Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Introvert leiderschap // Goede tips om het beste uit introverte mensen te halen
25 juni 2021 | Elmas Duduk

Karolien Koolhof geeft in Introvert leiderschap bruikbare inzichten en handvatten mee voor introverte leiders en medewerkers. Ze rekent af met de apenrotsmanager en pleit voor inclusief leiderschap waarbinnen ook plaats is voor introverte managers en medewerkers. Verplichte kost voor managers! In vijf hoofdstukken neemt Karolien Koolhof de lezer mee in haar pleidooi voor introvert leiderschap, aan de hand van theorie, inzichten en twaalf voorbeelden.

In haar pleidooi de heersende norm van de apenrots onder leidinggevenden, maakt Koolhof duidelijk dat juist introverte leiders meer input krijgen van hun teamleden omdat ze meer ruimte krijgen om hun ideeën te delen en initiatieven te ontplooien. Waar extraverte leiders zich bedreigd voelen in hun autoriteit, vinden introverte leiders het juist fijn om vanuit de coulissen te leiden en het team zijn ruimte te laten nemen. Toch wordt in onze maatschappij introversie vaak gezien als een gebrek aan durf, intelligentie of interesse.

Introvert leiderschap is binnen de wetenschap ook nog relatief nieuw. Zo deed Eysenck er in de jaren ‘70 onderzoek naar en kwam erachter dat de hersenen van introverten gevoeliger zijn en daarom meer prikkels opnemen uit hun omgeving. Bij extraverten staan hun hersenen juist in een soort slaapstand, waardoor zij constant op zoek gaan naar prikkels om nieuwe energie te krijgen. Hun hersenen zijn minder gevoelig. Dat maakt ook dat – zoals Jung al constateerde – bij introverten de binnenwereld het uitgangspunt is en extraverten juist opladen in de buitenwereld. Door de definitie die Eysenck aan introversie gaf (niet hartelijk, niet enthousiast, gereserveerd en gesloten), werd de basis gelegd voor de misvatting dat introverten niet sociaal en het liefst altijd alleen zouden zijn.

Koolhof stelt echter dat introversie slechts een deel van de persoonlijkheid is. Nog sterker, ook introversie kent verschillende verschijningsvormen. Zo is de sociale introvert als een vis in het water in het gezelschap van goede vrienden, kleinschalige evenementen en kan zich prima thuis alleen vermaken met een boek. De denkende introvert zit veel in zijn hoofd, doet aan zelfreflectie en leeft in zijn creatieve fantasiewereld. De angstige introvert voelt zich nogal bewust en erg ongemakkelijk in gezelschap en heeft doorgaans een zeer sterke innerlijke criticus. Als vierde type introvert onderscheidt Koolhof de ingetogen introvert die eerst even moet opwarmen, het kan een tijdje duren voordat hij spreekt.

Juist omdat het beloningssysteem van introverte personen binnen in hen zit, is tijd voor jezelf hebben topprioriteit om op te laden. Extraversie is echter wel de norm in de westerse wereld. Mensen zitten niet te wachten op een introvert die eerst moet opwarmen voordat hij zich uitspreekt in een vergadering, maar ook omdat mensen een sterke, assertieve leider willen. Persoonlijk vind ik dat heel paradoxaal, omdat juist een introverte leider het maximale ontwikkelpotentieel van medewerkers aanspreekt en hen de ruimte geeft om te schitteren. In de dagelijkse praktijk zie ik juist dat ‘apenrots-leiders’ vrijheden van medewerkers sterk inperken, niet in staat zijn tot zelfreflectie of dialoog en zelfs hele organisatie ontwikkeltrajecten kunnen saboteren voor hun eigenbelang. Komt vaak nog bij dat de apenrots manager weinig op heeft met vrouwelijk leiderschap, laat staan in combinatie met introversie. Persoonlijk ben ik van mening dat de apenrots voor dergelijke managers te hoog en te smal is.

De auteur geeft juist hier hele bruikbare tips en inzichten mee voor introverte leiders. Je energiebalans op pijl houden door rustmomenten in te bouwen en voldoende compenseren met reflectiemomenten als je buiten je comfortzone treedt, vooral door je introversie te accepteren en ermee omgaan in plaats van kost wat kost aan de extraverte norm te voldoen. Zeker als je je bedenkt dat West-Europa samen met Amerika en Oceanië het meest extraverte deel van de wereld is. In Aziatische culturen gaat juist het meer om samenwerken en collectiviteit. Het is maar vanuit welk perspectief je naar introversie kijkt.

In hoofdstuk 4 draait Koolhof de rollen om door nu als leidinggevende het perspectief van een introverte medewerker te verkennen. Dat je moet weten dat sommige introverten meester zijn geworden in het vertonen van extravert gedrag. Omdat dat onnatuurlijk gedrag voor hen is, kan dat leiden tot uitputting. Conflicten worden vermeden, ze denken eerst na zonder zomaar te praten en laten anderen uitpraten tijdens een vergadering. Juist omdat vergaderingen bij uitstek plaatsen zijn om jezelf te laten zien, kan een introverte medewerker onvoldoende uit de verf komen. Daar kun je makkelijk op sturen als leidinggevende. Ook het aanmoedigen van thuiswerken is een reële en makkelijk toepasbare optie. De essentie is dat ze serieus genomen moeten worden en ondersteund moeten worden om periodiek minder prikkels binnen te krijgen.

Ik ben ervan overtuigd dat als leidinggevenden de tips, inzichten en bewustwording hebben om met introverte medewerkers om te gaan, dit zeker zal resulteren tot minder ziekteverzuim en hogere prestaties. Inclusief leiderschap geldt ook voor mensen die bijna onzichtbaar ‘verschillend’ zijn.

Elmas Düdük is auteur van het boek Crossmentorschap, over hoe je kennis en mensen bij elkaar brengt. Afdelingsmanager Juridische Zaken en Inkoop bij de Provincie Flevoland.


Introvert leiderschap - 'Goede basis, inzichten en handvatten'
17 maart 2021 | Dick Rochat

Introversie als voorspeller van goed leiderschap... Vormt zich nu een vraagteken boven je hoofd? Begrijpelijk, want in je hoofd gaat waarschijnlijk de gedachte rond dat extraversie dé voorspeller is van goed leiderschap.

Uit onderzoek blijkt dat zo'n 40 procent van de topmanagers introvert is. Ik word blij als schrijvers een thema uitwerken waar veel over wordt gesproken, maar niet zoveel over wordt gezegd. Zoals met introversie. Zeker niet in de ontwikkeling van leiderschap. Ik heb de indruk dat Introversie een thema is dat sneller hoog over langs gaat en vooral van vrouwen is. Die indruk wordt versterkt doordat op de cover van het boek een vrouwenfiguur is afgebeeld. Of betreft het hier de schrijver die zelf een introvert is?

Bij de ontwikkeling van leiderschap gaat introversie eerder laag onder langs en vindt bodem bij HR en in assessments. Wat ook te maken kan hebben met de stereotypering over wat goed leiderschapsgedrag is. In de westerse cultuur is dat vooral mannelijk leiderschap. Dat wordt geassocieerd met extraversie.
Logisch, want 60% van de leiders is extravert. Deze mensen denken snel, spreken zich gemakkelijk uit en kunnen zich verbaal en non-verbaal goed in positie brengen. Dat is anders met de introverte leider. Die heeft meer tijd nodig om zijn gedachten te ordenen, zijn mening te vormen en de veelheid van prikkels te verwerken die op hem of haar afkomen. Ze luisteren op een dieper niveau, laten in gesprekken stiltes vallen en zijn minder uitgesproken dan extraverten.

Als dat wordt geconstateerd, dan wordt de introvert aangemoedigd een assertiviteitstraining te doen of een cursus spreken in het openbaar te volgen. Want het is wel belangrijk dat een leider aan het stereotype beeld van goed leiderschap voldoet. Anders wordt er al snel getwijfeld aan z'n effectiviteit.
Wat dit boek extra boeiend maakt zijn de praktijkervaringen van introverte leiders. Ze zijn de echo van wat Koolhof aan onderbouwing aanbiedt. De lezer die uit is op hoofdzaken en tips, komt goed aan zijn trekken. De combinatie tussen theorie, praktijkervaringen en tips, maakt het boek toegankelijk en prettig leesbaar. Dat Koolhof zo min mogelijk vakjargon gebruikt, draagt daar zeker aan bij.

Maar laat je de zelfverhalen en tips weg, dan is de onderbouwing wat mij betreft dun. Wat in mijn ogen mede komt door de vele herhalingen van specifieke kenmerken van een introverte leider. In bijna ieder hoofdstuk worden die wel een keer genoemd. Soms dacht ik, ‘Nu weet ik het wel'.
Ik kwam in een versnelling bij de bruggetjes die de schrijver legt met Niveau 5 leiderschap van Jim Collins (Good to Great), dienend leiderschap en het ombuigen van remmende overtuigingen. Doordat het bij aanraken blijft, schakelde mijn enthousiasme snel een tandje terug. Zo ook met de relatie en samenhang tussen introversie / extraversie en feminien / masculien. Koolhof had meer met deze inzichten en relaties kunnen doen. Ze meer mogen uitdiepen, oprekken en versterken.

Ik kan me voorstellen dat er leiders zijn die niet echt introvert zijn, maar zich ook niet helemaal herkennen in de omschrijving van een extravert. Bestaat er iets tussenin, een hybride vorm?

Temeer er steeds meer wordt gesproken over inclusief leiderschap en over mannelijke en vrouwelijke kwaliteiten van leiders. Op Internet las ik dat bijna 25% van de Nederlandse bevolking zowel outgoing is als op zichzelf. Anders gezegd 1:4 Nederlanders bezit zowel eigenschappen die bij introversie passen als bij extraversie. Het zijn de Ambiverten.

Dit zijn mensen zie zowel goed kunnen luisteren als praten, aanwezig zijn, maar niet in het licht hoeven te staan, zich goed kunnen aanpassen en emotioneel stabiel zijn. Trek ik deze verhouding door naar leiderschap, dan lijkt het erop dat de Ambiverte leider goed past in de huidige tijd, maar dat zijn gedrag tot onduidelijkheid kan leiden: ‘Wie en wat ben je eigenlijk en waar sta je voor?' Ik ben benieuwd of Karolien Koolhof dit hybride type in haar onderzoek terugvindt.

Tot slot
In deze tijd kan er veel met de Nederlandse taal. Er wordt van alles aan elkaar geknoopt. Zo ook met de titel van dit boek: Introvert leiderschap. Nu ken ik introversie als karaktereigenschap dat tot uitdrukking komt in het gedrag van leiders, maar nog niet als bijvoeglijk naamwoord bij leiderschap. Het zal taalkundig wel mogen, maar het schuurt wel, merk ik. Maar goed, daar moeten taalkundigen zich maar over buigen. Uiteindelijk gaat het erom dat introversie tot een bepaald doel leidt. In dit geval dat de introverte leider zijn stille kracht ontdekt en leert gebruiken.

En daar biedt Introvert leiderschap een goede basis, inzichten en handvatten voor.

Dick Rochat is leiderschapscoach, dwarse denker, begeleider, schrijver en spreker. Met zijn thema 'coaching voor luie leiders' leert hij managers en volgers op een andere, meer bewuste manier actief te zijn. Zijn missie is leiderschap vanuit heel de mens. www.dickrochat.nl


Introvert leiderschap - 'Leiderschap verdient een reframing'
19 februari 2021 | Rogier van der Wal

De aandacht gaat vaak vooral naar wie het hardste roept. Leiders zorgen er vaak zelf wel voor dat ze aandacht krijgen. Maar bij de gedachteloze koppeling tussen extravert en leiderschap kunnen vraagtekens gezet worden. Kunnen introverte mensen niet evengoed leiders zijn?

Om die hypothese te toetsen voerde Karolien Koolhof gesprekken met dertig introverte leiders wereldwijd en schreef daar het boeiende en uitgebalanceerde Introvert leiderschap over, met als sprekende ondertitel ‘De stille kracht van de introverte leider'. De auteur werkte zelf als introvert bij diverse media in leidinggevende functies en is daarna haar eigen adviesbureau begonnen, Quiet Quality. Haar boek is een uitvloeisel van haar MBA-studie waarvoor ze onderzoek deed naar introvert leiderschap.

Koolhof vlecht kleine citaatjes uit haar gesprekken door het boek heen, wat tot een mooi gevarieerd palet aan illustraties leidt. Bovendien staan er nog twaalf korte portretten in van introverte mensen in uiteenlopende functies, van operazangeres en directeur van een zorgverzekeraar tot hoogleraar. Hun unieke verhalen zijn bedoeld als inspiratiebron.

Wat kenmerkt nu precies introverte leiders? Dat wordt systematisch uitgewerkt, door eerst introversie toe te lichten en daarna in meer detail te kijken naar leiderschap. Koolhof gaat op zoek naar een adequate definitie en formuleert die uiteindelijk zelf: een introvert is iemand die oplaadt door alleen te zijn, die kleinere groepen prefereert boven grote gezelschappen en die meestal iets meer tijd nodig heeft om zich een oordeel te vormen. Dat oordeel is dan vaak wel beter doordacht en afgewogen, voeg ik eraan toe.

Het blijkt een kwestie van perspectief te zijn, waarbij ook cultuurverschillen meespelen (zie de welbekende dimensies van Hofstede). Introverte leiders plaatsen zichzelf niet op de voorgrond, kunnen goed luisteren, geven anderen ruimte en verantwoordelijkheid. Via diepere gesprekken bouwen ze betere relaties op met hun medewerkers, om zo het beste uit het team en de samenwerking te halen. Bekende introverten zijn Bill Gates, Elon Musk en Arianna Huffington; ook de Good to Great-leiders van Jim Collins passen in dit rijtje.

Samenwerken met introverten vraagt om andere kwaliteiten. Laat hen in hun waarde, respecteer hun autonomie en rust, ook in vergaderingen. Heb aandacht voor verschillende communicatiestijlen. Niet verwonderlijk dat lawaaiige kantoortuinen niet de favoriete werkomgeving zijn van introverte mensen; het huidige thuiswerken past beter bij hen, al moet dat weer niet tot een isolement leiden. En introverte medewerkers willen graag gewaardeerd worden om hun kwaliteiten en expertise.

Om te zorgen voor een werkelijk inclusieve werkvloer is nog wel wat meer nodig. Vaak gaat het daarbij (primair) om gender en herkomst, maar Koolhof pleit ervoor om ook op persoonlijkheidskenmerken te letten omdat ook daarin een balans wenselijk is. Diversiteit is geen kwestie van een snelle training, het vergt een lange adem.

Uiteindelijk moeten we introversie koesteren, niet ontmoedigen of afleren, is haar boodschap. En leiderschap verdient een reframing, niet voor niets noemen een aantal geïnterviewden gedeeld of gespreid leiderschap als hun ideaal. Introverten verdienen meer ruimte om op te laden en hun ideeën te kunnen delen. Want, zoals een van de leiders zei: ‘Extraverten handelen sneller. Maar introverten hebben meer oog voor het onheil dat eraan komt.' Dat kun je natuurlijk beter voor zijn! Daarnaast hebben introverte leiders nog veel meer kwaliteiten, zoals Koolhof mooi illustreert in Introvert leiderschap.

Wie over dit onderwerp meer wil lezen kan ik - naast  Introvert leiderschap - verwijzen naar het mooie boek van Susan Cain, Stil. De kracht van introvert zijn in een wereld die niet ophoudt met kletsen.

Rogier van der Wal is classicus, filosoof en bestuurskundige en werkt als senior projectleider bij Platform31, een kennis- en netwerkorganisatie in Den Haag. Hij is ook fellow bij de Thorbeckeleerstoel van de Universiteit Leiden.


Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden