Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
28 januari 2013 | José Otte

'Doen wat werkt' gaat over oplossingsgericht werken. Auteur Coert Visser legt uit wat oplossingsgericht werken is voor de manager, de coach, de adviseur en docent. Hij geeft praktische uitwerkingen en herkenbare voorbeelden.

In 2006 werd 'Doen wat werkt' verkozen tot het beste managementboek voor HR door de GIDS. Het is een goed leesbaar boek, met veel voorbeelden uit de praktijk, ook deze nieuwe versie. In het eerste hoofdstuk Geeft Coert Visser helder aan wat oplossingsgericht werken nu eigenlijk is. De benadering is oorspronkelijk ontwikkeld door Steve de Shazer, Insoo Kim Berg en hun collega's in de jaren zeventig en tachtig. Het is een pragmatische en stimulerende manier om doelen te bereiken.

De methode van oplossingsgericht werken kenmerkt zich door het onderkennen van problemen, verhelderen van doelen, het uitvinden van wat werkt en ten slotte; het doen wat werkt. De methode werd eerst vooral in de psychotherapie gebruikt en is nu veel breder bekend. Wel vinden we nog veel woorden terug uit de basis, de oorsprong. Dit is echter niet problematisch, eerder geeft het een soort waarderende groet aan de bron.

De benadering komt niet alleen neer op het toepassen van een reeks technieken, het is veel meer dan dat! Het betekent een specifieke manier van denken over mensen en over verandering. In gesprekken communiceer je vanuit een positieve verwachting. De oplossingsgerichte professional heeft ook zijn/haar basishouding of grondhouding nodig, hij moet geloven dat de gewenste verandering zal gaan optreden. Misschien is het daarom wel dat het werken met deze methodiek voor sommige manager/coaches/docenten zo natuurlijk aanvoelt, terwijl anderen er totaal afwijzend tegenover staan. Dat lijkt heel zwart-wit, maar het is goed om hier eerlijk en open over te zijn. Zeggen dat je aan oplossingsgericht werken doet omdat je denkt dat dit hip is, werkt niet. Het moet echt vanuit je hart komen.

In het boek worden andere methodieken genoemd die raakvlakken hebben met de oplossingsgerichte methode, met heldere uitleg waar de verschillen zitten. Vooral interessant om te gebruiken als coach of manager op het moment dat duidelijk wordt hoe de cultuur van de organisatie zich verhoudt tot de methoden die genoemd worden. Soms is de Positieve Psychologie te zwaar. Of past het niet om alle stakeholders te betrekken in een veranderingsproces, zoals dat bij Appreciative Inquiry gebeurt.

Aan de hand van zeven stappen werkt Visser het model verder uit. Iedere stap krijgt ter verduidelijking een gesprek mee dat als voorbeeld kan gelden.

Wat ik een prachtige aanvulling voor dit boek vind, zijn de interviews waarbij de experts aan het woord komen. Natuurlijk het interview met Insoo Kim Berg, de Amerikaanse van Koreaanse afkomst. Een inspiratie voor velen. Prachtig om te lezen hoe zij en Steve de Shazer in de woonkamer bezig waren om een nieuwe vorm te proberen.

Misschien wel het beste advies uit het boek? Gewoon doen! Niet teveel over praten, niet teveel aandacht aan geven. Gewoon doen, dat oplossingsgericht werken.

4 juni 2009 | Alieke Hordijk

In 'Doen wat werkt' beschrijft Coert Visser een nieuwe benadering om menselijk gedrag te veranderen: oplossingsgericht werken. Niet te veel aandacht besteden aan de oorzaak van problemen, maar focus op waar je naar toe wilt, is zijn boodschap. Hoe? Door te doen wat werkt.

Coert Visser, arbeids- en organisatiepsycholoog, oplossingsgericht trainer en coach, heeft zich laten inspireren door Insoo Kim Berg, de grondlegster van het oplossingsgericht werken. Oplossingsgericht werken is de tegenhanger van de traditionele psychotherapie, die haar grondslag vindt op de sofa van Sigmund Freud. Waar Freud en zijn volgelingen de nadruk leggen op de oorzaak van het probleem, om deze vervolgens tot in de details uit te spitten, richt het gedachtegoed van Berg zich op oplossingen. Wat is uw doel? Waar wilt u naar toe? Wat gaat er al goed? Hoe kunt u deze situaties vaker bereiken? En wat verandert er als dat lukt?

Voor de positief en pragmatisch ingestelde mensen onder ons is dit smullen. Geen gewroet in het verleden, maar vooruit, gericht op het positieve. Degene die de voorkeur geeft aan eerst analyseren en tot de bodem uitzoeken, om vervolgens een strategie uit te stippelen, komt van een koude kermis thuis.

'Doen wat werkt' is geschreven voor coaches en managers die te maken hebben met situaties die vragen om veranderingen van menselijk gedrag. Coert Visser schrijft in eenvoudige taal. Hij weerhoudt zich van onnodig jargon of Engelse terminologie, waardoor het prettig leest. De kernboodschap 'doen wat werkt' loopt als een rode draad door het boek en blijft dan ook goed hangen. Een andere belangrijke boodschap die steeds terugkomt, is dat veranderingen alleen met kleine stapjes gerealiseerd kunnen worden.

Coert Visser introduceert het zevenstappenmodel (hoofdstuk 3). Hij benadrukt dat het geen model betreft dat stap voor stap doorlopen moet worden. U moet het zien als ingrediënten die bijdragen aan de 'smaak' van oplossingsgericht werken en die u naar eigen inzicht kunt toedienen. Hiermee wijst hij er de lezer nogmaals op dat oplossingsgericht werken een manier van denken is en niet het simpel toepassen van technieken.

In verdere hoofdstukken licht hij de stappen van het model verder toe, waarbij hij een aantal technieken introduceert. Elke stap wordt ondersteund door voorbeelden en dialogen tussen coach en gecoachte. Hiermee legt Visser de link tussen theorie en praktijk en wordt inzichtelijk wat het effect van oplossingsgericht werken kan zijn. Zo beschrijft hij een gesprek tussen Frank (een willekeurige persoon) en zijn coach, waarbij de laatste verschillende manieren van vragen op Frank toepast om hem te helpen bij het vinden van een oplossing om de financiële prestaties van zijn team te verbeteren. Waar Frank met een groot probleem en terneergeslagen gevoel binnenkomt, verlaat hij de ruimte vol goede moed en energie. Fantastisch!

Vooral de achterliggende gedachte spreekt mij aan. Ik behoor dan ook tot de positieve, pragmatisch ingestelde groep lezers. Ik merk dat ik het oplossingsgericht denken meteen meeneem in interviews en gesprekken. Het daadwerkelijk toepassen van de verschillende vraagtechnieken is een wat ver van mijn bedshow. Het vergt mijns inziens de nodige ervaring om zulke technieken bewust toe te passen en je daar zeker bij te voelen.

Hoewel Visser benadrukt dat het om een manier van denken gaat, bekruipt me zo nu en dan het gevoel dat het een handboek is waarmee je een trucje leert. Alle voorbeelden lopen dan ook bijzonder positief af. Of deze in de praktijk ook zullen opgaan? Dat zou fantastisch zijn.

13 mei 2009 | Joke Verplanke

Ik ben al eerder gecharmeerd geraakt van oplossingsgericht werken door de boeken 'Oplossingsgerichte mediation' en 'Oplossingsgerichte coaching'. En nu is er dan Coert Vissers 'Doen wat werkt', over oplossingsgericht werken. Het boek spreekt me aan door de heldere en eenvoudige methode: die is lekker simpel – maar niet altijd eenvoudig om uit te voeren – en werkt!

De belangrijkste elementen van het oplossingsgericht werken zijn: doe meer van wat werkt en doe het in kleine stappen. Ook de positieve grondhouding is een belangrijk kenmerk. Altijd kijken naar de halfvolle fles, nooit naar de haflege.

In onze westerse maatschappij is het oorzaak-gevolgmodel sterk dominant. Dat werkt natuurlijk goed bij bijvoorbeeld medische en technische problemen. Ligt een virus ten grondslag aan een ziekte: pak het virus aan en de ziekte verdwijnt.
Bij organisatieproblemen zijn de zaken complexer. Er is nooit een rechte lijn van oorzaak naar gevolg. En het is niet gezegd dat het analyseren van de problemen een oplossing biedt, hoewel opdrachtgevers dit vaak wel vragen!. De methode gaat daarom snel naar de toekomst: wat wil je bereiken en hoe ga je dat aanpakken. Het verleden is natuurlijk wel relevant, maar uitgebreid de oorzaak zoeken als je feitelijk de problemen wilt aanpakken, is domweg niet nodig.

Wat de werkwijze aantrekkelijk maakt, vind ik het leren uit het verleden. Wat werkte er in het verleden? Dat kun je nogmaals doen. Eigen oplossingen werken beter dan interessante managementmodellen die vaak net niet op jouw situatie van toepassing zijn. Eigen oplossingen zijn herkenbaar, je weet al dat ze werken en zijn voor jou behapbaar.

Het boek biedt daarnaast vele handige interventietechnieken, even simpel als doeltreffend. Bijvoorbeeld de schaalvragen: op een schaal van 0-10: waar zit u nu en waar wilt u komen? Wat zou u dan als eerste moeten doen? Het zet mensen aan het denken en je zit gelijk in een positieve glijbaan richting toekomst. Het is eigenlijk een antiklaagboek: probeer maar eens uit hoe klagen werkt: je raakt er zwaar en moe en ongeïnteresseerd van.

Niet elke cliënt staat te trappelen om gecoacht te worden: het ligt immers niet aan hem, maar vooral aan anderen. De indeling in bezoeker, klager of klant is ook hier nuttig. De klager geeft altijd de ander de schuld, de bezoeker komt een even langs om te kijken of er iets te halen valt. Alleen de klant is echt geïnteresseerd en wil zowel halen als brengen. Maar de klant wil vooral iets leren.
Elk soort relatie vereist zijn eigen interventies. Coach niet iemand die niets wil, maar kijk wat je wel voor hem kunt doen. Er is een prachtig voorbeeld in het boek van een coachingsgesprek met een 'klager'. De klager herhaalt steeds dat met hem niets aan de hand is, maar met anderen wel en wil de coach verleiden daarin mee te gaan. De coach laat zich niet ontmoedigen, stelt alleen oplossingsgerichte vragen en de coachee gaat tevreden naar huis.

Wat ik ook prettig vind aan het boek is de gezonde relativering van het eigen concept. De auteur staart zich niet blind op zijn eigen idee en mixt gerust andere aanpakken met oplossingsgerichte technieken of andere onderdelen van het gedachtegoed. Hij eindigt dan ook terecht met: 'Als u geïnteresseerd bent om de ideeën uit dit boek te verspreiden en beschikbaar te maken, gun iedereen dan de vrijheid om alleen te gebruiken wat hen aanspreekt en de rest te negeren.

19 april 2006 | Peter de Roode

Vaak maken we ons druk over dingen die kúnnen gebeuren, en even vaak doen we dat in negatieve zin. Allerlei 'worst case scenario's' spoken dagelijks door onze hoofden. We lijken een bijna natuurlijke voorkeur te hebben om te kijken naar dat 'halflege glas'. Er is een ander perspectief, te weten: OplossingsGericht Werken (OPG). Wie oplossingsgericht werkt, kijkt terug naar wat goed gaat, en maakt vervolgens kleine stapjes voorwaarts die wél werken. In het boek 'Doen wat werkt' is deze 'werkwijze' zeer helder beschreven en voorzien van vele praktische instrumenten die zowel op teamniveau als ook bij organisatiebrede toepassingen ingezet kunnen worden.

Coert Visser en Gwenda Schlundt Bodien betogen dat problemen juist in stand worden gehouden door de wijze waarop mensen ze proberen op te lossen. Anders gezegd: de gekozen aanpak vormt het probleem. Dat is niet verwonderlijk in een tijd waarin alles snel moet. In 'Doen wat werkt' kiezen Visser en Bodien voor een pragmatische aanpak, waarbij de problemen niet meer uitvoerig worden geanalyseerd. De auteurs verklaren deze keuze door op te merken dat wanneer mensen zoeken naar probleemoorzaken of schuldigen voor problemen, zij dit doen op basis van slecht passende theorieën en overtuigingen. OPG wil niet verklaren, maar gaat op zoek naar datgene wat werkt.

Deze aanpak heeft zeer zeker zijn charmes: ze is snel, levert energie op, en vermijdt een heleboel gedoe. Desondanks lijkt het me dat er toch een bepaalde 'verarming' optreedt in organisaties wanneer niet meer de moeite genomen wordt om veranderingen of projecten kritisch te beschouwen, en/of nagelaten wordt een goede probleemanalyse op te stellen. Er kunnen zich namelijk herhalende patronen voordoen die niet zomaar door OPG zullen worden weggenomen. Het werk van Chris Argyris met zijn inzichten rond het zogenaamde Model I-gedrag had hier echt niet misstaan.

De kracht van 'Doen wat werkt' ligt vooral in het feit dat het perspectief biedt door te focussen op positieve resultaten. Dit 'sterkteperspectief' staat haaks op de opvattingen van de moderne psychologie waarbinnen het 'ziektemodel' centraal staat. Situaties worden in dit model getypeerd als 'probleem', en degene die het probleem heeft als 'patiënt', en de probleemoplosser ten slotte als 'arts'. Het vasthouden aan dit zogenaamde arts-patiënt-model is zeer hardnekkig en vormt tevens een grote valkuil voor veel adviseurs, managers, opleiders, docenten en trainers.

OPG negeert problemen niet. Integendeel. OPG onderkent problemen wel degelijk, en is zich ook bewust van het feit dat problemen aanzetten tot verandering omdat er energie vrijkomt. Maar door de focus te verleggen van probleem naar oplossing, van probleemanalyse naar probleemonderkenning, wordt een andere werkwijze ingeluid en mogelijk gemaakt die vooral interne oplossingen centraal stelt. Dit zogenaamde 'sterkteperspectief' houdt in dat de organisatie zelf de middelen in huis heeft om problemen op te lossen. Vanuit dit standpunt bezien wordt voor zowel de korte als de lange termijn een belangrijke koers uitgezet, te weten: leren en innoveren zonder directe hulp van buitenaf.

Het zal organisaties ongetwijfeld de nodige tijd vergen om de bakens op een OPG-manier te verzetten. Voor een groot gedeelte is namelijk genetisch bepaald in welke mate mensen zich kunnen richten op positieve aspecten of op positief denken. Maar het gedeelte dat we echter zelf kunnen beïnvloeden, kan zeer goed ondersteund worden door te 'Doen wat werkt'.

Voorwaarts, maar wel met kleine passen!
19 april 2006 | Bertrand Weegenaar

Het boek Doen wat werkt van Coert Visser heeft 9 maart de GIDS-prijs 2006 in de wacht gesleept, en werd tijdens de vakbeurs P&O 2006 uitgeroepen tot beste boek voor de HR-manager. Op zijn weblog is Visser vooral verheugd over het feit dat het boek zowel de jury als de vakprijs heeft gewonnen. ‘En dat voor een eerste boek. Zoiets verwacht je niet!’ Aldus de auteur. Het juryrapport was dan ook uitermate lovend: ‘Het boek is heel leesbaar, vlot geschreven, zeer prikkelend. Het is bruikbaar in de strategische praktijk en heeft een grote mate van praktische relevantie. Het boek beklemtoont het sterke en leert hoe het succes gepakt kan worden. Het is een goed antwoord op de doorgeschoten analytische doctorandussencultuur, waarbij analyse veelal leidt tot paralyse. Het boek is zeker binnen Nederland baanbrekend in zijn focus.’

Doen wat werkt is vooral een pleidooi om nou eens niet al navelstarend het halflege glas te bewieroken, maar om te kijken wat het halfvolle glas in petto heeft. Halfvol staat in dit geval voor oplossingsgericht werken, dus kijken naar wat wel goed gaat en dat als basis gebruiken voor kleine stapjes voorwaarts. Visser betoogt dat problemen juist in stand worden gehouden door de wijze waarop mensen die problemen proberen op te lossen. Anders gezegd: de gekozen aanpak vormt het probleem, omdat men dus geneigd is te kijken naar het halflege glas. In plaats van naar het halfvolle glas dus.

Visser laat de problemen voor wat ze zijn, en stevent direct af op oplossingen. De focus ligt primair op positieve resultaten. Dit perspectief staat haaks op het gangbare perspectief waarbinnen het ‘ziektemodel’ centraal staat. Lastige situaties worden in dit model getypeerd als ‘probleem’, de ‘probleemeigenaar’ is meteen ‘patiënt’, en de ‘probleemoplosser’ wordt als ‘arts’ aangeduid. Dit perspectief houdt automatisch in dat problemen alleen met hulp van buitenaf kunnen worden opgelost, terwijl het positieve perspectief ruimte biedt voor interne oplossingen. In de woorden van Visser: leren en innoveren zonder directe hulp van buitenaf. Veranderen, problemen oplossen vanuit de eigen organisatie.

Zoals zo vaak is ook hier de kracht tegelijk een zwakte. Door namelijk na te laten met enige regelmaat gedegen probleemanalyses op te stellen, is de kans groot dat bepaalde ‘probleempatronen’ niet onderkend worden. Het gaat dan vooral om menselijke gedragspatronen die niet met leren of innoveren zijn te veranderen. Misschien is het daarom goed om naast het boek van Visser Managementadvies van Chris Argyris te leggen. Dat boek bevat gedegen en zeer bruikbare analyses van menselijk gedrag in relatie tot zaken als weerstand of probleemoplossing.

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden