Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Projectmanager in transitie
28 november 2017 | Rudy Kor

In zes hoofdstukken nemen zes auteurs de lezer mee in heden, verleden en toekomst van wat we nu een project noemen en wat de rol van de projectmanager daarbij was, is en wordt.

Projectmanager in transitie bestaat uit losse hoofdstukken en heeft mij wel hier en daar aan het denken gezet over welke opgaven we projecten noemen en de invulling van het werk van de projectmanager.

Al in het eerste hoofdstuk geven de zes hun geloofsbelijdenis af: de huidige visies op het vak dreigen een doodlopende weg in te slaan’. De nieuwe weg is Agile, DevOps, Best Value procurement en Value-Based Project Management. Deze beschrijven ze (erg) compact en dat is zowel een plus als een min. Plus als je al wat ingevoerd bent in deze aanpakken, maar een min is het als je nieuw bent in het vak of in de theorie. Dan word je overspoeld met terminologie. In die zin lijkt het een boek voor ingewijden in het vak. Want enige voorkennis helpt wel.

Zo lees ik dat ‘de echte lessen van het Manhattan-project aan het eind van de jaren zestig uit de literatuur zijn verdwenen’. Maar ik heb geen idee waar het dan over gaat.

Hier en daar zitten er filosofische uitspraken in het boek, zoals dat ‘vooral de positivistische en deterministische benadering van projecten en projectmanagement gedurende de laatste vier decennia het vakgebied nu danig in de weg zit.’

En op een andere pagina wordt gesteld dat in het geval de projectmanager zich in het project meer op de conceptfase richt, dit de mogelijkheid biedt om de aanname te omzeilen dat een project al bij de aanvang helemaal uitgekristalliseerd moet worden. ‘Zo kan worden voorkomen dat onzekerheid en onvoorspelbaarheid ofwel genegeerd, ofwel niet geaccepteerd wordt. Dat betekent ook dat het dominante op controle gerichte projectmanagementmodel wordt losgelaten voor projecten met veel onbekende factoren…’.

Om de verschillen tussen projecten beter te begrijpen helpt het Snowdens Cynefin-raamwerk dat de auteurs bespreken (gebruik makend van het boek van Spaans: hoe richt je een zwerm?). Dit model helpt de projectmanager bij het bepalen van de moeilijkheidsgraad van zijn opgave. Snowden onderkent vier typen opgaven: simpele opgaven, ingewikkelde opgaven, complexe opgaven en chaotische opgaven.

Nu zien de auteurs dat er steeds minder simpele en ingewikkelde opgaven zijn (de opgaven waar routinematig werken en projectmanagement geschikt zijn). De toekomst is volgens hen aan complexe en chaotische opgaven. Complexe opgaven vragen niet om ‘klassiek projectmanagement’. Hier past samen zoeken, experimenten, trial and errror. Het is aan de lezer om te beoordelen of de voorspelling dat er steeds meer sprake is en zal zijn van complexe opgaven, terecht is.

In het hoofdstuk met de titel ‘projectmanagement – ratio en emotie?’ worden een groot aantal theorieën over de interactie met individuele mensen en kleine groepen (teams) erg compact behandeld zoals de actietheorie en weerstand volgens Argyris, situationeel leiderschap volgens Hersey en Blanchard, de teamfasenvolgens Tuckman en de verandercurve van Kübler-Ross. Verder komen onderwerpen zoals persoonseigenschappen, persoonlijkheidsstoornissen, cultuur, gebruiken en gewoonten aan bod. Ook hier wordt van de lezer verwacht dat er voorkennis is, want de onderwerpen worden wel erg compact beschreven.

Mij bekroop bij het lezen dat ik een reader in mijn handen had. Een reader voor vakgenoten. Als dat inderdaad zo bedoeld is, dan is het niet erg dat de lijn in het boek ontbreekt en er veel besproken wordt maar niet echt uitgewerkt.

Rudy Kor is zelfstandig organisatieadviseur en auteur van diverse managementboeken. Tot voor kort werkte hij (als partner) bij TwynstraGudde. Hij startte zijn werkzame leven bij Philips in Eindhoven. Als adviseur helpt hij (project)managers bij het effectiever inrichten van hun projecten. Als veel-lezer wordt hij gedreven door nieuwsgierigheid. Voor de lezer die benieuwd is wat anderen van een boek vinden, schrijft hij recensies voor managementboek.nl

Projectmanager in transitie - 'De moeite waard'
21 november 2017 | Henny Portman

Het boek is onderverdeeld in zes hoofdstukken. De eerste hoofdstukken geven een historische beschouwing over projectmanagement en verschuivingen in het denken over projectmanagement en vervolgens staat het ‘wicked’ vraagstuk centraal.

Aansluitend komen competenties en competentieontwikkeling van de projectmanager aan bod en het boek sluit af met trends en scenario’s. Tussendoor krijgen we verslagen (Roelof van der Weg) van acht interviews die de schrijvers gehouden hebben met ervaren en gedreven projectmanagers om hun succesvolle praktijkervaringen op te kunnen tekenen en daarmee het boek te verrijken.

Het eerste hoofdstuk (auteur Jan Postema) volgt de ontwikkeling van projectmanagement in de tijd gezien. Welke keuzes zijn er onderweg gemaakt ten aanzien van aard en inhoud van projectmanagement? Wat zijn we gaan verstaan onder een project? Wat zijn de consequenties van de gemaakte keuzes, zit er een einde aan het vak projectmanagement? Wellicht geen of minder projectmanagers, maar projectmanagers, wellicht met een andere benaming, blijven noodzakelijk.

In het tweede hoofdstuk neemt de auteur John Verstrepen ons mee in de verschuivingen die zijn opgetreden in het denken over projectmanagement en sluit daarmee aan op het eerste hoofdstuk. Er komen steeds meer projecten, de maatschappij projectificeert. We volgen de ontwikkelingen van agile, DevOps, Best Value Management en Value-based Project Management. Snowden’s Cynefin-raamwerk wordt gebruikt om de verschillende ontwikkelingen beter te kunnen plaatsen en met behulp van het TTP-model van Nelson en Burns (Top Prestatie Programmering) wordt de link gelegd tussen een domein in het Cynefin model en de daarbij best passende cultuur/gedrag en besturing. Het TTP-model onderkent vier cultuurstadia: reactief, responsief, proactief en creërend/topprestatie. Dit TTP-model biedt handvatten om organisaties te helpen bij agile transities. Het hoofdstuk sluit af met een aantal dilemma’s m.b.t. opschaling agile, professionaliseren en het streven naar efficiency (de cyclus met terugkerende fasen: uitbarsting, opwinding, synergie, volwassenheid).

Hoofdstuk drie zet ratio en emotie naast en tegenover elkaar (Ben van der Laar). Wat is irrationaliteit, waar komt het vandaan en kan je als projectmanager met irrationaliteit omgaan? Wanneer kies je een structuuraanpak en wanneer een meer mensgerichte (agile) benadering? Welke methode je ook kiest, als projectmanager zal je zowel harde als zachte competenties moeten inzetten wil je het project succesvol kunnen afronden. Er worden een aantal theorieën over de interactie met individuele mensen en kleine groepen (teams) behandeld: de actietheorie en weerstand volgens Argyris, situationeel leiderschap volgens Hersey en Blanchard, de teamfasen (forming, storming, norming, performing en adjourning) volgens Tuckman en de verandercurve van Kübler-Ross. Verder komen onderwerpen zoals persoonseigenschappen, persoonlijkheidsstoornissen, cultuur, gebruiken en gewoonten aan bod. Het hoofdstuk wordt afgesloten met de vraag welke principes ten grondslag liggen wil je als projectmanager op basis van gezag kunnen opereren: vind je eigen niche, empathie, dienend leiderschap, situationeel leiderschap en integriteit. Dit is wel een heel zwaar en groot hoofdstuk en ik vraag mij af of dit de doelgroep projectmanager niet voorbij schiet?

Hoofdstuk vier gaat in op het effectief sturen van een ‘wicked’ vraagstuk (Liesbeth Rijsdijk, Maike de Bot, Menno Vos). ‘Wicked’ vraagstukken zijn moeilijk op te lossen doordat eenduidige oplossingen ontbreken en mogelijke deeloplossingen, vanwege complexe onderlinge afhankelijkheden, weer nieuwe vragen en problemen oproepen. Wicked vraagstukken vragen om een andere aanpak dan een project of programma en voor de sturing wordt gebruik gemaakt van een (netwerk)regisseur met bijbehorende specifieke competenties. De geïntroduceerde wickedmeter kan gebruikt worden om de mate van wickedness van het vraagstuk te bepalen en vormt daarmee een leidraad bij de keuze van de aanpak, de aanstelling van een regiseur en de gewenste stijl van leiderschap. Ter verduidelijking wordt een casus besproken.

Competenties en competentieontwikkeling van de Projectmanager in transitie staan centraal In het vijfde hoofdstuk (Hans Jacobs, John Verstrepen, Ben van der Laan). Uiteraard veel aandacht voor de ICB4 en een overzicht van generieke succescompetenties en paragrafen over competentiemanagement en competentieontwikkeling. Jammer dat een paragraaf over de ontwikkelrichting naar een nieuwe rol voor de projectmanager beperkt van opzet is. Ingaan op competenties voor rollen als bijvoorbeeld agile coach, RTE (SAFe) of transformatiemanager had in dit boek zeker op zijn plaats geweest.

Het laatste hoofdstuk (Ben van der Laan, John Verstrepen en studenten van het Windesheim Honours College (WHC) omvat enerzijds de resultaten, de gevonden trends, van een enquête afgenomen door de studenten van het WHC en anderzijds krijgen we een aantal op deze trends gebaseerde scenario’s. De belangrijkste gevonden trends zijn: continuous delivery, complexere ‘change the business’-projecten, ‘loslaten en vertrouwen’ versus ‘change en control’, generiek versus specifiek en impact van technologische ontwikkelingen

Conclusie: Het boek omvat een veelheid aan inzichten maar leest niet altijd even vlot weg. Wellicht komt het door het (te?) kleine lettertype of doordat de hoofdstukken door verschillende auteurs zijn geschreven en er geen duidelijke rode draad aanwezig is waardoor de soms ingewikkelde hoofdstukken niet altijd op elkaar aansluiten. Neemt niet weg dat het boek het lezen waard is en het boek je helpt met het vormen van je eigen gedachten over de toekomst van projectmanagement.

Henny Portman is partner bij HWP Consulting en biedt begeleiding bij het invoeren en verbeteren van project-, programma- en portfoliomanagement inclusief het opzetten en verder ontwikkelen van PMO's. Hij is auteur en blogger en publiceert regelmatig artikelen.

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden