dit boek alleen voor de echte doorzetters is. Lange zinnen met veel afkortingen en onnodig academische en naar mijn smaak soms archaïsche woorden maken dat deze dikke pil vooral als een studieboek voelt en leest. Overigens zijn er ook delen van het boek die wel wat vlotter weglezen en ik vraag me af of hier het verschil in auteurs te zien is.

Nu gebiedt de eerlijkheid te zeggen dat de auteurs mensen ook niet aanraden het boek van kaft tot kaft te lezen. Ze raden de lezer -terecht- aan om het boek in grote lijnen door te nemen en zich te verdiepen in de tekstdelen die de lezer het meest aanspreken en het boek vooral ook te gebruiken als naslagwerk. Wat ik de lezer nog zou willen aanraden om niet te verdwalen in de veelheid aan theoretische inzichten en modellen is om juist aan het einde van de hoofdtekst te beginnen bij het hoofdstuk 'Afronding: samenvatting en integratie'. Daarin wordt de uitvoerige hoofdtekst in grote lijnen besproken en komen de auteurs tot een synthese. Wanneer je als lezer dan interessante stukken tegenkomt waar je dieper in wilt duiken, kun je terugbladeren naar de hoofdtekst of vooruit naar de bijlagen waarin elke theorie uitvoerig aan bod komt. Op die manier vind je denk ik gemakkelijker de weg door de enorme hoeveelheid kennis die in dit boek te vinden is, waarbij het gaat van intrinsieke en extrinsieke motivatie, tot leertheorieën tot inzichten uit bijvoorbeeld mindfulness.

Kortom: dit boek leest niet even lekker vlot weg, dat komt niet alleen door de hoge informatiedichtheid, maar ook door de formele academische schrijfstijl. Ik zou niemand aanraden het van kaft tot kaft te lezen. Maar dit boek is wel een uitstekend en gedegen naslagwerk, waarin je specifieke kennis of modellen kan nazoeken wanneer je die nodig hebt of je even je kennis wilt opfrissen of aanvullen. In die zin hebben de auteurs misschien inderdaad wel een standaardwerk voor professionele en competente coaches geschreven. Ik zal De vijf kritische succesfactoren voor coaching er in de toekomst zeker nog weleens bij pakken als naslagwerk.

Sippy van Akker MSc is bestuurskundige en legt zich toe op coaching en consultancy op het gebied van mens, werk en zingeving. Sippy schrijft sinds 2018 over deze onderwerpen op zinvollerleven.nl, het door haar opgerichte platform voor bewust en zinvol leven en werken.


De vijf kritieke succesfactoren voor coaching - Grondige basis
26 juli 2017 | Marjolein Boeren-Hermans

Wat maakt een coach een professional? En maakt een professionele houding/ kennis een goede coach? Deze vraag wordt met het boek De vijf kritieke succesfactoren voor coaching niet beantwoord, maar het boek maakt duidelijk dat coaching niet ‘zomaar' het hebben van een goed gesprek is.

Coaching is een dynamisch vak, met een vrij groot verloop aan beroepsbeoefenaren. Sleutelwoord om als coach te blijven leren is ‘Growability’; de kunst om te blijven leren en ontwikkelen. En wie geboeid is door het vak en een grote stap wil zetten in het neerzetten of verdiepen  van een profesioneel volwassen praktijk, nodig ik uit dit boek van Ger van Doorn en Marijke Lingsma vandaag nog te bestellen. Je zult er jaren plezier van hebben.

Toegegeven, de opbouw van het boek is onnodig gecompliceerd. Dat blijkt ook wel uit de 50 pagina’s waarmee het boek begint en die bestaan uit inhoudsopgaves, inleidingen, leeswijzers en aanwijzingen hoe elk onderdeel van het boek te gebruiken. Het loont de moeite hier doorheen te gaan, omdat je daarna het raamwerk van het boek veel beter begrijpt. Het boek bestaat grofweg uit twee delen: in het eerste deel worden de ‘Vijf Kritieke Succesfactoren’ benoemd, toegelicht en uitgewerkt. In het tweede deel wordt gekeken wat je hiermee kunt in de praktijkvoering, gekoppeld aan de meest belangrijke coachings- en theoriemodellen.

Zoals gezegd worden in deel I de ‘Vijf Kritieke factoren’ uiteengezet. Dit zijn, De Context, De Meetlat Eigenaarschap, de Ijsberg en Het Hier en Nu.  Iedere factor heeft een eigen hoofdstuk, waarin definitie en grondslag worden gegeven. Ook wordt steeds de link gelegd naar de actuele beroepscompetenties van grote beroepsverenigingen. Neem als voorbeeld de eerste factor ‘Context’. Dit begrip krijgt vorm aan de hand van achtereenvolgens ‘De General System Theory’, ‘De social Cognitive Theory’ en ‘De Organizational Learning Theory’. Van deze theorieën wordt dan weer een voor een de kerninzichten, de kaders voor coaching en de relatie met de vijf kritieke succesfactoren besproken. Daarna laten de auteurs voor de factor ‘Context’ de vertaling van theorie naar praktijk zien, aan de hand van de modellen ‘Functionele Analyse’, STARRT-vraagmethode, het Organisatie-Rol-Analyse model, het GROUP- Model en de Case Navigator. Per onderwerp vind je vele literatuurverbanden en verdere uitwerkingen in de bijlagen. Ten slotte volgt een samenvatting waarin een samenvoeging van alle informatie en interpretatie daarvan volgt. Het laat zien hoe grondig en uitgebreid dit boek is opgebouwd.

Het laat ook zien dat het geen boek is dat je ‘even leest’. Ik denk dat het een geweldig boek is in opleidingen (ik had het graag toen al tot mijn beschikking gehad), zeker omdat de auteurs erin slagen steeds weer verbanden aan te tonen en kaders helder te maken. Voor coaches die al zijn afgestudeerd en/of veel ervaring hebben, is het boek een uitnodiging. Voor zelfreflectie, of als uitgangspunt bij super- of intervisie. De praktische verwerkingsopdrachten helpen je daarbij, en ook hier leveren de auteurs opdrachten voor elk denkbaar niveau.

In deel II gaan de auteurs in op het praktisch gebruik van de werkmodellen in relatie tot de vijf factoren. Bij de uitwerking wordt zowel ruimte gemaakt voor individuele coaching als voor teamcoaching. Er wordt steeds gewerkt met een casus, waarbij zowel kansen (fits) als valkuilen (misfits) worden benoemd, en voorzien van een model dat je daar kunt inzetten om verder te komen.

Het boek telt, inclusief alle bijlagen, voetnoten etc, 702 pagina’s. Het is vlot geschreven, en ongelooflijk rijk en breed wat betreft inhoud en mogelijkheden om ermee te werken. De overijverige structuring die eerder verwart dan verheldert, neem je dan graag voor lief. De auteurs zetten een grondige basis neer voor startende coaches en een startpunt voor verdieping voor ervaringsdeskundigen. Ze geven ook vele draadjes van inspiratie naar nadere beschouwingen of verdere zoektochten. Op blz 430 vind je een voetnoot, waarin de auteurs het verschil schetsen tussen de therapeut die intrapsychsiche problemen aanpakt, en de coach die interpsychische relaties begeleidt door de coachee te laten groeien naar effectiever functiegedrag. Precies die kleine voetnoot, die beschouwing, is één van de vonkjes die de waarde van dit boek aantoont. Waarom doe je wat je doet en blijf je dat doen als je het wegzet tegen de inzichten die het boek je aanreikt?

Marjolein Boeren is Kinesiologisch Coach en heeft een eigen praktijk in Bergen op Zoom. Door middel van afstemming van lichaamsbeweging en mentale processen krijg je inzicht over jezelf en je doelen. Daarnaast is zij PR-coördinator voor het Welkin Kinesiologie College en geeft zij trainingen op het gebied van Kinesiologie.


De vijf kritieke succesfactoren voor coaching - Kennis en kunde voor de competente coach
6 juli 2017 | Annett Keizer

De ondertitel van De vijf kritieke succesfactoren voor coaching van Ger van Doorn & Marijke Lingsma luidt: 'kennis en kunde voor de competente coach'. Coachees hebben het recht om te weten wat ze kunnen verwachten van een vakman/-vrouw.

Het zou dus wel prettig zijn als de coach zelf hen dat goed duidelijk kan maken. Maar wanneer en hoe ben je als coach succesvol in je werk en aanpak? Welke kennis en vaardigheden moet je daarvoor in huis hebben? Dit zijn vragen die van belang zijn wanneer we het coachvak verder willen professionaliseren en daar geeft dit boek een zwaar theoretisch kader voor, aangevuld met hoe je de theorie kunt toepassen in jouw coachpraktijk.

De schatting is dat er zo’n 40.000 coaches in Nederland zijn. Met de beste bedoeling zetten ze zich, met of zonder coachopleiding, in om mensen in beweging te krijgen. Wanneer coaches wordt gevraagd waarom ze kiezen voor een bepaalde aanpak en met welk doel, kunnen ze dat vaak niet uitleggen. Dit boek biedt coaches antwoord op vragen als: ‘wat doe je en waarom nou juist op deze manier?’ Marijke Lingsma schonk in haar opleidingen al een aantal jaren aandacht aan vier succesfactoren: de Meetlat, Eigenaarschap, de IJsberg en de Hier-en-nu-situatie. In dit boek komt daar de Context als vijfde factor bij. Met deze toevoeging willen de schrijvers coaches er op wijzen dat het niet alleen gaat om de intrapersoonlijke processen bij coaching rond vragen als ‘wat gaat er om in mijn coachee?’ en ‘hoe reflecteer ik op zijn of haar gedrag?’. Het gaat ook om de omgevingsfactoren die van invloed zijn op de coachee. ‘Als we niet weten waar de coachbehoefte vandaan komt, dan missen we al snel veel belangrijke aanknopingspunten voor het leerproces zelf.’

Om de hedendaagse professionele coach van de nodige kennis te voorzien, schreven de auteurs niet zomaar een boek, maar een dik handboek van bijna 700 pagina’s met alle ruimte voor theoretische modellen en achtergronden. Elk van de vijf succesfactoren wordt in deel een uitgebreid beschreven. Wat verstaan we over contact, meetlat, ijsberg, eigenaarschap en hier-en-nu? Hoe kun je ze zien in het perspectief van coaching? Welke theorieën lagen aan de basis voor het denken over deze factoren? Het boek leest dan ook als een vogelvlucht langs werkmodellen van psychologen als McClelland, Tuckman, Bandura, Romiszowski en vele anderen. Leerzaam om eindelijk eens te weten waar theorieën vandaan komen en wat daar aan ideeën, filosofieën en onderzoeken aan ten grondslag liggen. Hoe interessant en leerzaam het ook is om zoveel achtergrondinformatie te krijgen, de continue verwijzingen naar ‘KSF 1 tot en met KSF 5’ begint op een gegeven moment wel te duizelen. De boodschap is in elk geval duidelijk: alle succesfactoren hangen allemaal met elkaar samen!

Deel twee maakt uiteindelijk de gewenste stap naar de praktijk. Hierin worden de eerder beschreven vijf kritieke succesfactoren en werkmodellen, als RET, STARRT, GROW, het GROUP-model, Coveys Cirkel van Invloed en Betrokkenheid, het IJsbergmodel, Motivational Interviewing, de Gouden Driehoek en nog twaalf andere verder toegelicht. Dat gebeurt consequent aan de hand van drie vragen: welke aspecten zijn van belang bij deze KSF (exploratie), welke mogelijkheden heeft de coach om hiermee om te gaan (interventie) en hoe kan de coach nagaan of de interventie effectief is geweest (evaluatie). Gelukkig doen de schrijvers dit aan de hand van enkele aansprekende voorbeelden en met heldere tips en toepasbare adviezen, zodat het niet alleen bij theoretiseren blijft.

Alhoewel het even duurde voordat ik de opbouw van De vijf kritieke succesfactoren voor coaching kon doorgronden en eigen maken voor mijn coachpraktijk, zie ik het als een zeer volledig en waardevol handboek. Eindelijk een overzicht van de herkomst van veelgebruikte modellen in coaching met bovendien een duidelijke toevoeging over hoe je de modellen in praktijk kunt brengen op een professionele en verantwoorde wijze. Van Doorn en Lingsma houden stevig vast aan de vijf hoofdtaken en bijbehorende competenties voor professionele coaches, zoals die ook door ST!R, NOBCO/EMCC, ICF en LVSC zijn vastgelegd: informeren, exploreren, interveniëren, evalueren en vormgeven, uitbouwen en verstevigen van de coachrelatie. Ik ben het dan ook roerend met de schrijvers eens dat kennis en kunde, ofwel competentie, niet los van elkaar gezien kunnen worden. Coaching is weliswaar geen psychologie, maar het is wel nodig om de kaders te snappen van hoe mensen in elkaar zitten, wat ze bezig houdt en vooral welke factoren van invloed zijn om te begrijpen waarom ze doen wat ze doen. Daarom mag deze dikke pil met zijn 653 pagina’s, waarbij de literatuurlijst niet is meegeteld, niet ontbreken in de boekenkast van iedereen die zichzelf competente coach noemt.

Annett Keizer is communicatiecoach en –trainer. Met Keizer&Co helpt ze professionals en teams in organisaties hun communicatieve vaardigheden te versterken.

Marijke Lingsma is een van de sprekers op het Seminar: Teams (nog) beter maken, dat plaatsvindt op 3 oktober 2017. Meer informatie vindt u op deze pagina.


Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden