Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Management Summaries // Durf het verschil te maken
18 oktober 2018 | Ger Post

Merlijn Ballieux en Guido van de Wiel reflecteren in Durf het verschil te maken op de praktijkervaringen van Ballieux als veranderaar. Het doel is medewerkers, bestuurders en leidinggevenden te inspireren in hun rol als veranderaar.

De auteurs observeren drie fenomenen die verandering bemoeilijken: er wordt houvast gezocht in een blauwdruk (dit leidt vooral tot veranderingen die alleen in theorie kloppen), er is een verschil tussen worden en daden (managers zeggen wel dat ze willen werken vanuit de bedoeling en sturen op vertrouwen, maar in praktijk sturen ze op de systeemwereld) en praten over verandering in plaats van eraan te werken.

Volgens de auteurs willen veel medewerkers veranderen als ze zich aangesproken voelen en in de verandering een persoonlijke kans zien om een betere versie van zichzelf tegen te komen. Realistisch veranderen gaat vooral over weten wat echt effect heeft, aansluiten bij de werkelijkheid in de organisatie, aansluiten bij de menselijke natuur en niet de eigen verandermethodiek centraal stellen. Bovenal staan mensen en de essentie van de organisatie voorop.

Bonus materiaal

Een narratief van veranderen dat de auteurs met grote regelmaat in de praktijk tegenkomen volgt zeven episodes.

1. De essentie in het licht: mensen helpen om vanuit een visie te gaan werken.

2. Een eerste vlootschouw: nagaan – met een minimale tijdsinvestering – op welke plekken in de organisatie welke energie heerst.

3. Uitvergroten van wat goed gaat: degene die al volgens de essentie werkt.

4. Zoek naar de dominante patronen. Ga in gesprekken de grote thema’s na: psychologische veiligheid, omgaan met verschillen en conflicten, sturing, besluitvorming en informatieasymmetrie, leren en corrigerende mechanismes, verbinding, autonomie, invloed, macht en ranking en taboes, geheimen en no-go areas.

5. Ontmantel of doorbreek dominante patronen die in de weg zitten, zoals het afbreken van een disfunctionele structuur, het herstellen van sturing, patronen die maken dat mensen de essentie uit het oog zijn verloren, het doorbreken van cynisme of aangeleerde hulpeloosheid.

6. Tussentijds consolideren: zorg voor een herinrichting van de systeemwereld – niet staf-gedreven, maar dienend aan de essentie.

7. De veranderaar wordt overbodig én gaat nog niet helemaal weg. De vuistregel luidt: als de goede mensen op de goede plekken zitten, kun je als veranderaar beginnen met afscheid nemen.

(De gehele samenvatting van Durf het verschil te maken kunt u lezen in de november editie van Management Summaries, samen met samenvattingen van Veranderen als samenspel van Jaap Boonstra, Leadership Agility van Ron Meyer en Ronald Meijers, en Vriend van een vriend van David Burkus.)

Durf het verschil te maken - 'Aanrader'
25 september 2018 | Marco Buschman

Afgelopen zomer is het boek Durf het verschil te maken: realistisch veranderen in organisaties van auteurs Merlijn Ballieux en Guido van de Wiel uitgekomen. Binnen een paar dagen stond dit boek op nummer 1 bij Managementboek.nl.

En niet zonder reden! Wat een feest om dit boek te lezen. En … het sluit naadloos aan op onze visie dat Verbindend vermogen een niet te onderschatten en onmisbare kwaliteit is voor de leider, manager én veranderaar van de toekomst. Daarom schrijf ik met plezier een recensie van het boek Durf het verschil te maken.

Veranderen begint bij verbinding met medewerkers

Al in het openingsstatement van hun boek is te lezen: ‘Verandering (…) gaat over het vermogen om vanuit verbinding met medewerkers visie te vertalen naar dagelijkse werkzaamheden, en om de verandering klein te houden, persoonlijk te maken en vooral niet onnodig uit te stellen.’ De auteurs geven daarmee een ander perspectief op de veranderkunde: geen grote massale verandertrajecten waarbij iedereen door dezelfde wasstraat heen moet. Nee, de kern van het veranderen wordt gevonden in de medewerkers zelf en in elke relatie en ontmoeting die er in de praktijk plaatsvindt. De auteurs stellen: ‘Om een organisatie echt te begrijpen, kun je er niet omheen naar de mensen te kijken. Juist dat is de sleutel. Wanneer je echt contact maakt met mensen en ze beter leert kennen, kun je ze ook niet meer “ont-kennen”.’

Visie op veranderen

Merlijn en Guido vertellen in hun boek dat het vaak pijnlijk is om te ervaren hoeveel er in organisaties gesproken wordt over de organisatie vanuit plannen, projecten, ‘harkjes’ en resultaten, zonder dat het nog gaat over de unieke medewerker of afdeling.’ In dat licht is een van mijn favoriete uitspraken uit dit boek dan ook: ‘Veranderen is een contactsport’. In het vervolg van deel 1 van het boek zetten de auteurs hun visie op verandering verder uiteen. Het wordt daarbij duidelijk dat de auteurs de nodige “vlieguren” gemaakt hebben in tal van organisaties. Ze laten zien wat er voor nodig is om voorbij het veranderen op papier te komen en niet langer te ‘prutsen aan de hark’. Ook tonen zij aan dat het organiseren van verandering in pilots of projecten wellicht vaak logisch lijkt, maar dat die vorm van verandering fundamenteel de plank misslaat. Een veranderpilot zorgt er immers voor dat alleen de mensen in de pilot hoeven te veranderen én ontslaat diezelfde pilot ondertussen de rest van de mensen in de organisatie van de verantwoordelijkheid om zelf nog in beweging te komen.

Niet langer opknippen

Een veranderpilot zien zij feitelijk als een ongewenste vorm van opknippen en afzonderen. Deze veelvoorkomende dynamiek geven Merlijn Ballieux en Guido van de Wiel tegenwicht door mensen weer met elkaar te verbinden. Zoals zij het zelf stellen: ‘Veel organisaties creëren steeds meer complexiteit door keer op keer mensen in coördinerende functies tussen of boven verschillende afdelingen of teams te zetten.’ Met andere woorden: wees beducht op het stapelen van extra managementlagen. Dat werkt alleen onnodige complexiteit in de hand. Laat daarentegen mensen juist onderling afhankelijk zijn van elkaar.

Niet-functionele zelfgenoegzaamheid

Om het punt van onderlinge afhankelijkheid te illustreren, halen de auteurs Yves Morieux aan. Die stelt – zoals ook te zien is in dit TED-filmpje – dat hij thuis twee televisies heeft. En dat hij daardoor juist niet met zijn vrouw hoeft samen te werken. Even later stelt Morieux: ‘Er zijn zeer veel tweede televisies in organisaties. Haal die tweede tv weg. Zij genereert geen waarde. Ze levert enkel niet-functionele zelfgenoegzaamheid op.’ Wanneer je die tweede televisies, die overbodige buffers weghaalt, ontstaat volgens Morieux – en dus ook volgens de auteurs van Durf het verschil te maken – de volgende dynamiek: ‘I hold you by the nose, you hold me by the ear. We will cooperate.’ Niet voor niets gaan Merlijn en Guido vervolgens dieper in op het vraagstuk op welke manier verandering en sturing onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.

Alle niveaus bewegen tegelijk

Om van veranderen een contactsport te maken geven de auteurs een aantal leidende principes die zowel interne als externe veranderaars kunnen gebruiken. Deze principes kleden ze aan met treffende praktijkvoorbeelden en geven daarbij alternatieven hoe je als school, als gemeente of als grotere profit-organisatie het verschil kunt blijven maken. Hierdoor blijft het boek niet hangen in het aanwijzen van de pijn, maar zorgt het ook voor handvatten én inspiratie om zelf aan de slag te gaan. Ik pak er hier één principe uit. Het gaat om ‘Alle niveaus bewegen tegelijk’.

Diagonale verbindingen

Bij dit principe beschrijven de auteurs een aanpak waarbij ze niet alleen aan horizontale verbindingen (denk aan: collega’s onderling weer verbinden) en aan verticale verbindingen (denk aan: de manager aan medewerkers verbinden) werken, maar ook met name aan alle “diagonale” verbindingen in een organisatie. Bij deze diagonale verbindingen gaat het om mensen die zich dwars door de organisatie bevinden, maar wel een gezamenlijk hobby, interesse of lifestyle hebben: denk dan aan mensen die allemaal op de fiets komen naar hun werk en elkaar daardoor bij de fietsenstalling met grote regelmaat treffen, of alle collega’s die meedoen met hardloopwedstrijden of die in de personeelsvereniging zitting hebben genomen.

Gebruik van informele hotspots bij veranderen

Naast de formele structuren wordt in dit soort informele diagonale dwarsverbanden veel van de betekenisgeving over de organisatie geboren en aan elkaar doorgegeven. Deze informele hotspots kun je gebruiken om er – als interne of externe veranderaar – je oor te luisteren te leggen én om er je beïnvloeding actief op te richten. Om het in de woorden van Merlijn en Guido te stellen: ‘Het is niet voldoende om bij verandering alleen naar de formele organisatie te kijken. Dan mis je wat er bij de koffieautomaat aan betekenisgeving geproduceerd wordt.’ Zij geven dus aan om te werken met de formele én de informele structuren. En door zaken die meetbaar zijn te combineren met alles wat merkbaar is, wordt verandering werkbaar.

Aanrader

Door de heldere schrijfstijl, de vele praktijkvoorbeelden en concrete handvatten die de auteurs aanreiken, is Durf het verschil te maken een aanrader voor iedereen die verandering wil bewerkstelligen in organisaties en daar zelf het verschil wil maken.

Marco Buschman is een energieke en uitdagende leiderschapstrainer, team- en executive coach, spreker en auteur van het boek Verbindend vermogen (voormalig #1 bestseller op Managementboek.nl).

Durf het verschil te maken - 'Een verfrissende en effectieve aanpak'
13 september 2018 | Franc van Mourik

Game changer. Dat vind ik de meest treffende typering voor het goede en inspirerende boek Durf het verschil te maken, met de ondertitel ‘realistisch veranderen in organisaties’ van Merlijn Ballieux en Guido van de Wiel.

In de bijna eindeloze stroom aan management- en businessboeken is dit zo’n pareltje van een veranderboek met impact. Een disruptief boek dat mijns inziens de wereld van de veranderinzichten en veranderaanpakken volledig op de kop kan zetten.

Het boek Durf het verschil te maken is gelukkig en eindelijk niet weer het zoveelste boek met een stappenplan, met een blauwdruk. Het is een boek dat de platgetreden paden van de maakbare veranderplannenstrategieën verlaat. Het is een boek dat juist buiten de bekende gebaande paden treedt en met de veranderingsfilosofie aansluiting zoekt bij de omgeving waar de werkelijke veranderingen plaatsvinden, namelijk op de werkvloer. Zoals Guido en Merlijn het zo mooi omschrijven: ‘Maak de verandering up close and personal’. Met andere woorden: werk dicht op de mensen zelf en maak de verandering persoonlijk.

Waarom toch zo veel veranderingscampagnes binnen organisaties misgaan – ik heb mij wel eens laten vertellen 70-80% – komt in dit boek heel goed naar voren. Veel organisaties zitten namelijk ‘vast’ in hun systeem- en hiërarchiewereld. En kunnen maar moeilijk de stap naar de leefwereld meer maken.

Het boek breekt met het maakbaarheidsdenken en blauwdrukaanpakken. Niet langer geldt ‘one size fits all’, maar zijn er 26 teams, dan zijn er dus 26 veranderaanpakken.

Realistisch veranderen gaat over het vraagstuk hoe je een organisatie kunt veranderen zodat de mensen en de essentie van de organisatie weer voorop komen te staan.

In het boek komt ook duidelijk de frictie aan de orde tussen de systeemwereld en de leefwereld. Niets zo moeilijk en ingewikkeld om in een bestaande organisatie daadwerkelijk geconditioneerde veranderingen door te voeren. Daarnaast geven de auteurs kwetsbaar aan ook niet op alle vragen en uitdagingen direct een antwoord te hebben.

Eén van mijn favoriete passages uit het boek is (Einstein zei het al): ‘Je kunt een probleem niet oplossen vanuit de denkwijze die het heeft veroorzaakt.’ Om tot een oplossing te komen, zul je vanuit een ander perspectief, vanuit een nieuw inzicht moeten leren kijken en handelen.

Durf het verschil te maken is geen boek om even in een avondje te lezen. Dat is niet omdat het niet toegankelijk is geschreven (dat is het juist wel), maar de teksten hebben de nodige diepgang en zijn het overdenken meer dan waard. ‘Hoe doe jij dat dagelijks als veranderaar?’ is een vraag die je jezelf regelmatig stelt als je het boek leest.

De veranderfilosofie en -aanpak die wordt beschreven is in mijn optiek arbeidsintensief, maar ook zeker effectief. In mijn eigen praktijk pas ik de inzichten en handelen dagelijks met succes (en soms ook niet) toe. Dus ik kan als ervaringsdeskundig veranderaar vertellen, dat hun beschreven aanpak misschien niet heel efficiënt is, maar wel heel effectief, en misschien is dat wel weer heel efficiënt.

Het boek staat vol met leuke en inspirerende quotes, ik som er een paar op:

‘Als je vijf minuten was komen kijken bij ons op de afdeling, dan had je geweten dat dit niet zou werken.’

- ‘Blauwdrukdenken leidt vooral tot veranderingen die alleen in theorie blijken te kloppen.’

- ‘Er vindt al veel verandering plaats in organisaties; niet dankzij changemanagement, maar ondanks changemanagement.’

- ‘Mensen zijn geen eenheidsworst. Behandel ze dan ook niet zo.’

- ‘Iedere ontmoeting is een kans op beïnvloeding.’

- ‘De verandering begint in het klein, in het hier-en-nu.’

Dit is geen boek voor mensen die denken en handelen vanuit stappenplannen, mijlpalen, checklisten en top-down aanpakken. Dit is een boek voor veranderaars next level. Het is wat mij betreft het nieuwe standaardwerk voor de eigentijdse hedendaagse veranderaar. Het boek toont aan hoe moeilijk echt veranderen is, zeker voor mensen uit de systeemwereld met een rationele (blauwdruk) aanpak.

Er wordt een inzicht, filosofie en aanpak beschreven die zeer interessant voor organisaties en bedrijven die oprecht willen veranderen, en niet alleen op papier.

Het boek wordt verder met inspirerende uitspraken van een groot veranderaar aangevuld, namelijk Nelson Mandela.

De auteurs stellen dat je als onderdeel van de verandering over een goede visie moet beschikken, die geeft dan voldoende houvast om in allerhande situaties te bepalen wat daar en dan het juiste is om te doen. Ze hebben het over merkbaar leiderschap.

Je vindt geen academische verhaspelingen en andere moeilijke taal in het boek. Het is toegankelijk geschreven, zeker niet simpel, maar juist eenvoudig. En dat is nog zeker niet simpel. De auteurs geven er blijk van over veel inhoudelijke kennis en de nodige veranderervaring en inzichten te beschikken.

Als je als lezer open staat voor nieuwe, andere, eigentijdse veranderinzichten, dan zul je veel plezier en inspiratie aan dit boek beleven. Maar belangrijker: je kunt je werk als veranderaar next level veel effectiever en leuker maken. Niks met grote veranderaanpakken en plannen, maar klein binnen groot starten, door gewoon te gaan doen, anders te gaan doen. Niet ergens op afstand, maar juist close op het primaire proces, met de medewerkers op de werkvloer. En aansluiten bij de bestaande energie, en daarmee verbinding maken.

In het boek komt ook naar voren dat organisaties met een hoge klanttevredenheid, hoge medewerkerstevredenheid en een goede financiële gezondheid in de regel weinig staf hebben.

Het boek is verrijkt met een paar mooie voorbeelden uit de praktijk, dat hadden er van mij best wat meer mogen zijn. In de voorbeelden komt echter wel duidelijk naar voren dat leiderschap met visie en lef misschien wel het belangrijkste startingrediënt is om succesvol te beginnen aan een verandering in kleine stapjes.

Intuïtie, fingerspitzengefühl en gezond boerenverstand spelen volgens de auteurs een belangrijke rol als je dicht tegen de werkvloer aan gaat zitten. De rol van de veranderaar is in dit boek veranderd, niet langer op afstand, maar met de ‘poten in de klei’ terug op de werkvloer.

Niets kan zonder frames en kaders, dus gelukkig komen in het boek ook een aantal ‘rijtjes’ voorbij als handvatten voor een veranderbeweging.

4-voorwaarden voor realistisch veranderen

Eerste voorwaarde: Een aantrekkelijk perspectief

Tweede voorwaarde: Zelf op de foto staan

Derde voorwaarde: Ontspanning

Vierde voorwaarde: Discipline en de kracht van het volhouden

Geen stappenplan, wel een narratief van episoden

Episode 1: De essentie van het licht

Episode 2: Een eerste vlootschouw

Episode 3: Uitvergroten wat goed gaat

Episode 4: Zoek naar de dominante patronen

Episode 5: Ontmantel of doorbreek dominante patronen die in de weg zitten

Episode 6: Tussentijds consolideren

Episode 7: De veranderaar wordt overbodig en gaat nog niet helemaal weg

Wat ik zelf wel een leuk en nieuw woord vind is: ‘veranderretoriek’.

Er valt nog heel veel te schrijven over dit boek, maar dat moet je vooral zelf maar lezen. Ik wil afsluiten met een compliment aan de auteurs. Durf het verschil te maken is nu eens een echte must read voor iedereen die met organisatieverandering te maken heeft en op zoek is naar een verfrissende en effectieve aanpak. Een aanpak die perfect past bij organisaties die platter, wendbaarder en meer klantgerichter willen worden.

Franc van Mourik is organisatieadviseur en veranderaar met focus op zelforganisatie en klantgerichtheid.

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden