Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Gelukkig veranderen
19 februari 2018 | Peter de Roode

Een boek dat gaat over het inzetten van filmfragmenten bij verandertrajecten. Een interessant perspectief om betrokkenen op deze manier vanuit een ander kader naar de werkelijkheid te laten kijken.  Ondanks de aansprekende ondertitel van het boek, vond ik het boek als geheel te mager.

Wat sterk aan dit boek is, zijn de besproken filmfragmenten in het tweede deel van het boek. Goed geselecteerd en gebaseerd op verschillende films, te weten: The imitation game, Argo, Moneyball, Spotlight en Invictus.

De lezer krijgt via een QR-code toegang tot fragmenten van deze films op Youtube. Dat is goed geregeld. Daarnaast hebben de auteurs er voor gezorgd dat er goede vragen zijn opgesteld bij elk fragment zodat het gesprek aangegaan kan worden.

Maar de auteurs raakten mij al direct aan het begin van het boek kwijt. Er wordt gestart met de Gateway review methode. Daar wordt veel aandacht aan geschonken zonder dat het me helder is geworden waarom ik daar iets over zou moeten weten. Veel uitleg maar zo losstaand van de filmfragmenten dat het onbegrijpelijk is waarom dit er in opgenomen is. Het maakt dat je als lezer een boek leest met twee delen: deel 1: een irrelevante inleiding op iets wat je boeit deel 2; de filmfragmenten.

De auteurs hebben blijkbaar deel 1 erin gezet om hun model ‘het geluksklavertje’ te legitimeren. In dat model ziet de lezer vier spanningsvelden terug die de onderlegger zou moeten vormen voor de filmfragmenten. Maar het is te gekunsteld. Dat model was helemaal niet nodig, te theoretisch en ook niet passend bij de rijkheid die beelden ons kunnen bieden. Het model van het geluksklavertje is blijkbaar ook de reden geweest om tot de titel van het boek te komen. Maar na het lezen van het boek kon ik deze titel totaal niet plaatsen. Hoezo Gelukkig veranderen? Daar gaat het boek niet over. Het gaat over leren waarnemen en reflecteren.

Nog iets over de filmfragmenten. Er worden meerdere fragmenten van eenzelfde film aangeboden. Waarom dan bijna dezelfde tekst op de andere bladzijde plaatsen? Had de kern van alleen dat fragment weergegeven. Nu ga ik als lezer bladeren omdat ik meende dat ik de tekst al gelezen heb, wat niet altijd zo was.

Kortom: de hooggespannen verwachtingen van dit boek door de ondertitel zijn voor mij niet waargemaakt. Daarmee is dit boek niet slecht want het tweede deel is zeker de moeite waard, maar het had geholpen als de delen beter op elkaar afgestemd zouden zijn.

Drs. Peter de Roode is zelfstandig adviseur en trainer. Hij ondersteunt organisaties bij het invoeren van grootschalige veranderingen waarbij gedragsverandering centraal staat. Hij is auteur van de boeken Meegaan of dwarsliggen, Werkvormen voor managers en Leidinggeven kun je zelf. Samen met meerdere auteurs schreef hij onder red. van Rob van Es het boek Praktijkboek Veranderdiagnose en samen met Peter van den Boom schreef hij Theatervoorstellingen in organisaties. Naast zijn schrijfactiviteiten is hij spreker en organiseert hij trainingen en seminars over actuele managementthema's.


Gelukkig veranderen - 'Een zeer bruikbaar hulpmiddel'
22 november 2017 | Sjors van Leeuwen

De wereld verandert voortdurend dus organisaties moeten mee veranderen. De ene verandering is nog niet afgerond of de andere reorganisatie dient zich al weer aan. Helaas mislukt een groot deel van deze organisatieveranderingen. Belangrijkste reden? De ‘harde’ en ‘zachte’ kant van de verandering zijn niet in balans, zo lezen we in Gelukkig veranderen.

We veranderen wat af. Bij de overheid, in het bedrijfsleven en in sectoren als gezondheidszorg, onderwijs, welzijn en cultuur. Veel verandertrajecten leveren niet het gewenste resultaat op omdat er te weinig aandacht is voor de ‘zachte’ kant van veranderen. Of veranderingen slagen wordt namelijk voor een belangrijk deel bepaald door de mate waarin alle betrokkenen tijdens die veranderingen en daarna het gewenste (nieuwe) gedrag vertonen. Dat schrijven Pieter Frijns, Rozemarijn Dols, Roos Koole en Fons van Leeuwen in hun boek Gelukkig veranderen. De auteurs hebben een lange staat van dienst in het aansturen en begeleiden van veranderprogramma’s bij de overheid.

De auteurs zien in de praktijk dat organisaties vooral aandacht hebben voor de ‘harde’ kant van de verandering. Denk aan de inrichting van de programma- en projectorganisatie, het veranderproces en het werken met plannen, protocollen, mijlpalen en rapportages. We vergeten vaak dat veranderen mensenwerk is én blijft en vinden het lastig om met de menselijke kant van veranderen om te gaan, zoals gedrag, communicatie, relaties en cultuur. Volgens de auteurs zijn filmfragmenten uit speelfilms en documentaires bij uitstek geschikt om deze cruciale aspecten van verandering aan de orde te stellen. Aan de hand van zo’n filmfragment kun je met medewerkers, projectleden en opdrachtgevers lastige situaties of (on)gewenst gedrag bespreken en reflecteren op het eigen handelen en dat van collega’s. Dit is de centrale boodschap van het boek.

Gelukkig veranderen bestaat uit twee delen. Deel 1 gaat in op de Gateway Reviewmethode en de onbalans die er vaak is bij verandertrajecten. De Gateway Reviewmethode is een kort (vijf dagen) preventief onderzoek (peer review) dat binnen de overheid bij de meer risicovolle veranderingen wordt ingezet. Met als doel om in een vroeg stadium knelpunten in het verandertraject op te sporen en te toetsen of het programma of project klaar is voor de volgende fase. Met als motto: liever vooraf bijsturen dan achteraf corrigeren. Deze reviewmethode is een aanvulling op de bekende programma- en projectmanagementmethodes MSP en PRINCE2. Sinds de introductie van Gateway Reviews bij de overheid in 2010 zijn er honderden programma’s en projecten gereviewd en zijn er duizenden aanbevelingen gedaan om verandertrajecten bij te sturen. Analyses van al die reviewaanbevelingen laten volgens de auteurs zien dat er vaak onbalans is in de aansturing en beheersing van veranderprogramma’s en –projecten. Het draait dan om onbalans tussen enerzijds inhoud en proces (de harde kant) en anderzijds de cultuur en relatie (de zachte kant). De auteurs noemen deze vier aspecten samen het ‘geluksklavertje’. De onbalans uit zich in de praktijk in vier spanningsvelden (discussiepunten) waarvoor veranderaars een oplossing moeten zien te vinden: (1) ambitie versus realiteit, (2) planmatige versus dynamische aanpak, (3) verticaal versus horizontaal georiënteerde governance en (4) vaste regels en procedures volgen versus doorbreken van vastgeroeste patronen. De auteurs beschrijven kort de verschillende spanningsvelden en schetsen de verschillende gevaren en dilemma’s die kunnen optreden met bijpassende oplossingsrichtingen en veranderstrategieën. De auteurs sluiten het eerste hoofdstuk af met de conclusie dat ook ‘soft controls’ (cultuur en relatie) vragen om harde afspraken waarover je dus nadrukkelijk het gesprek moet aangaan.

Deel 2 gaat over het gebruik van filmfragmenten bij het voeren van dat lastige gesprek. Beelden zeggen immers meer dan duizend woorden. Volgens de auteurs kun je filmfragmenten inzetten bij organisatieverandering, teamontwikkeling en persoonlijke ontwikkeling. Ze kunnen gebruikt worden bij het opleiden van (verander)managers, ze kunnen betrokkenen ervan bewust maken dat verandering en/of ander gedrag noodzakelijk is en dat niets doen geen optie is. Maar ze kunnen ook helpen om situaties beter te doorgronden, waarnemingen en opvattingen van deelnemers te bespreken en om inspiratie te geven voor mogelijke oplossingen en vernieuwingen. Het gebruik van filmfragmenten kan via verschillende werkvormen die in het boek globaal de revue passeren. In het boek komen fragmenten aan bod uit vijf speelfilms: Moneyball, Invictus, Spotlight, Argo en The Imitation Game. Per spanningsveld wordt het gebruik van een specifiek filmfragment besproken waarbij de auteurs aangeven op welke manier en voor welk doel je het fragment kunt inzetten, welke vragen je kunt toepassen en hoe je het gesprek met de deelnemers over het fragment het beste kunt aanpakken. Denk aan vragen bij fragmenten als: wat gebeurt er volgens jou? Waar baseer je dat op? Herken je deze situatie in jouw eigen praktijk? Wat heb jij toen gedaan? Etc. Per fragment staat er een QR-code afgebeeld voor de directe link naar het fragment op internet. Na de beschrijving van het laatste fragment bij het laatste spanningsveld stopt het boek abrupt, alsof de filmprojector het ineens begeven heeft.

Gelukkig veranderen is een compact en goed leesbaar boek met twee gezichten. Het is allereerst een soort stoom- en opfriscursus in verandermanagement met een groot aantal bruikbare inzichten, handige modelletjes, veel voorkomende valkuilen en adviezen om die te ontlopen. Je merkt dat de auteurs veel ervaring hebben op dit gebied. Daarnaast biedt het boek een praktische aanpak om met filmfragmenten meer aandacht te schenken aan de ‘zachte’ kant van veranderen waardoor de kans op verandergeluk en succes toeneemt.

Gezien het belang van ‘de mens’ in verandertrajecten en de eenvoud van de oplossing, lijkt Gelukkig veranderen me een zeer bruikbaar hulpmiddel voor programma- en projectleiders, veranderteams, begeleiders, coaches en alle andere veranderprofessionals waarvoor dit boek bedoeld is. Of zoals de bekende oud-journalist Aad van de Heuvel ooit zei: ‘Betrokkenheid begint met begrip. Snappen hoe de werkelijkheid van de ander er uit ziet. Maar daarvoor moet je eerst je oogkleppen afdoen.’ Gelukkig veranderen kan je daarbij helpen.

Sjors van Leeuwen is werkzaam als zelfstandig adviseur op het gebied van klantgericht ondernemen (CRM), strategie en marketing. Hij is auteur van verschillende boeken zoals CRM in de praktijk, Klant in de driver’s seat, Zorgmarketing in de praktijk, Power to the people en Hoe agile is jouw strategie? Sjors van Leeuwen is verder initiatiefnemer van Zorgmarketingplatform, hét kennisplatform voor marketing in de zorg.


Pieter Frijns, Rozemarijn Dols, Roos Koole
Gelukkig veranderen

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden