Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Foute besluiten - 'Kan helpen valkuilen te onderkennen'
11 september 2019 | Frank van Kuijck

Regelmatig wordt een bedrijf opgeschrikt door een project dat mislukt is of een plotseling probleem dat is ontstaan. Vaak is er dan sprake van een aantal reflexen, zo schrijft Wim van Hennekeler in Foute besluiten.

Pech gehad, de extenne omstandigheden zijn gewijzigd, onvoorziene omstandigheden of een ‘derde' die zijn afspraken niet is nagekomen. De schuldvraag wordt vaak ‘weggewoven' zonder echt stil te staan bij de vraag: was het besluit wel juist en zorgvuldig genomen? In het boek Foute besluiten gaat Wim van Hennekeler op basis van concrete casussen uit het verleden in op de vraag: Zijn er patronen en oorzaken zijn te onderkennen als het gaat over foute besluiten?

Hennekeler start zijn boek met twee inleidende hoofdstukken. Het eerste hoofdstuk gaat over de uitleg en uitwerking van het nemen van besluiten. Dagelijks neem je als individu tientallen besluiten. Vaak zonder hierbij stil te staan. De schrijver presenteert hier tal van voorbeelden over de assen van toenemende mate van belangrijkheid en weloverwogenheid. Hennekeler laat zien dat er normaal gesproken een causaal verband bestaat tussen de mate van belangrijkheid van een besluit en de mate van aandacht voor de overwegingen van het besluit. Toch bestaan er uitzonderingen. Zo worden besluiten die een grote impact hebben niet altijd goed overwogen. Als voorbeeld de keuze voor een baan die vanuit carrièreperspectief, imago of salaris toch wordt geaccepteerd zonder de potentiële nadelen voldoende af te wegen. Zie daar de kiem voor een potentieel fout besluit.

Hoofdstuk 2 presenteert de wijze waarop besluitvorming in een onderneming plaatsvindt. Vaak is de besluitvorming gebaseerd op een bepaalde context - oorzaken, ervaringen, vooronderstellingen - die leidend zijn bij besluitvormingsprocessen. Zoals groei is goed, derden zeggen dit ook en stilstand is achteruitgang. Dergelijke uitgangspunten zorgen ervoor - zoals Hennekeler dat aangeeft - dat het immuunsysteem van de organisatie kan falen. Stellen we onszelf nog wel kritische vragen?

Vervolgens presenteert Hennekeler ons een tocht langs de oorzaken van foute besluiten. Aan de hand van casussen behandelt hij thematieken die in hoofdzaak ten grondslag lagen aan foute besluiten. Deze zijn:

1. Omdat ik het zeg - hiërarchie in een organisatie

2. Zijn de feiten wel de feiten - (on) voldoende check op volledigheid of subjectiviteit van de gepresenteerde ‘feiten'

3. De macht van de groep - te veel blijven hangen in het eigen gelijk of bestaande denkpatronen

4. Onderschatte complexiteit - overmoed, te beperkte kennis van de opdrachtgever, governance cultuur

5. Machobesluiten

6. De bonus bias

De laatste 2 hoofdstukken gaan in op de besluitvormingscultuur. Hennekeler presenteert een checklist op basis waarvan een organisatie zichzelf kan scoren op de zes thema's die kenmerkend zijn voor foute besluiten. Op basis van 5 vragen per thema worden potentiële risicogebieden gepresenteerd waar het bij een specifieke organisatie fout zou kunnen gaan in de besluitvorming.

Of het gepresenteerde ook echt voedingsbodem krijgt in een organisatie hangt sterk af van de vraag of een organisatie en de betrokkenen in het besluitvormingsproces voldoende reflectief zijn naar zichzelf en naar de groep. Is men in staat op tegenspraak te organiseren? Het spreekwoord luidt niet voor niets ‘overmoed komt voor de val'. Zo lang er niets fout is gegaan is er vaak ook nog geen noodzaak onderkend om besluitvormingsprocessen te evalueren. De checklist van Hennekeler kan helpen valkuilen te onderkennen.

Alles valt of staat echter met de vraag: durft een bestuurder/ leidinggevende zichzelf kwetsbaar op te stellen? Wordt er gestuurd om een bepaald besluit gerealiseerd te krijgen of is de leidinggevende een bijstuurder die besluiten kritisch afweegt zonder besluitvaardigheid te verliezen?

Frank van Kuijck is een zeer gedreven onafhankelijk en zelfstandig professional in zowel audit en advies voor de public sector. Hij is kritische sparringpartner voor toezichthouders, bestuurders en organisatie om te helpen deze naar een hoger plan te krijgen. Specifieke aandachtsgebieden naast audit en verslaggeving zijn governance, control, risicomanagement en bedrijfsvoering. Deze laatste ook vanuit de specialisatie als operational auditor. Hij heeft een achtergrond als Partner in de audit en adviespraktijk bij Deloitte, is Voorzitter van RJ Werkgroep 645 - woningcorporaties en Docent Auditing aan de UVT Tilburg.

Foute besluiten - 'Beslist u vooral voor uzelf'
9 juli 2019 | Niels van Gorp

Foute besluiten. De titel van dit boek klinkt nogal stellig en prikkelde me (daardoor) meteen. Het is een stempel dat eigenlijk pas achteraf gegeven kan worden op basis van de - nadien als ongewenst bestempelde - gevolgen van een besluit.

Een soort stiekeme ramptoerist ontwaakte in mij en ik hoopte op een veelheid aan Foute besluiten, waar ik vanuit mijn data-analyse pet eigenlijk altijd op hoop - én met welke pet ik inzet op steeds betere besluitvorming met zo goed mogelijk gebruik van data.

Om te beginnen met de vormgeving en opmaak; die sprak me helemaal niet aan en er leek weinig aandacht aan besteed. Jammer. Maar toch ging het boek meteen open en had ik in een mum van tijd de eerste hoofdstukken gelezen.
De schrijver geeft aan geen model te zullen presenteren (voor goede of foute besluiten) maar in het eerste hoofdstuk presenteert hij toch een model. In dit geval een ‘BCG matrix' om onderscheid te maken tussen belangrijke en minder belangrijke besluiten en tussen on- en weldoordachte besluiten. Met de matrix wil hij de focus in zijn boek duidelijk maken. Een tikje aan de subjectieve kant; maar dat is het oordeel ‘fout' bij een besluit natuurlijk ook. Vooralsnog geen reden om te stoppen met (op tempo) doorlezen.

Van Hennekeler haalt een breed palet van verschillende type besluiten aan; zowel vanuit zijn eigen (advies) ervaring (helaas zonder naam en toenaam voor de ramptoerist) als uit meer tot de verbeelding sprekende casussen uit de wereldgeschiedenis. Zoals de door Amerika gesteunde (en mislukte) inval in Cuba (Varkensbaai, 1961) en de teloorgang van Nokia als marktleider in de mobiele telefonie. De variatie maakt het aansprekend.
Op basis van zijn analyse van besluiten met een minder positieve afloop benoemt Van HEnnekeler een aantal categorieën. Om deze indeling kracht bij te zetten zou een groot volume aan foute besluiten niet misstaan, maar dat blijft helaas achterwege. Ook vond ik het ontbreken aan verwijzingen naar het bekende onderzoek van Kahneman (Ons feilbare denken) en anderen waar een aantal van de onderkende categorieën sterk op leunen, zoals overconfidence bias en confirmation bias. Maar ik bleef lezen.

Daarna introduceert de schrijver het begrip discours; ik bestempel mezelf als redelijk belezen maar hier voelde ik me enigszins overtroefd. Wat bedoelt hij nou precies? De term komt vervolgens veelvuldig terug waarmee de suggestie wordt gewekt dat dat precies is waar het de schrijver om gaat. Voor mij mist gaat hij daarmee boven de lezer staan, wat volgens mij niet nodig is om de boodschap over te brengen.

En dan de hamvraag: was het een fout besluit om dit boek te lezen? Ik weet het nog steeds niet. Het was vermakelijk en het lukte me mijn aandacht erbij te houden. Toch zit er ook nog veel onbenutte potentie in zowel het onderwerp als de uit- en afwerking van het boek. Wat mij betreft een aanbeveling voor een herziene editie van Foute besluiten, maar beslist u vooral voor uzelf! (en zorg dat u een zo breed mogelijk palet aan inlichtingen inwint alvorens een keuze te maken voor de aanschaf van dit boek, en niet alleen deze wat kritische recensie. Daar zou de schrijver zeker ook voor pleiten).

Niels van Gorp is Data Strateeg en Data Filosoof.

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden