Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Als het er echt om gaat - Interessante lessen van bestuurders
12 juli 2021 | Christel Deckers

Tien ervaren bestuurders, politici en topambtenaren delen in Als het er echt om gaat verhalen over risicomanagement uit hun werkzame leven met Wimjan Bos.

Wimjan Bos is partner bij de Galan Groep en heeft als missie: 'met creativiteit en verstand de wereld en de mensen om hem heen beter begrijpen en beter maken.' Bos omkadert de interviews over risicomanagement in Als het er echt om gaat met een schets van het historisch perspectief op risicomanagement. Dat perspectief lardeert hij met waarnemingen uit zijn eigen praktijk.

Bos kent de tien geïnterviewden uit zijn praktijk als (inmiddels voormalig) partner bij Ernst & Young en uit zijn praktijk als consultant bij de Galan groep. Ze delen niet alleen hun ervaringen met de auteur, maar reflecteren ook op de lessen die ze ervan leerden. En daar wordt het voor ons als lezers interessant. Want in boeken over persoonlijke ervaringen, ook die van ervaren bestuurders, politici en topambtenaren zijn we inmiddels ruimschoots voorzien. Wat hebben zij ervan geleerd en wat kunnen wij ervan leren? Daarin zit de meerwaarde van dit boek.

Ieder interview in het boek start met een uitgelichte quote: soms kun je er niet zoveel mee, zoals met: 'Het moet niet alleen bij mooie woorden blijven" van Jan-Peter Balkenende, maar vaker zijn ze concreet. Neem bijvoorbeeld de quote van Gerard Bakker 'Zorg ervoor dat je niet het probleem wordt ingezogen'.

Mijn lessons learned: stel vragen, vraag door en neem geen genoegen met halve antwoorden! En dit handzame en makkelijke leesbare boek helpt daarbij.

Bos stopt stopt zijn boek helaas precies daar waar mijn nieuwsgierigheid als collega-bestuurder (extra) naar uitgaat. Als je uit het bestuur stapt... wat dan? En wat als je besluit uit je raad van toezicht te stappen, dan.... Het zou mooi zijn als Bos hier in zijn volgende boek aandacht aan besteedt. Ik vermoed immers dat hij ook hier een schat aan eigen waarnemingen en interessante functionarissen in het vizier heeft die met ons hun kennis, kunde, ervaring en ‘lessons learned' willen delen.

Terug naar Als het er echt om gaat. Aan het eind van zijn handzame en leesbare boek komt Bos met de metafoor van de bestuurder als vuurtoren die continu de omgeving scant. Ik vind die fraai gekozen en helpend in deze bijzondere tijden. Dat het licht maar mogen blijven branden!

Christel Deckers is een zeer ervaren bestuurder, o.m. lid van bestuur van de NBA, adviseur en commissaris zowel binnen de zorg als in het onderwijs. Zij is gepromoveerd aan de Business School of Economics in Nijmegen en doet nu onderzoek aan de Erasmus Universiteit naar Bestuur en Toezicht in de zorg. Kernwoorden in haar werk zijn: We doen het samen, met plezier naar je werk en de juiste mens op de juiste plek. www.christeldeckers.nl.


Als het er echt om gaat - 'Werpt een aantal fundamentele vragen op'
8 juli 2021 | Elly Stroo Cloeck

Wimjan Bos vertrok bij EY, maar helaas, door de Corona-pandemie was er geen afscheidsfeest. Dus schreef hij dit aardige, compacte afscheidsboek, over de historie en de toekomst van zijn vakgebied Risicomanagement, met input van 10 bekende en minder bekende bestuurders. Als het er echt om gaat, als je in een crisis zit, waar val je dan op terug?

Als het er echt om gaat - over risicomanagement begint met een kort en krachtig geschreven stukje historie van Risicomanagement, waarna de 5 thema's van het boek worden geïntroduceerd: maatschappelijke trends, strategie, governance, cultuur en persoonlijk leiderschap. Hierin worden alvast wat tipjes van de sluier opgelicht door citaten van enkele van de 10 bestuurders die hierna aan het woord komen. Het stuk is gelardeerd met inzichten uit een flinke stapel managementboeken. Bos stelt dat ‘als het er echt om gaat', open communicatie allesbepalend is.

Daarna dan de bestuurders, dat zijn bepaald niet de minste! We lezen interviews met achtereenvolgens:
Jan Peter Balkenende, ex-premier en extern adviseur bij EY.
Annette Mosman, ex-KPMG en voorzitter van het bestuur van APG.
Jan Nooitgedacht, ex-EY, ex-Aegon, commissaris bij o.a. Rabobank.
Thijs Smit, internal auditor geweest bij Hoogovens, Ahold, SNS, SHV.
Annemarie Jorritsma, senator voor de VVD, commissaris bij o.a. PwC.
Els de Groot, ex-ABNAmro, CRO bij Rabobank.
Henny te Beest, ex-Staalbankiers, ex-ATB, commissaris bij Achmea Bank.
Petra van Hoeken, ex-ABNAmro, ex-NIBC, ex-Rabobank, alles als CRO.
Gerard Bakker, ex-FIOD, ex-ACM, Hoofddirecteur DJI.
Sabijn Timmers-Janssen, ex-Achmea, ex-SNS, ex-NN, ex-Triodos, bestuurder bij PF R&OV.

Ik werd vooral geraakt door de interviews van Balkenende, Smit en Timmers-Janssen. Die van Smit vond ik het meest interessant omdat hij zijn licht laat schijnen over de bekende fraudes bij zijn werkgevers. Het interview met Balkenende vond ik boeiend door zijn nadruk op waarden, en met name gerechtigheid, solidariteit. Bij Timmers-Janssen proef je integriteit door het hele verhaal heen. Bij het interview met te Beest fronste ik voortdurend mijn wenkbrauwen, wat een bijzonder verhaal!

Bos sluit af met een nieuw perspectief op de 5 thema's, waarin hij grofweg de input van de 10 bestuurders samenvat en zijn visie op de toekomst van Risicomanagement geeft. De verantwoordelijkheid voor Risicomanagement kan niet bij één almachtige bestuurder liggen, maar moet breed gedragen worden. Ook moet het meebewegen met veranderingen binnen en buiten de organisatie, flexibel zijn dus.

Bos bepleit ook een duidelijke, opzichzelfstaande functie, met een eigen kennisgebied en verantwoordelijkheid, die risicobeoordelingen doet vóór, tijdens en na besluiten. Geen tweede en derde lijn meer, maar alle beoordeling in de tweede lijn. Mmmmm, apart! Daar had nog wel wat meer uitleg aan gewijd kunnen worden! Leuk bedacht is de metafoor van Risicomanagement als Lighthouse Twitter: steeds een nieuw, vers beeld van de omgeving en snelle, directe communicatie over wat er wordt gezien en wat er dan moet gebeuren.

De inhoud van dit boek vond ik erg interessant en het werpt ook een aantal fundamentele vragen op. Het enige puntje qua stijl waar ik over viel is de afkorting WHO voor de Wereldhandelsorganisatie. Na een jaar communicatie over Corona ben ik gewend deze afkorting voor de World Health Organization te zien gebruiken. Bos loopt hier het risico dat mijn gefronste wenkbrauwen zich niet meer ont-fronsen.

Het boek is verder vlot geschreven en goed leesbaar, vrijwel zonder jargon, en heeft een uitgebreide literatuurlijst, om je verder te verdiepen in de aangesneden thema's. Je leest het in twee uurtjes uit, en is dus zowel qua inhoud als omvang zeer geschikt voor hoger management.

Elly Stroo Cloeck is project- en interim-manager op het gebied van Finance, Internal Audit en Risk Management via haar bedrijf ESCIA. Daarnaast schrijft ze recensies en samenvattingen van managementboeken. Abonneer je op de kwartalige nieuwsbrief.


Als het er echt om gaat - 'Tal van prikkelende uitspraken'
19 april 2021 | Martin van Staveren

Hoe gaan topbestuurders met risico's om als het er écht om gaat? Vallen ze dan terug op procedures en protocollen, of speelt de menselijke factor dan een hoofdrol? Dit type vragen stelde organisatieadviseur Wimjan Bos aan tien bekende en minder bekende topbestuurders.

Wimjan Bos heeft een kleine dertig jaar ervaring met auditing en risicomanagement. Als partner van EY voerde hij jarenlang talloze gesprekken met bestuurders van grote organisaties, zowel in het publieke als in het private domein. Sinds begin 2021 is hij partner van de De Galan Groep. Tijdens de overgangsfase interviewde hij tien topbestuurders waarmee hij de afgelopen jaren heeft gewerkt. Hieruit ontstond het boek Als het er echt om gaat: Persoonlijke gesprekken met topbestuurders over bestuur en management.

Het boek start met een compacte beschrijving van het vakgebied risicomanagement door de jaren heen. Dit vanuit het perspectief van auditing en de accountancy, met een korte bespreking van de ontwikkeling van het COSO-raamwerk voor risicomanagement en de zogenoemde Three Lines of Defence (3LoD). Verwacht in dit hoofdstuk geen definities van risico's of risicomanagement. Die worden waarschijnlijk bekend verondersteld en daarover zijn al talloze boeken geschreven.

De titel van het tweede hoofdstuk is tevens de rode draad van de tien interviews: Besturen is risico's nemen. In dit hoofdstuk komt een aantal onderwerpen aan bod, aan de hand van bekende en voor mij minder bekende managementliteratuur. Voorbeelden zijn maatschappelijke ontwikkelingen en trends, de opkomst van governance, de dominante rol van organisatiecultuur en persoonlijk leiderschap. In een tijd waarin ‘vanzelfsprekendheden onzekerheden zijn geworden' vormen deze onderwerpen samen de context voor het kloppend hart van het boek: de tien interviews met de topbestuurders.

Deze tien topbestuurders vormen een divers gezelschap, variërend van oud-premier Peter Balkenende en oud-minister Annemarie Jorritsma tot enkele Chief Risk Officers (CRO's), een commissaris en een auditor. De focus is steeds op de persoonlijke rol van deze bestuurders op de meest spannende, risicovolle momenten in hun lange carrières. Die situaties waarin ‘er niemand meer is die je kan helpen', zoals een van de bestuurders het samenvatte.

In de interviews worden tal van prikkelende uitspraken gedaan over het vakgebied risicomanagement, met al z'n mogelijkheden én beperkingen. Bijvoorbeeld de oud-CRO en huidige voorzitter van de raad van bestuur van APG, Annette Mosmann: 'Risicomanagement is niet risico's dichtstoppen, maar risico's nemen op een verantwoorde manier. Dus het vak van risicomanagers is wegen.' Of internal auditor en universitair docent Thijs Smit: ‘Raden van bestuur denken: risico's inschatten? Daar hebben de we afdeling risicomanagement voor. Dat is kul.' Rabobank-CRO Els de Groot hekelt de positie die toezichthouders als de Europese Centrale Bank soms innemen: ‘De toezichthouder zegt: je moet alles weten, want anders kun je niet managen. Ik ben meer van de school dat je het per definitie toch niet weet, dus zorg ervoor dat je op alle scenario's agile bent.'

In de interviews komt een aantal lessen meerdere keren terug, zoals het organiseren van countervailing power of tegenspraak. Verder blijkt het type organisatiecultuur en leiderschap veel meer bepalend voor effectief risicomanagement dan louter (meer) regels en procedures. Heel herkenbaar, ook uit mijn eigen praktijk.

In het laatste hoofdstuk geeft de auteur een persoonlijke reflectie op de tien interviews in de context van hedendaags risicomanagement. Ook hier komen herkenbare kwesties aan de orde, zoals risicomanagement apart organiseren in een aparte afdeling en een CRO, of juist volledig integreren in de organisatie voor maximaal eigenaarschap? Aan het eind van het boek doemt een onverwachte metafoor op, die Wimjan Bos zelf jarenlang succesvol heeft ingezet. Dit is de zogenoemde Lighthouse Twitter: de risicomanager die als een vuurtoren continu de omgeving scant, signalen oppikt, interpreteert en snel communiceert. De bestuurder als risico-baken, om veilig te navigeren in die situaties waar het er écht om gaat.

Martin van Staveren adviseert, doceert en schrijft over realistisch(er) omgaan met onzekerheden, risico’s én kansen. Hij schreef verschillende boeken, en Iedereen risicoleider: Waarde realiseren én behouden in een onzekere wereld is zijn nieuwste boek.


Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden