Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Netwerkregie - Samen werken in en tussen organisaties
20 januari 2017 | Zinzi Stasse

In een samenleving waar de overheid zich verder terugtrekt, merk je dat ondernemers en burgers steeds meer verantwoordelijkheid nemen voor publieke taken. Er ontstaan spontane netwerken van gelijkgestemden die samen werken aan een gezamenlijk doel.

Waar voorheen de overheid boven de samenleving stond, werkt ze nu samen met inwoners, organisaties en ondernemers om maatschappelijke vraagstukken op te lossen. Maar er zijn meer factoren in de samenleving die het ontstaan van netwerkorganisaties bevorderen. Zo betreden steeds meer Y-ers de arbeidsmarkt. Generatie Y voelt de urgentie waarde toe te voegen aan de maatschappij, los van vaste organisatie en structuren. In ons huidige digitale tijdperk vergemakkelijkt het buiten eigen (organisatie)grenzen heen te kijken. Zoals ik het zie, houdt de organisatie met vier muren eromheen op te bestaan.

Als beginnend organisatieadviseur heb ik al snel de keus gemaakt te willen werken aan maatschappelijke vraagstukken. Alle maatschappelijke vraagstukken hebben meerdere betrokken stakeholders. Denk eens aan de oorlog in Syrië en de komst van Syrische vluchtelingen naar Nederland. Naast de impact die een oorlog heeft op een persoon, is de instroom van vluchtelingen van invloed op huisvesting, werk en inburgering. Ik ben ervan overtuigd dat multidimensionale vraagstukken vragen om integrale oplossingen. Het betrekken van de juiste stakeholders is hierin belangrijk. Dit kenmerkt een netwerkorganisatie: met betrokken stakeholders werken aan een gemeenschappelijk doel. Niet werken vanuit bevoegdheden of structuren maar vanuit een gedeelde visie.

Het werken in netwerken vraagt ook wat van de betrokken partijen. Hoe werk je samen? Hoe ga je om met verantwoordelijkheden? Hoe creëer je synergie tussen partijen en blijf je verbonden aan het hogere doel? Deze vragen worden allemaal beantwoord in het boek van Hans Licht: Netwerkregie - samenwerken in en tussen organisaties. Wat ik fijn vind aan het boek is dat het geschreven is vanuit zijn persoonlijke ervaring. Theorie wordt op speelse wijze afgewisseld met voorbeelden en persoonlijke anekdotes. Dat maakt het lezen van het boek makkelijk en de stof niet taai. Daarnaast blijft het een echt managementboek met een duidelijke structuur. In het eerste deel wordt beschreven wat de kern van een netwerkregie is en welke theorieën en filosofie eraan ten grondslag liggen. In het tweede deel wordt vervolgens uitgelegd hoe de samenwerking kan worden aangestuurd. Het derde deel gaat over de organisatie van het netwerk. Hierin komt vormgeving, structuren, besluitvorming en macht en onmacht van de netwerkregisseur aan de orde. Het boek wordt afgesloten met enkele praktische tips. Voor de managers onder ons wordt elk hoofdstuk afgesloten met een samenvatting.

Hoewel de theorieën die in het boek genoemd worden niet allemaal nieuw zijn, heeft het mij toch veel gebracht. Ik bouw momenteel zelf aan een netwerk van mensen met een gedeelde passie voor het thema sociaal ondernemerschap. Het doel is gezamenlijk de markt voor sociaal ondernemen groter te maken door samen te werken aan opdrachten die gericht zijn op het vergroten van de participatiemaatschappij. Het boek van Hans Licht heeft mij doen inzien hoe belangrijk de rol van een netwerkregisseur eigenlijk is. Een netwerk werkend te krijgen vraagt veel meer dan alleen de gemeenschappelijke opgave benoemen en unieke meerwaarde van partners duidelijk maken. Regievoering gaat over beïnvloeding van mensen en relaties tussen mensen. Het kan alleen succesvol zijn als het vanuit een dienende houding vorm krijgt. Daarnaast is het creëren van vertrouwen, gelijkwaardigheid, respect, vrijheid, verantwoordelijkheid en transparantie tussen partners van uiterst belang.

Als netwerkregisseur is het creëren van de juiste synergie tussen partners enorm belangrijk. De theorie U is daarbij een goed hulpmiddel. De theorie U gaat uit van een ‘open mind’, openheid voor de inhoud die wordt verteld, van een ‘open heart’; aanvoelen van de gevoelens en emoties van anderen en van een ‘open will’; de bereidheid om eigen overtuigingen los te laten. Het lastige in een netwerk is dat de netwerkregisseur verantwoordelijkheid neemt voor een opgave waar hij of zij niet ‘over gaat’. De bevoegdheden liggen duidelijk bij de partners in het netwerk. Bij het opstarten van mijn netwerk loop ik vaak tegen de ‘onmacht’ aan die ik heb als regisseur. Gelukkig benoemt Hans Licht deze onmacht in Netwerkregie en worden er handvatten aangereikt om hiermee om te gaan. Als netwerkregisseur heb je geen positiemacht; de macht om vanuit jouw positie, vanuit structuren en taakstellingen dingen op te leggen of af te dwingen. Daarentegen heb je als netwerkregisseur wel creatiemacht; het vermogen mensen te enthousiasmeren bij te dragen aan een gezamenlijke ambitie. Je probeert mensen niet te dwingen of te overtuigen, maar creëert een situatie waarbij mensen belang voelen om mee te werken. Je creëert energie. Deze vorm van macht gaat uit van een gelijkwaardige verhoudingen. Tot slot heb ik geleerd dat goed communiceren, het organiseren van ontmoetingen, leren vanuit experimenten en het vieren van successen ook erg belangrijk zijn voor het bouwen van een netwerk.

Zinzi Stasse is adviseur bij Adviestalent. Als psycholoog en bedrijfskundige, met interesse in duurzaamheid, zoekt zij in haar werk grensgebieden op tussen People, Planet en Profit. Zij wordt hierbij gedreven door innovatieve, patroondoorbrekende ideeën. Adviestalent leidt jonge talentvolle academici op tot breed inzetbare adviseurs en managers. Adviestalent is een initiatief van Twynstra Gudde.


Netwerkregie
13 januari 2017 | Dave van Ooijen

Met Netwerkregie. Samenwerken in en tussen organisaties heeft Hans Licht opnieuw een boek geschreven dat niet alleen voor tal van bestuurders en leidinggevende professionals in het publieke domein een 'must read' is.

Ook de talloze bestuurders en leidinggevende professionals in het semi-publieke domein zouden Netwerkregie moeten lezen. Vooral voor de vele gemeentelijk transitie- of transformatiemanagers in het sociaal domein is het boek verplichte kost.

Door bestuurskundigen en politicologen wordt de laatste decennia steeds meer over een netwerksamenleving gesproken. Daarbij wordt enerzijds gedoeld op het verdwijnen van hiërarchische maatschappelijke structuren, anderzijds op de opkomst van de nieuwe sociale media. Het denken en werken in netwerken, of dat nu formele of informele netwerken zijn, is in de huidige netwerksamenleving een niet meer weg te denken fenomeen. Dat het werken in netwerken belangrijker is geworden heeft evenwel niet alleen te maken met het verdwijnen van hiërarchische structuren en de opkomst van nieuwe sociale media. Daarnaast is de samenleving steeds complexer geworden en hebben we te maken met een explosie aan informatie. De maatschappelijke uitdagingen van vandaag zijn niet meer oplosbaar door daar als één bedrijf aan te werken of daar als overheid één organisatie voor verantwoordelijk te maken. Meer en meer wordt het van belang om kennis van verschillende organisaties en vakgebieden, zowel binnen het publieke domein als tussen het publieke en private domein, met elkaar te verbinden. Ook organisaties in het publieke en semi-publieke domein ontkomen er niet meer aan om naar hun werk in de vorm van netwerken te kijken.

Netwerkregie van Hans Licht komt daarmee als geroepen. Hoewel het gaat over de samenwerking in en tussen organisaties in het publieke domein, is het niet alleen leerzaam voor degenen die in het publieke domein werkzaam zijn. Het boek gaat over de manier waarop je samenwerking effectief kunt maken zonder dat je dat doet vanuit bevoegdheden. Sturing van samenwerking in netwerken en in teams wordt op diverse manieren vormgegeven. Vooral in kleinere groepjes zijn goede ervaringen opgedaan met zelfsturende teams, en ook met facilitering door bijvoorbeeld een scrum master. Is samenwerking in organisaties soms al ingewikkeld, samenwerking tussen organisaties en in netwerken is nog vele malen ingewikkelder. Netwerkregie als een andere manier over hoe in organisaties met elkaar om te gaan en met andere organisaties samen te werken, kan daarbij goed helpen. Het is, zo zegt Hans Licht, een nieuwe sturingsfilosofie waarin samenwerkende partijen op basis van gelijkwaardigheid worden aangesproken op het nakomen van hun verantwoordelijkheden zonder dat ze worden aangetast in hun autonomie en bevoegdheden. Het is een vorm van beïnvloeding gebaseerd op persoonlijk leiderschap die wordt toegepast om een gezamenlijk afgesproken doel te bereiken.

Netwerkregie geeft veel praktische tips hoe je energie creëert en hoe je partners aanspreekt op hun verantwoordelijkheid. Elk hoofdstuk bevat diverse voorbeelden uit de adviespraktijk van Hans Licht. Elk hoofdstuk wordt ook afgesloten met een heldere samenvatting. Veel voorbeelden van samenwerking in de zorg, gebiedsontwikkeling en milieu laten zien dat de rollen en verantwoordelijkheden van de partners veranderen. De voorbeelden laten zien hoe zonder gebruik te maken van machtsposities er effectief kan worden samengewerkt. Wat doe je als een partner enthousiast meepraat, maar de organisatie zich weinig gelegen laat liggen aan de samenwerking? Wat doe je als een partner het eigenbelang voorop stelt? Hoe ga je om met een ambtenaar die zich bureaucratisch op formele verantwoordelijkheden beroept en zich absoluut niet verantwoordelijk voelt voor de opgave van het netwerk? Dit soort vragen staan centraal in dit boek.

Netwerkregie is, zo zegt Hans Licht het reeds zelf op pagina 18, toch eerder een boek over een organisatiefilosofie, gebaseerd op de ervaringen van Hans Licht in de publieke sector van Nederland en Zweden, dan een 'evidence based' theorie. Onder de paraplu van netwerkregie worden door hem vooral voorstellen gedaan om samenwerking in en tussen organisaties te verbeteren. Dat het netwerk waarin deze organisaties actief zijn soms breder is dan alleen de betreffende organisaties, en de organisaties zelf ook onderdeel zijn van de maatschappelijke 'kanteling' die gaande is, blijft in het boek wat onderbelicht. Ook de spanning tussen netwerkregie en netwerksturing had wat mij betreft wat meer mogen worden uitgediept. Maar voor iedereen die het leuk vindt om op verschillende borden tegelijk te schaken is dit boek niet alleen een bron van herkenning, maar biedt het ook een stevige basis om de kunst van het regievoeren in netwerken verder te verbeteren.

Dave van Ooijen studeerde tussen 1979 en 1985 sociologie en politicologie aan de Universiteit van Amsterdam. Hij studeerde twee keer 'cum laude' af; bij de vakgroep Toegepaste Sociologie en de vakgroep Internationale Betrekkingen. Van 1979 tot 2014 was hij werkzaam bij Vereniging Milieudefensie, de gemeente Amsterdam, Nicis Institute en Platform31. Vanaf maart  2014 is hij raadslid/fractievoorzitter voor de PvdA in de gemeente Castricum. Sinds 1 juli 2017 is hij strategisch adviseur bij de gemeente Den Haag op het gebied van sociale zaken en werkgelegenheid. Zijn blogs, artikelen en recensies verschijnen (op persoonlijke titel) onder meer op zijn website.


Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden