Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Het boek Veranderversnellers: het afkijkboek - 'Een leerzaam boek'
15 juli 2020 | Elly Stroo Cloeck

Het boek Veranderversnellers - het afkijkboek van Kilian Benneboek Gravenhorst is het vervolg op De Veranderversneller. Het is een leerzaam boek voor elke manager die met verandering aan de slag moet.

Je leert het meest van fouten maken, maar dan wel je eigen fouten. Als je leert van anderen, leer je juist van wat zij goed doen: je kijkt de kunst af. Geen wonder dat de diverse biografieën van succesvolle zakenlieden, en boeken als Good to Great zo populair zijn. Wat wèl nodig is, zijn evidente succesverhalen om van te leren, en dat evidente mis ik een beetje in Het afkijkboek.

Het boek Veranderversnellers - het afkijkboek van Kilian Benneboek Gravenhorst is het vervolg op De Veranderversneller, waarin de focus lag op het formuleren van het veranderverhaal, met behulp van 5 vragen:
- Waarom is veranderen nodig;
- Waartoe dient de verandering;
- Wat heb je voor ogen;
- Hoe ga je ermee aan de slag; en
- Wie vervult welke rol.

In dit tweede boek wordt het veranderverhaal als uitgangspunt genomen en kijken we naar de implementatie ervan. Dit doen we door 10 bestuurders te volgen in hun veranderproject.

De bestuurders van wie wij mogen afkijken, werken allemaal in de (semi-)publieke sector, bij maatschappelijke organisaties. De auteur stelt dat juist daar op dit moment vraagstukken spelen die ertoe doen. Niet alleen is de problematiek complex, de bestuurders hebben ook nog eens te maken met een ‘politiek-bestuurlijk' krachtenveld. De organisaties waarin we een kijkje nemen zijn een hogeschool, woningstichting, jeugdhulpverleningsorganisatie, politie-eenheid, provincie, ziekenhuis, thuiszorgorganisatie, middelbare school, een gemeente en een financiële instelling, het FMO. Ik vond die laatste het interessantst, omdat de veranderreden zo actueel is: men wil graag de concrete maatschappelijke impact weten(en dus kunnen meten) van hun inspanningen.

Aardig is dat er onderscheid wordt gemaakt tussen moeten veranderen en willen veranderen. Bij moeten is er sprake van urgentie, beperkte tijd, een dominante verteller van het veranderverhaal (de bestuurder dus) en dat verhaal is concreet en ernstig, met veel focus op voortgang. Bij willen is er sprake van een visie, de toon is inspirerend en uitnodigend, interactief en zoekend naar gezamenlijke betekenis. Als het verhaal (vrolijk en mogelijkheden verkennend) niet past bij de situatie (crisis!) dan ontstaat er verwarring. Dit vond ik bepaald een eye-opener.

Heel herkenbaar (voor mij) is dat veel veranderaars kiezen om veel inbreng van betrokkenen op te halen, maar er vervolgens niets mee doen. Door tijdsdruk, in combinatie met te veel verschillende ideeën, pakken zij door met hun eigen meningen. Een ander herkenbaar voorbeeld wordt prachtig verwoord: als de bestuurders niet heel consequent op één lijn zitten qua verhaal, ontstaat er een klein ‘kiertje' aan de top, die leidt tot een lichtshow op het laagste niveau, iets wat verblindt en verwart.

De verhalen van de bestuurders zijn eerder verschenen in een blog-serie, en later, bij het schrijven van het boek door de auteur via interviews bijgewerkt. Dat verklaart wellicht waarom ik de verhalen nogal abstract en hoog over vond, en me verbaasde over de hoeveelheid leiderschapslessen die de auteur eraan ontleent. Ik vermoed dat hij veel meer informatie heeft dan de lezer wordt voorgeschoteld. De omschrijving van de organisatie, maar nog meer van de veranderactiviteiten, is voor mij echt te kort en te algemeen (‘cultuurinterventies').

Bij elk onderzocht thema worden drie vragen geformuleerd, die je voor jezelf moet beantwoorden om je eigen veranderverhaal helder te krijgen en je eigen gedrag te kunnen evalueren. Die vragen zijn uitstekend, heel concreet en met veel toegevoegde waarde.

Heel boeiend vond ik hoofdstuk 4, waarin de bestuurders aangeven hoe zij hun veranderverhaal op orde kregen. Naast het samenwerken met anderen, die je challengen en bevragen, gebruikten zij reflecteren èn schrijven. Reflecteren is onder andere actief feedback vragen aan anderen, maar ook rust zoeken en alles laten bezinken. Een aantal bestuurders schreven een boek of essay, waardoor zij moesten doordringen tot de kern van hun verhaal. Beide manieren eisen vrije tijd, wat expliciet moet worden ingepland. Hoe vaak doe je dat, als veranderaar?

Verschrikkelijk vond ik de enorm lange inleiding met een uitgebreide leeswijzer, de leeswijzers in elk hoofdstuk, en de uitgebreide ‘uitleiding'. Als je zoveel tekst nodig denkt te hebben om uit te leggen hoe het boek gelezen moet worden (mag ook achterstevoren, kunnen we een aantal keren lezen) dan heb je misschien toch niet goed genoeg nagedacht over je structuur.

Desondanks is dit een leerzaam boek voor elke manager die met verandering aan de slag moet (en wie moet dat niet tegenwoordig). Ik denk dat het wel zinnig is eerst het eerdere boek te lezen, een veranderverhaal goed implementeren gaat niet lukken als het veranderverhaal zelf niet deugt. Achterstevoren lezen kan ook zijn nadelen hebben.....

Elly Stroo Cloeck is project- en interim-manager op het gebied van Finance, Internal Audit en Risk Management via haar bedrijf ESCIA. Daarnaast schrijft ze recensies en samenvattingen van managementboeken.

Veranderversnellers: het afkijkboek - 'Absolute must-read'
1 oktober 2019 | Iris van Egmond

Veranderkundig gereedschap wordt vaak het gretigst onthaald en benut door de ‘change agents'. Dat is mijn indruk althans.... Terwijl ‘change-leaders', de echte beslissingsmakers, de mensen met de meeste invloed om het verschil te maken, een veel lastiger te bereiken 'publiek' is. Dat voelt wat scheefgegroeid...

En dat is precies waar Veranderversnellers - het afkijkboek van Kilian Bennebroek Gravenhorst balans brengt. Managers horen zo graag eens van collega managers hoe zij het doen. Open, eerlijk, kwetsbaar, in hetzelfde spreekwoordelijke schuitje. Dat is toch wezenlijk van een andere toegevoegde waarde, dan wat je kunt leren van een 'adviseur' zonder eindverantwoordelijkheid.

Bennebroek Gravenhorst brengt met zijn afkijkboek (heerlijk concept!) the best of both worlds.

Hij laat bestuurders hun kant van het verhaal zo goed mogelijk vertellen, en daar haalt hij vervolgens lessen uit, zowel veranderkundige als op het gebied van leiderschap. Je mag dus vanuit meerdere perspectieven afkijken en de auteur vertelt er ook nog bij hoe je dat afkijken kunt aanvliegen.

Als veranderkundige acht ik het waardevol om vanuit meerdere perspectieven te werken met goed beredeneerde en betekenisvolle verhaallijnen:

- als organisatie-antropoloog (hoe werkt betekenisgeven en -breken),

- als interventiekundige (hoe leren we en hoe maken we complexiteit behapbaar voor ons brein),

- als improvisatietheaterspeler (welke informatie heb je nodig om betrokken te raken),

- en tot slot ‘gewoon als mens' met een soort van 'wiskunde knobbel' voor logisch redeneren en het verhaal kloppend hebben. 

Het boek is juist vanuit dit ‘weven van disciplines' een enorme aanwinst op het bestaande aanbod. Waar het belang en de kracht van goede verhalen vooral vanuit de communicatiekant beschreven is, voegt Bennebroek Gravenhorst waarde toe aan de bestaande boekenkast met scherpe veranderredenaties als basisingrediënt. Mijn inziens essentieel om de verhalen werkend te krijgen. 

Storytelling blijft - helaas - vaak hangen op het niveau van een leuke gimmick, een goed verhaal voor op een zeepkist en in de nieuwsbrief. Voor mij heeft de grootste toegevoegde waarde van storytelling niet veel te maken met de esthetiek van een mooi verteld verhaal. Het zit veel meer in de manier waarop een te maken beweging herkenbaar, voorstelbaar en het liefst ook invoelbaar moet worden gemaakt om er ja tegen te kunnen zeggen en om te weten waar je naartoe zou willen bewegen. Typisch iets dat enorm voor de hand liggend klinkt. Je kunt het er haast niet oneens mee zijn. En toch kom ik meestal tekst tegen -bijvoorbeeld in koersdocumenten en visies - die vakkundig is drooggekookt, geabstraheerd en veralgemeniseerd. Tussen snappen en (stoppen hiermee onszelf geweld aan te) doen is nog een wereld te winnen. Hij springt ook hiervoor in de bres met concepten als ‘er werk- en doe-taal van maken' en in veel van de verhalen lees je hoe dat er uit kan zien.

Als je verstand en gevoel hebt voor hoe veranderprocessen werken, blijft - onverlet - een van de grootste uitdagingen hoe je een brug slaat met het (vaak impliciete en deels onbewuste) denken over hoe verandering werkt. Dat raakt echt aan hoe we naar de wereld kijken en vanuit welk paradigma we dat doen. Als ik managementboeken lees, ben ik altijd op zoek naar meer 'voer' en verwonderingen om de ‘verander-eigenaren' te triggeren en met lichtheid en humor bewust te maken van hun veranderredeneer- en veranderverhaal-fouten. Kilian zet aan de hand van zijn 5 verandervragen geordend uiteen wat in elke stap de grote valkuilen zijn.

Wat me ook erg aanspreekt is zijn handreiking en aanstekelijke pleidooi voor toegewijd puzzelen, het hanteren van vragen en de efficiëntie van vertragen. 

Werkelijk een feest van herkenning, wat een gevoel geeft van vakgenoten onder elkaar en het idee sterkt dat sommige principes ECHT randvoorwaardelijk zijn, hoe irritant dat ook gevonden wordt en hoezeer ze ook ingaan tegen 'wat te doen gebruikelijk is'. Zoals met - bij wijze van voorbeeld - het belang dat bestuurders (changeleaders) deel uit willen maken van het verhaal en het proces van maken, vertellen en leven. Dat kan echt niet volledig of grotendeels uitbesteed worden. Al met al krijg je als veranderaar weer nieuwe onderbouwing om in het gesprek met ‘opdrachtgevers' op een leuke manier de juiste randvoorwaarden te scheppen voor succesvolle verandering.

Wat het boek toegankelijk maakt is het plezier wat afstraalt van Bennebroek Gravenhorsts persoonlijke openheid over de dingen hij zich afvraagt, over hoe je het boek zou kunnen beleven, lezen en wat al niet meer. Een ode aan de reflecterende mens! De auteur nodigt de lezer hier expliciet toe uit en doet dit zelf op zo'n manier dat het net lijkt alsof je met hem een in een cafeetje aan de koffie zit en aan het uitwisselen bent over de wondere wereld van veranderkundig redeneren en -leren. 

Voor de leider die het nu wel eens van een collega-leider wilt horen, voor wie zich als veranderaar graag professioneel verwondert en gepuzzel niet schuwt maar omarmt, en nog net dat argument zoekt om er een 'grouphug' van te maken.... is Veranderversnellers - het afkijkboek van Kilian Bennebroek Gravenhorst een absolute must-read.

Iris van Egmond (LinkedIn) is oprichter van Resoul Rebels (www.resoulrebels.nl), waar leiders van verandering, terecht kunnen voor op maat begeleide organisatie(cultuur)ontwikkeling. Of als ze dit zelf willen leren begeleiden. Als organisatieantropoloog is het blootleggen van verhaallijnen binnen organisaties een belangrijke drijfveer…...én kompas om de organisatie zelf-lerend te krijgen. Met een eigen visie op veranderen en een fascinatie voor wat mensen beweegt, maakt ze oud, nieuw en onverwacht relevant gedachtegoed toepasbaar.

Veranderversnellers: het afkijkboek - 'Kernachtige verhalen en een bron van inspiratie'
27 september 2019 | Lotte Hulshof

Veranderversnellers - Het afkijkboek is een vervolg op het boek Veranderversnellers dat eveneens is geschreven door ervaren veranderkundige Kilian van Bennebroek Gravenhorst. In Veranderversnellers wordt stapsgewijs uitgelegd hoe je een goed veranderverhaal ontwikkelt.

In Het afkijkboek krijgen we 10 veranderverhalen in hun totaliteit te zien om te verduidelijken hoe je met een goed verhaal verandering daadwerkelijk realiseert. De veranderverhalen zijn afkomstig van ervaren bestuurders en hebben betrekking op maatschappelijke organisaties.

Het belangrijkste doel van het boek, zo zegt Bennebroek Gravenhorst zelf, is dat de inhoud voor de eigen praktijk van de lezer bruikbaar is. De auteur doet er daarom alles aan om je als lezer ruimschoots te faciliteren in het zo gericht mogelijk afkijken.  Door middel van een zeer gestructureerde opbouw met bovendien een leeswijzer neemt hij je aan de hand mee door de veranderverhalen. Tegelijkertijd slaagt hij er in zijn verhaal speels te houden door je de keuze te bieden het boek op verschillende manieren en volgorden te lezen. Hij moedigt je zelfs aan de verhalen niet allemaal in één keer te lezen en juist de voor jouw interessante verhalen er uit te pikken. Door middel van de leeswijzer kun je zelf bepalen welke verhalen voor jou nuttig zijn. Dit op basis van welke verandervraagstukken er spelen in de verhalen, wat voor inspiratie ze bieden, en welke veranderkundige- en leiderschapslessen uit de verhalen te halen zijn. Zelf ben ik bijvoorbeeld begonnen met 3 veranderverhalen die er voor mij uitsprongen. Eén op basis van het verandervraagstuk (cultuurverandering), één vanwege de aanleiding (verlangen in plaats van noodzaak) en één omdat ik de ‘wie-vraag' (wie veranderen?) interessant vond.

Afkijken was dus nog nooit zou makkelijk - zou  je denken - maar Bennebroek Gravenhorst benadrukt in zijn boek ook dat het realiseren van verandering geen simpel afkijkkunstje is. Veranderverhalen kunnen inspireren en je kunt hier bruikbare lessen uit halen, maar om er zelf iets mee te kunnen doen, moet je ze eerst eigen maken. De drie vragen die hij daarom consequent bij een veranderverhaal stelt om je te helpen de inspiratie te vinden voor je eigen organisatie, vind ik daarom het meest waardevolle onderdeel uit zijn boek.

Als startend adviseur kijk ik regelmatig dingen af. Ik merk daarbij dat het niet alleen een kunst is om te weten wat je af moet kijken, maar zeker ook om dat wat je afkijkt door te vertalen en te gebruiken in je eigen situatie. In mijn geval misschien nog niet direct met als doel een heel verandertraject op te tuigen, maar op zijn minst om me er bewust van te zijn hoe veranderverhalen worden verteld en gerealiseerd binnen de organisaties waar ik kom. Dit zijn overigens net als in de veranderverhalen uit het boek veelal maatschappelijke organisaties. De complexe vraagstukken die in de voorbeeldverhalen spelen vind ik daardoor erg herkenbaar.

Met de opmerking dat de selectie van veranderverhalen wellicht minder interessant is voor ‘verandergroentjes' dan ervaren veranderaars doet Bennebroek Gravenhorst zijn boek naar mijn mening dus tekort. Voor dit verandergroentje vormden de kernachtige verhalen in Veranderversnellers - Het afkijkboek ook zeker een bron van inspiratie.

Lotte Hulshof is adviseur bij Adviestalent. Adviestalent leidt jonge talentvolle academici op tot breed inzetbare adviseurs en managers. Adviestalent is een initiatief van Twynstra Gudde.

Veranderversnellers: het afkijkboek - 'Ambachtelijk en praktisch'
5 juli 2019 | Renate Beckers

We kennen Kilian Bennebroek Gravenhorst al van De Veranderversneller en zijn methodiek voor veranderkundig redeneren. Recent is het vervolg Veranderversnellers: het afkijkboek uitgekomen.

Veranderversnellers: het afkijkboek behandelt 10 veranderverhalen van bestuurders van organisaties in de publieke sector. De auteur geeft vanuit veranderkundig perspectief een 'rondleiding' langs de verhalen om je erop te wijzen wat er interessant aan is. Een ambachtelijk en tegelijkertijd praktisch boek, gebaseerd op herkenbare bewegingen in een complexe sector.

De methodiek van de Veranderversneller helpt je om een veranderredenering op te bouwen langs 5 verandervragen (waarom, waartoe, wat, hoe en wie veranderen?). Deze veranderredenering vormt de basis voor een inspirerend en aanstekelijk veranderverhaal voor een bestuurder die leidinggeeft aan organisatieverandering, of voor een samenhangende aanpak voor een veranderkundige professional. Een deugdelijke veranderredenering helpt om in beweging te komen, richting te geven en koers te houden, ook als de organisatieverandering meerdere jaren duurt.

In zijn doe-het-zelf boek uit 2015 deed Kilian Bennebroek Gravenhorst zijn methodiek uit de doeken. In het vervolg Veranderversnellers: het afkijkboek staan 10 concrete veranderverhalen centraal van bestuurders van organisaties in de publieke sector. Per verhaal wijst de auteur ons op wat er bijzonder aan is, en wat we ervan zouden kunnen leren.

Inhoudelijk beslaan de verhalen een breed spectrum. Ze gaan over het centraal zetten van het onderwijs en docenten bij opleidingsinstituten, implementatie van zelfsturing in de zorg, focus leggen op de kerntaak van de organisatie in een context van zwaar weer (bij een woningcorporatie en een bank), cultuurverandering bij een regionale eenheid binnen een landelijke organisatie in reorganisatie, de beweging naar opgavegericht werken bij een provincie, een fusie van twee ziekenhuizen, en het weer op de rit krijgen van een gemeente die te duiden is als een verwaarloosde organisatie. Dit zijn settingen waarin publieke organisaties zich in meer of mindere mate zullen herkennen, en het type veranderingen dat we op dit moment in de sector op steeds grotere schaal tegenkomen. Daarmee bevat het boek content die zeer relevant en bruikbaar is voor publieke organisaties in de huidige tijd.

In het boek belicht de auteur de verhalen vanuit professioneel perspectief, en leidt hij stap voor stap een aantal veranderkundige principes af van de praktijk. Op die manier krijgen bestuurders een bril aangereikt, waarmee zij laagdrempelig kunnen afkijken van de praktijkvoorbeelden van collega-bestuurders. Voor hen zijn bovendien de leiderschapslessen in het laatste deel van het boek interessant. In zijn ronde langs de geïnterviewde bestuurders, is het de auteur opgevallen dat zij stuk voor stuk bijzonder zijn, omdat zij zowel over leiderschaps- als over veranderkundige kwaliteiten beschikken. Door hoe het boek is opgebouwd, krijgen bestuurders die het lezen en passant de nodige kennis en kunde mee, die zij als springplank kunnen gebruiken in hun eigen praktijk.

Daarnaast is het boek waardevol voor veranderkundige professionals. Zelf heb ik de veranderverhalen als laatste gelezen, en eerst de inleidingen, schematische overzichten en toelichtingen op die verhalen tot me genomen. Iedere paragraaf bevat enkele prikkelende reflectievragen, die je helpen om het geleerde toe te passen in je eigen veranderpraktijk. Op vele plaatsen in het boek begonnen mijn gedachten ‘mee te trillen' met de tekst. Ik zag voortdurend linken met mijn eigen ervaringen, wat veel krabbels in de kantlijn opleverde. Dit leidde tot een verdieping van mijn veranderkundig inzicht en aanvulling van mijn veranderkundige repertoire. Ik begrijp nu beter op welke manier de verandervragen met elkaar samenhangen en waarom het zo belangrijk is om een consistente veranderredenering op te bouwen. En ik weet me gesteund in mijn eigen inzicht dat een veranderaanpak congruent moet zijn met het doel dat met die verandering wordt beoogd. Daarmee weet ik steeds behendiger door de verandervragen heen te manoeuvreren en kan ik bestuurders steeds beter helpen om hun veranderredenering op orde te krijgen.  

Voor mij is Veranderversnellers: het afkijkboek een ambachtelijk en tegelijkertijd praktisch boek. Een zeer bruikbaar hulpmiddel voor bestuurders én professionals die in de huidige tijd betrokken zijn bij organisatieverandering in de publieke sector.

Renate Beckers is organisatieontwikkelaar binnen de Rijksoverheid, vanuit interim management- en organisatieadviesbureau UBR|Rijksconsultants. Zij ondersteunt uitvoeringsorganisaties van het Rijk bij hun organisatieontwikkeling, in de rol van programmamanager of strategisch adviseur. Eind 2016 is zij gestart met de LinkedIn-groep ‘Opgavegericht werken in de publieke sector'. Hierin deelt zij met de doelgroep alle actuele kennis die zij tegenkomt op het gebied van relevante deelthema's zoals: medewerkers en hun talent centraal, dienend leiderschap in een wendbare organisatie, flexibel organiseren rondom opgaven, samen werken en leren over organisatiegrenzen heen, en viral change in sociale netwerken.

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden