Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Verslaafd aan organiseren
24 januari 2017 | Daan Scheffers

Verslaafd aan organiseren is een soepel geschreven boek dat analyseert hoe organisaties verslaafd zijn aan bijvoorbeeld macht, hiërarchie en controlemechanismen. Tjip de Jong benoemt een aantal ingesleten patronen en gedragingen binnen organisaties die iedere adviseur of leidinggevende weleens tegen komt.

Het verfrissende en vernieuwende aan de visie van Tjip de Jong is het koppelen van deze patronen aan de kenmerken van een verslaving. Organisaties zijn namelijk verslaafd aan zekere gedragingen en een verslaving kan alleen worden beperkt door het als een verslaving te behandelen.

Het eerste deel gaat in op verslaving als sluipmoordenaar in organisaties. De schrijver neemt de tijd om het probleem duidelijk uit te leggen door een aangename afwisseling van theorie, wetenschappelijke inzichten en praktijkvoorbeelden. Opvallend en intrigerend zijn de paralellen die de schrijver trekt met de wetenschappelijk inzichten omtrent menselijke verslavingen, zoals een alcohol- of drugsverslaving. Door het probleem vanuit het wetenschapsveld van de verslavingspsychologie te benaderen heeft de lezer de mogelijkheid om deze complexe problematiek vanuit een multidisciplinair kader te beschouwen. Hoewel de parallel met menselijke verslavingen intrigeert, blijft de toepassing op organisaties ondanks enkele praktijkvoorbeelden wat vaag. 

In het tweede deel gaat de schrijver concreet in op acht verslavingen die binnen een organisatie, voor kunnen komen. Zo wordt dieper ingegaan op organisaties die weinig mobiliteit kennen door de verworven rechten van medewerkers, (verander)projecten starten zonder het nieuwe beleid goed te interpreteren en organisaties die het moto van: ‘vertrouwen is goed maar controleren is beter’ hanteren. Zeker dit laatste punt is zichtbaar aanwezig bij veel organisaties. Een sprekend voorbeeld is de gezondheidszorg waar zorgverleners soms de helft van hun tijd bezig zijn om te rapporteren wat ze in de andere helft van hun tijd hebben gedaan. Mijns inziens is dit het sterkste gedeelte van het boek. De schrijver wordt hier concreet en geeft een heldere analyse van de schillende soorten (destructieve) culturen die binnen een organisatie kunnen heersen.

Na de uitleg van organisatieverslavingen in het algemeen in deel één en een verdere concretisering in deel twee presenteert deel drie een afkickmethode. Het afkicken van een organisatieverslaving wordt in algemene zin toegelicht. Zo dient het probleem van de verslaving (h)erkend en geaccepteerd te worden als eerste stap. Belangrijk is om samen met collega’s af te kicken en te werken aan vooruitgang zonder te streven naar perfectie. ‘Iedere dag een beetje beter’ aldus de schrijver. Bewustwording van zeker gedrag en een potentiële terugval te leren tackelen zijn daarbij essentiële vereisten. Als relativering op alle tips benadrukt de schrijver wel dat je nooit helemaal van je verslaving afkomt als organisatie. Het derde deel poogt manieren van afkicken te presenteren, maar blijft steken bij algemene tips die weinig specifiek zijn. Hoewel de tips waardevol zijn, mist het de koppeling met de concrete verslavingen uit deel twee.

Verslaafd aan organiseren is een interessant boek door de originele invalshoek uit deel één en de concretisering van organisatie culturen in deel twee. Het beschrijven van gedragingen binnen organisaties en dit vervolgens analyseren gaat de schrijver goed af, maar het ontbreekt aan een goede remedie in deel drie. Dit betekent dat ik dit boek gezien de verkennende analyse zeker kan aanraden. Ben je echter op zoek naar een boek dat naast een goede analyse met een oplossing kan komen, dan is dit boek minder relevant.

Daan Scheffers is adviseur bij Adviestalent. Adviestalent leidt jonge talentvolle academici op tot breed inzetbare adviseurs en managers. Adviestalent is een initiatief van Twynstra Gudde.

Verslaafd aan organiseren
20 januari 2017 | Frank van Kuijck

Verbeter de wereld begin bij jezelf! Dat lijkt makkelijk gedaan maar is het dat ook? Hoe vaak zitten we vastgeklonken in bestaande processen, patronen, procedures en systemen en hebben we niet het lef om verandering te weeg te brengen?

Het boek Verslaafd aan organiseren maakt op basis van het door de Jong uitgevoerde en geduide praktijkonderzoek duidelijk dat de verslaving diep geworteld is in (Nederlandse) organisaties en individuen.

De Jong geeft in zijn boek een zeer uitgebreide beschrijving van de oorzaken die ten grondslag liggen aan organisatiefalen of systeemreflexen. Deze zijn in meer of mindere mate in alle organisaties terug te vinden en ook herkenbaar. Het zou te gemakkelijk zijn om deze observaties af te doen met ‘het is van alle tijden’. Echter in het boek worden citaten van diverse wijsgeren aangehaald die treffend illustreren dat deze waarnemingen ‘zelfs’ al voor Christus werden gedaan.

Ontegenzeggelijk is de snelheid van veranderingen, de mondigheid van het individu maar ook de samenloop en complexiteit van de sociaal, economische en maatschappelijke vraagstukken aanzienlijk toegenomen. Het boek geeft een overzichtelijke beschouwing van het ‘ziektebeeld’ dat ten grondslag ligt aan de metafoor van verslaving. Ik wil dat ziektebeeld zeker niet bagatelliseren, omdat ik één de oplossing voor alle aangedragen problemen ook niet paraat heb en twee de exponentiële veranderingen en disruptieve situatie waarin we ons begeven ook echt vraagt om andere aanpakken en werkwijzen.

Het doen zoals het was en denken dat we zaken vanuit verleden, routine of bestaande patronen kunnen oplossen is een garantie voor het ‘faillissement’ van een individu of organisatie. Wanneer de schrijver van het boek u hier van bewust wil maken dan is hij daar in geslaagd. Er wordt een duidelijke spiegel voorgehouden om vast te stellen of u dan wel de organisatie of netwerk waarin u functioneert licht of zwaar verslaafd is.

Het boek Verslaafd aan organiseren zou wat mij betreft echter aan bruikbaarheid en ook aan kracht kunnen winnen. Hoe dan? Allereerst door een betere balans te vinden tussen de boodschap versus de hoop dat verandering mogelijk is en ook gaande is. Na het lezen van het boek zou u somber en moedeloos kunnen worden. Daarnaast door het opnemen van duidelijke voorbeelden die (reeds) een succesvol tegengeluid laten zien. Scherper situaties te duiden waarin zichtbaar sprake is van een andere aanpak en mindshift bij individuen, managers en organisaties. En tot slot het geven van praktischer hulpmiddelen om het afkickproces te begeleiden.

In het laatste deel van het boek geeft de Jong 6 manieren om af te kicken. Hier start de zoektocht voor de lezer om tot een gezonder sociaal en emotioneel leven te komen en hierdoor meer in balans te komen en te blijven. Echter ben ik hoopvoller gestemd dan de schrijver van het boek omdat ik steeds vaker individuen, groeperingen en organisaties waarneem die het ‘anders’ willen doen en doen. Dat de balans vinden tussen bestaande beloningen, verworven zekerheden, het aanleren of afleren van gedrag en gewoonten geen eenvoudige opgave is dat is zeer evident en ook noodzakelijk. Weten velen dat? Ja diep in het hart zeker. Kunnen velen de beweging en verandering al inzetten? Nee dat is zeker niet het geval. De ‘beweging’ en grotere collectiviteit van verandering moet ook nog verder plaatsvinden. Want nog te veel is te horen en te zien dat het zo’n vaart niet zal lopen.

De geschiedenis leert ons met toenemende frequentie iets anders. Onzekerheden en veranderingen nemen in snelheid en aard toe. Daarbij passen – zoals de Jong terecht duidt – geen herhaalde aanpakken en is inperken van vrijheden en innovatie niet het gewenste antwoord. Deze reflexen (of zoals De Jong ze noemt: prikkels van verslaving en geruststelling) moeten we afleren. Is de transitie en verandering ingezet? Zeker! Het niet op zoek gaan naar deze verandering en bijdragen aan de noodzakelijke transitie zal betekenen dat steeds duidelijker zal worden wie de ‘afvallers’ zijn. Succesvol zijn betekent dat we sneller dan in het verleden in staat moeten zijn om bestaande gewoonten en zekerheden af te leren of juist aan te leren. Wanneer u positief in het leven staat dan zult u aanhanger zijn van de tweede lijn.

Frank van Kuijck is een zeer gedreven professional in zowel audit en advies voor de public sector. Industries zijn met name gemeenten, woningcorporaties en onderwijs. Hij is kritische sparringpartner voor toezichthouders, bestuurders en organisatie om te helpen deze naar een hoger plan te krijgen. Specifieke aandachtsgebieden naast audit en verslaggeving zijn governance, control, risicomanagement en bedrijfsvoering. Deze laatste ook vanuit de specialisatie als operational auditor. Hij is Partner bij Deloitte, Voorzitter van RJ Werkgroep 645 - woningcorporaties en Docent Auditing aan de UVT Tilburg.

Verslaafd aan organiseren
3 januari 2017 | Daan Koot

Veel verschillende organisaties lopen op een of andere manier vast in hun manier van werken. In het boek Verslaafd aan organiseren schetst Tjip de Jong hoe organisaties vastlopen in een patroon dat hij vergelijkt met een verslaving aan middelen.

Mensen in organisaties dienen daarom beschouwd te worden als verslaafden en behandeld te worden in alle fasen van het afkicken en de afkickverschijnselen die daarbij horen. Voor mij is dit een even verrassende als confronterende benadering gebleken.

Verslaafd aan organiseren van Tjip de Jong geeft een heel verrassende benadering van het gebrek aan ontwikkeling van organisaties. Zijn stelling is dat in organisaties verschillende vormen van verslaving leiden tot het vernietigen van het ondernemerschap dat nodig is om die organisaties te laten bloeien. Vroeg of laat treedt bij veel organisaties die vanuit een frisse start zijn begonnen een systeem in werking dat afleidt van waar het bedrijf beter van wordt. De Jong onderscheidt acht verschillende soorten verslaving die ieder eigen kenmerken hebben; visieverslaving, machtsverslaving, probleemverslaving, functieverslaving, tijdverslaving, opstapelverslaving, verantwoordingsverslaving en de verworven-rechten-verslaving. Elke verslaving wordt duidelijk en beeldend geschetst. Na het hoofdstuk dat aan een van de verslavingen is gewijd is een vragenlijst toegevoegd waarin meerdere vragen staan waarmee de verslaving in een organisatie opgespoord kan worden.

De auteur beperkt zich niet tot het determineren van de verschillende soorten verslaving. Hij noemt zes manieren om als organisatie te minderen en zelfs af te kicken van een verslaving.

In het eerste deel van de drie delen waaruit het boek bestaat wordt heel toegankelijk de parallel gelegd tussen verslaving aan middelen (drug, drank, gokken, etc.) en het gedrag dat in verschillende organisaties gemeengoed is geworden. De verslaving wordt gedefinieerd als de oncontroleerbare behoefte aan het verslavende middel. Het middel kan variëren, maar de ongecontroleerde en niet te remmen drang en dwang naar het middel is exact waar de Jong de overeenkomst vindt.

In het tweede deel beschrijft hij de 8 verschillende sluipmoordenaars, zoals de Jong de verslavingen karakteriseert. In duidelijke taal en met sprekende voorbeelden wordt van iedere verslaving een uitleg gegeven. Daarbij wordt ook aangegeven hoe díe verslaving ontstaat en op welke manier het de doorontwikkeling van de organisatie in de weg zit.

In het derde en laatste deel worden 6 manieren genoemd die allemaal samen moeten zorgen dat de verslaving de kop ingedrukt wordt. Dit is het kortste deel, terwijl ik hier meer instructie en aanpak had gehoopt te treffen.

Het boek is zo geschreven dat je onmiddellijk gedrag van jezelf herkent in de beschrijvingen. Logischerwijze ga je eigen gedrag reflecteren. Ik heb in elk geval wel verslaving in mijn gedrag herkend en moet bekennen dat ik volgens de Jong af en toe wel van een cocktail houd. Daarnaast helpt het ook om via deze lijn waargenomen gedrag en gewoontes in organisaties te herkennen. Het is een boek dat mij nieuwe inzichten heeft gegeven.

Elk hoofdstuk wordt voorafgegaan door een zegswijze van filosofen en wijzen, welke de inhoud van het daaropvolgende hoofdstuk kernachtig verwoordt.

De teksten zijn voorzien van duidelijke illustraties en waar nodig wordt gebruik gemaakt van toelichtende kaderteksten. De onderbouwing is stevig, zoals uit de literatuurlijst blijkt. Al met al is het mooi vormgegeven en duidelijk leesbaar geschreven boek.

Het spiegeltje en verslaving zijn twee begrippen die elkaar in de middelenverslaving versterken, maar Verslaafd aan organiseren zie ik als een spiegel dat de verslaving helpt te keren. Door dit boek als spiegel voor eigen gedrag te gebruiken kan de eerste stap gezet worden om een verslaving de baas te worden. Zoals Tjip de Jong het in één van de quotes samenvat ‘Om te leren van fouten, moet je eerst weten dat je fouten maakt.’

Daan Koot is adviseur privacy en informatiebeveiliging bij SafeHarbour.

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden