Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
9 oktober 2012 | Willem Poppe

In de inleiding van een van zijn vorige boeken schreef Manfred Kets de Vries dat er al zoveel boeken over leiderschap zijn gepubliceerd dat het niet erg uitdagend is om hierover alweer een boek te schrijven. Gelukkig waagt de schrijver zich na dat goede boek 'Leiderschap ontrafeld' nu opnieuw aan een boek waarin leiderschap dan misschien niet centraal staat, maar waar het wel tussen de regels door te lezen is. In 'Het egeleffect' ontrafelt Manfred Kets de Vries het geheim achter high-performance teams. Een prachtig verschijnsel uit de natuur is hierbij leidend.

'Waarom lukt het in veel gevallen niet om blijvende verandering met mijn team door te voeren?' Manfred Kets de Vries stelt een vraag die bij velen van ons wel eens door het hoofd speelt en die ik in mijn adviespraktijk ook hoor uitspreken. Het schitterende van 'Het egeleffect' is dat de schrijver via een diepgravende analyse ook tot een antwoord op deze vraag komt. Duurzame organisaties ontwikkel je door effectieve teams op te zetten en te zorgen voor open, eerlijke communicatie. Vaak wordt een traject van individuele coaching ingezet of wordt de leider gecoacht om een veranderingstraject door te voeren. De beste manier echter om dit voor elkaar te krijgen, is met groepscoaching. Er is dan meer kans dat de doelen van de individuele groepsleden worden afgestemd op die van de organisatie.

In 'Het egeleffect' wordt het begrip authentizotisch gebruikt voor organisaties waar een speciale bedrijfscultuur ervoor zorgt dat mensen er graag willen werken. Dit nieuwe begrip is een samentrekking van het Griekse 'authentikos' dat authentiek betekent en 'zotikos': essentieel voor het leven. Binnen zulke organisaties zijn zingeving en zelfbeschikking de belangrijkste waarden. De medewerkers ervaren daardoor een creatieve, dynamische en productieve omgeving. Het werken in een dergelijke high-performanceomgeving is niet alleen efficiënter, maar het is ook leuker.

Al lezend ontdek je het antwoord op de vraag waarom het veel organisaties niet lukt om 'authentizotisch' te zijn. De kern is dat teams vaak niet goed functioneren. En de oorzaak daarvan ligt weer besloten in onze menselijke natuur: in ons beperkte vermogen om elkaar te vertrouwen en in ons onvermogen om verder te kijken dan onze eigen behoeften. We hebben er nu eenmaal moeite mee om in te zien dat we successen makkelijker behalen door de gezamenlijke inspanningen van een groep dan door de inspanningen van een individu.

Hier is sprake van het egeleffect. Als egels het koud krijgen, kruipen ze dicht tegen elkaar, maar dan bezeren ze zich aan elkaars stekels. Daarop gaan ze weer wat verder van elkaar liggen met als gevolg dat ze het weer koud krijgen en vervolgens weer naar elkaar toe willen kruipen. Totdat ze er achter komen dat het in acht nemen van een bepaalde onderlinge afstand in deze situatie uitkomst biedt. De Vries onderbouwt zijn stelling dat dit verhaal gezien kan worden als een metafoor voor de uitdagingen van menselijke intimiteit in organisaties. Er moet een balans gevonden worden tussen intimiteit en vermijding. Zolang dat niet gevonden is, heerst de onrust die weer leidt tot zelfbescherming.

In teams spelen nu eenmaal allerlei gevoelige organisatorische en interpersoonlijke kwesties. Executives moeten zich realiseren wat er zich allemaal onder de oppervlakte kan afspelen, als ze effectieve teams willen creëren. Ook hier is het goed niet alleen te letten op het topje van de ijsberg. Leiderschap en ondersteunende voorwaarden zullen ervoor zorgen dat mensen zich niet defensief gaan gedragen zodra er de druk is om te presteren. Het boek maakt organisatieontwerpers ervan bewust voldoende aandacht te besteden aan de bewuste en onbewuste dynamiek die inherent is aan het organisatieleven. Het ontwikkelen van high-performanceteams vraagt innovatieve werkafspraken die structuur bieden, maar dat is niet voldoende. De leiders van organisaties moeten een coachingscultuur oproepen waarin deelnemers openhartige, respectvolle gesprekken aan kunnen gaan, zonder beperkt te worden door gezagsverhoudingen of vrees voor revanche.

Het is geen eenvoudig boek om te lezen, maar tussen alle oneliner-managementliteratuur die op de markt komt, is dit een boek wat duidelijk een paar spaden dieper gaat. Voor iedereen die een diepgravend onderzoek wil lezen naar executive coaching en het geheim van high-performanceteams is 'Het egeleffect' een absolute aanrader.

24 mei 2012 | Robert Paul Schwippert

Iedereen weet dat het vermogen om effectief samen te werken in teams essentieel is voor het succes van een organisatie. Waarom lukt dit dan toch zo vaak niet? Omdat we er keer op keer er vanuit gaan dat mensen rationele wezens zijn en we net doen of onbewuste processen niet bestaan. In 'Het Egeleffect' geeft Manfred Kets de Vries aan hoe we onszelf voor de gek houden door de irrationele aspecten van teams te negeren, alsmede hoe door een aanpak van groepsinterventies een high performance team kan worden gecreëerd. Is het echt zo gemakkelijk…?

Manfred Kets de Vries is een autoriteit op het gebied van leiderschap. In zijn nieuwste boek past hij de klinische psychologie toe op de samenwerking in teams. Het gebruik van groepsinterventies gerelateerd aan onbewuste psychodynamische processen is volgens de auteur de weg naar het creëren van zogenaamde 'authentizotische' organisaties, die worden gekenmerkt door authenticiteit en vitaliteit. (Het word authentizotisch is opgebouwd uit de combinatie van het Griekse authenteekos (authenticiteit) en zoteekos (vitaliteit)).

De titel van het boek refereert aan een fabel van Schopenhauer (Schopenhauer A., Parerga und Paralipomena: kleine philisophische Schriften, Berlin, 1851) over egels die in de kou graag dicht bij elkaar zitten zodat ze warm blijven, maar elkaar daarbij pijn doen met hun stekels. Om dit te vermijden nemen ze meer afstand, de kou drijft ze echter weer dichter tot elkaar etc. Een mooie metafoor voor de uitdaging rondom intimiteit in relaties en de constante spanning tussen afstand en nabijheid, die zich ook in teams tussen de leden manifesteert.

Het boek is helder opgebouwd en bevat drie delen. Deel 1 is een algemene inleiding over teams. Hierin wordt ook uitgebreid aandacht geschonken aan teamcoaching. Deze aanpak werd door het INSEAD Global Leadership Centre in de afgelopen jaren ontwikkeld en richt zich specifiek op het gebruik van groepsinterventies voor het verkrijgen van vertrouwen, onderling begrip tussen teamleden en daarmee een betere samenwerking. Mede door de beschrijving van vele voorbeelden krijgt de lezer een goed inzicht in deze methodologie, die prima kan dienen als fundament of inspiratie voor een eigen aanpak.

Deel 2 geeft een psychodynamisch perspectief op individuen en groepen. Uitgangspunt hierbij is het zgn. klinische paradigma: rationaliteit is een illusie. Er wordt eerst gekeken naar beïnvloedende factoren van individueel gedrag, zoals hechtingsstijlen, schuldgevoel en spiegeling. Daarna wordt aandacht geschonken aan groepsgedrag zoals ontwikkelingsstadia van teams, afhankelijkheid (op basis van Bion), sociale afweersystemen etc. De veelheid van onderwerpen staat echte verdieping in de weg. Op een speelse manier ontstaat vooral bewustwording van de diverse psychodynamische aspecten.

Het derde deel gaat enerzijds over creëren van 'authentizotische' organisaties en geeft een aantal basisprincipes voor verandering op individueel en groepsniveau. En ook: hoe ga je om met weerstand tegen verandering? Anderzijds wordt een kader gegeven voor toepassing van teamcoaching. Het geeft bijvoorbeeld het belang aan van creëren van een veilige omgeving, het kunnen verdragen van spanning en de noodzaak van luisteren op diverse niveaus. Ook worden een aantal specifieke interventies genoemd die in het proces kunnen worden toegepast, zoals het maken van een zelfportret, het gebruiken van metaforen etc.

Voor diegenen op zoek zijn naar inspiratie voor hun eigen aanpak met teams is dit een behulpzaam boek. Ik heb het concept van groepscoaching in de praktijk meegemaakt en toegepast en weet welke kracht hiervan uit kan gaan. Dat de behandelde concepten redelijk bekend zijn doet geenszins afbreuk aan hun effectiviteit.

'Het Egeleffect” is zeer onderhoudend geschreven en de vele voorbeelden en citaten maken het plezierig lezen. Hoewel algemene aspecten van teams kort de revue passeren, ligt de nadruk meer op teamcoaching, hetgeen wordt gepositioneerd als kunst en wetenschap tegelijk. Dit geeft bij het toepassen ervan een uitdaging: hoe combineer ik als begeleider wetenschappelijkheid en kunstzinnigheid/creativiteit op de juiste wijze voor het beste resultaat? Ook dit vraagt een constant zoeken en uitproberen van de optimale combinatie, passend bij de eigen persoonlijkheid van de begeleider. Een soort Egeleffect bij de toepassing dus…

22 mei 2012 | Arie Buvens

Manfred Kets de Vries probeert al een leven lang senior executives te helpen met het kijken onder de oppervlakte van hun organisatie. Zodat ze beter in staat zijn om een bedrijfscultuur van distributief leiderschap in hun eigen organisatie in te bedden, gebaseerd op teams. In 'Het egeleffect' poogt hij er aan bij te dragen dat mensen volledig kunnen ervaren wat er gebeurt in teams, met name om processen die buiten het bewustzijn om gaan beter te begrijpen en om wat mysterieus lijkt te ontsluieren. Dat zal vooral interessant zijn voor mensen die in economie en management opgeleid zijn, maar ik denk dat iedereen wel iets uit dit boek kan halen dat de moeite waard is. Het bulkt namelijk van de opgeslagen ervaring.

Arthur Schopenhauer heeft in 'Parerga en Paralipomena' een verhaal opgenomen over de dilemma's waarmee egels tijdens de winter te maken kregen. De egels probeerden zo dicht mogelijk bij elkaar te kruipen als het koud werd, om hun lichaamswarmte te delen. Zodra ze dat echter deden, bezeerden zij zich aan elkaars stekels. Dus gingen ze weer uit elkaar om meer comfort te hebben. Door de kou werden ze toch weer naar elkaar gedreven, waarna hetzelfde gebeurde.

Zo gaat het ook vaak in teams. Het afstoten en aantrekken. Hoe je dat proces goed coacht, vertelt Manfred Kets de Vries in zijn jongste boek 'Het egeleffect'. Het is een interessant boek, dat een goed inzicht geeft in de ingewikkelde praktijk van het coachen, maar... Maar toch. De aarzeling die ik na lezing heb, ligt vooral bij de vraag hoe ik dit nu allemaal toepas in de dagelijkse praktijk. Hoe coach je een high performanceteam?

Volgens Kets de Vries moet je dan kennis hebben van hechtingsgedrag, overdrachtsprocessen, spiegeling en emotionele en sociale besmetting. Van regressie en progressie, van paranoïde en depressieve processen. Van lineaire, monomythische en helische standpunten. Van ontwikkeling en evolutie van teams. Bovendien moet je zeer vaardig zijn om jezelf als instrument in te zetten; dus weten waarom je boos, triest, slecht gehumeurd of blij bent. Kortom: een gemiddelde manager, zoals u en ik, zal dus niet of nauwelijks in staat zijn om een high-performanceteam te coachen. En dat is ook wat Kets de Vries in dit boek betoogt. 'Eerlijk gezegd zijn er momenten dat ik nogal bezorgd ben over de snelle toename van 'verkoperskletspraat' in het coachingvak.' Kortom: je moet alle stromingen uit de psychologie en psychotherapie kennen.

Dat het een ingewikkeld proces is om high-performanceteams te coachen, maakt de auteur meer dan duidelijk in dit boek. Hij doet dat met vele voorbeelden.

'Er was eens een jongetje dat de hele dag op een trommel sloeg en van elk moment genoot. Hij weigerde op te houden met trommelen, wat anderen ook zeiden of deden. Zijn radeloze buren bezochten een aantal zogeheten wijze vrouwen voor advies en vroegen hun iets aan het kind te doen. De eerste wijze vrouw zei tegen het jongetje dat als hij zoveel lawaai bleef maken, zijn trommelvliezen zouden scheuren. Haar redenatie ging het jongetje boven de hoofd, want hij was geen wetenschapper en hij was ook niet zo slim. De tweede vrouw zei tegen hem dat op een trommel slaan een heilige handeling was en alleen bij speciale gelegenheden mocht. Het kind bleef blij trommelen. De derde vond een simpele oplossing en bood de buren oordopjes aan. De vierde gaf de jongen een boek, zodat hij zijn energie op andere dingen kon richten. Maar boeken hadden duidelijk zijn interesse niet. De vijfde gaf de buren boeken over beheersing van je woede. De zesde gaf de jongen meditatieoefeningen om hem rustig te krijgen en legde uit dat alle realiteit verbeelding was. Net als placebo's werkten deze middeltjes een tijdje, maar geen van alle had langdurig effect. Uiteindelijk kwam er een werkelijk wijze vrouw langs. Ze stak de jongen een hamer en beitel toe en vroeg: 'Ik vraag me af wat er in die trommel zit?'

Dit verhaal lijkt me zeer toepasselijk voor executive coaches. Volgens Kets de Vries behoren coaches meer te doen dan een lapmiddel bieden. Zij moeten de werkelijke onderliggende problematiek aanpakken, die organisatieprocessen kunnen hinderen.

Op een andere manier gezegd is dat ook wat Paul Ansems en Jan Moen beschrijven in het boek: 'Kleur bekennen'. Zij noemen het snorkelen. Snorkelen is de vaardigheid van een manager om te onderzoeken hoe de organisatiewereld er als het ware onder water uitziet. Want onder de oppervlakte van menselijke rationaliteit gaan vele subtiele psychologische krachten schuil, die de manier waarop teams opereren danig kunnen saboteren. Maar ja, dat wisten u en ik als ervaren managers dus ook al.

'Het egeleffect' is een leuk boek om te lezen. Interessant, vooral vanwege de vele voorbeelden en parabels. Jarenlange ervaring met vele top-execitives zijn hierin gebundeld. Maar na lezing bent u beslist nog geen executive coach van high-performanceteams. Maar dat had u natuurlijk ook niet verwacht.

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden