Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
22 juni 2011 | Belia van den Berg

'Het Westen' kan veel leren van de Afrikaanse manier om tot oplossingen voor problemen te komen, schrijft Willem de Liefde. In zijn boek 'African tribal leadership voor managers' beschrijft hij deze manier van dialoog, ook wel Kgotla genoemd, en de verschillen met hoe we in het Westen gewend zijn tot besluiten te komen.

'African tribal leadership voor managers' geeft interessante gedachten mee, die zeker toepassing (of experiment daarmee) waard zijn. Helaas is de beschrijving niet altijd helder en vaak oppervlakkig, zodat - voor degene die het experiment echt aan wil gaan - niet duidelijk wordt wat randvoorwaarden voor de opzet en uitvoering van een dergelijk experiment zijn. Alles bij elkaar een prikkelend boek.

Het basisidee van de Liefde is dat noord, zuid, oost en west verschillende managementstijlen kennen die ieder gebaseerd zijn op hun eigen uitgangspunten. 'Van elkaar leren kan een krachtige bijdrage leveren aan een meer humane wereld waarin we ons openstellen voor elkaar in plaats van elkaar te veroordelen', aldus de Liefde.

'Waarheid' is een centraal thema in tribaal leiderschap. Veel aandacht wordt in dit boek besteed aan het belang de waarheid te delen. De Liefde gaat er daarbij vanuit dat er één waarheid is die door ieder gekend en herkend kan worden. In mijn beleving zijn er echter altijd verschillende referentiekaders in het spel, waardoor er geen sprake is van één enkele waarheid en het juist van belang is te onderkennen dat er meerdere waarheden tegelijkertijd naast elkaar kunnen bestaan, die gelijkwaardig zijn. Ik zou dit zelf dan ook liever vertalen naar het delen van de verschillende zienswijzen, waardoor de beleving van het vraagstuk door de groep als geheel verrijkt wordt en oplossingen voor problemen dientengevolge rijker zullen zijn. Dit stoelt dan feitelijk op hetzelfde principe als waar grote-groepsinterventies (large scale interventions) al tientallen jaren gebruik van maken.

Dialoog, ieders inbreng horen, staat centraal. Iedereen die de LeKgotla-vergadering bij wil wonen, heeft het recht daartoe. Dat zijn vanuit de Westerse vergadertechniek interessante invalshoeken. Ook dat een LeKgotla-vergadering net zo veel dagen mag duren als nodig is, is een uitdagend perspectief. Die investering betaalt zich uit in motivatie van de betrokken medewerkers, maakt de Liefde duidelijk. Aan wat een deelnemer zegt worden geen negatieve consequenties gekoppeld, waardoor ieder zich vrij voelt om wat dan ook naar voren te brengen. Dát zou in het Westen nog een uitdaging zijn!
Wat in het geheel niet helder wordt, is hoe de uiteindelijke besluitvorming plaatsvindt. Enerzijds stelt de Liefde dat iedere stem telt, anderzijds is het de chief – die zelf geen voorstel of mening mag inbrengen, alleen verkennende vragen mag stellen – die na afloop de beslissing neemt. Heel democratisch kan de chief afgezet worden wanneer de gemeenschap van mening is dat de besluiten van de chief niet in hun belang zijn.

Voor de practici onder ons is jammer dat de Liefde slechts terloops beschrijft wat hij als pad voor westerse ondernemingen ziet. Bijvoorbeeld bij de uitspraak dat het ook in het Westen mogelijk is 'op basis van de genoemde uitgangspunten organisaties te bouwen die bezieling managen in plaats van producten en die daardoor de toekomst met vertrouwen tegemoet kunnen treden. Bedrijven die deze werkwijze volgen […] kunnen toegroeien naar het creëren van betere oplossingen en producten.' Als je als manager zelf met dit gedachtegoed gaat experimenteren, wil je graag weten welke stappen de Liefde als noodzakelijk ziet, op welke valkuilen je bedacht moet zijn. Die kant ontbreekt echter.

Dit is spijtig, juist doordat de vertaling van Afrikaanse principes naar de westerse management- en vergadercultuur zo prikkelend is. Nieuwsgierigheid wekt de Liefde in ieder geval!
Niet alleen de inhoud, maar ook de vormgeving van het boek is een voorbeeld voor ons in het Westen: kleurrijk, de rechter hersenhelft prikkelend, afwisselend in vormgeving en toch rustig, met kunstbeelden die de inhoud van de tekst verdiepen.

5 mei 2003 | Jaap Peters

Een compact boek van 143 bladzijden, veel wit, ruim van opzet, met prachtige tekeningen en etsen, 13 praktijkverhaaltjes, handige checklisten en binnen een paar uur uit. Wat wilt u als snelle manager nog meer? Misschien is uw vraag: 'Gaat het ook nog ergens over?' Mijn antwoord: absoluut. Een boek waarin the medium the message is en die in deze tijd van de zelfverrijkende manager een mooi beeld geeft van het 'andere leiderschap'. Uw baas heeft natuurlijk geen tijd om dit soort verstandige dingen te lezen, maar geef dit boek toch maar aan hem/haar cadeau op de komende verjaardag.

'African Tribal Leadership' (Nederlandstalig!) is bedoeld voor de manager die zichzelf ziet als organisatievernieuwer en ergens een onbestemd gevoel heeft dat sturing sec op doelen en resultaten per saldo alleen maar leidt tot onderwerping aan regelgeving en procedures en de verdere dehumanisering van de organisatie. Auteur Willem de Liefde woont in Zuid-Afrika en kwam daardoor in aanraking met de stammencultuur in zuidelijk Afrika en de wijze waarop daar leiders worden gekozen en hoe leiders vervolgens omgaan met hun achterban. Ons Westerse denken wordt 'aangestuurd' door 'ik denk dus ik besta' en het Afrikaanse denken door 'ik ben omdat wij bestaan'. Leiders, maar ook de groepsleden, maken hun ego ondergeschikt aan de gezamenlijke belangen van de groep om zo als groep succesvol te kunnen overleven.

U begrijpt het al: dit boek is niet realistisch. We kopen liever met meer dan 50.000 managers 'Hoe word ik een rat?' (sturing door machtsgebruik, ongelijkwaardigheid en vooral machtsmisbruik) dan boeken over communicatieve sturing op basis van mens zijn en gelijkwaardigheid. Misschien moet Manager & Literatuur dit boek er maar gratis bijsturen als rattengif en vanuit een eigen maatschappelijke en sociale verantwoordelijkheid. Het boek biedt weinig nieuws onder de zon met betrekking tot het andere wereldbeeld (medewerkers zijn geen onderdelen in een machine), maar geeft hele praktische voorbeelden, tips en checklistjes hoe je het 'tribale' denken handen en voetjes kunt geven. Het boek handelt over de zingeving van werk, de pijlers van fatsoenlijk leiderschap en de hulpmiddelen daarbij als het vertellen van verhalen en het gebruik van kunst en filosofie, maar de laatste vijf hoofdstukken zijn zeer concreet: hoe te vergaderen, hoe een bedrijfsanalyse te doen, het gebruik van het instrument dialoog (zie ook Peter Senge), core zingeving, de rol van ouderen in onze organisaties, identiteitsontwikkeling en Goddank voor de Westerse manager een negen stappenplan (bladzijde 131).

Ik vind 'African Tribal Leadership' waardevol omdat je jezelf goed kunt spiegelen in termen van: Wat ben ik voor type leider? Wat sta ik eigenlijk te managen? De bezieling in mijn organisatie of de producten? Willem de Liefde is duidelijk: Als de aandeelhouderswaarde tot doel wordt verheven is het gevolg onvermijdelijk dat mensen emotioneel en spiritueel geen bevrediging vinden in hun werk. Zij kunnen immers in de doelen onvoldoende terugvinden wat zij zelf waardevol vinden. Het boek handelt vooral over hoe je dienend leiderschap vorm geeft, dat blijkt voor Westerse managers lastig. Je bent aan de top gekomen om de organisatiegemeenschap te dienen, volgens dit boek, en dat terwijl je dacht aan de top gekomen te zijn om te verdienen aan diezelfde gemeenschap en om juist lekker geïsoleerd beslissingen over anderen te nemen. Als het volgende u vreemd voorkomt, moet u boek maar eens lezen: 'Veranderingen ontstaan vanzelf als de situatie verandert. De Afrikaanse manager geeft daartoe ruim baan aan signalen voor verandering en is alert op obstakels in het natuurlijke veranderingsproces' (bladzijde 99). Deze recensie is geschreven op Bevrijdingsdag 2003.

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden