Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Homo deus - 'Filosofisch en geschiedkundig meesterwerk'
26 juli 2018 | Marthe van der Molen

Je moet even flink de tijd nemen voor Homo Deus van Harari, dat mag gezegd worden. Het is geen makkelijke kost. Ik heb het vaak weggelegd en het is zeker geen boek wat je even tussen de bedrijven door leest.

Toch is het filosofisch zo interessant en prikkelend dat ik het iedereen kan aanbevelen die zijn kijk op de wereld rigoureus wil veranderen. Ik leg hieronder uit waarom.

Het boek begint met een kleine geschiedenis van gevaren voor de mens: de zwarte dood, oorlogen, hongersnood en andere bedreigingen. Met feitjes weet Harari alvast een nieuwe werkelijkheid neer te zetten. Zo is suiker inmiddels gevaarlijker dan buskruit. Ook trekt Harari onze ontwikkeling en welvaart in twijfel. Waar houdt het op? Waarschijnlijk zullen we in de (nabije) toekomst onsterfelijkheid, geluk en goddelijkheid nastreven. Het leven kan waarschijnlijk flink verlengd worden. Doodgaan kan natuurlijk nog steeds. Wordt doodgaan straks een keuze? Wat is het effect hiervan op relaties en families? Of wellicht voor mijn werk nog wel interessanter, wat doet dit met organisaties? Hoe zijn zij dan ingericht en hoe bewegen en ontwikkelen mensen zich hier dan binnen? Hoe verhouden zij zich tot algoritmes en robots? Deze laatste vraag komen we natuurlijk tegenwoordig ook al veel vaker tegen.

Harari zoekt de verbeelding op en legt veel verbanden met het verleden of hoe we ons als mensheid tegenover zaken verhouden. Zo vergelijkt Harari onze relatie met algoritmen en robots met onze relatie met dieren. Wij vinden onszelf superieur, zonder dat hier echt een aanwijsbare objectieve reden voor is. Harari zet dan ook een plaatje van een Farao en Elvis naast elkaar. De gelijkenis is zichtbaar aanwezig, er zijn geen grote verschillen tussen de goden van vroeger en popsterren van nu. Het boek is daardoor verrassend en werkt bijna geestverruimend.

In het boek zijn geschiedenis en de toekomst prachtig verweven. Hiermee is het een filosofisch en geschiedkundig meesterwerk dat mijn kijk op de wereld echt heeft veranderd. Ik geloof dat we langzaam (of misschien wel sneller dan we denken) bewegen naar een nieuw tijdperk. Een tijdperk waarin staten geen systemen meer zijn om veiligheid en ordelijkheid te bieden, maar om het geluk en welzijn van individuele burgers te vergroten. Hetzelfde geldt voor organisaties. Dit worden meer en meer plekken waar mensen langere tijd van hun werkzame leven zullen doorbrengen. Hierdoor is werk geen noodzaak meer, maar een manier van zelfexpressie. Robots en algoritmes vervangen het werk waar jij geen ‘zin‘ meer in hebt of bepalen zelfs voor jou dat dat geen taken meer voor mensen zijn. Zij hebben de controle over ons overgenomen.

Marthe van der Molen is organisatie-adviseur bij Meauve Veerkrachtig Veranderen. Ze helpt organisaties veerkrachtiger en succesvoller te worden door teams en leiders te versterken. Hierbij maakt ze gebruik van veranderkunde, positieve psychologie en werkgeluk.

Homo Deus - Interessant voor strategen
11 september 2017 | Jeanine Dijkhuis

Nu kunstmatige intelligentie op het punt staat om de menselijke intelligentie te overtreffen, kun je je afvragen of mensen de wereld kunnen blijven runnen. Biotechnologie en computeralgoritmen zullen ons lichaam en onze hersenen omvormen en hele virtuele werelden scheppen.

Na zijn succesvolle boek Sapiens over 70.000 jaar menselijke evolutie, vervolgt Yuval Noah Harari zijn visie in Homo Deus. Het eerste deel van dit boek leest als een boeiend geschiedenisboek. Met helder beschreven voorbeelden over ongeveer alle religieuze of anderszins inspirerende stromingen die onze wereld gekend heeft. Een rode draad door het boek is de opvatting dat de wereld gestoeld is op verhalen. Zo’n 70.000 jaar geleden begonnen sapiens te praten over hun fantasieën. In de 60.000 jaar erna weefden ze kleine, plaatselijke fictionele webben en dat heeft zich de duizenden jaren daarna geografisch steeds gemakkelijker verspreid in menselijke netwerken.

In deel twee en drie werkt Harari in ruim 400 pagina’s naar het geloof van de toekomst toe. Moderne merken en bedrijven vervullen de functie die lijkt op de entiteit die goden vroeger vervulden. De schriftelijke taal werd vervolgens ook een machtig middel om de realiteit te vervormen. Verzinsels zijn nuttig, maar we betalen er ook de prijs voor. Wat is fictie en wat is werkelijkheid?

Wat zal datageloof doen met het liberaal humanisme? Het benadert de mensheid zuiver doelmatig en bepaalt de waarde van menselijke ervaringen naar hun functie in dataverwerkingsmechanismen. Dataïsme is liberaal noch humanistisch volgens de auteur. Is het religie of wetenschap?

Vroeger waren de machtigen machtig omdat ze bij alle informatie konden. En nu? Nieuwe kansen maken het moeilijker dan ooit om fictie van realiteit te onderscheiden. Tegenwoordig ben je machtig als je weet wat je kunt negeren, aldus Harari.

Als marketingprofessional lees ik vooral boeken over mijn vakgebied. Menselijke behoeften en vraagstelling staan centraal in mijn vak. Dit boek is interessant voor de strategische marketeer die zich afvraagt wat nieuwe technologieën gaan doen met de economie en de macht over de mens.

In de basisvermogens van individuele mensen is sinds de steentijd niet veel veranderd. Nog steeds bevinden wij ons in een web van verhalen. Nog steeds hebben mensen allerlei materiële, sociale en psychologische behoeften. In de 21e eeuw staan we bloot aan meer invloedrijke verzinsels dan ooit. In de marketing creëren we ze bovendien ook zelf. Er schuilt – waarschijnlijk onbedoeld - een marketeer in Harari als hij stelt dat ideeën de wereld alleen veranderen als ze ons gedrag veranderen.

Het is best schokkend om te lezen dat humanistische projecten mogelijk irrelevant worden. Daarom is het ook een boek waar je even goed de tijd voor moet nemen. Dit is geen methodologisch management- of marketingboek, maar een filosofisch betoog waardoor de lezer zichzelf voorlopig zal blijven afvragen wat er gebeurt met een maakbare menselijke belevingswereld. Zullen de democratie, de vrije markt en de mensenrechten de vloedgolf aan apparaten, dataflows en nieuwe biotechstructuren overleven mits het ons lukt om de verbeelding van de realiteit te scheiden? Kan het collectief van supermensen dit nog aan of zal de technologie juist door zelf gecreëerde algoritmes heersen op paden waar geen mens ooit is geweest of zal kunnen komen?

Jeanine Dijkhuis is Register Marketeer met ruim 25 jaar ervaring. Zij is marketinggeneralist met een voorliefde voor resultaat- en mensgerichte marketingstrategie.

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden