Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
24 januari 2012 | Sven Laudy

Ik ben geen professionele coach. Toch coach ook ik met enige regelmaat tijdens mijn consultancyactiviteiten. Ik kan dan ook geen oordeel vellen over 'U lijkt mij een vrij hopeloos geval' op basis van het feit dat ik een expert ben in coachen, want dat ben ik niet. Wat is er dan aardiger dan met dit boek van Adélka Vendl de proef op de som nemen en te proberen hoe provocatief coachen voor mij uitpakt?

De bekende aanpakken bij coaching, zoals het stellen van goede open vragen, ken ik natuurlijk. Ik heb ook ervaren dat je hier niet mee verder komt bij sommige mensen. Met vragen wordt het wereldbeeld zelden op zijn kop gezet; op elke vraag is wel een rationeel antwoord te bedenken waarom iets is zoals het is.

Hoe herkenbaar is dan ook de passage in 'U lijkt mij een vrij hopeloos geval' waarin Adélka Vendl beschrijft dat je met deze klassieke coachaanpak bij sommige cliënten niet verder komt: 'Veel coaches zijn getraind om goede, uitstekende, slimme en diepe vragen te stellen. En dan te wachten op het antwoord...' Volgens Vendl kun je in plaats van vragen stellen ook uitspraken doen. Ze geeft een voorbeeld: cliënt komt binnen op krukken, enigszins gespannen voor de eerste afspraak. Coach: 'Zo de honderd meter horden zit er niet in vandaag.'

Dan is voor mij het moment aangebroken om een persoon in mijn privé-omgeving met de provocatieve coachaanpak te benaderen. Nadat het gesprek zoals vanouds vijf minuten heeft doorgekabbeld en mijn gesprekspartner zijn klaagzang heeft opgestart, zeg ik: 'Waarom geef je het niet op, je bent gewoon een slappe zak.' De reactie: een blik van ongeloof, een lach en vervolgens zijn vraag: 'Maar dat wil ik niet, hoe kan ik dit veranderen?' Deze reactie is precies zoals Vendl dat beschrijft in haar boek; door juist geen vragen te stellen maar door bijvoorbeeld idiote oplossingen te geven 'blijf je uit de tang waar de cliënt ons in heeft'.

De auteur maakt goed duidelijk dat provocatief coachen niet hetzelfde is als iemand onderuit halen of schofferen. Het verschil is dat provocatief coachen altijd liefdevol gebeurt. Kan dat niet, dan moet je stoppen, want anders wordt het sarcasme. Dat thema komt door het boek uitgebreid terug. Blijkbaar is hier in het werkveld onduidelijkheid over, gezien het feit dat Vendl dit zelfs in de ondertitel laat terugkomen: feiten en misverstanden over provocatief coachen.

Vendl spreekt veel uit eigen ervaringen die zij tijdens haar coachsessies heeft opgedaan. Dat maakt dat de situaties herkenbaar zijn. Nadeel is dat veel wat ze opschrijft daarmee niet 'evidence based' is - er komt niet veel (wetenschappelijke) theorie in haar boek voor - maar haar eigen opgebouwde ervaring. In dat opzicht is het gedeelte 'Feiten over...' in de ondertitel niet juist gekozen.

Verhelderend is het hoofdstuk waarin de methode van het provocatieve coachen wordt geïntegreerd met andere aanpakken, zoals de kernkwaliteiten van Ofman en de Roos van Leary.

'U lijkt mij een hopeloos geval' is een boek voor mensen met enige coachervaring die eens op een andere manier willen coachen. Het is voorzien van veel praktijkvoorbeelden en legt in simpele bewoordingen uit hoe provocatief coachen werkt. Vendl is duidelijk een expert op dit gebied. Zij opent je de ogen voor hoe het óók kan, maar maakt je nog geen betere provocatieve coach. Daarvoor moet je eerst nog heel veel oefenen, maar met dit prettig leesbare boek is het begin gemaakt.


26 juli 2011 | Claudia Broeke

'U lijkt me een vrij hopeloos geval' is de prikkelende titel van een boek over provocatief coachen. Welke coach zou dat niet eens tegen zijn cliënt willen zeggen? Of ligt de volgende uitspraak weleens op het puntje van uw tong? 'Maar slappe karakterloze zakken zijn juist erg prettig voor hun omgeving.' Als u vindt dat u dat eigenlijk niet kunt maken, dan zou u dit boek van Adélka Vendl eens moeten lezen. Daarin laat zij zien dat provocatieve gespreksvoering in veel situaties een prima interventie kan zijn.

Adélka Vendls 'U lijkt me een vrij hopeloos geval' heeft 'Misverstanden en feiten over provocatief coachen' als ondertitel meegekregen. In zo'n 150 helder geschreven bladzijden is dat ook wat u krijgt voorgeschoteld. En eigenlijk nog wel meer dan dat.

Wat is provocatief coachen eigenlijk? Ik had er wel veel over gehoord, maar me er nog niet goed in verdiept. Vendls boek maakt een hoop duidelijk. Vanuit een oprechte en liefdevolle houding naar je cliënt toe kun je met humor iemand uitdagen en tot andere inzichten brengen. Daarbij neemt de coach een totaal andere rol aan dan bij de inlevende, 'rogeriaanse' coachingstechnieken gebruikelijk is. Daar waar een traditionele coach onopvallend een geeuw zal proberen te onderdrukken in een saaie sessie, zal de provocatieve coach het niet nalaten om uitgebreid te gaan zitten gapen. En daar waar de klassieke coach meeleven zal tonen door te zeggen dat het ook niet makkelijk geweest is de afgelopen periode, kan een provocatieve coach de techniek van het overdrijven inzetten en roepen 'dat jij hier nog zit na zoveel ellende? Ik had het allang opgegeven!'

Om effectief te zijn in de provocatie is het wel van belang een aantal basiseigenschappen te beheersen. Zo is het een noodzakelijke voorwaarde om oprecht contact te hebben met je cliënt. Je zegt soms confronterende dingen, maar de ondertoon is vriendelijk en je houding blijft support uitstralen. Ook vertrouwt een provocatief coach op zijn eigen ingevingen. Ter plekke krijg je een impuls of beeld en daar werk je mee verder. Afhankelijk van de reactie van degene tegenover je weet je of je raak geschoten hebt of niet. En kun je dus een ander pad proberen of juist doorgaan. Een andere basiseigenschap is dat de provocatieve coach vasthoudend is en de weerstand en irritatie die bij de cliënt ontstaat niet meteen bedekt met de mantel der liefde, maar er dan juist nog even op doorgaat.

De verschillende technieken die een provocatieve coach kan inzetten worden duidelijk uiteengezet en met voorbeelden geïllustreerd. De toepassing van provocatieve coaching in combinatie met de RET, kernkwadranten en Roos van Leary zijn een waardevolle verrijking voor trainers en coaches. En de interviews met drie grondleggers van deze theorie vormen een mooie afwisseling in het boek.
Provocatief coachen, dat moet je wel willen. De provocatieve coach is zelf hard aan het werk. Hij praat minstens evenveel als de cliënt, maakt grappen, vergroot vooroordelen, zaait bewust verwarring en zet eigen ervaringen en meningen in. Allemaal dingen die een 'reguliere' coach meestal probeert te voorkomen. En om succesvol te zijn moet je ook willen oefenen en bewust situaties opzoeken waarin je in een veilige omgeving een start kunt maken. Het laatste hoofdstuk geeft hiervoor een aantal aanknopingspunten.

Provocatief coaching is in veel, maar niet in alle gevallen het beste middel. Vendl geeft een aantal situaties waarin je de provocatieve technieken beter achterwege kunt laten. Als het probleem bijvoorbeeld te ver van je afstaat. Wanneer je zelf weinig hebt met geld en materiële zaken is het lastig om een steenrijke cliënt serieus te nemen die ongelukkig is omdat vrienden nog veel rijker zijn. Provocatief wordt in die gevallen toch al snel cynisch. Niet doen dus, lekker doorverwijzen naar een andere coach. Een heel andere reden om geen provocatieve coaching in te zetten is wanneer je cliënt de humor niet begrijpt. Sommige autisten nemen je woorden bijvoorbeeld heel letterlijk. Plagen, spelen, overdrijven kan dan enorme verwarring oproepen.

Valt er nog iets te wensen voor de tweede druk die er ongetwijfeld gaat komen? Misschien als tip om meer denkpauzes tussendoor in te lassen. Hoe zou je als lezer zelf een situatie aanpakken? Dan kun je ter plekke ervaren wat provocatieve coaching voor denkwijze vereist, en wordt je meegenomen in de theorie er achter.


Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden