Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
11 juni 2018 | Paul Misdorp

Metamorfose is een boek dat twee jaar geleden al verscheen. Maar de stelling ‘elk nadeel heeft z’n voordeel’ wordt maar weer eens bewezen, want de urgentie en importantie van de boodschap aan organisaties om te veranderen is er de afgelopen tijd alleen maar groter door geworden.

In steeds meer maatschappelijke sectoren blijken oude oplossingen uitgewerkt en bijt het management zichzelf voortdurend in de staart. Wim de Ridder, futuroloog en schrijver van eerdere boeken over de reeds begonnen toekomst, laat zien dat ‘anders organiseren’, namelijk met oog op te realiseren maatschappelijke outcome in relatie tot de snelle en invloedrijke ontwikkelingen in de techniek de focus zal gaan worden voor organisaties.

De Ridder stelt zich in dit boek de kernvraag of de opkomst van de digitale technologie zal leiden tot een maatschappelijke orde waarin mensen elkaar respecteren en samen optrekken om de kwaliteit van het leven op aarde te verbeteren. De auteur laat veel voorbeelden zien van de snelheid waarin de biotechnologie (genen en cellen), nanotechnologie (processen op atomair en moleculair niveau), informatietechnologie (bits en bites) en cognitieve wetenschappen (neuronen en hersenen) zich ontwikkelen en hoe technologische toepassingen oplossingen dichterbij kunnen brengen voor vraagstukken die voorheen buiten ons begrip en bereik lagen. Met de voorbeelden laat De Ridder zien dat veel mogelijk is, maar hij beseft ook dat het afhankelijk is van de vraag waar de macht over toegang tot en gebruik van technologische kennis komt te liggen. De Ridder besluit zijn boek met precies dit punt, dat naar mijn mening nog wat meer aandacht had mogen krijgen.

Wat het boek vooral laat zien is dat hedendaagse en toekomstige turbulente vraagstukken een exponentieel karakter hebben en daarom niet opgelost kunnen worden met behulp van een lineaire strategie, noch door operational excellence te prediken. De Ridder laat zien dat verticaliteit – top down sturing – in relatie tot het realiseren van verondersteld gewenste diensten en producten niet meer werkt. Alleen robuuste doelstellingen vanuit een zingevend perspectief (en gevoed door de juiste data!) in relatie met sterke maatschappelijke coalities zijn in staat prestaties te leveren. Dit veronderstelt niet alleen dat de eindgebruiker zich ontwikkelt van (luie) consument tot actieve (co)producent. Het vraagt ook om een andere visie en andersoortige en effectievere en efficiëntere arrangementen op het gebied van energie, mobiliteit, gezondheidszorg, veiligheid, arbeidsmarkt en afzetmarkt. Waar al deze thema’s door worden gekenmerkt is een in hoge mate gefragmenteerd en geïnstitutionaliseerd beeld met veel partijen en belangen die elkaar gevangen houden en daardoor niet die dingen moeten doen, waarom gevraagd wordt. Voorbeeld is de energiesector. De zonne-energie, osmose-energie, windenergie en energie uit de ruimte zijn vormen van energie die slechts zeer traag en – mede daardoor – vanuit de eigen institutionele belangen onderzocht en toegepast worden. Met het robuuste doel voor ogen ‘we gaan door tot energie gratis is’ is het zaak dat de energiesector een autoriteit nodig heeft om de laagste prijs voor de eindgebruikers te realiseren en te voorkomen dat sprake is van overproductie. Wat ligt meer voor de hand dan het oprichten van een Electriciteitsbeheerplatform met een regiefunctie ten aanzien van  het beheer van het electriciteitsnet in Nederland, het managen van de aanleg en het beheer van smart grids (lokale energienetwerken) waar vraag en aanbod worden afgestemd, het garanderen van leveringszekerheid van elektriciteit en het bieden van bescherming tegen oneigenlijk gebruik van de data van de consumenten. Geheel nieuw is het ontwikkelen van de digitale energie-infrastructuur om het electriciteits- en warmteverbruik te optimaliseren afhankelijk van de beschikbaarheid die door centrales, particulieren en bedrijven worden opgewekt binnen de grenzen die individuele eindgebruikers en netbeheerders hebben aangegeven.

Het horizontaal en platformgewijs organiseren van thema’s heeft volgens de auteur de toekomst. Dat veronderstelt wel een andere wijze van financieren en een ander bewustzijnsniveau. Om met het eerste te beginnen, om de pensioenen (weer) welvaartvast te maken pleit De Ridder voor een nieuw verdienmodel van pensioenfondsen. Dat wil zeggen niet langer gebaseerd op ondoorzichtige investeringen in buitenlandse fondsen, maar in de vorm van beleggingen in binnenlandse nutsvoorzieningen op het gebied van energie, mobiliteit, arbeid, veiligheid en  economie. Gebruikers van deze voorzieningen betalen ervoor in de vorm van een heffing. Dergelijke beleggingen zullen meer vertrouwen wekken en voldoende rendement opleveren. Misschien nog wel belangrijker om anders te gaan organiseren is het inzicht dat onze behoeften verder reiken dan zelfontplooiing alleen en dat we een doel buiten onszelf willen zien te bereiken, dat we beseffen onderdeel te zijn van een groter geheel en een plaats zoeken in de ruimte. De Ridder noemt dat zelftranscendentie. Hij duidt op een over-stijging van het materialistisch individualisme door een naar hogere waarden strevend communitarisme, waarbij de technologie het mogelijk maakt dat we ons bewustzijn met elkaar kunnen verbinden. Als mens en computer voortdurend krachtiger worden dan is de metamorfose van het leven compleet, zo stelt hij met Peter Diamandis vast.

Het interessante van het boek is dat De Ridder inzicht geeft in de geleidelijke overgangen tussen de fysieke wereld, de mentale wereld en de cyberspace. Een onomkeerbare ontwikkeling waartoe wij ons moeten zien te verhouden. Een ontwikkeling die dreiging kent, maar ook mogelijkheden geeft en waarvoor De Ridder een aantal interessante organisatieontwikkelingslijnen schetst. Het boek is niet alleen interessant voor de hoogst verantwoordelijken in organisaties, bedrijfsleven en politiek, maar biedt ook aanknopingspunten voor zelf-organiserende teams om na te denken over doel, samenhang en samenwerking.


Metamorfose - De nieuwe welvaart
11 juni 2018 | Paul Misdorp

strong>Metamorfose is een boek dat twee jaar geleden al verscheen. Maar de stelling ‘elk nadeel heeft z’n voordeel’ wordt maar weer eens bewezen, want de urgentie en importantie van de boodschap aan organisaties om te veranderen is er de afgelopen tijd alleen maar groter door geworden.

In steeds meer maatschappelijke sectoren blijken oude oplossingen uitgewerkt en bijt het management zichzelf voortdurend in de staart. Wim de Ridder, futuroloog en schrijver van eerdere boeken over de reeds begonnen toekomst, laat zien dat ‘anders organiseren’, namelijk met oog op te realiseren maatschappelijke outcome in relatie tot de snelle en invloedrijke ontwikkelingen in de techniek de focus zal gaan worden voor organisaties.

De Ridder stelt zich in dit boek de kernvraag of de opkomst van de digitale technologie zal leiden tot een maatschappelijke orde waarin mensen elkaar respecteren en samen optrekken om de kwaliteit van het leven op aarde te verbeteren. De auteur laat veel voorbeelden zien van de snelheid waarin de biotechnologie (genen en cellen), nanotechnologie (processen op atomair en moleculair niveau), informatietechnologie (bits en bites) en cognitieve wetenschappen (neuronen en hersenen) zich ontwikkelen en hoe technologische toepassingen oplossingen dichterbij kunnen brengen voor vraagstukken die voorheen buiten ons begrip en bereik lagen. Met de voorbeelden laat De Ridder zien dat veel mogelijk is, maar hij beseft ook dat het afhankelijk is van de vraag waar de macht over toegang tot en gebruik van technologische kennis komt te liggen. De Ridder besluit zijn boek met precies dit punt, dat naar mijn mening nog wat meer aandacht had mogen krijgen.

Wat het boek vooral laat zien is dat hedendaagse en toekomstige turbulente vraagstukken een exponentieel karakter hebben en daarom niet opgelost kunnen worden met behulp van een lineaire strategie, noch door operational excellence te prediken. De Ridder laat zien dat verticaliteit – top down sturing – in relatie tot het realiseren van verondersteld gewenste diensten en producten niet meer werkt. Alleen robuuste doelstellingen vanuit een zingevend perspectief (en gevoed door de juiste data!) in relatie met sterke maatschappelijke coalities zijn in staat prestaties te leveren. Dit veronderstelt niet alleen dat de eindgebruiker zich ontwikkelt van (luie) consument tot actieve (co)producent. Het vraagt ook om een andere visie en andersoortige en effectievere en efficiëntere arrangementen op het gebied van energie, mobiliteit, gezondheidszorg, veiligheid, arbeidsmarkt en afzetmarkt. Waar al deze thema’s door worden gekenmerkt is een in hoge mate gefragmenteerd en geïnstitutionaliseerd beeld met veel partijen en belangen die elkaar gevangen houden en daardoor niet die dingen moeten doen, waarom gevraagd wordt. Voorbeeld is de energiesector. De zonne-energie, osmose-energie, windenergie en energie uit de ruimte zijn vormen van energie die slechts zeer traag en – mede daardoor – vanuit de eigen institutionele belangen onderzocht en toegepast worden. Met het robuuste doel voor ogen ‘we gaan door tot energie gratis is’ is het zaak dat de energiesector een autoriteit nodig heeft om de laagste prijs voor de eindgebruikers te realiseren en te voorkomen dat sprake is van overproductie. Wat ligt meer voor de hand dan het oprichten van een Electriciteitsbeheerplatform met een regiefunctie ten aanzien van  het beheer van het electriciteitsnet in Nederland, het managen van de aanleg en het beheer van smart grids (lokale energienetwerken) waar vraag en aanbod worden afgestemd, het garanderen van leveringszekerheid van elektriciteit en het bieden van bescherming tegen oneigenlijk gebruik van de data van de consumenten. Geheel nieuw is het ontwikkelen van de digitale energie-infrastructuur om het electriciteits- en warmteverbruik te optimaliseren afhankelijk van de beschikbaarheid die door centrales, particulieren en bedrijven worden opgewekt binnen de grenzen die individuele eindgebruikers en netbeheerders hebben aangegeven.

Het horizontaal en platformgewijs organiseren van thema’s heeft volgens de auteur de toekomst. Dat veronderstelt wel een andere wijze van financieren en een ander bewustzijnsniveau. Om met het eerste te beginnen, om de pensioenen (weer) welvaartvast te maken pleit De Ridder voor een nieuw verdienmodel van pensioenfondsen. Dat wil zeggen niet langer gebaseerd op ondoorzichtige investeringen in buitenlandse fondsen, maar in de vorm van beleggingen in binnenlandse nutsvoorzieningen op het gebied van energie, mobiliteit, arbeid, veiligheid en  economie. Gebruikers van deze voorzieningen betalen ervoor in de vorm van een heffing. Dergelijke beleggingen zullen meer vertrouwen wekken en voldoende rendement opleveren. Misschien nog wel belangrijker om anders te gaan organiseren is het inzicht dat onze behoeften verder reiken dan zelfontplooiing alleen en dat we een doel buiten onszelf willen zien te bereiken, dat we beseffen onderdeel te zijn van een groter geheel en een plaats zoeken in de ruimte. De Ridder noemt dat zelftranscendentie. Hij duidt op een over-stijging van het materialistisch individualisme door een naar hogere waarden strevend communitarisme, waarbij de technologie het mogelijk maakt dat we ons bewustzijn met elkaar kunnen verbinden. Als mens en computer voortdurend krachtiger worden dan is de metamorfose van het leven compleet, zo stelt hij met Peter Diamandis vast.

Het interessante van het boek is dat De Ridder inzicht geeft in de geleidelijke overgangen tussen de fysieke wereld, de mentale wereld en de cyberspace. Een onomkeerbare ontwikkeling waartoe wij ons moeten zien te verhouden. Een ontwikkeling die dreiging kent, maar ook mogelijkheden geeft en waarvoor De Ridder een aantal interessante organisatieontwikkelingslijnen schetst. Het boek is niet alleen interessant voor de hoogst verantwoordelijken in organisaties, bedrijfsleven en politiek, maar biedt ook aanknopingspunten voor zelf-organiserende teams om na te denken over doel, samenhang en samenwerking.


Recensie - Metamorfose - De nieuwe welvaart
16 augustus 2016 | Freija van Duijne

Het nieuwste boek van Wim de Ridder ademt een en al bevlogenheid uit. De Ridder ziet verandering. Hij beschrijft een toekomst die nog nauwelijks op de radar staat bij beleidsmakers en bestuurders. Met de beelden die hij schetst spoort hij mensen aan om te gaan ondernemen. Om het systeem te kantelen naar een toekomst die eigenlijk al is begonnen.

In Metamorfose legt De Ridder op een toegankelijke manier uit hoe technologische veranderingen samen met een nieuwe governance structuur kunnen leiden tot enorme vergroting van de welvaart voor iedereen. Voordat hij ingaat op alle voorbeelden, staat hij even stil bij wat verandering in de institutionele orde betekent. Daarvoor heeft hij emeritus professor uit Twente Arie Rip ingeschakeld, die nog steeds actief is in het denken over maatschappelijk impact van technologie. Samen benoemen ze de spanning en de strijd om macht die kan ontstaan bij een metamorfose van de maatschappelijke orde, als de rol van instituties verandert.

De kern van het boek gaat over de nieuwe platforms die De Ridder ziet ontstaan. Allerlei soorten diensten zullen worden geleverd via deze platforms. Van gezondheidszorg tot arbeidsmarkt, van het energiesysteem tot alledaags spullen shoppen, het kan beter dankzij de principes van deze platforms, aldus De Ridder. De burger heeft een centrale plaats. Als er een overheidsrol is, dan gaat die over coördineren, ondersteunen en bescherming bieden. Met de burger achter het stuur ontstaat er een nieuwe relatie tussen professionals en consumenten.

Op sommige plekken is De Ridder nog vaag over hoe die platforms zouden gaan werken. Je leest niet direct uit de tekst wat voor overheid of publieke sector daar nu bij hoort. Soms spreekt hij van een normstellende rol die in het functioneren van het platform zit ingebakken, zoals in het afzetmarktplatform voor consumentenproducten. Hoe dan ook, de gedachte erachter is zeker bruikbaar: coalities die samenwerken in de markt om maatschappelijke vraagstukken aan te pakken.

Het boek is toegankelijk geschreven. Je hoeft het zelfs niet eens chronologisch te lezen. Ieder hoofdstuk pakt een onderwerp beet en illustreert de principes van de metamorfose. Een minpuntje is wel dat het niet echt verhalend is geschreven. Ook bij de experts die worden aangehaald blijft het bij een verwijzing naar wat die persoon heeft geschreven, zonder dat de expert echt zelf aan het woord komt. Daardoor is het boek minder indringend dan het had kunnen zijn. De structuren die De Ridder beschrijft vind ik soms bijzonder lastig te vatten. Het boek is mooi in kleur uitgegeven met volop plaatjes. Al zijn het voor een groot deel bekende stock foto’s en zijn sommige daarvan zelfs op meerdere plekken gebruikt.

Niettemin is het boek zeer de moeite waard vanwege het gedachtegoed van de maatschappelijke transformatie waar we middenin zitten. Het nieuwe is overal om ons heen zichtbaar. Alleen is het nog zo lastig om onze instituties en ons systeem te transformeren naar het nieuwe. Metamorfose van Wim de Ridder kan helpen om broodnodige stappen te zetten in die transformatie.

Freija van Duijne was van 2013 tot 2018 voorzitter van de Dutch Future Society. Zij heeft meer dan tien jaar werkervaring als toekomstverkenner en strateeg in diverse overheidsorganisaties. Freija werkt vanuit haar bedrijf Future Motions en geeft trainingen en lezingen op gebied van toekomstverkennen. Ze maakt deel uit van het collectief van toekomstdenkers voor de trendrede.


Management Summaries - Metamorfose
8 augustus 2016 | Pierre Spaninks

Sinds de uitvinding vijftig jaar geleden is de informatietechnologie een steeds grotere invloed gaan uitoefenen op nagenoeg alle facetten van ons leven. De snelheid neemt exponentieel toe en het einde is niet in zicht. We moeten onze plaats zoeken in een wereld die we niet kennen. Wim de Ridder is in Metamorfose - De nieuwe welvaart de gids die we allemaal nodig hebben.

Gelukkig kunnen we ons op de nieuwe tijd voorbereiden, doordat enkele belangrijke ontwikkelingen duidelijk en onvermijdelijk zijn. Miljarden mensen beschikken inmiddels over mobiele telefonie en een derde van de wereldbevolking is aangesloten op internet, wat hen toegang verschaft tot ongekende hoeveelheden informatie. Sommigen ontlenen daar energie aan om zelf inhoud te geven aan hun leven, anderen concluderen juist dat hun bestaan uitzichtloos is.

De macht van de eindgebruiker die tegelijkertijd consument, producent en kiezer is, wordt steeds groter. Onze maatschappelijke orde verandert doordat mensen hun macht bundelen. Ook de informatietechnologie maakt veel mogelijk. Onze infrastructuur verandert door de komst van de zelfrijdende auto. De gezondheidszorg krijgt een andere structuur omdat de beste professionele informatie beschikbaar is voor de patiënt waardoor die de beste behandeling zal eisen.

De overheid ziet de participatiemaatschappij opdoemen. Opmerkelijk genoeg leidt burgerparticipatie in veel gevallen niet alleen tot meer duurzaamheid maar ook tot lagere kosten. Tegelijkertijd worden de mogelijkheden voor de overheid om belasting te innen erdoor beperkt, en wordt zij gedwongen belangrijke taken van de verzorgingsstaat aan de burger over te dragen.

De politieke consequenties zijn duidelijk: van de leiders van de samenleving mag worden verwacht dat zij doorgaan tot iedereen gelukkig is. Deze fundamentele notie is de rationele keuze voor iedereen die over de macht en middelen beschikt om een bijdrage te leveren aan de maatschappij.

(U kunt de gehele samenvatting lezen in de juli editie van Management Summaries.)


Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden