Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Gezocht: Hofnar - 'Boordevol tips die helpen te reflecteren'
23 november 2021 | Fred Rutgers

Toen ik Juri Hoedemakers’ boek Gezocht: Hofnar onder ogen kreeg werd ik spontaan nieuwsgierig. Welke kant zou hij opgaan? Het boek leuk, en bovendien lekker toegankelijk geschreven, maar tegelijkertijd heel serieus qua inhoud.

Juri Hoedemakers roept op tot de herinvoering van de vroegere hofnar. Een beroep dat vroeger in buitengewoon aanzien stond, maar inmiddels al enkele honderden jaren is uitgestorven. Net als velen dacht ik ook dat een hofnar vroeger een soort clown was aan het hof van de koning. Een zotte grappenmaker, maar niets is minder waar. Een hofnar stond in buitengewoon hoog aanzien, had veel macht en invloed, was een buitengewoon wijs mens met maar liefst 16 functies.

Eenzaam aan de top

Een koning, maar ook een manager weet dat het erg eenzaam is aan de top. Bovendien ervaren mensen met een zekere macht dat vrijwel niemand in hun omgeving open en onbevangen tegen ze durft te praten. Iedereen heeft wel een of andere verborgen agenda. Wie durft tegen jou als manager gewoon te zeggen waar het op staat? Wie durft jou botweg een spiegel voor te houden? Wie kan jou vertellen wat er echt speelt binnen jouw koninkrijk? Wie durft jou zonder aarzeling wakker te schudden uit jouw dromen? En wie is jouw meest waardevolle vertrouwenspersoon? Precies! De hofnar.

Reflectie

Als jij als leider wilt schitteren dan lukt dat beslist niet zonder reflectie. Maar ja, hoe doe je dat? Wie houdt jou scherp en leert jou om jouw reflecterend vermogen te trainen? Wat als jij net als vrijwel iedere andere leider (nog) geen hofnar hebt? Dan kun je natuurlijk fanatiek op zoek gaan naar een hofnar die jou gaat ondersteunen. Maar op de korte termijn kun je ook dit prachtige boek gaan lezen. Hoedemakers heeft jaren gedegen onderzoek gedaan naar hofnarren en heeft er zelfs een prijswinnende scriptie over geschreven. Die scriptie was de aanzet tot dit boek, waarin hij in detail vertelt hoe nuttig en eigenlijk onmisbaar een hofnar voor jou kan zijn. Naarnaast staat het boordevol tips om jou te helpen te reflecteren. Hoe kun jij de situatie weer overzien? Hoe kun je afstand nemen van wat er om je heen gaande is en vooral hoe train jij jezelf om steeds beter te worden om uiteindelijk de beste versie van jezelf te worden? Dit boek gaat je daar zeker bij helpen.

365 dagen reflectie

Dit boek het komende jaar binnen handbereik blijven liggen om er regelmatig even in te kijken. Waarom dan wel? Gewoon omdat er ook een 365 dagen reflectiekalender in zit met iedere dag een vraag die je echt weer even aan het denken zet. Voor mij is dat van grote toegevoegde waarde. Ik wens je alvast veel leesplezier en inspiratie!


Hoe maak je de keizer duidelijk dat hij naakt is?
16 november 2021 | Bert Peene

Een hofnar was eeuwenlang een volslagen idioot die tot doel had een vorst met zijn fratsen te vermaken. Althans, zo wil de Dikke Van Dale het doen geloven.

Volgens Juri Hoedemakers is dat echter een veel te simpel beeld, dat geen recht doet aan de belangrijke rol die de nar aan het hof van een hooggeplaatste heer of dame speelde. Zestien functies wist hij te achterhalen, die met elkaar één hoger doel dienden: het reflectieve vermogen van de koning vergroten. Anders gezegd: de hofnar moest voldoende tegenwicht bieden tegen de vele jaknikkers die een leider onvermijdelijk omringden.

Over reflectie en reflecteren zijn de laatste jaren best wat boeken verschenen. Sommige vooral voor beginners, studenten in het hoger onderwijs bijvoorbeeld, andere voor professionals die al meer bedreven zijn in deze bewerkelijke vaardigheid. Want bewerkelijk is ze, schrijven Hoonhout, Van Luijk en Duijnker in hun boek Professioneel reflecteren. Werkervaringen omzetten in beter handelen. Met name door de vele deelactiviteiten waaruit de reflectievaardigheid is opgebouwd.

Maar Hoedemakers schrijft niet voor professionals. Hij heeft een handboek willen schrijven voor leidinggevenden. Voor iedere leidinggevende die een betere versie van zichzelf wil worden, om precies te zijn. Hij gebruikt daarvoor de resultaten uit een grondige literatuurstudie én uit de gesprekken die hij met zorgbestuurders voerde. Dat levert een aantal prima leesbare hoofdstukken op over vragen als: wat is reflectie en reflectief vermogen, wie vergroot het reflectief vermogen en op welke manier kun je het reflectief vermogen vergroten? Wie een beetje thuis is in deze materie, zal hier echter weinig nieuws vinden. Ook het inzicht dat Hoedemaker op basis hiervan met zijn lezers deelt, is niet nieuw: op zich kun je best in je eentje op je eigen handelen reflecteren, maar de meeste mensen hebben daarvoor toch iemand nodig die de lastige vragen stelt. Een hofnar, bijvoorbeeld.

Die hofnar had dus veel meer functies dan die van clown. Hoedemaker heeft serieus werk gemaakt van zijn studie naar de geschiedenis van de hofnar. Hij vertelt dat de hofnar niet alleen voorkwam aan de vele vorstenhoven in wat wij tegenwoordig West-Europa noemen; ook in China en in andere landen en werelddelen kenden ze de nar. En die vond je niet alleen bij koningen aan het hof, maar overal: bij mensen thuis, op straat, bij feestelijkheden, in speciale verenigingen. Behalve entertainer had de hofnar nog vijftien andere functies: adviseur/raadgever, criticus, satiricus, (politiek) spion, vertrouweling, bemiddelaar/buffer/schakel, flapuit, beste vriend en maatje, zondebok, coach/leraar, onderhandelaar, sfeerbewaarder, observeerder/toezichthouder, allesweter/encyclopedie en statussymbool. Dit overzicht van ruim vijftig bladzijden zou hooguit cultuurhistorische waarde hebben gehad, als Hoedemakers niet per taak een link naar vandaag-de-dag én naar de praktijk van de lezer gelegd zou hebben. De moraal hiervan moge duidelijk zijn: de (hof)nar is geen uitgestorven soort. Wie goed kijkt, ziet ze nog overal. En nog belangrijker: de hofnar als tool is [-] onmisbaar voor de broodnodige reflectie en het vergroten van ons reflectieve vermogen.

Om de hofnar als tool te kunnen inzetten, presenteert Hoedemakers een eigen model: het Reflectiemodel Hoedemakers. Daarin maakt hij onderscheid tussen actieve en passieve reflectie. Bij de eerste stap je zelf de reflectieve cirkel in, bij de tweede heb je daarvoor iemand nodig. De passieve reflectie levert de hofnarcirkel op, die negen stappen telt. De actieve reflectie heet ‘de koningscirkel’ en telt zeven stappen. Die worden een voor een behandeld. Als toegift heeft Hoedemakers aan het eind nog twee instrumenten – ‘Drs. Hofnar Specials’ – opgenomen waarmee de lezer zelf aan de slag kan: de ‘Reflectieve Jaarkalender’ en Drs. Hofnar-feedbackhandboek. Bijzonder handig en eenvoudig te gebruiken.

Hoedmakers boek ontstond tijdens zijn masterstudie aan de Rotterdam School of Management van de Erasmus Universiteit, waar hij zich verdiepte in het belang van de hofnar in moderne organisaties. Het leverde hem de prijs voor de beste scriptie van het jaar op. Dat wil echter niet zeggen dat er geen kritische kanttekeningen bij zijn verhaal te plaatsen zijn. Zijn model en de interventies die daaraan ontleend zijn, zijn sterk rationeel van aard en als de literatuur één ding geleerd heeft, is het wel dat mensen verre van rationeel zijn. Denkers als Karl Weick en Herbert Simon wijzen er in hun werk onder meer op dat er meestal geen logisch verband is tussen wat wij zeggen en wat we doen. Daarvoor had best enige aandacht in Hoedemakers boek mogen zijn.

Bovendien hoort reflecteren dan wel bij moreel of ethisch leiderschap, maar dat wil niet zeggen dat we reflecteren altijd leuk vinden. Dat blijkt ook aan het eind van Hoedemakers boek, als hij vertelt dat de zorgbestuurders die hij interviewde op de vraag of ze een hofnar in hun organisatie zouden willen hebben (toegegeven, ik parafraseer hier even) zonder uitzondering ontkennend beantwoordden, dat wil zeggen: niet zonder meer. Je eigen tegenspraak organiseren, is dus nog lang niet altijd gebruikelijk. Leiders in de top van organisaties leren het liefst van en met elkaar, schrijft Jeroen Seegers in zijn boek Leiders leren met vallen en opstaan. Die begrijpen elkaar en dat is wel zo veilig.


Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden