Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Voodoo - 'Jitske Kramer neemt je mee op reis'
25 mei 2020 | Bert Thiel

Niet heel lang geleden las ik de biografie van Alexander von Humboldt, de man die in 1799 begon aan een vijfjarige reis door Zuid-Amerika. De ontdekking van de natuur heet het boek.

De natuur ontdekken is is precies wat Humboldt deed: op een bootje door de Orinoco, over een vulkaan, in een zilvermijn en maar kijken en meten. Zonder vooroordelen en met grote nieuwsgierigheid.

Zoals Jitske Kramer doet in Voodoo: haar verslag van een zevendaagse reis naar Togo waarin ze, middels soms nogal confronterende rituelen, wordt ingewijd in voodoo. Een schattig wit geitje dat met opgebonden pootjes op haar schoot geplaatst wordt, zal straks gedood worden om haar zonden met zich mee te nemen. Ze wordt geblinddoekt meegevoerd het woud in en geeft zich daar over aan een reinigingsritueel. Ze laat het vocht van een slak in haar ogen druppelen. Ze kijkt en meet en registreert. Zonder vooroordelen en met grote nieuwsgierigheid. De antropologische blik, noemt ze dat.

'De beste manier om je eigen culturele aannames te leren kennen, is om met vreemden om te gaan. De mensen die dingen echt anders zien of doen dan jij, laten je naar jezelf kijken. Elke verbazing of irritatie, elke emotie in het contact met de ander, zegt niet zoveel over de ander, maar in wezen alles over jezelf.'

Ja, ja ... maar als je dan, weken na terugkeer in je vertrouwde omgeving een brief ontvangt van de voodoopriester waarin allerlei leefregels staan die passen bij je lotsbestemming, hoe ga je daar dan mee om? Kun je dat negeren, nadat je door een dergelijke rite de passage bent gegaan? Kun je er een beetje in geloven?

Jitske Kramer neemt je mee op reis. Naar Togo, maar ook naar jezelf. De ontmoeting met een onbekende wereld, de antropologische blik en de vaak fundamentele vragen die ze aan de lezer stelt, maken het lezen van Voodoo tot een ontdekkingsreis. Bijna in de geest van Alexander von Humboldt.

Bert Thiel (1961) studeerde Nederlandse taal- en letterkunde. Hij doceert Nederlands op het Norbertus Gertrudis Lyceum in Roosendaal.


Voodoo - 'Kijk als een antropoloog en laat je oordeel thuis'
11 maart 2020 | Anke Tijtsma

Kun je een beetje in iets geloven? Een prachtige vraag. En zo staan er nog meer mooie vragen in dit boek waarin de lezer meereist met antropoloog Jitske Kramer naar Togo. We stappen in de wereld van de voodoo van voodoo-priester Messanh.

Het antwoord op de vraag hierboven kan ik je niet geven. Wel kan ik je zeggen dat je dit vierkante boekje met prachtige foto's niet ‘een beetje' kunt lezen.

Dit boek biedt je het verhaal van een reis die Kramer maakte met fotograaf Rein van der Zee. Je vangt als lezer een glimp op van voodoo; een eeuwenoude religie die zich natuurlijk niet volledig laat doorgronden. Daarom is het bovenal een persoonlijk verslag vol belevenissen van Kramer. Als lezer voelde ik mij voortdurend aangetrokken tot voodoo en gelijktijdig was er ook de afstoting. Heel dubbel. Er is als het ware de fascinatie voor het intrigerende ‘andere' en ook steeds het ons welbekende oordeel om het andere vreemd te vinden.

Het woord voodoo komt van het woord vodun, dat spirit en god en mysterie betekent. Er wordt ook wel gezegd, schrijft Kramer, dat het woord komt van vous deux, wat ‘twee' betekent.

Alles heeft altijd twee kanten. Die twee aspecten zitten natuurlijk in ons hele leven maar het is bijzonder hoe Kramer die paradox in alle hoofstukken boeiend weer weet te geven. Je maakt tijdens het lezen kennis met deze dualiteit. Ik belandde tijdens het lezen steeds in het willen weten en snappen van wat er werd beschreven en het me overgeven aan het ‘niet begrijpen'. Een soort spagaat waar je in komt. Precies zoals ook Jitske daar in ieder hoofdstuk mee wordt geconfronteerd.

Door de verschillende Voodoo rituelen die Kramer ondergaat, maak je kennis met de gewoontes en gebruiken van deze West-Afrikaanse ceremonie. En naast de feitelijke weergave van wat er gebeurt, ontmoet je de schrijfster in al haar onzekerheid. Tref je jezelf via de existentiële angst en kwetsbaarheid die ook van de pagina's spat. Ieder hoofdstuk sluit af met Vragen aan jou (en aan mezelf). Vragen waar ieder van ons zich in zal herkennen.

Als je besluit mee op reis te gaan, kijk dan als een antropoloog en laat je oordeel thuis. Of misschien beter gezegd: stel je oordeel even uit. Want alleen dan kan je zoeken naar de betekenis die de ander geeft aan iets in zijn of haar leven. Ergens in de stretch van de ander als uitgangspunt nemen en niet jezelf, kan je antwoorden vinden. De zichtbare en de onzichtbare wereld lopen altijd in elkaar over. Er is het een en het ander. Alles is er al en alles is met elkaar verbonden. Jij, de ander en alle elementen om je heen.

Rest nog de beginvraag: Kun je ‘een beetje' in iets geloven? Het antwoord daarop kan je ongetwijfeld zelf geven na het lezen van dit reisverslag. Daarom voor nu; veel lees- en vraagplezier gewenst.

Anke Tijtsma is kunstenaar, organisatie-antropoloog en gespreksmaker bij Buro AanZet. Door middel van haar systemische kijk op organisatievernieuwing stimuleert ze de veranderkracht van haar opdrachtgevers en hun medewerkers. Ze is gefascineerd door cultuur en het onbewuste potentieel in organisaties. In haar procesmatige aanpak speelt ze met ‘maken' en kunst. Ze heeft een voorliefde voor werken in publieke organisaties.

Bezoektip: Op 7 oktober 2020 spreekt Jitske Kramer over 'Samenspel in tribes' op het seminar 'Veranderdynamiek'.


Voodoo - Op reis naar jezelf via eeuwenoude rituelen
6 februari 2020 | Jan Hoogstra

Voodoo klinkt eng en magisch, en met name naar zwarte magie? Wie kent niet de films waarin met naalden op poppetjes wordt ingehakt zodat deze mensen de pijn in werkelijkheid voelen?

Maar voodoo is meer, dat probeert Jitske Kramer in het boek Voodoo, op reis naar jezelf via eeuwenoude rituelen aan te tonen. Verslag van een persoonlijke reis naar Togo.  

Voodoo, op reis naar jezelf via eeuwenoude rituelen heeft als ondertitel/hoofdvraag ‘Kun je een beetje in iets geloven?' Deze vraag is erg dubbel uit te leggen, kun je in iets geloven en kun je een beetje in iets geloven. De schrijfster ondergaat dit hele (duivelse) dilemma in Togo, waar ze wordt ingewijd in de beginselen van Voodoo.

Jitske Kramer is een bekend antropoloog met meerdere boeken op haar naam, zoals Deep Democracy, De Corporate Tribe, Building Tribes en recent Jam Cultures. In al die boeken wordt wel een link gelegd met de zakenwereld en wordt een vertaling gemaakt van de rituelen zoals we die in andere culturen tegenkomen naar onze eigen situatie. Dat gebeurt in dit boek niet, het betreft een persoonlijk reisverslag van de reis van Kramer naar Togo waar ze op uitnodiging rituele voodoo-behandelingen ondergaat.

Het persoonlijke wordt door haar goed beschreven, de dilemma's die ze tegenkomt op bijvoorbeeld het gebied van het slachten van dieren. Hoewel dit onderdeel is van de rituelen heeft ze hier veel moeite mee. Ze benadrukt steeds het belang van het met open ogen kijken naar de omgeving en niet te veel vanuit een (westerse) blik. De rituelen worden mooi beschreven, de foto's ondersteunen het verhaal.

Toch bekruipt me het gevoel dat er meer uit te halen was, als ik het vergelijk met de andere boeken van Kramer. Dit boek beschrijft een persoonlijke reis, maar meer niet. Het geeft daarmee een mooie inkijk in Voodoo, wat het is en hoe rituelen werken, maar daar blijft het bij. Het verhaal met een van de hoofdvragen ‘als je ergens niet in gelooft, kun je er dan bang van zijn?' wordt niet echt beantwoord. In een van de laatste rituelen krijgt de schrijfster haar leefregels mee, die schijnen best streng te zijn. Deze houdt ze grotendeels voor zichzelf, het is ook niet duidelijk of ze zich daar heel streng aan gaat houden, het dilemma wordt dus niet opgelost. Aan het eind van elk hoofdstuk staan vragen die aan de lezer worden gesteld, met name wat je in de positie van de schrijfster gedaan zou hebben en hoe je er zelf naar kijkt. De vragen zijn ook aan de schrijfster zelf gesteld, ‘Vragen aan jou (en aan mezelf)' heten de paragrafen. Een antwoord vanuit de schrijfster komt niet echt.

Het blijft een mooi boek, mooie foto's, mooie verhalen en een interessante inkijk in Voodoo. Zeker interessant als je iets meer hiervan wilt weten.

Jan Hoogstra is zelfstandige, IT-consultant. Hij voert opdrachten uit op het gebied van beoordeling en advisering over IT-gerelateerde onderwerpen in de zorgbranche. Zo is hij programmamanager, projectmanager en adviseur op het gebied van bijvoorbeeld IT-strategie en pakketselecties.


Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden