Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Onvrijwillig - 'In een relatie moet je investeren'
25 mei 2020 | Christel Deckers

Wie heeft het uitgemaakt? Voor de verwerking van een verbroken relatie is het van belang ‘wie de relatie heeft beëindigd'. Immers het voelt altijd beter de eer aan jezelf te houden dan dat een ander de relatie verbreekt.

Zou dat ook zo zijn in de verhouding tussen bestuurder en toezichthouder? Een eerste vingeroefening vormt dit boek Onvrijwillig. In een zeventig interviews met bestuurders en toezichthouders, in de not for profit sector, wordt stilgestaan bij het onvrijwillig vertrek van een bestuurder.

De tijd die tussen het vertrek en het interview zit blijkt een belangrijke rol te spelen in het reflectief vermogen van de bestuurder en toezichthouder. Bij de vertrekkende bestuurder is het tevens van belang of hij goed terecht is gekomen na het onvrijwillige vertrek, zo concluderen niet alleen de auteurs naar aanleiding van de door hen afgenomen interviews maar geven ook de geïnterviewden bestuurders zelf aan

Een aantal redenen voor onvrijwillig vertrek wil ik graag met jullie delen:
De bestuurder: er was geen duidelijke profielschets, er was geen heldere opdracht geformuleerd, er was geen draagvlak voor mijn komst, de problemen waren groter dan geschetst en ‘ik wilde te graag en heb me onvoldoende afgevraagd of ik bij deze organisatie paste'. En ten slotte ‘de relatie met de Raad van Toezicht heb ik onvoldoende vorm en inhoud gegeven'.

De toezichthouder: wij reageren op interne signalen van MT, OR en of CR, op externe signalen van bijvoorbeeld IGJ en zorgverzekeraars. ‘Wij zien dat de kwaliteit onder druk staat en de financiële resultaten te wensen over laten. De stijl van leidinggevende, in houding in gedrag ook naar de raad van toezicht toe achten wij niet passend'.

Een belangrijke vraag die bij mij opkomt is in hoeverre zowel bestuurder als toezichthouders lering trekken uit hetgeen gebeurd is.
Dat kan bijvoorbeeld zijn door na te gaan of de argumenten, die bij de aanname van de bestuurder een rol speelden, ook bij zijn vertrek een rol blijken te spelen. Houden bestuur en toezicht wel voldoende bij elkaar de vinger aan de pols? De RvT vanuit haar werkgeverspositie en de bestuurder vanuit haar werknemersrol. Je moet immers wel allebei willen bewegen en dezelfde dans met elkaar willen dansen!

Wat leert dit boek ons? Hierover kan ik kort zijn: in een relatie moet je investeren, in tijd, aandacht en met liefde. Als je dat niet doet dan bloedt het dood. Ook bestuurders en toezichthouders zijn net mensen.

Ik wacht vol spanning het volgende boek af over Onvrijwillig vertrek van commissarissen en leden van raden van toezicht.

Christel Deckers is een zeer ervaren bestuurder, adviseur en commissaris zowel binnen de zorg als in het onderwijs. Zij is gepromoveerd aan de Business School of Economics in Nijmegen en doet nu onderzoek aan de Erasmus Universiteit naar Bestuur en Toezicht in de zorg. Kernwoorden in haar werk zijn: We doen het samen, met plezier naar je werk en de juiste mens op de juiste plek: www.christeldeckers.nl.

Onvrijwillig - 'Een rijk boek voor zowel bestuurders als toezichthouders'
8 mei 2020 | Liesbeth Tettero

Een bestuurder die weg moet, dat betekent bijna per definitie: gedoe. Gerommel in organisaties, onmin tussen bestuurder en Raad van Toezicht, imagoschade voor de oud-bestuurder... daar zit niemand op te wachten natuurlijk.

Pieter Wijnsma, Hlildegard Pelzer en Monika Milz, adviseurs bij Governance Support, onderzochten 80 cases waarbij sprake was van gedwongen vertrek van een bestuurder. In Onvrijwillig doen zij verslag van vele gesprekken en delen zij waardevolle lessen voor zowel bestuurders als toezichthouders.

Inca-kind
Wijnsma, Pelzer en Milz voerden tientallen gesprekken met oud-bestuurders en toezichthouders. De focus lag in eerste instantie op de zorgsector, later aangevuld met andere not-for-profit-organisaties als woningcorporaties en onderwijsinstellingen. Ze verzamelden verhalen, te beginnen bij het begin: waar ging het mis? Vooral achteraf blijkt dat wel te duiden. Was de opdracht aan de bestuurder vanaf het begin duidelijk? Hoe was de verstandhouding met de collega-bestuurder (als daar sprake van was), met de Raad van Toezicht (en vooral met de voorzitter) en met het management van de organisatie? Soms ben je als bestuurder ‘gewoon' de kop van jut. ‘Zoals de Inca's een kind offerden om daarna weer verder te kunnen', aldus een van de geïnterviewden. Regelmatig bleken ook niet de resultaten die een bestuurder behaalde aanleiding voor vertrek te zijn, maar de stijl van leidinggeven, communicatie - of het gebrek daaraan - en slechte onderlinge verhoudingen.

Macht en politiek
De auteurs spraken overigens niet met oud-bestuurders en toezichthouders die bij dezelfde ontslagcases betrokken waren. Dat had wel een interessant inzicht in verschillende perspectieven geboden. Desondanks biedt Onvrijwillig die perspectieven wel, maar dan meer in het algemeen. De emotie zit vooral in deel 1, waarin oud-bestuurders aan het woord komen. In de gesprekken met hen vallen regelmatig de woorden ‘macht' en ‘politiek', waar zij zich flink op verkeken hadden. Ook hadden zij vaak te maken met reputatieschade. Vooral ontslagvergoedingen halen vaak de media, wat niet het meest gunstige beeld oplevert over de oud-bestuurders. Zelfs als de bedragen door de boekhoudkundige weergave vertekend worden. Maar ja, hoe leg je dat uit?

Het deel over toezichthouders is neutraler van toon en gaat meer over hoe de RvT het best de vinger aan de pols kan houden. Vaak speelt het ‘niet-pluis-gevoel' een belangrijke rol. Hoe ga je daarmee om? Maak je het bespreekbaar, en zo ja hoe? En hoe ga je om met privéproblemen van een bestuurder? In RvT's blijkt vaak te weinig aandacht te zijn voor de ‘zachte' kant van het functioneren. In beide delen is ruim aandacht voor het feit dat gedwongen vertrek vaak het gevolg blijkt van veel gemiste signalen. ‘Je gaat het pas zien als je het doorhebt', citeert een toezichthouder Johan Cruijff.

Lessen
Beide delen van Onvrijwillig sluiten af met lessen op basis van de gesprekken. Voor bestuurders gaan deze vooral over de onderstroom. ‘Bestuurders die zichzelf zien als verbinder of ‘van de inhoud' doen er goed aan hun sensitiviteit voor machtsprocessen te verhogen.' Ook belangrijk: organiseer je spiegels. Er blijkt te weinig aandacht voor zelfreflectie, zowel door coaching en intervisie als in open communicatie met de Raad van Toezicht. En moet je weg, hou dan rekening met de emotionele schade naast mogelijke imagoschade. Gun jezelf de tijd om te herstellen.

Veel aanbevelingen voor toezichthouders gaan over communicatie. Luister met een open mind. Reflecteer gezamenlijk. Ook aanbevelingen voor het geval een bestuurder moet vertrekken en voor het selecteren van een opvolger ontbreken niet.

Onvrijwillig is een rijk boek dat zowel bestuurders als toezichthouders waardevolle lessen leert om gedwongen vertrek en gedoe te voorkomen, of ‘gedoe' in ieder geval zo veel mogelijk te beperken.

Liesbeth Tettero is trainer en coach in het openbaar bestuur (www.publice.nl)

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden