Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Gratis geld voor iedereen - 'Intrigerend en provocerend'
17 juli 2018 | Louis Thörig

Gratis geld voor iedereen is een intrigerend en provocerend boek, vol originele ideeën over het verstrekken van een basisinkomen, de 15-urige werkweek en een wereld zonder grenzen.

Vroeger was alles slechter. De grote vraag luidt: wat gaan mensen doen in de toekomst? Wat voor nieuwe banen komen erbij? Sterker nog: wat zal de kwaliteit van die nieuwe banen zijn? Volgens de auteur hebben we een nieuwe stip op de horizon nodig, een kaart van de wereld waar Utopia weer op staat. De grote paradox van deze tijd is dat de productiviteit hoger is dan ooit, de innovatie is nog nooit zo snel gegaan, maar toch dalen de mediane inkomens en zijn er minder banen. We hebben alternatieve vergezichten nodig die ons weer aan het denken zetten.

In het begin van de eenentwintigste eeuw zijn niet vrije tijd of verveling de grootste uitdagingen, maar stress en onzekerheid, zo blijkt. Voor veel mensen is de grens tussen werk en vrije tijd vager geworden. Het nieuwe werken heeft zijn intrede gedaan. Momenteel heeft bijna de helft van de werknemers in Nederland toegang tot flexibele werktijden en werkt een derde minstens één keer per week thuis. Kortom, flexibel werken is niet meer weg te denken uit ons werkleven. Een thema dat Bregman met vuur verdedigt, is het verstrekken van een onvoorwaardelijk basisinkomen voor iedereen. Een basisinkomen laat iedereen erin delen en zou - misschien niet op het eerste gezicht verwacht – de vooruitgang stimuleren en zou het utopische einde van de armoede betekenen.

Te veel ongelijkheid zou de economische groei remmen. Of het nu gaat om depressies, burn-outs, drugsmisbruik, schooluitval, overgewicht, ongelukkige kinderen, lagere opkomst bij verkiezingen of sociaal en politiek wantrouwen, steeds lijkt er volgens de auteur een grote boosdoener te zijn: de ongelijkheid. Zijn provocerende pleidooi is dat er geen investering beter rendeert dan een investering in een zwerver. Iedere euro voor de bestrijding en preventie van dakloosheid verdien je in Nederland twee tot drie keer terug met besparingen op zorg, politie en justitie. Kortom, daklozenbeleid is win-win-win-win beleid, aldus Bregman. Of anders gezegd; armoedebestrijding is niet alleen goed voor het geweten, maar is ook goed voor de portemonnee.

Een ander idealistisch gedachtegoed waar de auteur heel stellig over is en met steekhoudende argumenten onderbouwt, is dat grenzen zonder twijfel de grootste discriminatie veroorzaken uit de wereldgeschiedenis. Volgens Bregman zou het (gedeeltelijk) openen van onze grenzen verreweg het krachtigste middel zijn in de strijd tegen mondiale armoede. Maar tegen dat idee zijn vooral veel negatieve argumenten aan te voeren zoals: ze pakken onze banen af, ze drukken onze lonen, ze zijn te lui om te werken, ze gaan nooit meer terug. De praktijk leert dat open grenzen een onhaalbare optie is.

Ten slotte, in Gratis geld voor iedereen laat de Bregman de lezer de achterkant van het gelijk zien.

Louis Thörig is verbonden als thesisbegeleider aan de afdeling Organisatiewetenschappen, Faculteit Sociale Wetenschappen, Vrije Universiteit Amsterdam en als docent Corporate Communicatie aan de Hogeschool InHolland.

Gratis geld voor iedereen
8 maart 2017 | Brigitte Koehler

Met zijn boek ‘Gratis geld voor iedereen’ neemt Rutger Bregman je mee, dwars door de geschiedenis heen, op zoek naar oplossingen om het armoedevraagstuk aan te pakken. Hij beschrijft een drietal ideeën: ‘Gratis geld voor iedereen’, ‘een 15-urige werkweek en ‘een wereld zonder grenzen’. Reis je mee?

Rutger Bregman begint zijn boek Gratis geld voor iedereen direct heel treffend met de belangrijkste les van de geschiedenis: ‘vroeger was alles slechter.’ En dit gegeven staaft hij direct met cijfers. Zo blijkt het inkomen per hoofd van de bevolking nu tien keer zo hoog als in 1850. En dit staven van feiten met cijfers loopt als een rode draad door het boek. Dat maakt het boek ook wel wat taai, maar zorgt er wel voor dat de oplossingen die hij aandraagt onderbouwd worden. Ze zijn te verwezenlijken. Hierdoor kunnen we dus ook leren van de geschiedenis. ‘Gratis geld voor iedereen’ leest dus als een geschiedenisboek. Zo laat hij ons zien dat het idee ‘gratis geld voor iedereen’ niet nieuw is. Sterker nog, het heeft niet veel gescheeld of Nixon had in 1969 een basisinkomen ingevoerd, als oplossing voor de ‘uitkeringspuinhoop’ die mensen gevangenhield in armoede. Want dat is de gedachte achter ‘Gratis geld voor iedereen’. Een basisinkomen als oplossing van het armoedevraagstuk. Tal van experimenten uit het verleden laten ook de positieve effecten van het basisinkomen zien. Bregman toont in zijn boek aan hoe de wereld keer op keer op het randje van het invoeren van een basisinkomen heeft gestaan.

Waarom is het er dan nog niet? Rutger Bregman legt in zijn boek ook uit dat hét basisinkomen niet bestaat. Maar als je zoekt naar een manier om armoede uit te roeien is het basisinkomen zeker een oplossing. Vooral als je hierin keuzes maakt, bijvoorbeeld de groep mensen die nu onder de armoedegrens leven. Dit kost ongeveer 2,2 miljard per jaar. Ter vergelijking: Nederland geeft jaarlijks 4 miljard uit aan sigaretten en 15 miljard aan vakanties. Daarbij neemt hij vooroordelen weg die je zou kunnen hebben. ‘Gratis geld zou lui maken’:  het tegendeel blijkt waar. De praktijk laat volgens Bregman zien dat het juist armoede is die apathisch maakt. Geef mensen wat geld, gewoon om te kunnen ademen, en ze blijken ineens allerlei initiatieven te nemen. En dat blijkt tig keer goedkoper dan ingewikkelde hulpverlening aan bijvoorbeeld daklozen en bureaucratische netwerken aan toeslagen en uitkeringen. ‘Gratis geld voor iedereen’ is volgens Bregman niet alleen een oplossing voor het probleem van armoede maar vooral ook een keuze over het inrichting van onze maatschappij.

En die 15-urige werkweek en die wereld zonder grenzen? Een eeuw terug dachten economen echt dat we in de 21ste eeuw nog amper zouden werken. Automatisering zou de meeste werkzaamheden van ons overnemen. En dat gebeurde ook. Maar er kwamen andere werkzaamheden voor in de plaats. Bregman gebruikt de invoering van een 15-urige werkweek vooral om te laten zien dat rijkdom op de wereld ongelijk verdeeld is. Zo verdient de rijkste 8 procent de helft van al het inkomen en bezit de rijkste 1 procent bijna de helft van alle rijkdom. Ook laat het boek zien dat in de negentiende eeuw ongelijkheid nog een kwestie was van klasse. Nu is dat een kwestie van locatie. Een Somalische peuter heeft in eigen land een kans van 20 procent dat hij voor het vijfde levensjaar sterft. We zijn ons echter nauwelijks bewust van onze privileges.

Rutger Bregman verpakt zijn boodschap als ‘de terugkeer van de utopie’. Met gratis geld, een 15-urige werkweek en een wereld zonder grenzen herverdelen we de rijkdom. Maar het spannende is dat zijn ideeën helemaal niet zo utopisch zijn. De geschiedenis leert ons dat het meerdere malen niet veel heeft gescheeld of er was bijvoorbeeld een basisinkomen, of een 15-urige werkweek. Mocht je nieuwsgierig zijn naar deze manieren om de wereld te verbeteren dan is ‘Gratis geld voor iedereen’ een zeer interessant boek. Geschiedenis of economie blijkt zeker niet stoffig. Sterker nog, Gratis geld voor iedereen levert je genoeg stof tot nadenken en gespreksstof op.

Brigitte Koehler is gespecialiseerd in arbeidsmarktbeleid en loopbaanadvies.

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden