Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Canon van leren & ontwikkelen - 'Mooie introductie en opfrisser'
12 augustus 2021 | Rudy Kor

Volgens de redacteuren richt de Canon van leren & ontwikkelen zich op iedereen (van onderwijskundige tot manager) die interesse heeft ‘in leren in en om organisaties in de meest brede zin van het woord' en die meer wil weten over de achtergrond van een concept en wat je er wel en niet mee kunt.

In de Canon staan vijftig concepten beschreven, die een dwarsdoorsnede bieden van het gebied van leren en ontwikkelen. Het boek is een volledig herziene uitgave van de in 2012 verschenen Canon van het leren. Niet alleen kreeg de 2021versie van de Canon een nieuwe titel, aan de titel is "ontwikkelen" toegevoegd, een groot deel van de bestaande artikelen is herschreven en er staan maar liefst vijfentwintig nieuwe hoofdstukken in. Om de subtitel recht te blijven doen van "vijftig concepten" zijn er vijfentwintig hoofdstukken verwijderd. De redacteuren laten in het midden waar deze keuze op is gebaseerd

Vijftig concepten en een paar meer
De volgorde van de behandelde onderwerpen tekent de pragmatische houding van de drie redacteuren: de hoofdstukken staan in de volgorde van de eerste letter van het te behandelen concept. En dat gaat van Aangeleerd optimisme (Martin Seligman) via Losjes gekoppelde systemen (Karl. E. Weick) tot Werkleren (Stephen Billett). In het boek staat een code waarmee de lezer toegang krijgt tot een website. Daarin komen te zijner tijd nieuwe concepten en updates te staan. De vijfentwintig vervallen concepten, zijn te vinden op de website. Dat zijn concepten zoals Afgunst (Melanie Klein), Kennismanagement (Mathieu Weggeman), Kerncompetentie (C.K. Prahalad en Gary Hamel), Macht en leren (John Coopey) en Ruimte (Hirotaka Takeuchi en Ikurijo Nonaka).

Het gevaar van een "overzichtsboek" is dat de verwachting kan ontstaan dat de informatie over een concept net zo goed eenvoudig en gratis te vinden is op Wikipedia. En dat is onterecht, want dit boek biedt toch meer. Alleen al omdat alle hoofdstukken een vergelijkbare opbouw kennen waardoor de concepten makkelijk te vergelijken zijn. Dat het boek méér is dan een losse verzameling artikelen is vooral een verdienste van de ruim vijftig auteurs en de strakke redactie van de drie redacteuren.

Opbouw
Ieder hoofdstuk begint met een korte biografie van de grondlegger van het concept. Vervolgens volgt een uitleg van het centrale concept en de belangrijkste begrippen. De auteurs beloven dat dit niet veranderd is door persoonlijke meningen (een onmogelijke belofte, want er is natuurlijk sprake van een selectie wat wel en wat niet belangrijk gevonden wordt). Het tweede deel gaat over actuele ontwikkelingen rondom dit concept. In het derde deel van elk hoofdstuk staat een kritische reflectie en wordt de brug geslagen tussen theorie en praktijk. ‘Onze schrijvers zijn (ook) practitioners, hebben zelf gewerkt met de concepten en kunnen dus wel het een en ander kwijt over wat wel en niet werkt en waar dan'. De lezer, die na lezing van een hoofdstuk, meer wil weten over het behandelde concept, wordt op z'n wenken bedient. Aan het eind van elk hoofdstuk staat namelijk een verkorte literatuurlijst, en achter in het boek staat een volledige lijst van publicaties die dieper graaft op het besproken concept. En dat aangevuld met een uitgebreid trefwoordenregister maakt de Canon tot een prima inspiratie-, studie- en naslagwerk.

Verdwalen in de diversiteit aan concepten
De waarde van zo veel concepten in één boek, is dat je de rijkdom van benaderingen over leren en ontwikkelen onder handbereik hebt, waardoor het (misschien onbedoeld) een meta-visie op leren biedt. De opzet van het boek maakt het mogelijk om hoofdstukken los van elkaar te lezen. Dat is voor de ‘bladeraar' een plus, maar is tegelijk ook een punt van kritiek. Na lezing weet de manager die iets wil veranderen in zijn organisatie, meer over leren en ontwikkelen, maar je krijgt geen handreiking om te kiezen uit de vijftig concepten. Waar moet je beginnen? Zo krijgt bijvoorbeeld de lesstofontwikkelaar een grote diversiteit aan concepten aangeboden, maar er is geen reddingboei die voorkomt dat hij kopje ondergaat in de veelheid van concepten.

Introductie of opfrisser
Het is een gemis dat de handige tabel, die in de vorige editie van de Canon stond, niet weer is opgenomen. Deze hielp de lezer met het bepalen welk concept past bij zijn vraagstuk. De website die bij het boek hoort biedt nu nog weinig meer dan de Word versie van de vijfenzeventig concepten. De beloofde hoofdstukken over de (nieuwe stromingen) in de organisatiekunde heb ik niet kunnen vinden, maar een kniesoor die daar over valt. Er valt immers meer dan genoeg te lezen, en er zal bijna geen lezer te vinden zijn die alle vijftig achtergrondverhalen over de schrijver en zijn concept, kent. Voor degene die wel bekend is met de vijftig concepten, biedt de Canon een mooie opfrisser. En voor degene die voor het eerst geconfronteerd wordt met het onderwerp leren en ontwikkelen, is het boek een goede introductie. De auteurs en de drie redacteuren zijn er dan ook in geslaagd om een leesbaar, goed opgemaakt, en informatief boek op te leveren.

Rudy Kor is zelfstandig organisatieadviseur en auteur van diverse managementboeken. Tot voor kort werkte hij (als partner) bij Twynstra Gudde. Hij startte zijn werkzame leven bij Philips in Eindhoven. Als adviseur helpt hij (project)managers bij het effectiever inrichten van hun projecten. Als veellezer wordt hij gedreven door nieuwsgierigheid. Voor de lezer die benieuwd is wat anderen van een boek vinden, schrijft hij recensies voor Managementboek.nl


23 november 2012 | Peter de Roode

Een prachtig boek dat voorziet in een lacune: een goed naslagwerkwerk op het gebied van leren. Manon Ruijters en Robert-Jan Simons zijn er uitstekend in geslaagd om een rijk palet aan concepten en hun grondleggers te presenteren. Het is geen boek dat je van kaft tot kaft zult lezen, maar wel een dat je vaak zult raadplegen. 'Canon van het leren' zal bij verschillende doelgroepen interesse opwekken, zoals veranderkundigen, opleidings- en onderwijskundigen en HRD-ers. Maar ook studenten en leidinggevenden kunnen hier veel van gading vinden.

Manon Ruijters en Robert-Jan Simons hadden als ambitie een boek te schrijven dat kon dienen als 'Basisboekboek leren'. Ik denk dat ze daar goed in zijn geslaagd. 'Canon van het leren' biedt een uitstekend overzicht van de diverse leertheorieën en de personen die de theorie hebben opgesteld. Met 53 verschillende auteurs is het de kunst om een opzet te maken die in elk hoofdstuk terugkeert. De 50 hoofdstukken kennen de volgende opzet:
- een persoonlijk verhaal van de auteur of over de grondlegger;
- een beknopte uitleg van het betreffende concept;
- de vertaling naar de praktijk;
- en als afsluiting verwijzingen naar andere bronnen.

Wie het boek openslaat, treft in het begin een tijdlijn aan van alle grondleggers. Met een foto erbij en het jaartal waarin zij het concept ontwikkelden. We zien Freud (1915) aan het begin van de tijdlijn redelijk alleen staan en het valt tevens op dat er na het jaar 2000 relatief veel grondleggers te signaleren zijn, zoals Otto Scharmer en Carol Dweck. Een aantal kende ik niet, zoals Sylvia Downs, hoewel haar concept 'leren leren' meer dan ingeburgerd is. Interessant dus dat je op deze manier de grondlegger leert kennen bij een bekend concept.

Maar andersom ervoer ik het ook: ik kende de auteurs Ikujiro Nonaka en Herotaka Takeuchi maar had geen idee dat zij verantwoordelijk waren voor het concept 'ruimte'. Ruijters en Simons merken op dat veel concepten in het boek terug te voeren zijn op Plato en John Dewey. Aan Plato is weliswaar geen hoofdstuk gewijd, maar Dewey komt wel aan de orde - met het onderwerp 'reflectie'.

Toch mis ik een belangrijke grondlegger in dit overzicht: Reg Revans. Revans is de grondlegger van Action Learning. In sommige businessscholen hangt zijn portret aan de muur om de basisfilosofie die de school uitdraagt niet uit het oog te verliezen. Ik vroeg me af of de schrijvers Revans over het hoofd hebben gezien. Helemaal zeker ben ik daar niet van want zijn naam wordt wel vermeld in de inleiding. Laten we hopen dat dit hiaat is weggewerkt wanneer dit boek op weg gaat naar de tweede druk.

Ik heb genoten van het boek en het viel me op dat ik vooral gebruikmaakte van het uitgebreide trefwoordenregister achterin. Ter voorbereiding op een bepaald onderwerp kom je dan als lezer meerdere grondleggers tegen en probeer je hun concept te begrijpen tegen de achtergrond van het onderwerp waarin je geïnteresseerd bent. Al met al een zeer waardevol boek, om te bezitten en om met een zekere regelmaat opnieuw open te slaan.


10 september 2012 | Jan Jacob Bos

Noem eens een paar goede boeken over leren. Als je eenmaal in de flow zit, wordt de lijst onuitputtelijk. Voor veel mensen is de lijst dan al snel te lang om er zelfs maar aan te beginnen om de boeken ook daadwerkelijk te gaan lezen. Manon Ruijters probeert dit dilemma te overbruggen door met een complete canon te komen in één boek.

Er hebben heel veel auteurs meegewerkt aan de 'Canon van het leren'. Vaak vind ik dat soort boeken een leuke verzameling van artikelen, maar zonder eenheid. Laat dit boek daar nu net een positieve uitzondering op zijn. Door de structuur van de hoofdstukken komt elk onderwerp op een gelijke manier aan bod: een inleiding, iets over de grondlegger, de theorie en een kritische reflectie. Vooral dat laatste levert vaak boeiende beschouwingen op waarbij de grondlegger niet naar de mond gepraat wordt. Het leest zowel prettig op onderwerp als gewoon lekker op de bank een aantal hoofdstukken achter elkaar.

Vijftig onderwerpen over leren over een periode van bijna honderd jaar is een enorme uitdaging om samen te brengen in één boek. Ik kan nog wel een paar onderwerpen bedenken die erbij hadden gekund. Wat ik jammer vind, is dat er geen aandacht is voor Action Learning van Reg Revans, maar ik begrijp ook dat er keuzes gemaakt moeten worden en er nog veel meer toegevoegd had kunnen worden. Het is echt een mooie lijst met onderwerpen geworden die zeer volledig is, mijn complimenten.

Van de vijftig onderwerpen zijn er hoofdstukken waar ik al heel van weet, maar ook kennisgebieden waar ik slechts van gehoord heb. Beide typen onderwerpen lezen gemakkelijk weg. In het geval dat ik veel weet over een onderwerp vond ik vaak dat op een goede manier de kern geraakt werd. In het geval dat ik nog niet zoveel wist over het onderwerp, kon ik mij op deze manier snel inlezen. Natuurlijk is dit boek geen vervanging van de complete literatuur over een onderwerp. Als je echt aan de slag wilt met een bepaald onderwerp, is aanvullende literatuur en het opdoen van ervaring natuurlijk vereist. Gelukkig biedt de literatuurlijst bij elk onderwerp hier nog genoeg verwijzingen om een leven lang te kunnen blijven leren.

Dit boek is echt een aanrader om je meer te verdiepen in alles wat leren te maken heeft. Daarbij is het wel goed om de wijze woorden Galileo Galilei in gedachten te houden: 'Je kunt een mens niets leren; je kunt hem alleen helpen het zelf te ontdekken in zichzelf.' Manon Ruijters is er goed in geslaagd om een overzicht te creëren dat je kan helpen te ontdekken om te leren.


Manon Ruijters, Robert-Jan Simons, Rika Schut
Canon van leren & ontwikkelen

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden