Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
De kracht van organisch leiderschap
3 oktober 2019 | Martine Maes

Ik zie een eikel voor me, op de omslag van een boek. Met letters erboven en de bast van een boom die de kaft bijeen houdt. Waar staat de eikel voor? Je kunt natuurlijk aan een bepaald type mensen denken. Ik denk aan iets anders: wat beschermt de deksel van deze noot? In De kracht van organisch leiderschap neemt Ronald van der Molen je mee in de vraag: ‘Word je een boom of blijf je een eikel?'

Van der Molen nodigt de lezer uit om organisaties zo vorm te geven dat mensen ernaar verlangen om 's morgens te gaan werken. Dat de organisatie zich plooit zodat mensen kunnen floreren. Een hele reeks (bekende) lijstjes, natuurwetten, opsommingen en afkortingen volgen om de leider daarin de goede weg te wijzen en handvatten aan te reiken om dit doel te bereiken. Achtergronden over bijvoorbeeld sociotechniek, Rijnlands organiseren en cellenstructuur komen voorbij. Elk hoofdstuk eindigt met een notendop: een inspirerende zin waarin Van der Molen de kern meegeeft en twee woorden die de benodigde actie van de leider weergeeft. De rode draad is dat in de natuur het organisme dat de beste verbindingen legt, zich goed aanpast en zichzelf reproduceert de grootste overlevingskansen heeft.

Kiem

Sterk in het boek vind ik de nadruk op gezamenlijke leertrajecten. Organisatieverandering begint pas als mensen dingen anders gaan doen of andere dingen gaan doen. De aanpak van de verandering dient de kiem in zich te hebben van de gewenste situatie. Hoe die kiem zich ontwikkelt, zie je stap voor stap in de dagelijkse praktijk. Heb oog voor de kleine actie, in de geest van de gewenste organische verandering. De leidinggevende is zelf ‘change agent' in dit proces, ook het leiderschap verandert van aard. Het creëren van nieuwe leiders is de ware vrucht van leiderschap.

Spannend

Spannend wordt het als deze natuurwetten worden doorgetrokken. Van der Molen benoemt dat  bedreigde macht minder bereidheid kent om macht te delen met medewerkers. Het streven naar delegeren van verantwoordelijkheden is een paradoxale opgave voor leidinggevenden die nog wel eindverantwoordelijk zijn. Deze beweging raakt allerlei emoties en patronen in de onderstroom. Ik herken dat in mijn eigen praktijk. En ik zie ook nastrevenswaardige voorbeelden, waar de leidinggevende daadwerkelijk voor het grotere geheel gaat.

Als je deze denkrichting doortrekt, dan is het gek dat de leidinggevende zo centraal staat in dit boek. Organisch leiderschap kan juist verschillende vormen krijgen waarbij niet alleen de leidinggevende een gerichte actie uitvoert maar iedereen dat doet. Het gaat om duwtjes geven en beweging stimuleren, dat hangt niet alleen af van de leidinggevende die meer gaat loslaten of anders vasthouden.

Samen organisch groeien

Word je een boom of blijf je een eikel? De eikel staat in deze vergelijking voor het denken vanuit egoïsme - what's in it for me? Een boom staat voor de zoektocht naar zingeving vanuit een organische blik - what's in me for you? Ik zou nog een stap verder willen gaan: bij organisch leiderschap gaat het niet om de leider die zich richt op acties om bomen in een oerbos laten groeien. Het gaat om bosbeheer door de hele gemeenschap, af en toe duwtjes geven, de kiem van de eikel en andere vruchten koesteren en beweging stimuleren. Het gaat meer om denken in werkwoorden: in plaats van De kracht van organisch leiderschap gaat het om de kracht van samen organisch groeien.

Martine Maes is Interventiekundige en adviseur bij  Interventures en schrijft deze recensie op persoonlijke titel. Ze is lid van de Orde van organisatiekundigen en -adviseurs (Ooa), www.oaa.nl.


De kracht van organisch leiderschap - 'Antwoorden op dat wat puzzelt'
3 mei 2019 | Nicole Verhoeven

De kracht van organisch leiderschap raakte mij vanaf het begin. Ronald van der Molen geeft antwoorden op dat wat puzzelt. Het is bovendien een prachtig vormgegeven boek.

De traditionele manier van werken verandert; wat hebben medewerkers nodig om te floreren? Aan de hand van 5 fases van verandering en 10 grondbeginselen ontdek je hoe je het leiderschap in anderen kunt aanwakkeren. Laat je inspireren!

Er zijn twee bewegingen gaande die vragen om organische vormen van werken: de veranderende economie die ervoor zorgt dat mensen zich afvragen: ‘bestaan mijn baan en bedrijf over 10 jaar nog?’ en de veranderende maatschappij; de trend is meer aandacht voor verbinding, wendbaarheid en zelfredzaamheid. Transities naar wendbaarheid en zelforganisatie zijn ingrijpende en complexe processen. Hoe geef je leiding aan deze veranderingen? Onder andere door de inzet van de 5 fases van veranderprocessen;

Fase 1; Ontginnen en voorbereiden wat nodig is;

Fase 2; Zaaien en Kiemen

Fase 3; Groeien; vormgeven hoe het eruit kan zien

Fase 4; Bloeien; verwezenlijken wat we willen

Fase 5; Vrucht dragen; verspreiden van de resultaten

De fases hebben een cyclisch karakter; worden meerdere keren doorlopen en zijn vooral geen blauwdruk.

Bij iedere organisatie is de startsituatie, de cultuur en de aanpak anders. Dit is allemaal van invloed op het resultaat. Wat wél altijd lijkt te werken zijn de grondbeginselen:

- Mensen willen niet verdorren maar floreren. Faciliteer hen

Vergroten van bewustzijn; zijn de medewerkers bevlogen en betrokken? Autonomie, binding en competentie zijn de psychologische basisbehoefte van de mens. De bevrediging van deze behoeften is een belangrijke voorwaarde om optimaal te kunnen functioneren.

- Vernieuwing komt alleen tot stand via een vernieuwde weg. Wees creatief

Ga niet vernieuwen met het oplossen van problemen maar ga vernieuwen met verlangens, creëer nieuwe mogelijkheden. Deze verandering gaat over willen; sense of belonging in plaats van sense of urgengy. Richt je op stimulerende processen, kies een aanpak die past bij de gewenste situatie en ben je bewust van je dubbelrol.

- Als jij het niet voordoet doen andere het niet na. Geef richting

Leiderschap is een proces van invloed dat richting en samenhang aangeeft aan een groep mensen en hen aanzet tot actie. Wie het weet mag het zeggen, coachend leidinggeven en flexibel leidinggeven. Zorg voor betekenis, beleving en beweging.

- Mensen zijn belangrijker dan structuren. Maak ruimte

Stel mensen centraal in plaats van het systeem, laat mensen hun talenten ontdekken. Stimuleer slimme interactie en erken medewerkers. 

- Er bevinden zich meer hersenen buiten je hoofd dan erbinnen. Stel vragen

Stimuleer bewustwording; stel welke, wat, wie en wanneer vragen. Ontwerp de organisatie op de ontwikkeling die deze doormaakt.

- Leiderschap bevindt zich overal in de organisatie. Activeer het

Iedereen mag besluiten nemen, voorwaarde is wel dat je advies inwint bij diegene die er verstand van hebben.

- Mensen kunnen veel meer dan je denkt. Creëer uitdaging

Team helpen om optimale resultaten te behalen door een gemeenschappelijk doel te stellen, individuele doelen te stellen, een gezamenlijke aanpak te kiezen en door integrale afstemming.

- Je kunt mensen tevoorschijn luisteren. Wees stil

Leer luisteren naar de vakmensen die met de klanten werken. Meer kennis leidt niet tot beter gedrag. Optimaliseer de dagelijkse omgeving waarbinnen teams werken.

- Elke dag doen mensen mooie dingen. Vier dat

Vooruitgang wordt gestimuleerd door de sociale beloning; waarderen, zichtbaar maken en vieren. Maak van een gewone werkdag een goede werkdag.

- Geluk wordt groter wanneer je het deelt. Verspreid het

Denk niet ‘what’s in it for me’ maar ‘what’s in me for you’? Geluk heeft te maken met tevredenheid en vooruitgang boeken, je kunt je geluksgevoel vergroten door wat je doet.

Organisch leiderschap vraagt erom mensen te verbinden met hun morele besef; dienstbaarheid te tonen, vertrouwen te hebben in mensen, inventiviteit te stimuleren, voortdurend te werken aan relaties en verbondenheid, en mensen te stimuleren om het beste te geven voor de gemeenschap waar ze deel van uitmaken. Als leidinggevende gaat het erom het leiderschap in andere mensen aan te wakkeren. De verhalen in dit boek, de grondbeginselen en de inzichten helpen hierbij.

De kracht van organisch leiderschap is erg prettig om te lezen. De heldere beschrijvingen gecombineerd met onderzochte methodieken waren voor mij deels een feest van herkenning en gaven me nieuwe inspiratie.

Nicole Verhoeven studeerde ‘Management in de zorg’ en ‘Strategisch opleiden’. Daarnaast Is zij gecertificeerd PCC-coach bij de ICF.  Ze is momenteel werkzaam als Team coördinator HR; coach, trainer en projectleider. Haar website: www.nicolverhoeven.com


De kracht van organisch leiderschap - 'Verrijkt je inzicht'
15 april 2019 | Eric van Arendonk RM

Eindelijk eens een managementboek dat ook leuk is om te lezen. Ronald van der Molen heeft een prachtige metafoor gevonden in de natuur om organisch leiderschap in al zijn facetten uit te leggen. Gecombineerd met voorbeelden omtrent situaties waarbij organisch leiderschap al dan niet wordt toegepast maakt dat dit boek tot bijna een feest om te lezen.

Van der Molen gebruikt het groeien van een boom als leidraad voor zijn betoog. Waarbij het start met het ontginnen, het feitelijk voorbereiden wat er nodig is. Hij vertaalt dit naar organisaties als het bewustzijn vergroten en het aanwakkeren van vernieuwing. Dan gaat hij door naar zaaien en kiemen, het feitelijk groeien en bloeien en sluit af met het uiteindelijk vrucht dragen door de boom.

Ieder hoofdstuk begint met de uitleg wat een teler allemaal moet doen om zijn gewas tot optimale groei te laten komen. Wat ik sterk vind is dat hij dit laat volgen met een praktijkvoorbeeld in organisaties. Daarna komt zijn betoog in relatie tot organisch leiderschap. Ieder hoofdstuk wordt afgesloten met een korte samenvatting, of zoals de auteur het treffend noemt het hoofdstuk in een notendop.

Reuze knap vind ik hoe de auteur je door het boek heen loodst en je continu geboeid houdt. Mij lukte het niet het boek even weg te leggen, ik heb het nagenoeg in één streep uitgelezen. Na het lezen snap je heel goed wat organisch leiderschap inhoudt en hoe je dat geleidelijk aan kunt invoeren. Dat kan al op kleine schaal waarbij je de effecten snel zult zien. Bedoeld of niet maar Van der Molen laat zien dat managers een andere rol in organisaties zullen moeten gaan aannemen en dat het niet ondenkbaar is dat het uiteindelijk een uitstervend beroep blijkt te zijn.

Het boek beveel ik aan, aan iedereen die zich bezighoudt met management in welke vorm dan ook. De kracht van organisch leiderschap verrijkt je inzicht en zet je aan tot nadenken. 

Eric van Arendonk RM is docent Commerciële Economie bij de Hogeschool Utrecht (HU), auteur van Neuromarketing en zelfstandig marketingadviseur.


De kracht van organisch leiderschap - 'Een waardevolle aanvulling'
28 maart 2019 | Sylvie van der Haar

De natuur als inspiratiebron voor organisaties, het is niet nieuw. Inmiddels is er veel managementliteratuur die voortborduurt op dat idee. Toch weet Ronald van der Molen er met zijn smaakvol vormgegeven boek De kracht van organisch leiderschap een nieuwe dimensie aan toe te voegen.

Transities naar wendbaarheid en zelforganisatie zijn vaak ingrijpende en complexe processen, schrijft Van der Molen. Een blauwdruk voor zo’n verandering bestaat dan ook niet. Van der Molen gebruikt lessen uit de natuur, en ieder hoofdstuk begint met een inspirerend praktijkverhaal. Mooi aan deze verhalen is dat ze een realistische blik bieden op wat dat ‘organisch leiderschap’ nu eigenlijk betekent. En dat dat niet altijd zonder slag of stoot gaat. Een veelzeggende quote in het verhaal van Bakker van Maanen daarover: ‘Zelfsturing klinkt aantrekkelijk, maar een nadeel ervan is dat je gaat zien waar je werkelijk staat als organisatie’. In dit verhaal is de transitie van het bedrijf, een grote ambachtelijke bakker met 800 medewerkers, direct gekoppeld aan de persoonlijke transitie van de twee broers die aan het hoofd staan van dit familiebedrijf. ‘In plaats van overal wat van te vinden en te dicteren hoe het moet, heb ik geleerd om vragen te stellen, om los te laten en te faciliteren’, aldus een van de broers.

Het boek is overzichtelijk ingedeeld in een vijftal fases geïnspireerd op de natuur: ontginnen, zaaien en kiemen, groeien, bloeien en vrucht dragen. Daarnaast beschrijft Van der Molen tien grondbeginselen. Deze beginselen (voorbeeld: er bevinden zich meer hersenen buiten je hoofd dan erbinnen. Stel vragen) baseert hij op wetenschappelijk onderzoek, ondersteund door voorbeelden uit de praktijk, hetgeen ze een waardevolle toevoeging aan de fases maakt. Ze fungeren als een soort baken in de zoektocht naar wat organisch leiderschap is, en hoe je daar vorm aan geeft.

Ieder hoofdstuk eindigt met een korte samenvatting én de vraag ‘Wat betekent dit voor jou als leidinggevende?’. Een oefening helpt je vervolgens om de theorie van het hoofdstuk meteen toe te passen op je eigen situatie. En mocht je verder de diepte in willen, dan is er nog de site met talloze columns, scans en tips.

Het is Van der Molen ernst met dit onderwerp, en over het algemeen is het dan ook een serieus boek. Om zijn uitgangspunt te verduidelijken citeert hij in het voorwoord Mary Parker Follet (Amerikaans socioloog): ‘Leiderschap gaat over het vergroten van autonomie van diegenen die geleid worden’. In zijn boek probeert Van der Molen via een breed scala aan uitgangspunten, theorie en casussen een antwoord te formuleren op de vraag hoe je als leider meer leiders kunt scheppen.

In die opzet is hij zeker geslaagd. Het is een zeer compleet overzicht geworden van klassieke theorieën vertaald naar de huidige tijd. Het boek biedt wellicht geen hele nieuwe inzichten, maar door de compleetheid, de mix van ‘harde’ theorie en ‘zachte’ uitgangspunten (haast poëtisch is nummer 8: ‘je kunt mensen tevoorschijn luisteren. Wees stil) is het een waardevol naslagwerk dat veel mensen zal inspireren. Mooi ook hoe hij in het laatste hoofdstuk de cirkel op een luchtige manier weer rond maakt.  Hij voert zijn eigen, vaak gebruikte metafoor van de boom nog eens op en stelt de (retorische) vraag: ‘word je een boom of blijf je een eikel?’.

Al met al is dit een waardevolle aanvulling op de reeds bestaande managementliteratuur over leiderschap. De theoretische onderbouwing geeft het voldoende diepgang, de talloze praktijkverhalen houden het zeer lezenswaardig. Daarnaast is het ook nog eens prachtig en origineel vormgegeven. Kortom, De kracht van organisch leiderschap heeft alles in zich om een nieuwe klassieker te worden.

Sylvie van der Haar is coach/trainer in haar eigen bedrijf. ‘Zonder stilstand geen vooruitgang’ is leidend voor al haar activiteiten: om te kunnen blijven vernieuwen is af en toe even stilstaan cruciaal. Ze verzorgt ook diverse workshops met dit thema, waarvoor managementboeken een inspiratiebron vormen. www.instantes.nl


De kracht van organisch leiderschap - 'Must read voor toekomstige leiders'
26 februari 2019 | Thomas Cech

De kracht van organisch leiderschap is een aanwinst voor het genre boeken over leiderschap. De auteur zet, middels een combinatie van bestaande (zelfs klassieke) theorieën en nieuwe inzichten, een eigentijdse visie op leiderschap neer.

De kracht van organisch leiderschap is zowel praktisch als diepgaand, soms filosofisch en daarmee inspirerend. De auteur, Ronald van der Molen, behandelt alle aspecten van leiderschap. Zowel de zachtere kanten als cultuur, motivatie en visievorming als de hardere kanten zoals managementstructuren en werkprocessen inrichten.

Van der Molen onderbouwt zijn visie met wetenschappelijke theorieën en praktijkcases. Die laatste komen uit profit en non profit en zijn veelal geënt op transities. Regelmatig was ik positief verrast. Daarnaast maakt Van der Molen gebruik van hedendaagse inzichten over wendbare organisaties, autonome, zelfsturende teams en faciliterend leiden.

De auteur werkt niet zozeer één model uit, hij behandelt alle facetten van modern leiderschap, het geheel krijgt kleur door steekhoudende metaforen uit de natuur. Die maken het begrijpelijk en makkelijk overdraagbaar. Het boek bestaat uit 5 fases en 10 hoofdstukken waarin het gedachte helder en breed uiteen wordt gezet. Van der Molen biedt te veel inzichten om in deze recensie weer te geven, vandaar dat ik me beperkt tot de zaken die mij bijzonder opvielen.

Er wordt door het hele boek slim gebruik gemaakt van bestaande management- en leiderschapstheorieën, zoals van Mintzberg, McGregors X en Y theorie, en onderbelichte klassiekers zoals de Zelf Determinatie Theorie (ZDT). Interessant vond ik dat Van der Molen ZDT vanuit twee kanten belicht: wat moet je wel doen en wat niet doen om aan de voorwaarden voor autonomie, competentie, gevoel en groepsgevoel te voldoen?

De auteur besteedt uitgebreid aandacht aan de voorbereidende fase om de organisatie wendbaarder te maken en zelforganiserend. Die fase verdeelt hij onder in twee onderwerpen: bewustzijn van een organisatie vergroten en de vernieuwing aanwakkeren. Dit leidt tot interessante inzichten. Het bewustzijn vergroten concentreert zich vooral op het vergroten van bevlogenheid, waarbij bevlogenheid vanuit de ZDT voorwaarden wordt ingevuld.

In hoofdstuk 3 zet de auteur het centrale gedachtegoed uiteen en zet dat af tegen andere visies op leiderschap. Hij toont aan dat organisch leiderschap de logische volgende ontwikkeling in leiderschap is. Waar oudere vormen van leiderschap te veel gericht zijn op de top, gaat organisch leiderschap er vanuit dat leiderschap overal is en opkomt en vertrekt naar gelang de context. Dit sluit perfect aan bij de snelveranderende wereld en de behoefte van organisaties om sneller en wendbaarder te worden.

Ik vond de drie natuurwetten van verandering interessant. Die gaan in tegen de neiging van leidinggevenden om veranderingen te managen en organisaties te reorganiseren. De eerste wet: organisatieverandering is een gezamenlijk leerproces waarvan je, als het eenmaal is begonnen, niet weet wat de uitkomst zal zijn. De tweede natuurwet zegt: een verandering moet worden aangepakt volgens de principes en methodes die gelden in de nieuwe gewenste situatie. En de derde natuurwet: een organisatieverandering begint pas als mensen dingen anders gaan doen of andere dingen gaan doen.

Maar, zoals gezegd, ik kan niet op alles ingaan in deze recensie.

Tot slot: De kracht van organisch leiderschap is schitterend (en organisch!) vormgegeven. Het is praktisch en diepgaand. Een must read voor toekomstige leiders en managers. Mijn favoriete les: je kunt mensen te voorschijn luisteren, wees stil!

Thomas Cech is Commercieel Manager, Expert in Marketing en Sales, Business Development, Account Management en General Management.


De kracht van organisch leiderschap - 'Maakt duidelijk wat er moet gebeuren'
29 januari 2019 | Nico Jong

Sinds de Industriële Revolutie zijn we door mechanisering en automatisering steeds efficiënter gaan organiseren. De mens is daarbij op de achtergrond geraakt en een tandwiel in het grote raderwerk geworden.

De organisatie is een machine, personeel werkt liever niet en moet dus aangestuurd en gecontroleerd worden. Daar is een hiërarchische structuur voor ingericht met een planning en control cyclus. McGregor noemde dat vorige eeuw in zijn Theory X en Y een negatief mensbeeld. Managers vinden het niet leuk te horen dat ze een negatief mensbeeld aanhangen, dus heet het inmiddels een pessimistisch mensbeeld. De machinemetafoor wekt de suggestie dat de organisatiewereld gecompliceerd, maar wel maakbaar en controleerbaar is. Deze manier van kijken werkt prima in een technische productieomgeving, maar niet in een sociale procesomgeving. De organisatie is dan veel meer een levend organisme. De natuur biedt hiervoor beter passende voorbeelden en metaforen, volgens Ronald van der Molen in De kracht van organisch leiderschap.

Onze maatschappij verandert aldus Van der Molen. Mensen worden steeds mondiger en zelfstandiger en hebben minder behoefte aan toezicht. Hun aandacht concentreert zich op verbinding, wendbaarheid en zelfredzaamheid. Leiderschap moet kantelen van dicteren naar voorwaarden scheppen, van controleren naar vertrouwen geven en van afhankelijkheid creëren naar autonomie vergroten. De kracht van netwerken groeit. Traditionele verticale organisatiestructuren en klassieke communicatiepatronen staan ter discussie. De complexiteit en de dynamiek van de huidige samenleving en haar vraagstukken zorgt voor onzekerheid en onvoorspelbaarheid. De uitkomst is vooraf niet vast te stellen, die zullen we al doende en proefondervindelijk moeten ontdekken. Daarbij kunnen we vijf fasen doorlopen: ontginnen, zaaien en kiemen, groeien, bloeien en vrucht dragen. Deze organische fasen vormen tevens de opbouw van het boek van Van der Molen. Ieder deel bevat twee inhoudelijke hoofdstukken waarmee de auteur invulling geeft aan organisch leiderschap, plus twee praktijkvoorbeelden.

De kracht van organisch leiderschap is smaakvol vormgegeven met mooie kleurenfoto’s die de vijf fasen van het boek natuurlijk verbeelden. De auteur gebruikt een toegankelijke schrijfstijl die prettig leest en de praktijkvoorbeelden spreken voor zich. De inhoudelijke hoofdstukken bieden geen spectaculaire nieuwe inzichten, maar maken wel heel duidelijk wat er in de huidige tijd moet gebeuren om van de mechanische manier van sturen en de bijbehorende illusie van ‘in control’ zijn over te stappen op een socialere en menselijkere manier van leidinggeven.

Nico Jong is senior adviseur bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.


Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden