Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Perspectieven op veranderen - 'Een interessant boek en prima hulpmiddel'
6 september 2018 | Edwin Tuin

Perspectieven op veranderen is opgebouwd uit bijdragen in hoofdstukken van toonaangevende Nederlandse deskundigen op dit vakgebied.

Jaap Boonstra schrijft over succesvol veranderen, Rob van Es over diagnosticeren, Henk Volberda over flexibele ondernemingsvormen, Hans Vermaak over veranderstrategieën, Léon de Caluwé over interveniëren, Dianne den Hartog over draagvlak, Kilian Bennebroek Gravenhorst over weerstand en André Wiersma over co-creërend veranderen. De auteurs hebben met elkaar al snel 200 jaar (wetenschappelijke) kennis over veranderen en dat blijkt uit de inhoud, want dit boek bevat ontzettend veel informatie om verandering te duiden. In ieder hoofdstuk is de kern compact beschreven waar een boek op zichzelf per hoofdstuk niet zou misstaan.

Het boek heeft een analytische insteek en zal vooral de liefhebber van conceptuele, theoretische en structurele beschouwingen op veranderen aanspreken. Zo worden o.a. ‘drukken’ van veranderstrategieën, ordening van interventies, weerstand in verschillende contexten en interventies geordend naar denkpatronen behandeld. Dit boek staat boordevol theorie en duiding aangevuld met diverse casussen en voorbeelden. Tot de verbeelding sprekende verhalen of ‘success stories’ – wellicht te Amerikaans - ontbreken.

Het boek is klassiek van aard met veel kenmerken van een top down gedreven verandering, aandacht voor control en realiseren van centraal gestelde doelstellingen. Onderwerpen als cultuur, een steeds groter struikelblok bij verandering – en andere gerelateerde aspecten van verandering zoals bijvoorbeeld Agile, Design Thinking, Appreciative Inquiry worden niet uitgewerkt. Aanvulling met dit soort onderwerpen had nog meer perspectief op uitdagingen bij veranderen geboden.

Het boek had beknopter en krachtiger kunnen zijn als een opzet rond thema’s (in plaats van auteurs) was gekozen. Dan was de inhoud beter op elkaar afgestemd en dat had de leesbaarheid vergroot. Zo schrijft Rob van Es in hoofdstuk 2 over diagnosticeren en Hans Vermaak in hoofdstuk 4 over valkuilen daarbij.

Samenvattend is Perspectieven op veranderen een interessant boek en een prima hulpmiddel voor de liefhebber van een conceptuele blik bij reflectie op verandering. Dit boek misstaat niet in de boekenkast van eenieder die duiding en leiding geeft aan strategische verandertrajecten.

Edwin Tuin is zelfstandig veranderstrateeg en auteur van Alles draait om verandering. Hij heeft ruim 25 jaar ervaring met het vormgeven van ambities van organisaties, het ontwikkelen van veranderstrategieën en helpen van veranderen en digitaliseren van organisaties.

Perspectieven op veranderen - 'Toegankelijk boek over veranderkundige concepten'
10 juli 2018 | Rudy Kor

De 190 pagina’s van dit boek over verandermanagement zijn verdeeld over acht hoofdstukken van net zo veel auteurs die een aantal centrale thema's in verandermanagement behandelen.

Die thema’s zijn onder meer: leider in verandering; diagnosticeren; interveniëren draagvlak creëren en omgaan met weerstand. De acht hoofdstukken zijn een selectie uit de twintig audio-cd’s die een kleine tien jaar geleden zijn verschenen in De Verandermanagementbox (die nog steeds verkrijgbaar is) en bewerkt zijn.

De lezer krijgt van geen van de auteurs DE aanpak aangeboden, want zoals Boonstra stelt, er is geen beste manier van veranderen. Het kiezen van een passende veranderstrategie is volgens hem een kwestie van wikken en wegen. Een zevental vragen kunnen daarbij behulpzaam zijn, zoals wat maakt dat de veranderingen geslaagd of mislukt zijn en wat is de context waarin de verandering zich afspeelt? Boonstra beschrijft zes veranderstrategieën waaronder de machtsstrategie, de leerstrategie, de planmatige strategie en de ontwikkelstrategie. Deze strategieën schuren een beetje tegen de onderverdeling in vijf kleuren van Vermaak en Caluwé aan.

Vermaak geeft in zijn hoofdstuk een compacte samenvatting van de verandertaal die bekend geworden is als het ‘kleurendenken’, ontwikkeld door Vermaak samen met De Caluwé. Zij plaatsen contrasterende veranderstrategieën naast elkaar als afspiegeling van wat er in de praktijk en in de literatuur te koop is. Naast de vijf bekende kleuren introduceert Vermaak nog twee andere kleuren of ‘nevenbenaderingen’: staaldruk (veranderen op basis van macht en dwang) en zilverdruk (vertrouwen op de voorzienigheid).

Diagnoses sturen de veranderingen. Drie veel voorkomende valkuilen bij het stellen van de diagnose zijn volgens Vermaak: deze gewoon overslaan; ‘enkelvoudig waarnemen’ (je kijkt niet verder dan je eigen voorkeuren) en de diagnose niet als een interventie zien. Het diagnosticeren van organisaties is zelfs het centrale thema bij van Es. Hij gebruikt de verhelderende filmmetafoor om de theorie te beschrijven. Hij helpt de lezer op pad met een veelheid aan rijtjes, zoals zes vragen over de branche waar het vaagstuk zich afspeelt, zes vragen voor het in kaart brengen van de stakeholders, zes attentiepunten over de professionele afwegingen van de veranderaar en acht diagnosemethoden.

Het onderwerp interveniëren komt aan bod in het hoofdstuk van De Caluwé. Hij onderkent vier soorten interventies (gericht op individuen, op groepen, op de organisatie en op de samenwerking). Bij het beschrijven van interventies bouwt hij door op het eerdergenoemde kleurendenken en beschrijft per kleur enkele interventies.

En de kans bestaat dat er weerstand ontstaat als gevolg van de interventies. Bennebroek Gravenhorst geeft een aantal suggesties hoe daarnaar te kijken en mee om te gaan. Hij stelt voor niet langer te praten over ‘weerstand tegen veranderingen’ maar ‘weerstand als gevolg van veranderingen’. Dat laatste maakt dat je op zoek gaat naar de achtergronden. Een mogelijke oplossing om de acceptatie van de nieuwe situatie te vergroten beschrijft Wierdsma. Hij neemt aan dat medewerkers zich sneller zullen committeren aan een verandering als ze weten dat het tijdelijk is, dat de nieuwe situatie herzien kan worden. Vandaar de term ‘Tijdelijk Werkbare Overeenstemming’ (TWO). Van Wierdsma is ook de term ‘Plek der Moeite’ afkomstig. Daarmee doelt hij op het gebied dat ontstaat als oude betekenissen ter discussie staan terwijl er nog geen nieuwe betekenissen voorhanden zijn die ordening bieden. Mensen mijden die plek liever, want het is er eigenlijk onveilig. En daar komt dan de rol van leiding om de hoek kijken. Den Hartog is van mening het geven van duidelijkheid en veiligheid een eerste taak van elke leidinggevende is. Ze ziet de leider als iemand die stabiliteit biedt. Wierdsma stelt verder dat de leider moet kunnen balanceren met twee met elkaar strijdige eisen: ‘ondersteunen’ en ‘uitdagen’.

Voor de lezer die verwacht dat de acht auteurs een gedeelde visie op veranderen opleveren, zal het boek een lichte teleurstelling zijn. Die ontbreekt namelijk. De lezer die goed is ingevoerd in de veranderkundige literatuur zal veel herkennen en vermoedelijk weinig nieuwe inzichten opdoen. Degene die op zoek is naar een compact overzicht van het veranderkundig denken komt in Perspectieven op veranderen aan zijn trekken.

Rudy Kor is zelfstandig organisatieadviseur en auteur van diverse managementboeken. Tot voor kort werkte hij (als partner) bij TwynstraGudde. Hij startte zijn werkzame leven bij Philips in Eindhoven. Als adviseur helpt hij (project)managers bij het effectiever inrichten van hun projecten. Als veel-lezer wordt hij gedreven door nieuwsgierigheid. Voor de lezer die benieuwd is wat anderen van een boek vinden, schrijft hij recensies voor managementboek.nl

Perspectieven op veranderen - 'Hoort thuis in de boekenkast'
12 juni 2018 | Jan Hoogstra

Na het boek Perspectieven op leiderschap heeft Jaap Boonstra nu het boek Perspectieven op veranderen samengesteld. Het bevat 8 perspectieven op veranderen die het proces van verandermanagement afdekken. Het inleidende hoofdstuk bevat de overall view op het proces en de ontwikkelingen daarin. De 7 volgende hoofdstukken betreffen uitdiepingen.

Veranderen is het toverwoord in deze dagen. Iedereen moet veranderen, het tempo van verandering gaat omhoog en mensen zijn al verandermoe. Wat is dan wel nodig om verandering te kunnen sturen en kun je het überhaupt sturen? Jaap Boonstra heeft samen met medeauteurs het boek ‘Perspectieven op veranderen’ geschreven. In het eerste hoofdstuk wordt het algemene beeld op veranderen en dan met name hoe je succesvol kunt veranderen geschetst door Jaap Boonstra zelf. In de overige hoofdstukken komen de volgende zaken aan bod:

- ‘Diagnosticeren van organisaties’ door Rob van Es’;

- ‘Flexibele organisatievormen’ door Henk W. Volberda;

- ‘Veranderstrategieën’ door Hans Vermaak;

- ‘Interveniëren’ door Léon de Caluwé

- ‘Draagvlak creëren’ door Deanne den Hartog

- ‘Omgaan met weerstand’ door Kilian Bennebroek Gravenhorst

- ‘Co-creërend veranderen’ door André Wierdsma

Het eerste hoofdstuk gaat over de essenties van veranderen, waarom veranderen lastig is. Daarnaast worden in vogelvlucht onder andere de soorten verandering, veranderstrategieën, fases van veranderen en onderwerpen zoals draagvlak en weerstand beschreven. Het is een korte inleiding die een goed beeld geeft van het onderwerp verandermanagement. Het hoofdstuk wordt afgesloten met aandachtspunten voor succesvol veranderen en een vooruitblik naar de andere hoofdstukken.

De daarop volgende hoofdstukken zijn uitwerkingen van onderwerpen zoals in het eerste hoofdstuk beschreven. Bekende auteurs geven hun visie in mini-essays. Het ene hoofdstuk is daarmee wel interessanter dan het andere, of misschien is dat ook wel afhankelijk van waar je aandacht op dat moment naar uitgaat.

Voor mij ligt de kern van het boek in hoofdstuk 4 en 5. In hoofdstuk 4 worden veranderstrategieën beschreven, waar een link wordt gelegd met het kleurendenken (geel, blauw, rood, groen en wit). Elke strategie heeft zijn eigen aannamen en mini-theorieën. Voor de gebruiker is het daarbij belangrijk om alle strategieën te kennen en je bewust te zijn van de werkingsprincipes achter zo’n strategie. Deze aanpak was voor mij nieuw en is erg toepasbaar, waarbij je goed naar de kleur van de organisatie (en haar cultuur) moet kijken. Vraag is wel hoe je de medewerkers meeneemt die niet goed in de gekozen kleurstelling passen. Het hoofdstuk bevat een mooie overzichtelijke tabel, waar alle veranderstrategieën qua kleurendenken in opgenomen zijn. Vervolgens wordt ingegaan op hoe je een veranderstrategie kiest en wat de 10 valkuilen zijn per fase (diagnose en afbakening, bepalen veranderstrategie, interveniëren).

Interveniëren is het onderwerp van hoofdstuk 5. Op basis van een interventieplan worden activiteiten gedaan om beoogde uitkomsten te realiseren. Een interventieplan is een gefocust, gebalanceerd, communiceerbaar en relevant plan. Daarbij kun je interventies richten op individuen, groep en organisaties. Vervolgens worden de interventies gekoppeld aan de werkzame principes van het kleurdenken. Elke kleur heeft voorkeursinventerventies. Naast deze perspectieven op interventies kun je het ook nog vanuit meerdere perspectieven (waaronder mensbeeld, aanpak, achterliggende normen en waarden) bekijken, deze worden uitgelegd in de rest van het hoofdstuk.

Om een verandering te kunnen bewerkstelligen zul je draagvlak moeten creëren en om kunnen gaan met weerstand. Het hoofdstuk over draagvlak richt zich met name op de rol van leiderschap daarbij. Er zijn twee visies op weerstand: onvermijdelijke en onwenselijke versus begrijpelijke reactie op verandering. De interventies zijn aan de door de uitvoerder gehanteerde visie gekoppeld: dwang versus communicatie en dialoog. Interessant is de visie dat je weerstand niet moet oplossen, weerstand is namelijk onvermijdelijk. De vraag is hoe je er mee om moet gaan. De schrijver stelt dan ook voor om weerstand tegen verandering in de literatuur te vervangen door weerstand als gevolg van verandering. Dan ga je meer op zoek naar de redenen in plaats van het te bestrijden. Ik kan me daar in vinden, is zeker een verbetering. Daarbij is het belangrijk om ook op zoek te gaan naar de persoonlijke betekenis van verandering voor een betrokkene, daar zit vaak de sleutel om er mee om te kunnen gaan.

Het laatste hoofdstuk gaat over het collectief leren bij veranderen als trektocht. Daar worden twee toepasselijke metaforen uitgewerkt: de verandering vanuit het positionele perspectief (de verzorgde reis) versus verandering vanuit het transactionele perspectief (de trektocht). Cocreatie is met name bij de trektocht van belang, dan bepaal je gezamenlijk het pad. Een ander interessant onderwerp in dit hoofdstuk is de Plek der Moeite, waarbij bestaande betekenissen ter discussie komen terwijl er nog geen nieuwe betekenissen zijn. Oftewel, de plek waar alles onzeker is. Als je hier bent, kan het veranderen in gang gezet worden.

Jaap Boonstra heeft, samen met de andere schrijvers, wederom een boek geschreven dat in de boekenkast thuishoort! Perspectieven op veranderen is een boek dat je, afhankelijk van waar je tegenaan loopt in veranderprocessen, er weer eens bij pakt om het onderwerp nog eens te lezen. Het biedt daarmee met recht perspectieven op veranderen.

Jan Hoogstra is partner bij WeDoTrust, waar hij opdrachten uitvoert op het gebied van beoordeling en advisering over IT-gerelateerde onderwerpen in de zorgbranche. Zo is hij programmamanager, projectmanager en adviseur op het gebied van bijvoorbeeld IT-strategie en pakketselecties.

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden